Bijlage 1 Voorjaarsnota 2022

Financiële voorjaarsrapportage 2022

PERSPECTIEFNOTA 2022–2025

Planning en Control cyclus 2022

BEGROTING 2022–2025

VOORJAARSRAPPORTAGE 2022

NAJAARSRAPPORTAGE 2022

JAARSTUKKEN 2022

De raad heeft in juni 2021 de kaders voor de begroting 2022 vastgesteld

De raad heeft in november 2021 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2022 vastgesteld.

De raad stelt in het 2e kwartaal 2022 de aangepaste budgetten uit de begroting 2022 vast.

De raad wordt in het 4e kwartaal 2022 geïnformeerd over de voortgang van het bestuursprogramma en zal de aangepaste budgetten uit de begroting 2022 vaststellen.

Het college legt in het 2e kwartaal van 2023 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2022.

2

INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 1.0

Aanbieding

5

1.1

De gemeente Rhenen in het kort

6

1.2

Bestuur van de gemeente Rhenen

9

2. Financiële begroting 2.0

Inleiding

12

2.1

Financieel beeld

13

2.1.1

Inleiding

14

2.1.2

Resultaat

14

2.1.3

Financiële positie

15

2.2

Exploitatie

16

2.2.1

Inleiding

17

2.2.2

Exploitatie

17

2.2.3

Toelichting op de exploitatie

19

2.3

Geprognosticeerde balans

37

2.3.1

Inleiding

37

2.3.2

Balanspositie

38

2.3.3

Toelichting op de balanspositie

39

3

H1 INLEIDING 4

Inleiding

H1

AANBIEDING Voor u ligt de Voorjaarsrapportage 2022. In deze rapportage wordt u in de regel geïnformeerd over de voortgang van de bestuurlijke ambities en over de financiële bijstellingen van de budgetten in 2022. Door de gemeenteraadsverkiezingen zitten we in de overgang naar een nieuw college. Tijdens zo’n overgangsfase is het gebruikelijk dat de invulling van de Voorjaarsrapportage zich alleen richt op de financiën. Dit komt omdat er nog geen coalitieakkoord en bestuursprogramma beschikbaar zijn. Dit is ook terug te zien in de Begroting 2022, die relatief beleidsarm is opgesteld. Op zijn vroegst zal in de najaarsnota een inhoudelijke voortgang van het bestuursprogramma worden opgenomen.

5

1.1 DE GEMEENTE RHENEN IN HET KORT Algemeen Rhenen is een historische stad aan de Neder-Rijn, in de bosrijke omgeving van de Utrechtse Heuvelrug. Als u Rhenen vanuit de Betuwe binnenrijdt waant u zich een beetje in het buitenland door de hoogteverschillen in het landschap. ‘s Avonds in het donker geven de vele lichtjes tegen de heuvels en de verlichte Cuneratoren een prachtig schouwspel. In de historische benedenstad van Rhenen voelt u zich terug in de tijd. Hier vindt u, naast smalle pittoreske straatjes en pleintjes en restanten van de eeuwenoude stadswallen, de markante Cunerakerk met toren. Een laat-Gotische kerk, gebouwd tussen 1492 en 1531. Door velen beschouwd als de mooiste van Nederland. Rhenen is dus een stad en gemeente in de provincie Utrecht. De gemeente Rhenen telt op 1 januari 2022 20.272 inwoners (op 1-1-2021: 20.203) . De gemeente heeft een oppervlakte van circa 43 km², waarvan circa 3 km² water. Rhenen ligt op de zuidoostpunt van de Utrechtse Heuvelrug. De oostelijk gelegen en tot de gemeente behorende Grebbeberg is de laat-

ste heuvel van deze stuwwal. De gemeente Rhenen bestaat uit de woonkernen Rhenen, Elst en Achterberg.

Gemeentewapen De elementen uit het wapen van Rhenen zijn zo oud als de toekenning van het stadsrecht door de bisschop van Utrecht. Het wapen is afgeleid van de oude stadszegels. Het oudst bekende stadszegel dateert uit 1258. Er is in de loop van de tijd wel wat aan veranderd en het huidige wapen gaat terug op het stadszegel van 1483. Het bestaat uit een zilveren achtergrond met daarop een rood kasteel. Je zou er ook de stad zelf in kunnen herkennen met haar muur en drie poorten. De torens / poorten hebben blauwe daken. Bovenin zweeft een sleutel, die kan worden opgevat als symbool voor het zelfbestuur van de stad maar ook als verwijzing naar de apostel Petrus als sleutelbewaarder. Net als in de stad Utrecht zou de oudste kerk van Rhenen gewijd zijn aan St. Pieter, hoewel dat twijfelachtig is. Het wapenschild wordt vastgehouden door twee gouden leeuwen en “bekroond” met een gouden kroon. De wapens van Achterberg en Elst zijn van jongere datum

en geen echte gemeentewapens. Het wapen van Achterberg maakt wel gebruik van twee oudere wapens, namelijk dat van de dijkgraaf en heemraadschap van de Rhenense Neude en Achterbergse Hooilanden. Het kasteel lijkt afkomstig van het wapen van Rhenen, maar kan ook staan voor het kasteel dat ooit in Achterberg stond: De Horst. Het scheepje in de onderste helft is afkomstig van het wapen van het Veenraadschap in Veenendaal, dat in 1563 werd opgericht. Het heemraadschap en het Veenraadschap dekken samen het bijna volledige dorpsgebied van Achterberg.

6

De gemeente Rhenen in het kort

Het wapen van Elst is een ontwerp van Ad de Jong, geboren te Rhenen en actief in de historische vereniging van Rhenen. Hij maakte een “sprekend” wapen op grond van oude elementen en overwegingen, die al eeuwenlang worden gevolgd bij het ontwerpen van wapens. Boven is een uitgerukte elzenboom zichtbaar. De natuurlijke begroeiing van de omgeving van Elst bestond uit uitgestrekte elzenbossen, dat daaraan wellicht haar naam dankt. In de onderste helft komt de sleutel van St. Pieter terug en verder de lelie. Het Utrechtse kapittel van St. Pieter bezat omvangrijke landerijen rond Elst. Het westelijke deel van Elst viel tot de gemeentelijke herindeling van 2006 onder Amerongen. Het symbool van Amerongen is de lelie. Het wapen wordt nog gebruikt in officiële aktes, in een uittreksel van de burgerlijke stand en in de ambtsketen van de burgemeester.

H1

1940-1945. Het monument bij de ingang van het oude gemeentehuis aan de Herenstraat is een herinnering aan deze verwoesting en aan de wederopbouw.

Elst In Elst leefde men vroeger van de tabaksteelt. U vindt er ook nu nog tabaksschuren, die echter niet meer als zodanig dienst doen. Ook vinden we in Elst een Aardkundig Monument en wel het sneeuwsmeltwaterdal op de Plantage Willem III. Een Aardkundig Monument is een gebied waarin je de ontwikkeling van de aarde over honderden, duizenden of zelfs tienduizenden jaren met eigen ogen kunt zien.

Achterberg De kern Achterberg is vooral agrarisch getint met prachtige (monumentale) boerderijen. In de Middeleeuwen bezaten de landsheren, de bisschoppen van Utrecht, een slot in Achterberg, genaamd De Horst. Aan verschillende van deze vorsten zijn herinneringen bewaard gebleven. Zo bestaan er nog brieven en oorkonden die op De Horst geschreven zijn en door de bisschoppen getekend.

Rhenen Rhenen is van oorsprong een vestingstad. Bij herhaling fungeerde ze als voorpost: in vroeger eeuwen van het Sticht van Utrecht, tegen de dreiging uit het Gelderse hertogdom en in de recente geschiedenis van de Vesting Holland. Rhenen is daardoor vaak en vergaand verwoest. Het laatst in de jaren

Veenendaal Elst

Neder-Rijn (Bedrijventerrein) Remmerden

Achterberg

Rhenen

7

H 1.1

Het bestuur van de gemeente Rhenen

8

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2 HET BESTUUR VAN DE GEMEENTE RHENEN Organisatieschema De inrichting van de organisatie is een van de bouwstenen om de doelen die de gemeente heeft te bereiken. In de afbeelding hieronder is het organisatieschema van de gemeente Rhenen weergegeven.

RAADSGRIFFIE

COMMISSIE RUIMTE & ECONOMIE

COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

GEMEENTERAAD RHENEN REKENKAMER

9

COMMISSIE BESTUUR & FINANCIËN

COMMISSIE SAMENLEVING

CLUSTER FYSIEK

CLUSTER DIENSTVERLENING

CLUSTER SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

CLUSTER BEDRIJFSVOERING

INTEGRAAL MANAGEMENT TEAM

9

H 1.2

Het bestuur van de gemeente Rhenen

1.2.1 College van burgemeester en wethouders Het bestuur van de gemeente wordt gevormd door het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Het college van burgemeester en wethouders (college van B&W) is vergelijkbaar met het kabinet. Het college regeert en vormt het dagelijks bestuur van een gemeente. Hieronder volgt de samenstelling van het college van B&W op 1 mei 2022.

