Bijlage 1 - Voorgestelde reservering taakmutaties en specifieke uitkeringen 41086

Bijlage 1: Overzicht reserveringen ontvangen middelen Rijk Hieronder volgt een korte inhoudelijke toelichting van de voorgestelde reserveringen taakmutaties en specifieke uitkeringen uit de decembercirculaire 2025. Verder wordt een vooruitblik gegeven van de mogelijke reserveringen uit de meicirculaire 2026.

Reserveringen taakmutaties en specifieke uitkeringen Decembercirculaire 2025 1. Taakmutaties a. Kinderopvang pleegouders: Het Rijk heeft extra geld beschikbaar gesteld als bijdrage voor de kosten die pleegouders maken voor kinderopvang en buitenschoolse opvang van hun pleegkinderen. Pleegouders betalen nu een eigen bijdrage in de kosten van kinderopvang en buitenschoolse opvang; dit zijn kosten die overblijven na het ontvangen van de eventuele kinderopvangtoeslag. Gemeenten en pleegzorgaanbieders dienen afspraken met elkaar te maken hoe pleegouders aanspraak kunnen maken op deze bijdrage. Hiervoor is in 2025 € 10,7 miljoen toegevoegd aan het gemeentefonds (aandeel Rhenen 2025: € 13.000). b. Wet versterking regie volkshuisvesting: In een artikel 2 onderzoek is vastgesteld dat de werkzaamheden van het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting financiële gevolgen hebben voor gemeenten in de vorm van incidentele en structurele uitvoeringslasten. Voor de compensatie van de geïdentificeerde incidentele uitvoeringslasten wordt € 48,8 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd (aandeel Rhenen 2025: € 59.000).

2. Specifieke uitkeringen a. Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp: Het doel van deze uitkering is om gemeenten extra middelen te geven voor hulp aan huishoudens met een hoge energierekening en een laag inkomen. Veel gemeenten hebben al een lokale aanpak via de SPUK Energiearmoede. Uit onderzoek van TNO blijkt dat gemeenten de doelgroep niet altijd goed bereiken. Daarom is een portaal ontwikkeld door SZW, het Tijdelijk Noodfonds Energie en de VNG, waarmee gemeenten (met toestemming) contactgegevens van aanvragers kunnen krijgen. Gemeenten kunnen de extra middelen gebruiken voor hun bestaande aanpak en met deze gegevens gericht huishoudens benaderen. In 2025 ontvangen gemeenten samen € 9,8 miljoen, verdeeld op basis van het percentage energiearmoede per gemeente. Naar verwachting komen in het voorjaar van 2026 extra middelen beschikbaar (aandeel Rhenen 2025: € 9.000). b. Implementatie plateau 2: Op dit moment worden gegevens over inburgeraars onder de Wet inburgering 2021 vaak handmatig uitgewisseld, wat foutgevoelig en tijdrovend is. Daarom wordt gewerkt aan een systeem voor geautomatiseerde gegevensuitwisseling binnen de inburgeringsketen (“plateau 2”), dat vanaf 2026 stapsgewijs wordt ingevoerd. Gemeenten kunnen de ontvangen bijdrage gebruiken voor investeringen die hiervoor nodig zijn. In totaal gaat het om € 4,6 miljoen (aandeel Rhenen 2025: € 13.000). c.

Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid: Voor 2026 is in totaal ruim € 666 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Een deel van het budget was nog niet verdeeld (aandeel Rhenen 2026: € 13.000).

Reserveringen taakmutaties en specifieke uitkeringen voorinformatie meicirculaire 2026

1. Algemene uitkering a. Loon- en prijsaccres; compensatie hogere loon- en prijsontwikkelingen: In de Voorjaarsnota van het Rijk is het loon- en prijsaccres geactualiseerd voor de macro-economische cijfers van het Centraal Economisch Plan (CEP) 2026. Het loon- en prijsaccres is gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product (pbbp). Door de hogere loon- en prijsontwikkelingen neemt het loon- en prijsaccres ten opzichte van de laatste bijstelling in de septembercirculaire meerjarig toe Deze middelen worden gereserveerd om de hogere loon- en prijsontwikkelingen in onze begroting te kunnen opvangen (aandeel Rhenen 2026: € 162.000, 2027: € 175.000, 2028: € 262.000 en 2029: € 192.000).

