Bijlage 2 Afweging scenarios stadshaven de Loswal en omliggend uiterwaardengebied
Tekst van het document
Afweging scenario’s Stadshaven, de Loswal en omliggend uiterwaardengebied Datum
:
1 oktober 2024
Ambtenaar
:
Hugo Greeven
Zaaknummer
:
1178907
Portefeuillehouder
:
Dick Poortinga
Onderwerp
:
Vernieuwing haven
Inleiding Op 1 juli 2020 presenteerden vier betrokken inwoners een plan om de passantenhaven te vernieuwen. Want de haven is in slechte staat. Het plan was om een moderne, kleinschalige haven te realiseren met meer comfort en voorzieningen. Zo zou de haven zonder verlies kunnen draaien. Op 7 juli 2020 nam de raad een motie (9.M.6) aan waarin het college werd verzocht € 50.000 beschikbaar te stellen voor de planvorming. Op 3 juni 2021 stemde de raad in met het voorstel om de bijdrage aan de ontwerpfase te verhogen met nog eens € 50.000. De initiatiefgroep ging samen met de gemeente aan de slag om een haalbaar ontwerp op te stellen. Omdat er bredere en noodzakelijke investeringen in het gebied nodig zijn, greep het college deze kans aan om het oorspronkelijke plan te verbreden. Dit past bij de ambitie uit het Bestuursprogramma 22-26: “een brede kwaliteitsimpuls voor de passantenhaven, het rivieroevergebied en de Loswal en omgeving.” Ook sluit het aan bij de Visie op Rhenen: “Een haven ontwikkelen die voldoet aan de regelgeving van Natura 2000.” Door wereldwijde ontwikkelingen stegen de grondstoffenprijzen. Dit vereiste aanpassingen aan het plan. Het havenontwerp bleef voorzien van comfort, maar op kleinere schaal. Hierdoor trokken sommige initiatiefnemers, waaronder donateurs, zich terug. De gemeente was genoodzaakt de planvorming naar zich toe te trekken.
Naast de groep initiefnemers hebben we diverse andere belanghebbenden bij de planvormng betrokken. Nu ligt er gedragen voorstel, afgewogen aan onderstaande scenario’s Door bovenstaande ambities en de eisen van de provincie en Rijkswaterstaat ontstond er een brede kwaliteitsimpuls die meer omvat dan alleen de haven. Hierin heeft het college keuzes moeten maken. Om een beeld te geven van deze keuzes, schetsen we hieronder drie scenario’s, getoetst aan verschillende criteria: herstel van oorsprokelijke passantenhaven, realisatie stadshaven met noodzakelijke maatregelen en de integrale kwaliteitsimpuls van stadshaven, gebied uiterwaarden en de loswal. Beoogd doel Het doel van deze notitie is dat Rhenen in 2026 weer een haven heeft, gelegen in het kribvak van de oude passantenhaven. Welke opties of scenario’s overwegen we? 1. Herstel van de oorspronkelijke passantenhaven 2. Realisatie van een stadshaven, inclusief noodzakelijke maatregelen (beperkt ruimtelijk plan) 3. Realisatie van een stadshaven, als onderdeel van een brede kwaliteitsimpuls Aan welke waarden/belangen toetsen we deze scenario’s? ▪ Kosten ▪ Opbrengsten ▪ Dekking ▪ Kwaliteitsimpuls ▪ Vergunningsplicht
▪ ▪ ▪
Voldoen aan wet- en regelgeving Steun van stakeholders Risico’s (maatschappelijk)
Afweging van de scenario’s Scenario 1: Herstel de oorspronkelijke passantenhaven
Oorspronkelijk bestond de haven uit drijvende steigers. In de winter lagen de steigers op het land en in de lente gingen ze het water in. De haven bood plek aan ongeveer 15 boten. Passanten betaalden geen liggeld en bleven maar kort vanwege het slechte ligcomfort. De gemeente kreeg hier vaak klachten over. In dit scenario herstellen we de oude situatie zonder extra maatregelen. Kosten: Opbrengsten: Dekking tekort Kwaliteitsimpuls:
Vergunningsplicht:
Voldoen aan wet- en regelgeving:
€ 300.000 Geen opbrengsten € 130.000 restant bruidsschat € 170.000 algemene reserve Dit scenario biedt geen kwaliteitsimpuls volgens het Bestuursprogramma en de Visie op Rhenen 2035. In dit scenerario voldoen we niet aan de uitgangspunten van het raadsvoorstel. Voor het plaatsen van nieuwe drijvende steigers is een omgevingsvergunning nodig. De realisatie van dit scenario vraagt door de invoering van de Omgevingswet om een vergunningenscan. De gemeente, Rijkswaterstaat en de provincie Utrecht zijn de bevoegde gezagen. De gemeente moet toezien op het aantal geparkeerde auto’s rond de haven en Moeke (maximaal 60 volgens het bestemmingsplan). Omdat de parkeervakken grotendeels niet gemarkeerd zijn, is handhaving moeilijk. Het is aan te raden de vakken te markeren. Ook de provincie wil minder autoverkeer in dit kwetsbare natuurgebied. Volgens de Omgevingswet moet de gemeente bedreigde dier- en plantsoorten en de kenmerken van het omliggende Natura 2000gebied beschermen. De biodiversiteit in het gebied is de afgelopen jaren verminderd. De gemeente is verplicht maatregelen nemen om de biodiversiteit te verbeteren en te behouden. In dit scenario zijn deze maatregelen niet voorzien.