Burgemeester Hans van der Pas Portefeuille: openbare orde en veiligheid, Kabinetszaken, coördinatie bestuur en beleid, bedrijfsvoering (communicatie inclusief website, ICT, juridische zaken en P&O), handhaving, grondbeleid, recreatie & toerisme, regio Foodvalley (Eiwittransitie). Projecten: museumkwartier, Kwintelooijen, slag om de Grebbeberg, natuur/landschap/agrarische zaken.

Wethouder Barth van Eeten (Progressieve combinatie) Portefeuille: sociaal domein (WMO, welzijn), sport en cultuur, volksgezondheid/GGD, kerngericht werken, wonen, dienstverlening (inclusief Rhenense publieksbalie), ruimtelijke ordening, ruimtelijke projecten, vastgoedbeheer. Projecten: accommodatie- en vastgoedbeleid.

Wethouder Hans Boerkamp (D66) Portefeuille: financiën (inclusief belastingen), onderwijs en kinderopvang, mobiliteit en bereikbaarheid (inclusief weginrichting, openbaar vervoer, fietsveiligheid en parkeerbeleid), nutsbedrijven, basismobiliteit, cultuurhistorie (Grebbelinie, collectiebeheer museum, archeologie, monumentencommissie), openbare Werken (uitvoering), vergunningen, omgevingswet.

Wethouder Jolanda de Heer-Verheij (ChristenUnie) Portefeuille: sociaal domein (Jeugd, Participatiewet), duurzaamheid, economie, milieu, afvalverwerking, bedrijventerrein Remmerden.

Projecten: KC Bantuinweg, Rijnbrug. 10

Het bestuur van de gemeente Rhenen

H 1.2

1.2.2 Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving. - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders.

Marco Mulder

Gert Hovestad

Jan Bosch

Gert Jan van Leeuwen

Bart van der Tang

Richard Salari

Ingebrid Kiwiet

Leo Schenk

Geertje Wiesenekker

Willem Oorschot

Henry Pabstvan 't Slot

Gabriëlle Geerts

Caroline Folmer

Dineke Jansen

Bart Oosterhoff

Bert Fintelman

Eef Brouwer

De gemeenteraad van Rhenen is samengesteld uit 19 raadsleden. Op deze pagina staat het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 1 mei 2022.

Hans Hoksbergen

Justin Hermsen

11

H2 FINANCIELE BEGROTING

De financiële begroting bestaat uit (een toelichting op): 2.1 Financieel beeld 2.2 Exploitatie 2022 2.3 Geprognosticeerde balans

12

2.1 Financieel beeld Het financieel beeld bestaat uit (een toelichting op): 2.1.1 Inleiding 2.1.2 Resultaat 2.1.3 Financiële positie

13

H 2.1

Financieel beeld

2.1.1 Inleiding Een gezonde financiële huishouding is cruciaal om te kunnen investeren in de samenleving. Het gemeentelijk huishoudboekje moet dus op orde zijn. De afgelopen jaren had de gemeente een solide financiële positie. Deze positie werd bevestigd door de provincie als toezichthouder en door de accountant. Ook in 2022 weten we de solide financiële positie vooralsnog vast te houden. Dat blijkt uit de beoordeling van een aantal pijlers onder ons financieel beleid. Aandachtspunt hierbij is de negatieve structurele exploitatieruimte.

2.1.2 Resultaat Het geraamd resultaat 2022 bedraagt € 1.479.000 voordelig. Dit resultaat bestaat uit een voordelig incidenteel resultaat van € 1.700.000 en een nadelig structureel resultaat van € 221.000 nadelig. een incidenteel resultaat. Het incidentele resultaat betreft vooral onttrekkingen aan reserves voor de dekking van structurele lasten. Het resultaat is door de financiële bijstellingen in deze rapportage met € 1.036.000 verbeterd. De grootste verschillen zijn hieronder weergegeven. Een uitgebreide verschillenanalyse vindt u terug vanaf pagina 17. Overzicht grootste verschillen (€ x 1.000): 1. Uitkering gemeentefonds: effecten decembercirculaire en inschatting gevolgen startnota Rijk. De startnota is de financiële vertaling van het coalitieakkoord. De hogere uitkering is van tevoren niet te voorzien en is niet beïnvloedbaar. 843 V 2. Actualisatie woningbouwplanning: leges MFC Rhenen en extra inkomsten woningen door hogere bouwwaarde. (zie toelichting op pagina 24, punt 4) 255 V 3. Nacalculatie btw 2017: (zie toelichting op pagina 35, punt 7) 110 V

Nadere toelichting resultaat 2022 In het voordelig resultaat van € 1.479.000 kan op verschillende manieren een onderscheid worden aangebracht. De financiële regelgeving maakt een verschil tussen het resultaat van baten en lasten (voorheen resultaat voor bestemming) en het geraamd resultaat (voorheen resultaat na bestemming). Het verschil tussen de beide resultaten zit in de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. De gemeenteraad is bevoegd om mutaties aan reserves te veranderen. Voor een oordeel over de financiële positie van de gemeente wordt het resultaat vaak onderverdeeld in een structureel en incidenteel resultaat. Een voordelig structureel resultaat laat zien dat de structurele lasten volledig zijn gedekt met structurele baten. Een uitgebreidere toelichting op het structureel resultaat volgt in onderdeel 2.1.3 financiële positie. In de volgende tabellen is het geraamde resultaat 2022 volgens het hiervoor beschreven onderscheid weergegeven. Uitsplitsting van het geraamd resultaat 2022 (€ x 1.000) Voorjaarsrapportage 2022

Geraamd resultaat

Saldo van baten en lasten

Mutaties reserves

1.479 V

857 N

2.336 V

Een uitsplitsing per programma kunt u opvragen door op de link te drukken. In dat overzicht zijn ook de cijfers peresenteerd over de jaren 2021 en 2020. Geraamd resultaat per programma

Uitsplitsting van het geraamd resultaat 2022 (€ x 1.000)

Geraamd resultaat

Structureel resultaat

Incidenteel resultaat

1.479 V

221 N

1.700 V

Gevolgen Meicirculaire 2022 zijn niet meegenomen

Voorjaarsrapportage 2022

Begin juni is de meicirculaire 2022 gepubliceerd. Dit viel samen met de afronding van de Voorjaarsrapportage 2022. De gevolgen van deze circulaire hebben we daarom niet kunnen verwerken in deze nota. Een eerste beoordeling voor 2022 laat zien dat: a. De inkomsten van de gemeente in 2022 met € 1.100.000 miljoen toenemen b. Van de inkomsten onder punt a. circa € 180.000 is voor de uitvoeringskosten van het klimaatakkoord en € 510.000 voor de energietoeslag. c. Het resultaat van de gemeente met ruim € 200.000 verbetert. Voor de raadsvergadering van juli ontvangt u een informatienota met de uitwerking van de meicirculaire 2022.

Het hoge incidentele resultaat geeft aan dat structurele lasten worden gedekt met incidentele middelen. Vaak gaat het daarbij over de inzet van reserves. Een voorbeeld hiervan is de dekking van de structurele lasten uit de reserve budgetoverheveling. Bij de toezichtbeslissing van de provincie over de begroting dient sprake te zijn van een voordelig structureel resultaat. Een toelichting op het incidenteel resultaat kunt u opvragen door op de link te drukken. Incidentele baten en lasten

14

Financieel beeld

H 2.1

2.1.3 Financiële positie Conclusie financiële positie De financiële positie van de gemeente is goed te noemen. Wel is in 2022 sprake van een nadelige structurele exploitatieruimte. De schuldquotes lopen op, maar blijven tot op heden binnen de bandbreedte van de categorie minst risicovol. Ook de solvabiliteit laat een dalende tendens zien, maar blijft binnen de bandbreedte die als neutraal wordt aangemerkt.

Het kengetal over het weerstandsvermogen is in deze rapportage niet geactualiseerd, maar was in de Jaarstukken 2021 7,2. Het kengetal kan daarmee als meer dan uitstekend worden gekwalificeerd. In onderstaande tabel is de waarde van onze kengetallen afgezet tegen de landelijke signaalwaarden.

Kengetallen gemeente Rhenen Kengetal ultimo jaar

“Normen” GTK 2020 provincie*

JRR 2018

JRR 2019

JRR 2020

JRR 2021

BGR 2022

VJR 2022

Minst risicovol

Neutraal

Meest risicovol

1

Structurele exploitatieruimte

1,1%

-1,0%

-0,2%

5,6%

1,3%

-0,4%

>0%

0%

<0%

2.1

Netto-schuldquote

62%

73%

72%

67%

86%

87%

<90%

90%-130%

>130%

2.2

Netto-schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

51%

61%

60%

56%

75%

79%

<90%

90%-130%

>130%

3

Weerstandsvermogen

3,7

3,5

3,6

7,2

3,10

>1,0

0,8 ≤ x < 1,0

<0,8

4

Solvabiliteitsratio

42%

39%

36%

35%

31%

>50%

20%-50%

<20%

31%

*GTK: Gemeenschappelijk financieel toezichtkader 2020 van de provincie Een uitgebreidere toelichting op de financiële kengetallen kunt u opvragen door op de link te drukken.