2. Taakmutaties a. IBO problematische schulden: De bedragen, die bij het Ministerie van SZW op de begroting waren gereserveerd, voor tijdelijke maatregelen voor de preventie van schulden, zijn toegevoegd aan het gemeentefonds. Het gaat om een bedrag van € 21 miljoen in 2026. De middelen voor de maatregelen vanaf 2027 zijn onderdeel van de uitwerking van de envelop armoede en schulden uit het coalitieakkoord (aandeel Rhenen 2026: € 20.000) b. Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren: Om de overgang van school naar werk voor jongeren, die deze stap niet of moeilijk kunnen zetten, te versoepelen is door het Ministerie van SZW € 13 miljoen in 2026, oplopend tot € 44 miljoen structureel vanaf 2033 toegevoegd aan het gemeentefonds. De middelen zijn ook bedoeld voor het stabiliseren van de situatie van jongeren met een afgewezen Wajong-aanvraag op het duurzaamheidscriterium. Hiermee kunnen zij arbeidsvermogen ontwikkelen en een levenslange afhankelijkheid van bijstand of een levenslang Wajongrecht na 10 jaar voorkomen (aandeel Rhenen 2026: € 12.000, 2027: € 16.000, 2028: € 20.000 en 2029: € 23.000). c. Huishoudelijke hulp uit WMO met vangnet, ombuiging: Huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) wordt met ingang van 1 januari 2029 geschrapt. Mensen die dat kunnen, gaan zelf betalen voor hun huishoudelijke hulp.

Voor de mensen die niet zelf hulp kunnen regelen, blijft de gemeente daarin voorzien. Dit betekent dat de kosten van huishoudelijke hulp voor gemeenten gaan afnemen. De besparing op de gemeentelijke uitgaven is vooralsnog gelijk gehouden aan de korting in het gemeentefonds (aandeel Rhenen 2029: 947.000). d. Indexatie WMO demografie: Het Rijk en de VNG hebben afgesproken dat in de toekomst (een nader te bepalen deel) van de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Afhankelijk van de gekozen bekostigingsvorm wordt een passende geobjectiveerde indexering onderzocht die ook rekening houdt met de kostenontwikkeling en demografie/vergrijzing. Vooruitlopend op de uitwerking is een jaarlijkse tranche van € 75 miljoen vanaf 2026 oplopend tot € 450 miljoen in 2031 gereserveerd voor aanvullende indexering voor demografie. In de Voorjaarsnota 2026 wordt de eerste tranche voor 2026 van € 75 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd (Aandeel Rhenen 2026 en verder: € 70.000). e. Pleegzorgvergoeding pleegouders: In de Voorjaarsnota van het Rijk is voor 2026 en 2027 € 11 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd als bijdrage voor de kosten die pleegouders maken voor kinderopvang en buitenschoolse opvang (bso) van hun pleegkinderen (aandeel Rhenen 2026 en 2027: € 10.000). f.

Alleenverdienersproblematiek: Dit betreft een overboeking via decentralisatie-uitkering van 34 miljoen euro in 2026 van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Gemeenten kunnen huishoudens die getroffen zijn door de alleenverdienersproblematiek individuele bijzondere bijstand bieden. Deze uitkering dient ter financiering daarvan (aandeel Rhenen 2026: € 31.000).

3. Specifieke uitkeringen

a. Capaciteit decentrale overheden voor klimaat en energiebeleid (CDOKE): Vanuit het ministerie van Klimaat en Groene Groei wordt via een decentralisatie-uitkering uitvoeringsmiddelen uitgekeerd aan gemeenten en provincies voor de uitvoering van hun klimaat- en energietaken en bedraagt € 671 miljoen in 2027 (aandeel Rhenen 2027: € 624.000). b. Beschermd wonen loon- en prijsontwikkelingen: Voor de integratie-uitkering Beschermd wonen wordt € 66 miljoen voor loon-en prijsontwikkeling beschikbaar gesteld (aandeel Rhenen vanaf 2026: € 66.000). c. SPUK niet beoogde kosten jeugdzorg: Dit betreft een specifieke uitkering van 60 miljoen euro voor aanvragen van de Specifieke Uitkering (SPUK) ‘niet-beoogde jeugdzorgkosten vanwege verblijf’ over de jaren 2024 en 2025 (aandeel Rhenen 2026: € 56.000). d. Ondersteuning lokale energiehulp: Dit betreft een specifieke uitkering van 20 miljoen euro met als doel dat gemeenten de mogelijkheid hebben om de lokale hulp voor huishoudens met een hoge energierekening te intensiveren (aandeel Rhenen 2026: € 18.000). e. Amendement Clemminck-Van den Brink: Op de huidige begroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is 8 miljoen euro in 2026 beschikbaar voor de subsidiëring van decentrale politieke partijen. Dit is onderdeel van het wetsvoorstel Wet op de politieke partijen (Wpp).

Omdat deze wet nog niet in werking is getreden, ontbreekt momenteel de vereiste wettelijke grondslag om deze middelen uit te keren. Dit amendement op de Ontwerpbegroting 2026 dat door de Tweede Kamer is aangenomen betreft een incidentele overboeking van de begroting van BZK naar het gemeentefonds van 5 miljoen euro in 2026. Vooruitlopend op de Wpp stelt dit voor om een bedrag aan het gemeentefonds toe te voegen. Met verstrekking van deze middelen aan gemeenten middels een decentralisatie-uitkering, worden gemeenten in de gelegenheid gesteld om politieke partijen die een zetel hebben in de gemeenteraad te ondersteunen (aandeel Rhenen 2026: € 5.000).