Steun stakeholders:
Met input, op basis van wensen en belangen, van een brede groep stakeholders hebben we uitgangspunten opgesteld voor een kwaliteitsimpuls van de haven en het omliggende gebied. Dit scenario voldoet niet aan die uitgangspunten, waardoor velen stakeholders het niet zullen steunen.
Maatschappelijke risico’s
Het ontbreken van steun van stakeholders leidt tot teleurstelling, mogelijke procedures en minder vertrouwen in de gemeente. Ook is er veel tijd, energie en geld gestoken in de brede planvorming. Bij dit scenario gaat dat verloren. De oorspronkelijke situatie verbetert niet. Het niet opvolgen van onze ambities in het bestuursprogramma en de omgevingsvisie leidt ook tot minder vertrouwen in de gemeente.
Scenario 2: Realisatie stadshaven en Loswal, inclusief noodzakelijke maatregelen Dit scenario omvat de aanleg van een vernieuwde stadshaven met voorzieningen en verbeterd ligcomfort, wat naar verwachting meer waterrecreanten aantrekt die overnachten. We nemen in dit scenario ook maatregelen om een omgevingsvergunning te krijgen. Daarnaast voorzien we in voorzieningen voor binnenschippers aan de Loswal. Kosten: Opbrengsten: Dekking tekort Kwaliteitsimpuls:
€ 1.400.000 Sturcturele opbrengst: € 24.000 € 996.000 algemene reserve Met dit scenario voldoen we beperkt aan de kwaliteitsimpuls uit het Bestuursprogramma en de Visie op Rhenen 2035. In dit scenario realiseren we een gemoderniseerde stadshaven met voorzieningen voor binnenschippers aan de Loswal. We investeren in dit scenario alleen in maatregelen voor het omliggende gebied die nodig zijn voor het krijgen van een omgevingsvergunning. Dat betekent dat we niet investeren in het verbeteren van de verkeerssituatie, de verfraaiiing van het omliggend gebied en recreatieve elementen. In dit scenario voldoen we niet aan de uitgangspunten van het raadsvoorstel en aan de ambitie uit het Bestuursprogramma en de Visie op Rhenen.
Vergunningsplicht:
Voldoen aan wet- en regelgeving:
Voor de realisatie van dit scenario is een omgevingsvergunning nodig. Gezien de ligging in het Natura 2000-gebied Rijntakken en het Natuurnetwerk Nederland (NNN) gelden er specifieke voorwaarden. Zoals het beschermen van flora en fauna en het compenseren van negatieve gevolgen voor de natuur. Een natuurtoets is daarom verplicht. Uit deze toets is gebeleken dat compenserende maatregelen nodig zijn voor de vergunning. Op basis van gesprekken met de provincie weten we welke maatregelen zij nodig en wenselijk vinden. De gemeente moet toezien op het aantal geparkeerde auto’s rond de haven en Moeke (maximaal 60 volgens het bestemmingsplan). Omdat de parkeervakken grotendeels niet gemarkeerd zijn, is handhaving moeilijk. Het is aan te raden de vakken te markeren. Daarnaast wil de provincie ook minder autoverkeer in dit gebied. Volgens de Omgevingswet moet de gemeente bedreigde dier- en plantsoorten en de kenmerken van het omliggende Natura 2000gebied beschermen. De biodiversiteit in het gebied is de afgelopen jaren verminderd. De gemeente is verplicht maatregelen nemen om de biodiversiteit te verbeteren en te behouden. In dit scenario zijn deze maatregelen niet voorzien.