Toelichting op de financiële kengetallen

15

2.2 Exploitatie

Het onderdeel exploitatie is opgebouwd uit: 2.2.1 Inleiding 2.2.2 Exploitatie 2.2.3 Toelichting op de exploitatie

16

Exploitatie

H 2.2

2.2.1 Inleiding De exploitatie van een gemeente bestaat uit de baten en lasten inclusief reserves van zeven programma's. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen binnen een programma te realiseren. Een belangrijk onderdeel van de Voorjaarsrapportage is het actualiseren van de baten en lasten uit de begroting. Dit is nodig om tijdig te kunnen anticiperen op mogelijke tekorten of inzicht te krijgen in een positieve ontwikkeling van het resultaat. Extra (incidentele) financiële ruimte biedt de mogelijkheid om te investeren in bestuurlijke ambities of het versterken van de vermogenspositie. Om te komen tot een actuele prognose zijn alle budgetten tegen het licht gehouden. Dit is gebeurd in gesprekken met de budgetverantwoordelijk medewerkers waarbij de laatste inzichten zijn verwerkt in de nieuwe prognose. Hierbij is ook rekening gehouden met de realisatie tot en

met april 2022. Ook zijn de structurele effecten van de jaarstukken 2021 erbij betrokken. Hoewel de nieuwe prognose op een zorgvuldige manier tot stand is gekomen blijft het moeilijk om sommige budgetten vooraf goed te voorspellen. Denk bijvoorbeeld aan het gebruik van de open einde regelingen en de fluctuaties in de uitkering uit het gemeentefonds.

2.2.2 Exploitatie Ontwikkeling geraamd resultaat per programma In onderstaande tabel is per programma de ontwikkeling van het geraamd resultaat in beeld gebracht. Dit resultaat bestaat uit het saldo van baten en lasten minus de mutaties reserves. Het totaal geraamd resultaat is gelijk aan het verwachte jaarrekeningresultaat over 2022.

Geraamd resultaat reguliere exploitatie Begroting 2022

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2020

werkelijk

werkelijk

vastgesteld in november 2021

vastgestelde wijzigingen tot en met 1 april

wijzigingen voorjaarsrapportage

na wijzigingen voorjaarsrapportage

Programma 1 - Bedrijfsvoering

7.892 N

28 N

427 N

8.347 N

7.523 N

7.759 N

Programma 2 - Dienstverlening

673 N

0N

35 N

707 N

575 N

477 N

Programma 3 - Fysiek

3.171 N

127 N

390 V

2.908 N

2.255 N

2.971 N

Programma 4 - Sociaal maatschappelijk

18.643 N

85 N

158 N

18.887 N

18.761 N

17.888 N

Programma 5 - Economie & toerisme

1.113 N

0N

8V

1.105 N

1.063 N

962 N

Programma 6 - Veiligheid & handhaving

2.124 N

9N

50 N

2.183 N

2.198 N

2.031 N

Programma 7 - Algemene dekkingsmiddelen

34.358 V

48 N

1.307 V

35.617 V

35.207 V

32.213 V

741 V

298 N

1.036 V

1.479 V

2.832 V

127 V

(€ x 1.000)

Totaal

17

H 2.2

Exploitatie

Exploitatie

H 2.2

2.2.3 Toelichting op de exploitatie In dit onderdeel zijn per programma de financiën gepresenteerd en is een toelichting gegeven van de bijstellingen die in deze nota hebben plaatsgevonden. Voor het eerst zijn hierbij ook de realisatiecijfers over de afgelopen twee jaar meegenomen. Als het budget 2022 sterk afwijkt van de realisatie 2021 en 2020 dan is dat kort toegelicht.

Tabel per deelprogramma

Tabel op productniveau

Programma 1 - Bedrijfsvoering Begroting 2022

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2020

werkelijk

werkelijk

vastgesteld in november 2021

vastgestelde wijzigingen tot en met 1 april

wijzigingen voorjaarsrapportage

na wijzigingen voorjaarsrapportage

Baten

60 V

0N

26 V

87 V

47 V

72 V

Lasten

8.145 N

28 N

640 N

8.813 N

7.680 N

7.895 N

Saldo van baten en lasten (A)

8.084 N

28 N

614 N

8.726 N

7.634 N

7.823 N

Onttrekking uit reserves

192 V

0N

187 V

379 V

255 V

334 V

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

0N

144 N

270 N

Mutaties reserves (B)

192 V

0N

187 V

379 V

111 V

64 V

7.892 N

28 N

427 N

8.347 N

7.523 N

7.759 N

(€ x 1.000)

Geraamd resultaat (A+B)

19

H 2.2

Exploitatie

PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING Toelichting verschil saldo baten en lasten (A)

(€ x 1.000)

1. Verschuiving formatie receptie naar bestuurssecretariaat 31 N We zetten ons in om onze dienstverlening verder te verbeteren. Daarom zijn we vanaf 1 april een pilot gestart met een KlantContactCentrum* op afstand. De eerste resultaten hiervan zijn positief. Verder zullen we in de toekomst bij de receptie een digitaliseringsslag gaan maken. Daarnaast zien we dat de personeelsbezetting bij het bestuurssecretariaat de afgelopen jaren kwetsbaar is gebleken. Gelet op deze ontwikkelingen is een deel van de formatie van de receptie ondergebracht bij het bestuurssecretariaat. * We maken hierbij gebruik van de diensten van Social Plus. Zij bieden kansen aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. 2. Ontwikkelingen formatie bedrijfsvoering 379 N De personele kosten bedrijfsvoering zijn in 2022 met € 379.000 toegenomen. In de overgangsfase van de oude naar de nieuwe organisatievisie zijn 2 managers ingehuurd. De hogere kosten van € 221.000 zijn voor € 122.000 gedekt uit de reserve budgetoverheveling en voor € 90.000 uit het knelpuntenbudget (deelprogramma 7.2). Het aantal managers is in de nieuwe organisatievisie teruggebracht van 4 naar 3. Deze besparing wordt ingezet om een extra kwaliteitsimpuls te geven aan de organisatie en de werkdruk bij de medewerkers te verminderen. In 2022 heeft dit geleid tot een verlaging van de loonsom bij het management van € 101.500.

De formatie bij personeel en organisatie is structureel uitgebreid met 1,4 fte. Hiervan is 0,9 fte toegevoegd aan het onderdeel organisatie/participatie. De afgelopen jaren zien we dat de werkzaamheden op dat vlak sterk zijn toegenomen. Dit geldt ook voor de werkzaamheden bij personeelszaken. Daar heeft een uitbreiding plaatsgevonden van 0,5 fte. In de huidige arbeidsmarkt nemen de werkzaamheden op gebied van werving en selectie toe. Verder zullen we een een impuls moeten geven aan digitalisering. De kosten van de personele uitbreiding van € 98.500 zijn gedekt uit het budget organisatieontwikkeling en uit restformaties. Door het vertrek van onze CISO is vacatureruimte ontstaan. Deze is ingevuld door een interne medewerker te laten doorstromen. Om te kunnen groeien in de functie van CISO zijn eenmalig extra kosten van € 44.000 gemoeid. Dekking vindt plaats uit het knelpuntenbudget (deelprogramma 7.2). Daarnaast worden incidentele kosten van 26.000 gemaakt voor de ontvlechting van de ICT met de gemeente Veenendaal. Dekking vindt plaats uit deelprogramma 1.3 Facilitair. Binnen financiën zijn de vacatures financieel adviseur en medewerker IC nog niet ingevuld. Hiervoor wordt ingehuurd, waardoor de kosten € 94.500 hoger zijn. Verder is voor de strategische verantwoording van het bestuursprogramma € 35.000 beschikbaar. Dekking vindt

plaats uit de reserve budgetoverheveling. Tenslotte waren de loonkosten van een medewerker burgerzaken begroot bij de receptie en was een deel van de formatie van de receptie ondergebracht bij het bestuurssecretariaat. Dit leidt tot een verschuiving € 72.000 V. 3. Digitale transformatie (Perspectiefnota 2022) 114 N Informatisering en de beveiliging daarvan neemt de komende jaren grotere vormen aan en gaat sneller dan we van te voren hadden gedacht. Onderwerpen als data gedreven werken, robotisering en artificiële intelligence in bijvoorbeeld chatbots worden aangeboden vanuit de markt en passen steeds beter in het gemeentelijk speelveld van de digitale transformatie. Daarnaast bieden de programma’s door de VNG met onderwerpen zoals Common Ground en samen organiseren ruimte aan nieuwe digitale ontwikkelingen. Ook bij de gemeente Rhenen staan we niet stil, al zijn we niet de gemeente die vooraan staat in deze nieuwe ontwikkelingen. Om deze ontwikkelingen echter vorm te geven zullen we in de komende jaren grote investeringen doen in nieuwe technologie om het voor inwoners en bedrijven, maar ook voor de medewerkers van de gemeente efficiënter te maken om met digitale dienstverlening om te gaan. Met deze ontwikkelingen is het van belang de veiligheid van de digitale transformatie niet uit het oog te verliezen.

We moeten zorgen dat onze gegevens veilig blijven en niet in handen vallen van individuen of bedrijven waar ze niet voor bestemd zijn. Een veilige informatievoorziening is hierbij noodzakelijk. Deze digitale transformatie is in de perspectiefnota 2022 als wettelijk/onvermijdelijk aangemerkt. In de begroting 2022 is het budget van 113.500 opgenomen in deelprogramma 7.2. Overige dekkingsmiddelen. In deze voorjaarsrapportage is het budget overgeheveld naar het inhoudelijke deelprogramma 1.3 Facilitair. 4. Nieuw huisvestingsconcept 22 N De organisatievisie gaat uit van een ander huisvestingsconcept. Medewerkers werken plaats- en tijdonafhankelijk. Dat doen ze al, maar de verwachting is dat het toenoeemt. Je werkt daarbij op een plek die daar het meest voor geschikt is op een tijd die de inwoners en jou als medewerker het beste schikt. Medewerkers komen naar het Huis van de gemeente om samen te werken en elkaar én onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners te ontmoeten. Dit stelt andere eisen van onze huisvesting. Ook biedt het de mogelijkheid om een nieuwe partij in het Huis van de gemeente te huisvesten. Aan het eind van 2022 wordt de GGD gehuisvest. Voor de voorbereidingskosten van het nieuwe huisvestingsconcept is in 2022 een budget van 21.500 beschikbaar. Dekking vindt plaats uit de reserve budgetoverheveling. 5. overige verschillen Saldo van baten en lasten (A)

68 N 614 N 20

Exploitatie

PROGRAMMA 1 - BEDRIJFSVOERING Toelichting verschil mutatie reserve (B)

(€ x 1.000)

1. Dekking inhuur management uit de reserve budgetoverheveling 2. Dekking voorbereidingskosten nieuw huisvestingsconcept uit de reserve budgetoverheveling 3. overige verschillen Mutaties reserves (B)

122 V

Geraamd resultaat (A+B)

427 N

Toelichting overige verschillen Programma 1

22 V 43 V 187 V

H 2.2

Belangrijkste verschillen begroting 2022 na voorjaarsrapportage ten opzichte van jaarrekeningen 2021 en 2020 Deelprogramma 1.1. Bestuur In de begroting 2022 is rekening gehouden met een budget voor de gemeenteraadsverkiezingen van € 50.000. Tenslotte zijn de kosten van de raadsleden toegenomen door de uitbreiding van het aantal raadsleden. Als laatste is er formatie van de receptie overgebracht naar het bestuurssecretariaat. Deelprogramma 1.2. Organisatie De personele overhead ligt in 2022 hoger dan de realisatie uit voorgaande jaren. De hogere kosten hangen samen de CAO stijging 2022. Daarnaast wordt in 2022 de formatie P&O uitgebreid. Hiertegenover staat de overheveling van formatie van de receptie naar het bestuurssecretariaat. Dit zorgt voor een verlaging van de kosten. Verder wordt in 2022 rekening gehouden met een hoger aantal uren dat wordt doorbelast aan de projecten. Dit heeft een verlagend effect op de kosten van de overhead in 2022. Bij de kosten voor het jaar 2021 geldt dat de gevolgen van de nieuwe CAO niet in de cijfers zijn verwerkt. De CAO stijging 2021 is centraal verantwoord in deelprogramma 7.2 Overige algemene dekkingsmiddelen.

Deelprogramma 1.3. Facilitair In 2022 zijn de kosten hoger omdat in de budgetten rekening is gehouden met de kosten van de digitale transformatie. In de perspectiefnota 2022 heeft de raad hiervoor een budget van € 113.000 beschikbaar gesteld. Ook zijn in 2022 de overige personeelskosten zoals de reiskosten woon- werk, kosten van het generatiepact e.d. tegen het oorspronkelijke budget opgenomen. Op dit moment is onvoldoende duidelijk of de lagere uitgaven in eerdere jaren structureel doorwerken. Dat beeld is vertroebeld door de coronapandemie. Verder is in 2022 rekening gehouden een hoger aantal uren dat wordt doorbelast aan de projecten. Dit werkt verlagend voor de kosten van de overhead in 2022.

21

H 2.2

Exploitatie

Programma 2 - Dienstverlening Begroting 2022 (€ x 1.000)

vastgesteld in november 2021

vastgestelde wijziginwijzigingen na wijzigingen gen tot en met 1 april voorjaarsrapportage voorjaarsrapportage

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2020

werkelijk

werkelijk

Baten

230 V

0N

0N

230 V

283 V

263 V

Lasten

903 N

0N

60 N

962 N

911 N

710 N

Saldo van baten en lasten (A)

673 N

0N

60 N

732 N

628 N

447 N

Onttrekking uit reserves

0N

0N

25 V

25 V

53 V

0N

Toevoeging aan reserves

0N

0N

0N

0N

0N

30 N

Mutaties reserves (B)

0N

0N

25 V

25 V

53 V

30 N

673 N

0N

35 N

707 N

575 N

477 N

Geraamd resultaat (A+B) Tabel per deelprogramma

PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING Toelichting verschil saldo baten en lasten (A)

Tabel op productniveau

(€ x 1.000)

1. Verschuiving salarislasten receptie naar burgerzaken 41 N Dit heeft met name te maken met een overheveling van formatie van de receptie naar burgerzaken. 2. Overige verschillen 19 N Saldo van baten en lasten (A) 60 N

PROGRAMMA 2 - DIENSTVERLENING Toelichting verschil mutatie reserve (B)

(€ x 1.000)

1. Overige verschillen Mutaties reserves (B)

25 V 25 V

Geraamd resultaat (A+B)

35 N

Toelichting overige verschillen Programma 2

Belangrijkste verschillen begroting 2022 na voorjaarsrapportage ten opzichte van jaarrekeningen 2021 en 2020 Deelprogramma 2.1. Rhenense publieksbalie In 2022 zijn de kosten hoger dan de realisatie uit voorgaande jaren door de volgende zaken: - in 2022 is er formatie van receptie naar burgerzaken overgeheveld - de stijging van de personeelslasten vanuit de CAO. De CAO stijging 2021 is centraal verantwoord in deelprogramma 7.2

- voor de ontwikkeling van communicatiemiddelen zoals de website en het zaaksysteem is in 2022 een groter bedrag beschikbaar. In 2022 is dit bedrag vooral bedoeld voor de ontwikkeling van het zaaksysteem.

22

Exploitatie

H 2.2

Programma 3 - Fysiek Begroting 2022

Jaarrekening 2020

werkelijk

werkelijk

vastgesteld in november 2021

vastgestelde wijzigingen tot en met 1 april

Baten

6.465 V

27 N

114 V

6.552 V

7.172 V

6.311 V

Lasten

9.752 N

100 N

7V

9.844 N

9.986 N

11.467 N

Saldo van baten en lasten (A)

3.287 N

127 N

122 V

3.292 N

2.814 N

5.156 N

Onttrekking uit reserves

139 V

0N

268 V

408 V

593 V

2.512 V

Toevoeging aan reserves

24 N

0N

0N

24 N

34 N

327 N

Mutaties reserves (B)

116 V

0N

268 V

384 V

559 V

2.185 V

3.171 N

127 N

390 V

2.908 N

2.255 N

2.971 N

(€ x 1.000)

Geraamd resultaat (A+B)

Tabel per deelprogramma

wijzigingen na wijzigingen voorjaarsrapportage voorjaarsrapportage

Jaarrekening 2021

Tabel op productniveau

23

H 2.2

Exploitatie

PROGRAMMA 3 - FYSIEK Toelichting verschil saldo baten en lasten (A)

(€ x 1.000)

1. Leefbaarheidsplan Elst 76 N Bij de begroting 2022 zijn extra beleidsvoornemens opgenomen, waaronder het leefbaarheidsplan Elst. Het hiervoor beschikbare bedrag is projectmatig toegevoegd aan de fysieke ruimte (€ 40,000); in de begroting waren de beleidsvoornemens bij programma 7 opgenomen. Vanuit de reserve budgetoverheveling is een bedrag van € 35.925 toegevoegd bij de fysieke ruimte voor leefbaarheidsmaatregelen Elst. 2. Ontwikkelingen formatie fysiek domein 0N Bij de begroting 2022 is de formatie uitbreiding van 3,8 fte voor de fysieke ruimte verantwoord in het deelprogramma verkeer en openbare ruimte (3.1). Een deel van deze formatie heeft betrekking op de ruimtelijke ontwikkeling en is in deze rapportage overgeheveld naar deelprogramma 3.2. Daarnaast zijn de loonkosten opnieuw doorgerekend. Per saldo leiden deze aanpassingen tot lagere loonkosten bij verkeer en openbare ruimte (€ 170.000) en hogere loonkosten bij ruimtelijke ontwikkeling (€ 166.000). Voor de uitvoering van werkzaamheden ten behoeve van vergunningen die in 2021 nog niet waren afgerond is bij de jaarrekening een toevoeging aan de voorziening bouwleges opgenomen. In deze rapportage is de inhuur begroot die hiermee samenhangt en is het geld uit de voorziening als dekking van deze kosten ingezet. 3. Flexwoningen 0N Binnen deelprogramma ruimtelijke ordening valt ook wonen.