Steun stakeholders:
Met input, op basis van wensen en belangen, van een brede groep stakeholders hebben we uitgangspunten opgesteld voor een kwaliteitsimpuls van de haven en het omliggende gebied. Dit scenario voldoet niet aan die uitgangspunten, waardoor sommige stakeholders het niet zullen steunen.
Maatschappelijke risico’s
Het ontbreken van steun van stakeholders leidt tot teleurstelling, mogelijke procedures en minder vertrouwen in de gemeente. Er is veel tijd, energie en geld gestoken in de brede planvorming. Bij dit scenario is dat verloren. Het niet opvolgen van onze ambities in het bestuursprogramma en de omgevingsvisie leidt ook tot minder vertrouwen in de gemeente.
Scenario 3: Realisatie stadshaven als onderdeel van integrale kwaliteitsimpuls
Dit scenario omvat de aanleg van een vernieuwde stadshaven met betere voorzieningen en ligcomfort, wat naar verwachting meer overnachtingen oplevert. De vernieuwde haven is onderdeel van een integrale kwaliteitsimpuls van de haven, Loswal en het omliggende gebied. We voegen ook natuur- en recreatiewaarde toe, naast de maatregelen die nodig zijn voor de omgevingsvergunning (voor de haven en uitbreiding van de parkeergelegenheid aan de Paardenmarkt). Kosten: Opbrengsten: Dekking tekort Kwaliteitsimpuls:
€ 2.400.000 Structurele opbrengst € 70.000 € 1.582.000 algemene reserve Met dit scenario realiseren we een integrale kwaliteitsimpuls volgens het raadsvoorstel. We voldoen ook aan de ambities uit de Visie op Rhenen en het Bestuursprogramma.
Vergunningsplicht:
Voor de aanleg van de nieuwe stadshaven en de uitbreiding van de Paardenmarkt is een omgevingsvergunning nodig. Gezien de ligging in het Natura 2000-gebied Rijntakken en het Natuurnetwerk Nederland (NNN) gelden er specifieke voorwaarden. Zoals het beschermen van flora en fauna en het compenseren van negatieve gevolgen voor de natuur. Een natuurtoets is daarom verplicht. Uit deze toets blijkt dat voor de herontwikkeling van de stadshaven en de uitbreiding van de parkeergelegenheid aan de Paardenmarkt een passende beoordeling nodig is. Op basis van gesprekken met de provincie weten we welke maatregelen zij nodig en wenselijk vinden.
Voldoen aan wet- en regelgeving:
Op basis van gesprekken met de provincie weten we welke maatregelen zij nodig en wenselijk vinden. In dit scenario hebben we deze maatregelen al opgenomen. Deze maatregelen worden meegenomen in de brede beoordeling. De provincie is positief over de haalbaarheid en vergunbaarheid van het geheel. De gemeente moet toezien op het aantal geparkeerde auto’s rond de haven en Moeke (maximaal 60 volgens het bestemmingsplan). Omdat de parkeervakken grotendeels niet gemarkeerd zijn, is handhaving moeilijk. Het is aan te raden de vakken te markeren. Daarnaast wil de provincie ook minder autoverkeer in dit gebied. Volgens de Omgevingswet moet de gemeente bedreigde dier- en plantsoorten en de kenmerken van het omliggende Natura 2000gebied beschermen. De biodiversiteit in het gebied is de afgelopen jaren verminderd. De gemeente is verplicht maatregelen nemen om de biodiversiteit te verbeteren en te behouden. In dit scenario voldoen we aan de verplichtingen.
Steun stakeholders:
Met input, op basis van wensen en belangen, van een brede groep stakeholders hebben we uitgangspunten opgesteld voor een kwaliteitsimpuls van de haven en het omliggende gebied. Met dit scenario voldoen we aan de wensen en belangen van deze diverse groep.
Maatschappelijke risico’s
In dit scenario houden we rekening met verschillende doelgroepen die dit gebied gebruiken. We richten ons niet alleen op waterrecreanten, maar ook op de wensen van inwoners en andere toeristen die Rhenen bezoeken.