De kosten voor flexwoningen, die op Prattenburg zijn geplaatst, zijn aan dit deelprogramma toegevoegd. In programma 4 wordt de aanleiding voor het plaatsen van de flexwoningen toegelicht. Omdat er nog onvoldoende inzicht is in de vergoedingen vanuit het Rijk zijn bij de voorjaarsrapportage inkomsten ten grootte van de kosten geraamd, zodat er geen resultaat ontstaat. 4. Opbrengst leges 255 V Op basis van de actualisatie van de woningbouwplanning en de verwachte vergunningaanvraag voor het nieuwe MFC Rhenen zijn de opbrengsten leges verhoogd. De legesopbrengsten worden verantwoord in het jaar waarin de aanvraag wordt ingediend. Als de werkzaamheden voor de vergunningaanvraag over het jaar heenlopen, wordt een deel van de legesopbrengst overgeheveld naar het volgende jaar. Dit was de verwachting bij de aanvraag voor het MFC Rhenen. We gaan er nu vanuit de zowel de aanvraag als de werkzaamheden in 2022 plaats vinden. Dit zorgt voor een verschuiving van een deel van de legesopbrengst van 2023 naar 2022. Ook de hogere bouwwaarde van de woningen draagt bij aan de hogere legesopbengsten.

5. Ontwikkeling rioolheffing 29 V In 2022 moeten werkzaamheden aan de duikers aan de Weteringssteeg en Levendaalseweg/ Maatsteeg uitgevoerd worden en dienen modems vervangen te worden. Duikers zijn niet opgenomen in de meerjarige onderhoudsplanning; er is derhalve geen budget beschikbaar. Bij het nieuwe water-rioolplan worden de duikers toegevoegd aan de meerjarige onderhoudsplanning riolering. Omdat het gaat om onvermijdelijke kosten ten behoeve van riolering worden de verwachte kosten onttrokken aan de reserve bestemmingsheffingen. 6. Ontwikkeling afvalstoffenheffing 14 V Bij het opmaken van de jaarstukken 2021 is bij de afvalstoffenheffing sprake geweest van een aanzienlijk resultaat (€ 422.000 V). Ongeveer de helft van het resultaat zou een structureel karakter moeten hebben. Uit de beoordeling van de budgetten bij de voorjaarsrapportage komt een beperkt voordeel omdat onderstaande ontwikkelingen zijn geconstateerd: a. Bij de verwerkingskosten van de diverse afvalstromen is sprake van een verhoging van kosten. Daarnaast zijn de brandstofkosten voor het rijdend materieel gestegen en is er sprake van een grote reparatie van een huisvuilauto. b. De hoeveelheden ingezameld afval per afvalstroom wisselen. c.

Vanuit het uittreden van de gemeente Utrechtse Heuvelrug uit het afvalbrengstation is nog sprake van een taakstelling, omdat de voorgestelde maatregelen niet voldoende waren om de inkomstenderving op te vangen. Daarnaast heeft de raad besloten om voorlopig het grofvuil niet met de eigen dienst in te zamelen, maar dit bij de kringloop te laten. d. Bij de implementatie van de maatregelen uit het afval- en grondstoffenbeleid is de separate inzameling van luier- en incontinentiemateriaal uitgesteld. Per abuis zijn de kosten voor separate inzameling niet meegenomen voor 2022 en verder. Bij de voorjaarsrapportage wordt nu een klein positief resultaat gepresenteerd. Op basis van de evaluatie van de maatregelen uit het afval- en grondstoffenbeleid en het uittreden van gemeente Utrechtse Heuvelrug uit het afvalbrengstation worden richting de najaarsrapportage 2022 en de begroting en belastingverordening 2023 de budgetten tegen het licht gehouden. Over de uitkomsten wordt u vanzelfsprekend geinformeerd.

7. overige verschillen Saldo van baten en lasten (A)

100 N 122 V

Toelichting overige verschillen Programma 3 24

Exploitatie

PROGRAMMA 3 - FYSIEK Toelichting verschil mutatie reserve (B)

(€ x 1.000)

1. Onttrekking reserve budgetoverheveling ten behoeve van fysieke maatregelen voor leefbaarheid Elst.

36 V

2. overige verschillen Mutaties reserves (B)

232 V 268 V

Geraamd resultaat (A+B)

390 V

H 2.2

Belangrijkste verschillen begroting 2022 na voorjaarsrapportage ten opzichte van jaarrekeningen 2021 en 2020 Deelprogramma verkeer en openbare ruimte Bij mobiliteit was in 2021 sprake van incidentele extra kosten (afkoop BP-tankstation). Bij wegen is vanaf 2021 sprake van kapitaallast voor de openbare verlichting; daarnaast is in 2020 en 2021 een hoger resultaat op herstel straatwerk gerealiseerd dan geraamd voor 2022. Bij openbaar groen was in 2020 sprake van veel hogere beheerkosten dan in 2021 en 2022, daarnaast is vanaf 2021 geen sprake meer van kapitaallast van de ecologische verbindingszone. Bij afval zijn vanaf 2021 extra kosten opgenomen voor de maatregelen vanuit het afval- en grondstoffenbeleid. Bij water en riolering is vanaf 2021 de kostendekkendheid van de heffing verhoogd. Bij de lijkbezorging is in 2020 de egalisatievoorziening in gebruik genomen, waarbij vooruitontvangen opbrengsten niet langer in het jaar van ontvangst meegenomen worden. BIj de personeelskosten deelprogramma 3.1 in 2022 zijn 1,5 fte medewerker fysiek en de strategisch adviseur fysiek toegevoegd. Deelprogramma ruimtelijke ontwikkeling Binnen ruimtelijke ordening is in 2022 budget toegevoegd voor milieu-toezicht door de OdrU, daarnaast is in 2021 en 2022 sprake van kosten voor de implementatie van de Omgevingswet.

Ruimtelijke ordening had in 2021 een incidenteel resultaat op de aanleg van glasvezel in de kernen. Bij de woningbouwlocaties is in 2021 het resultaat genomen op het project Rhenen Noord en viel de reservering voor verwachte kosten Buitenwal vrij. Bij bouwen en wonen zijn de nemen de legesopbrengsten voor vergunningen in 2021 en 2022 toe, in 2022 wordt de vergunningaanvraag voor het nieuwe MFC Rhenen verwacht. Bij de personeelskosten ruimtelijke ontwikkeling is 2 fte medewerker fysiek toegevoegd. Deelprogramma duurzaamheid Vanuit de loonkosten duurzaamheid gaat in 2022 het bedrag van de loonkosten van de vacature medewerker milieu- en grondzaken naar ruimtelijke ordening; in 2021 en 2020 werden de kosten van de OdrU die specifiek betrekking hadden op milieu en grondzaken binnen duurzaamheid genomen. Daarnaast was in 2021 en 2021 sprake van vacatureruimte omdat de beleidsmedewerker duurzaamheid geen voltijds aanstelling had.

25

H 2.2

Exploitatie

Programma 4 - Sociaal maatschappelijk Begroting 2022

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2020

werkelijk

werkelijk

vastgesteld in november 2021

vastgestelde wijzigingen tot en met 1 april

wijzigingen voorjaarsrapportage

na wijzigingen voorjaarsrapportage

Baten

5.168 V

0N

1.395 V

6.563 V

6.825 V

7.476 V

Lasten

23.883 N

85 N

2.390 N

26.359 N

25.841 N

25.639 N

Saldo van baten en lasten (A)

18.715 N

85 N

995 N

19.795 N

19.016 N

18.163 N

Onttrekking uit reserves

81 V

0N

837 V

917 V

452 V

401 V

Toevoeging aan reserves

9N

0N

0N

9N

197 N

125 N

Mutaties reserves (B)

72 V

0N

837 V

908 V

254 V

276 V

18.643 N

85 N

158 N

18.887 N

18.761 N

17.888 N

(€ x 1.000)

Geraamd resultaat (A+B) Tabel per deelprogramma

PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK Toelichting verschil saldo baten en lasten (A)

Tabel op productniveau

(€ x 1.000)

1. Impuls (post) Covid-19 313 N In de raadsvergadering van d.d. 25 januari 2022 is de raad akkoord gegaan met de uitvoering van het plan Impuls (post) Covid-19. De raad heeft het college de opdracht gegeven om het plan verder uit te werken en uit te voeren. Ultimo 2021 zijn hiervoor bedragen gereserveerd uit de steunpakketten corona van het rijk van € 339.000 en organisatiekosten van € 65.000. Deze bedragen zijn toegevoegd aan de reserve Investeringen Sociaal Domein. Voor de huidige geplande activiteiten voor het jaar 2022 is vooralsnog een bedrag van € 313.000 nodig. Dit bedrag is onttrokken uit de reserve Investeringen Sociaal Domein. Als dit noodzakelijk is, zal het plan met de bijbehorende activiteiten binnen de gestelde kaders worden aangepast. Uw raad wordt geïnformeerd over de voortgang van het project en de daarbij behorende bestedingen. Eind 2022 zal een evaluatie van het project plaatsvinden. Als naar aanleiding van deze evaluatie een vervolgaanpak nodig blijkt te zijn, zal deze aan de raad ter besluitvorming worden voorgelegd. 2. Crisisopvang vluchtingen Oekraïne 0N Als gevolg van de inval door Rusland in Oekraine is een grote stroom vluchtelingen op gang gekomen richting o.a. Nederland. Aan de veiligheidsregio's en de gemeenten is door het Rijk

de verantwoordelijkheid gegeven om de opvang van deze vluchtelingen te organiseren. Het ging in eerste instantie om een opgave van 40 opvangplekken. Op 1 mei 2022 worden in de gemeente 70 vluchtelingen opgevangen bij particulieren en in vakantiehuisjes én vraagt het Rijk de gemeenten nog meer opvangplekken te realiseren. In de voorjaarsrapportage gaan we uit van een (voorlopig) benodigd budget van € 672.000, dit is inclusief het bedrag van € 100.000 dat de raad eerder beschikbaar heeft gesteld. Het Rijk zal de kosten vergoeden. Daarom hebben we de kosten en opbrengsten budgettair neutraal verwerkt in de voorjaarsrapportage. In Rhenen zijn in eerste instantie veelal kortdurende opvangplekken gerealiseerd bij particulieren en in vakantiehuisjes. De gemeente heeft 10 flexwoningen aangeschaft zodat we over duurzamere opvangplekken beschikken. De structurele huisvestingskosten zijn vanaf 2022 begroot. Behalve de kapitaallasten. Deze worden conform ons investering- en afschrijvingsbeleid vanaf 2023 in de begroting verwerkt. 3. Specifieke uitkeringen Nationaal Programma Onderwijs en Onderwijsachterstanden 0N In 2021 heeft het Ministerie van OCW het Nationaal Programma Onderwijs (NPO-onderwijs) gelanceerd. Het doel is om de opgelopen leervertragingen als gevolg van de coronapandemie terug te dringen.

De gemeente Rhenen heeft van het Ministerie een specifieke uitkering Nationale programma onderwijs gekregen om op de scholen maatregelen te (laten) treffen om de leervertragingen terug te dringen. Daarnaast beschikt de gemeente Rhenen ook over (resterende) middelen uit de specifieke uitkering onderwijsachterstanden (GOAB) 2019-2022. Een deel 26

Exploitatie

van dit budget wordt ingezet om de achterstanden bij kinderen met een VVE-indicatie in te lopen (binnen het NPO). De uitgaven worden gedaan onder de strikte regels/ voorwaarden van deze regelingen. In totaal is voor het activiteitenprogramma in 2022 € 354.000 beschikbaar gesteld. Daarnaast is voor de reguliere GOAB-gelden in 2022 € 664.200 beschikbaar. In de primitieve begroting was al rekening gehouden met € 421.000. De inkomsten en uitgaven van de NPO en GOAB-gelden zijn budgettaire neutraal verwerkt in de voorjaarsrapportage. 4. Jeugd en jongeren werk (Het Talenthouse en Alcoholproject) 69 N In de raadsvergadering van 6 juli 2021 heeft uw raad bij de behandeling en besluitvorming van de Perspectiefnota 2022 twee moties aangenomen over Talenthouse en Werken aan een gezonder en Vitaler Rhenen (in het bijzonder het verminderen van alcoholgebruik onder jongeren). De gereserveerde middelen worden bij deze voorjaarsrapportage beschikbaar gesteld. Het Talenthouse Het Talenthouse is er voor kinderen en jongeren die behoefte hebben om elkaar te ontmoeten in een ontspannen, ongedwongen maar wel georganiseerde setting. Het pilotproject van Talenthouse in Elst is erg succesvol. De pilots worden in 2022 verder uitgebreid met de kernen Achterberg en Rhenen. Uw raad heeft voor de activiteiten van het Talenthouse een bedrag van € 54.000 beschikbaar gesteld.

Medio 2022 kom een evaluatie voor het Talenthouse Elst. Werken aan een gezonder en vitaler Rhenen (het alcoholproject) Uw raad heeft € 15.000 beschikbaar gesteld voor een gezonder en vitaler Rhenen. Deze gelden worden ingezet aan het continueren van de voorlichting op het gebied van alcohol- en drugspreventie. 5. Wegwerken wachtlijsten Jeugd 52 N Voor het wegwerken van de wachtlijsten binnen de Jeugdzorg zijn in 2021 extra middelen beschikbaar gesteld in de september circulaire (€ 52.000). Dit bedrag is bij de jaarrekening 2021 toegevoegd aan de reserve budgetoverheveling omdat er geen gespecialiseerde inhuurkrachten in 2021 beschikbaar waren. Dit bedrag wordt bij de voorjaarsrapportage beschikbaar gesteld om in 2022 in te zetten om de achterstanden bij het jeugdteam weg te werken. 6. Wegwerken wachtlijsten Jeugd/ SOH 79 N In 2021 waren er geen inhuurkrachten beschikbaar voor het wegwerken van aanmeldformulieren en Spreekuur Ondersteuner Huisarts (SOH). Het niet bestede budget van € 79.000 in 2021 is via de reserve budgetoverheveling beschikbaar gesteld voor 2022. Begin 2022 zijn er twee inhuurkrachten ingezet om de wachtlijsten weg te werken.

H 2.2

7. Sportakkoorden 0N Het Rijk heeft de gemeente Rhenen een Specifieke Uitkering (SPUK) toegekend van € 124.000 voor de sportakkoorden, met als doel zoveel mogelijke inwoners in de gemeente Rhenen met plezier te laten sporten en bewegen. Dit bedrag is niet vrij besteedbaar en niet bestede middelen vloeien terug naar het rijk. In 2022 worden in de gemeente Rhenen 3 beweegroutes gerealiseerd voor diverse doelgroepen. Daarnaast is ook het sportproject voor kwetsbare jongeren van start gegaan. Verder draagt het Sportakkoord bij aan diverse initiatieven van o.a. sportverenigingen om bewegen voor meer kinderen mogelijk te maken. De baten en lasten zijn budgettair neutral in de voorjaarsrapportage verwerkt. 8. Mantelzorgondersteuning 136 N Bij de perspectiefnota 2022 is een motie aangenomen voor de uitvoering van het plan Mantelzorgondersteuning. In 2022 wordt uitvoering gegeven aan dit plan. Hiervoor is een bedrag beschikbaar van € 180.000. Dit bedrag bestaat uit reeds beschikbare budget van € 44.000, het budget Huishoudelijke Ondersteuning Mantelzorgers van € 50.000, een onttrekking uit de reserve budgetoverheveling 'Plan van aanpak mantelzorgondersteuning' van € 36.000 en uit de reserve Investeringen Sociaal Domein 'Pilot verbeteren van de toegang mantelzorgverklaring' van € 50.000. Bij de voorjaarsrapportage is per saldo een bedrag van € 136.000 toegevoegd aan het budget. 9.

Begeleiding individueel voor de WMO (wet maatschappelijke ondersteuning) 150 N Begeleiding individueel WMO is met name gericht op het individu en betreft reguliere of specialistische zorg aan volwassenen. In 2021 was een sterke stijging in de kosten van begeleiding individueel te zien. De stijging in 2021 werd veroorzaakt door ophoging van indicaties, complexere problematiek en hogere verzilveringspercentages. De stijging van de afgelopen jaren was niet structureel meegenomen in de begroting. De verwachting is dat de omvang van de zorg zich ook in 2022 en verder gaat voortzetten. De zorgkosten zijn bij de voorjaarsrapportage 2022 met € 150.000 structureel opgehoogd. 10. Huishoudelijke ondersteuning 100 V Per 1 april 2021 is het nieuwe contract in werking getreden met de aanbieders huishoudelijke ondersteuning. Waar er tot 1 april 2021 werd gewerkt op basis van resultaatfinanciering, is deze werkwijze vanaf die datum veranderd in het indiceren op basis van prijs maal hoeveelheid. Een belangrijke oorzaak van de lagere kosten is een minder hoog verzilveringspercentage. Bij p*q mag alleen de daadwerkelijk geleverde uren doorbelast worden, terwijl bij resultaatfinanciering de hele periode doorbelast mag worden ook al is de hulp maar 1 maal geweest. 27

H 2.2

Exploitatie

In de begroting is dit nog niet meegenomen. Daarnaast is de verwachte aanzuigende werking van het abonnementstarief niet zichtbaar. Dit levert een voordeel op van € 100.000 structureel. 11. Huishoudelijke ondersteuning voor mantelzorg en respijtzorg aan huis (HOM) 50 V Dit budget wordt ter dekking van de kosten aan mantelzorgondersteuning ingezet. Het budget is van maatschappelijk ondersteuning maatwerk overgeheveld naar maatschappelijke ondersteuning preventief. 12. Advies- en meldpunt verwarde personen 30 N Van 1 november 2019 tot en met 30 september 2020 liep de eerste pilot met het Advies- en Meldpunt Verward in de regio FoodValley Utrecht (Veenendaal Rhenen en Renswoude). In september 2020 heeft het college besloten de pilot met het Meldpunt te verlengen tot en met 31 december 2021. Vanaf 2022 wordt de pilot omgezet naar structureel beleid, hiervoor is jaarlijks beschikbaar € 47.000. Deze middelen waren al opgenomen in de vastgestelde begroting 2022. Er was reeds een bedrag van € 17.000 structureel beschikbaar (invoering wet verplichte GGZ) en een bedrag van € 30.000. 13. Nieuwe wet inburgering 84 N Met ingang van 1 januari 2022 is de nieuwe Wet Inburgering 2021 in werking getreden.

Het nieuwe inburgeringsstelsel beoogt een bijdrage te leveren aan het maatschappelijk doel van inburgering, namelijk dat alle inburgeraars snel en volwaardig meedoen in de Nederlandse maatschappij, het liefst via betaald werk. De gemeente Veendaal doet voor de gemeente Rhenen de uitvoering van deze nieuwe wet. Momenteel wordt door de gemeente Veenendaal een addendum op de huidige dienstverleningsovereenkomst (DVO) opgesteld. Het financieel uitgangspunt bij de uitvoering van deze nieuwe wet is dat de ontvangen rijksmiddelen volledig beschikbaar worden gesteld aan de Gemeente Veenendaal. De gemeente Rhenen heeft in de reserve Nieuwe Wet Inburgering € 114.000 beschikbaar. Dit is inclusief de resultaatbestemming ICT middelen uit de december circulaire van € 17.000. Van deze reserve wordt € 30.000 ingezet voor het Taalhuis (uitgevoerd door bibliotheek ZOUT). Het restant van € 84.000 wordt beschikbaar gesteld aan de uitvoering van de nieuwe wet inburgering.

plan Armoedebestrijding is tot eind 2022 verlengd. Waar nodig wordt het plan verder aangescherpt en de uitvoering geïntensiveerd. Het beschikbare bedrag uit de reserve Armoede bestrijding wordt volledig ingezet. 15. Energiearmoede 0N Het Rijk heeft de gemeente Rhenen een Specifieke Uitkering (SPUK) toegekend van € 125.000 voor de aanpak van energiearmoede. Dit bedrag is niet vrij besteedbaar en de niet bestede middelen vloeien terug naar het Rijk. De gemeente zet dit bedrag in 2022 in voor onder andere energiecoaches en energiebesparende materialen. De baten en lasten zijn budgettair neutraal in de voorjaarsrapportage verwerkt. 16. Gebundelde uitkering Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 61 V Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004. In de voorjaarsnota 2022 heeft een bijstelling van de BUIG lasten plaatsgevonden. Bij het opstellen van de begroting 2022 was uitgegaan van een hoger aantal (bijstand)dossiers die meerjarig een dalende trend liet zien. In de prognose voor de voorjaarsnota is dit aangepast aan het nieuwe landelijke beeld waarbij het aantal uitkeringsgerechtigde meevalt. Dit levert een voordeel op van € 277.000. Voor de loonkostensubsidie zien we duidelijk een stijgende trend. In de voorjaarsnota is hiermee rekening gehouden € 56.000 (nadeel).

Ook zien we bij de Bijzonder bijstand zelfstandigen (Bbz) een incidentele stijging van de uitgaven € 31.000 (nadeel). Dit komt door de tijdelijke versoepeling (tot 1 april 2022) van de regeling door onder andere de afbouw van Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). De inkomsten zijn bijgesteld op basis van het nader voorlopig budget 2022 vanuit het Rijk van € 129.000 (nadeel) . De bijstellingen van de budgetten zorgen in totaal voor een voordelig saldo van € 61.000.

17. overige verschillen Saldo van baten en lasten (A)

144 N 995 N

14. Armoedebestrijding 149 N Op 9 februari 2021 heeft het college het Plan van Aanpak Armoedebestrijding vastgesteld. Met de uitvoering van dit plan wordt de armoedebestrijding geïntensiveerd. De uitvoering van het

28

Exploitatie

PROGRAMMA 4 - SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK Toelichting verschil mutatie reserve (B)

(€ x 1.000)

1. Onttrekking reserve Investeringen Sociaal Domein ten behoeve van het project Impuls (post) Covid-19 2. Onttrekking uit de reserve Budgetoverheveling voor het wegwerken van wachtlijsten 3. Onttrekking uit de reserve Budgetoverheveling voor plan van aanpak mantelzorgondersteuning. 4. Onttrekking uit de reserve Investeringen Sociaal Domein inzake Pilot verbeteren van de toegang mantelzorgverklaring. 5. Onttrekking uit de reserve Nieuwe Wet Inburgering 6. Onttrekking uit de reserve Armoedebestrijding 7. Overige verschillen Mutaties reserves (B)

50 V 114 V 149 V 44 V 837 V

Geraamd resultaat (A+B)

158 N

313 V 131 V 36 V

Toelichting overige verschillen Programma 4

Belangrijkste verschillen begroting 2022 na voorjaarsrapportage ten opzichte van jaarrekeningen 2021 en 2020 Bij de analyse van de belangrijkste verschillen is per (deel)programma een vergelijking gemaakt met de begroting 2022 (na de voorjaarsrapportage) en de werkelijke cijfers uit 2021. Indien 2021 en 2020 sterk van elkaar afwijken is hier een nadere analyse van gemaakt. Waar in deze analyse wordt gesproken over de begroting 2022 dan wordt bedoeld de begroting na de wijzigingen in de voorjaarsrapportage. Deelprogramma 4.0. Sociaal Domein In de begroting 2022 is rekening gehouden met een budget voor het project Impuls (post) Covid-19 van € 313.000. Dit budget wordt gedekt uit de reserve Investeringen Sociaal Domein. Ook is een bedrag opgenomen voor de opvang van Oekraïners van € 672.000. Het budget is gelijk aan het bedrag van van de verwachte rijksvergoeding.

H 2.2

Deelprogramma 4.1 Jeugdpreventief Voor het terugdringen van de leerachterstanden bij kinderen heeft het Rijk een specifieke uitkering beschikbaar gesteld. Voor het aanpakken van deze leerachterstanden is in de begroting een bedrag opgenomen van € 354.000. Dit budget is gelijk aan het bedrag van van de verwachte rijksvergoedingen. Daarnaast heeft de gemeente Rhenen voor het begrotingsjaar 2022 meer middelen beschikbaar gekregen voor de specifieke uitkering onderwijsachterstanden (GOAB) van € 243.000. Het uitgavenbudget is gelijk aan de verwachte rijksvergoeding. De saldo van baten en lasten in 2021 laat t.o.v. 2020 een verschil zien van € 102.000 (nadelig). Dit wordt onder andere veroorzaakt door hogere kosten kosten schoolzwemen en gymnastiek (€ 31.000), hogere doorbelaste rente aan activa (€ 22.000), kosten voor Jeugd aan Zet (€29.000). Hiertegenover staat hogere huuropbrengsten van KC de Horizon (€ 31.000). Deelprogramma 4.2 Jeugdmaatwerk Voor het wegwerken van de wachtlijsten Jeugd en inzet SOH is door uw Raad eind 2021 een bedrag van € 131.000 beschikbaar gesteld middels een toevoeging aan de reserve Budgetoverheveling. Dit bedrag wordt is in 2022 als budget beschikbaargesteld. Verder heeft er een prijsloonindexatie plaatsgevonden op de jeugdzorgbudgetten en de bijdrage aan het Jeugdhulpregio FoodValley van € 78.000.

Per 1 januari 2022 gaat het nieuwe woonplaatsbeginsel in. In de begroting 2022 is hiervoor een budget voorzien van € 157.000 (meerjarig). Verder zien we een daling van de baten. Dit wordt onder andere veroorzaakt door een uitdiensttreding van een medeweker die was gedetacheerd bij het Jeugdhulpregio FoodValley (€ 65.000). Het saldo van baten en lasten in 2021 laat t.o.v. 2020 een verschil zien van € 144.000 (voordelig). Dit wordt veroorzaakt door een stijging van: - de kosten van leerlingenvervoer van € 108.000 (nadelig); - het niet kunnen inzetten van het wegwerken van wachtlijsten en inzet SOH van € 131.000 (voordelig). Dit budget is via de reserve budgetoverheveling overgeheveld naar 2022 - een incidenteel voordeel op inkoop Jeugdveiligheid van € 180.000 - stijging van de loonkosten van € 61.000 (incidenteel nadeel) Deelprogramma 4.3 Maatschappelijke ondersteuning preventief De begroting 2022 (voor mutaties reserves) laat t.o.v. het jaar 2021 een voordeel zien van € 473.000. Dit hangt vooral samen met een aantal incidentele lasten in 2021 voor: - de extra afschrijving entreehal ‘t Gastland, het opnemen van een verplichting voor het betalen van een opstalwaardevergoeding van € 556.000 (nadelig) - het betalen van een bijdrage aan scouting Rhenen van € 120.000 (nadelig) 29

H 2.2

Exploitatie

Daartegenover staat dat er in 2022 meer kosten zijn voor de uitvoering van o.a.: - het plan Mantelzorgondersteuning € 164.000 (voordelig) - actviteiten vrijwillgersondersteuning € 44.000 (voordelig) Het saldo van baten en lasten 2021 laat ten opzicht van 2020 een sterke stijging zien van € 903.000. Dit wordt onder andere veroorzaakt door hogere kosten voor ‘t Gastland in 2021 van € 637.000, bijdrage aan de scouting van € 120.000, stijging subsidie aan bibliotheek (waaronder Taalhuis) van € 47.000 en Specifieke uitkering Sport van het rijk inzake kunstgrasveld Candia € 34.000 en stijging kosten bijdrage aan de GGDRu € 35.000. Deelprogramma 4.4 Maatschappelijke ondersteuning maatwerk De begroting (voor mutaties reserves) laat t.o.v. het jaar 2021 een nadeel zien van € 232.000. Het nadeel wordt veroorzaakt door het structureel opnemen van budget voor Advies- en meldpunt personen met verward gedrag van € 30.000. Verder was er in 2021 incidenteel voordeel op de budgetten van Regiotaxi van € 76.000, hulpmiddelen woon, vervoer en rolstoelen van € 51.000 en diverse uitvoeringskosten wmo van € 82.000. De baten en lasten in 2021 laat t.o.v. 2020 een voordeel zien van € 223.000.

Dit wordt veroorzaakt door meer opbrengsten eigen bijdrage CAK in 2021 van € 70.000, minder lasten PGB van € 76.000, minder kosten aan hulpmiddelen woon, vervoer en rolstoelen van € 43.000 en lagere kosten voor zorg in natura WMO van € 23.000. Deelprogramma 4.5 Participatie preventief De begroting 2022 (voor mutaties reserves) laat t.o.v. het jaar 2021 een nadeel zien van € 153.000. En na mutaties reserves van € 7.000. Het nadeel wordt voornamelijk veroorzaakt door de verhoging van het budget Participatie nieuwkomers inzake de uitvoering van de nieuwe wet inburgering (dekking via de reserve Nieuwe wet inburgering) € 139.000. Deelprogramma 4.6 Participatie maatwerk De begroting 2022 (voor mutaties reserves) laat t.o.v. het jaar 2021 een nadeel zien van € 77.000. En na mutaties reserves van € 10.000. Het nadeel wordt voornamelijk veroorzaakt door de verhoging van het budget voor minimabeleid € 91.000 (nadelig), vervallen van onder andere de bijdrage coronamiddelen aan IW4 in 2022 van € 120.000 (voordelig) en een lager voordeel op inkomensdeel BUIG in 2021 van € 115.000 (nadelig). De baten en lasten in 2021 laten t.o.v. 2020 een nadeel zien van € 181.000.

Dit wordt onder andere veroorzaakt door een nadeel op het inkomensdeel BUIG van € 265.000 (minder inkomsten rijk van € 126.000, hogere kosten WWB € 78.000 en hogere kosten loonkostensubsidie van € 61.000) , een nadeel op het gebruik van minimabeleid van € 53.000 en een voordeel op de bijdrage aan IW4 van € 127.000 (hogere kosten in 2020 aan coronasteun, gemeentelijke bijdrage en transitievergoeding). 30

Exploitatie

H 2.2

Programma 5 - Economie & toerisme Begroting 2022 (€ x 1.000)

vastgesteld in november 2021

vastgestelde wijziginwijzigingen gen tot en met 1 april voorjaarsrapportage

na wijzigingen voorjaarsrapportage

Jaarrekening 2021

Jaarrekening 2020

werkelijk

werkelijk

Baten

297 V

0N

31 N

266 V

362 V

354 V

Lasten

1.494 N

0N

313 N

1.807 N

1.439 N

1.293 N

Saldo van baten en lasten (A)

1.196 N

0N

345 N

1.541 N

1.077 N

939 N

Onttrekking uit reserves

85 V

0N

353 V

438 V

32 V

47 V

Toevoeging aan reserves

2N

0N

0N

2N

18 N

69 N

Mutaties reserves (B)

83 V

0N

353 V

436 V

14 V

22 N

1.113 N

0N

8V

1.105 N

1.063 N

962 N

Geraamd resultaat (A+B) Tabel per deelprogramma

PROGRAMMA 5 - ECONOMIE & TOERISME Toelichting verschil saldo baten en lasten (A)

Tabel op productniveau

(€ x 1.000)

1. Economische Agenda 18 N Het college heeft in het Bestuursprogramma 2018-2022 de ambitie uitgesproken om een Economische Agenda op te stellen. Doel van de Economische Agenda is om samen met ondernemend Rhenen een Agenda uit te werken die een visie bevat en maatregelen om deze visie concreet handen en voeten te geven. Deze Economische Agenda heeft als doel de lokale diverse economie te versterken, die essentieel is voor onder andere het behoud en verbetering van de vitaliteit van de stad Rhenen. Voor de verdere uitvoering van de Economische Agenda in 2022 zijn financiele middelen noodzakelijk. Hiervoor is reeds € 58.000 door uw Raad beschikbaar gesteld. In de reserve Budgetoverheveling is nog een bedrag van € 17.000 gereserveerd. Dit bedrag wordt aan het budget voor de economische agenda toegevoegd. 2. Regio Foodvalley 13 N Sinds 2011 werkt de gemeente Rhenen samen met 7 andere gemeenten in de Regio Foodvalley. Gezamenlijk financieren zij een regiokantoor dat activiteiten initieert en de overleggen binnen de regio en de Triple Helix ondersteunt. Elk jaar wordt een kaderbrief en begroting opgesteld . Voor het begrotingsjaar blijkt er een tekort van € 13.000 voor de strategische agenda (Humancapital, innovatie en fysieke randvoorwaarden).

3. De herontwikkeling stadshaven Rhenen 285 N Een groep van vijf betrokken inwoners van Rhenen zijn in 2020 een burgerinitiatief gestart ter vernieuwing van de huidige passantenhaven. De gemeente Rhenen heeft dit omarmd. De gemeente heeft eind 2021 een extern bureau aangesteld om de voorlopige ontwerpfase in 2022 af te ronden. In lijn met deze opdracht zijn de gemeente en de initiatiefnemers in nader overleg getreden over de vorm van de samenwerking. De verwachting is om in de zomer de voorlopig ontwerp (VO) fase te hebben afgerond. Vooruitlopend op de nadere vormgeving van de samenwerking en de kosten voor de uitvoering van de VO fase, zijn de financiële middelen uit de reserve projecten van in totaal € 285.000 (waarvan € 225.000 bruidsschat) beschikbaar gesteld. Uw raad wordt medio 2022 nader geïnformeerd over de voortgang van het project. 4. Opstellen integrale erfgoedvisie 33 N In 2021 is een decentralisatie uitkering voor het opstellen van een kerkenvisie in het kader van het programma Toekomst Religieus erfgoed van € 25.000 toegekend. Dit bedrag is via een resultaatbestemming 2021 toegevoegd in de reserve Investeringen Sociaal Domein. In 2022 zal dit samen met het beschikbare budget uit de budgetoverheveling opstellen visie erfgoed van € 8.000 worden ingezet om een integrale erfgoedvisie op te stellen. 5. Overige verschillen Saldo van baten en lasten (A)