Bijlage 1 Toelichting op activiteiten, met alternatieven en gevolgen PDF

Bijlage 1: Toelichting op activiteiten, met alternatieven en gevolgen Waarom deze bijlage? De reserve Bestuursprogramma is ingezet om de woonlasten te dempen. Daardoor ontbreekt dekking voor eerder afgesproken activiteiten. Hieronder staat per onderwerp: ▪ waar het geld voor bedoeld was, ▪ welke alternatieven er zijn, ▪ wat de gevolgen zijn als er geen dekking is, ▪ en hoe we de dekking voorstellen. Klimaatadaptief plein Huis van de gemeente Doel van het geld Het plein bij het Huis van de gemeente is een vastgesteld hittepunt. Ontstenen en vergroenen vermindert hittestress en laat inwoners zien wat vergroening oplevert. Dit past bij onze ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn en om inwoners te verleiden tot vergroening door zelf het goede voorbeeld te geven. Alternatieven We hebben al gekeken naar manieren om kosten te beperken. Projecten samenvoegen geeft voordeel, zoals het afstemmen van werkzaamheden, aantrekkelijker voor inschrijvers en een lagere prijs. Daarom is het plein samen met de achterzijde van het Huis van de gemeente en het multicourt in één project opgenomen. Zo maken we werk met werk en besparen kosten. Dit voordeel is al benut. Gevolgen zonder dekking Zonder €25.000 wordt het ontwerp soberder en minder groen. Het plein is dan geen goed voorbeeld en niet toekomstbestendig. We voeren ons eigen beleid niet uit.

Dit kan het draagvlak voor vergroening bij inwoners verminderen. In april 2025 heeft de raad een motie aangenomen om voor het multicourt alternatieve dekking te zoeken binnen bestaande investeringsbudgetten. Die dekking is alleen mogelijk als het multicourt onderdeel blijft van het project omgeving Huis van de gemeente. Alternatieve investeringen, zoals wegen of riool, zijn niet bedoeld voor een multicourt. Dat zou oneigenlijk gebruik zijn. Voorgestelde dekking Algemene reserve (€ 25.000). Verkeersveilig Binnenveld Doel van het geld Er is € 200.000 gereserveerd voor de opgave voor het verbeteren van de verkeersveiligheid in het Binnenveld. De raad heeft dit in 2019 unaniem als prioriteit vastgesteld met Motie 5.M.2. Deze opgave is opgenomen in de Perspectiefnota 2020 en verwerkt in de Programmabegroting 2020. In 2024 is € 28.000 besteed aan het participatietraject en het advies. Daarna resteerde € 172.000. Eind 2024 heeft het college besloten drie kortetermijnmaatregelen uit te voeren voor € 40.000. Dit besluit is verwerkt in de Najaarsrapportage. Eén van deze maatregelen (geslotenverklaring) is inmiddels uitgesteld. In datzelfde besluit heeft het college ook besloten om fietsstroken aan te brengen, kruispunten aan te passen en de weginrichting in nieuwe 30 km/uur-zones te verbeteren (lange termijn maatregelen).

Daarbij is afgesproken dat de benodigde middelen gezocht worden, eerst in de beschikbare reserve bestuursprogramma. In november heeft het college besloten om deze lange termijn maatregelen via de Regiodeal te realiseren. Om meer maatregelen te realiseren dan met ons eigen budget mogelijk is (€ 150.000

extra). Het college heeft op 10 november 2025 de subsidieaanvraag ingediend en de cofinancieringsverklaring ondertekend. Hiervoor draagt Rhenen € 154.000 cofinanciering bij. De kans dat de subsidie wordt toegekend is groot. Maar dat weten we nog niet. Huidige besteding van het budget

▪ ▪

€ 154.000 voor Regiodeal € 25.000 voor kortetermijnmaatregelen

Alternatieven Er is geen ander budget beschikbaar. Het college heeft al een cofinancieringsverklaring ondertekend. Partners rekenen op ons commitment. Gevolgen zonder dekking De subsidie vervalt sowieso. We missen dan € 150.000 extra voor verkeersveiligheid in het Binnenveld. En de lange termijn maatregelen kunnen niet uitgevoerd worden. Rhenen en Ede dienden de subsidieaanvraag samen in, intrekking kan Ede ook treffen. Dit is extra gevoelig omdat Rhenen niet meedoet aan de gezamenlijke geslotenverklaring in het Binnenveld. Het niet uitvoeren geeft geen uitwerking aan de brede participatie, bewoners kozen de veilige fietsroute als topprioriteit. Het risico op onvrede bij bewoners is groot. Als cofinanciering niet haalbaar blijkt, moeten we dit direct melden aan Regio Foodvalley om onrechtmatigheid te voorkomen en herselectie mogelijk te maken. Voorgestelde dekking ▪ € 40.000 uit reserve Bestuursprogramma (€25.000 voor kortetermijnmaatregelen en 15.000 voor de Regiodeal – nog beschikbaar door uitstellen van geslotenverklaring) ▪ € 139.000 uit algemene reserve (voor de regiodeal). Signalering jeugdproblematiek Doel van het geld Het uitvoeren van de Hervormingsagenda. Deze is gericht op preventie, vroegsignalering en normaliseren. Dit wordt met name gerealiseerd door samenwerking met scholen en nog meer gebruik maken van voorliggende voorzieningen.

Met de scholen gaan we aan de slag met: ▪ Kansengelijkheid ▪ Uitbreiding pilots onderwijs-jeugdhulp Daarnaast breiden we de algemene voorliggende voorzieningen (groepstrainingen) uit. Het geld is concreet bedoel voor: 1. KIES-trainingen (€ 5.000,-) Bewezen effectieve trainingen voor kinderen in een scheiding, aangeboden in FoodValley-verband. Deze interventie voorkomt dat kinderen van gescheiden ouders later vaker en intensiever gebruik maken van jeugdzorg, wat maatschappelijke kosten verlaagt. 2. Preventie op scholen: trainingen voor leerkrachten (€ 10.000,-) Trainingen in gedragsherkenning en interventies zorgen voor: ▪ Vroegtijdige signalering en aanpak van problemen. ▪ Minder escalaties en doorverwijzingen naar jeugdhulp of speciaal onderwijs. ▪ Een positieve, veilige leeromgeving die stress vermindert en leerprestaties bevordert. ▪ Ondersteuning van sociaal-emotionele ontwikkeling, waardoor gedragsproblemen op lange termijn worden voorkomen. Door vroeg en effectief in te grijpen, beperken we dure zorgtrajecten en realiseren we een gunstige kosten-batenverhouding. Alternatieven Daar waar mogelijk is er naar alternatieve financiering gezocht. Zo zal de inzet van de Specialistisch ondersteuner Jeugdgezondheidszorg bij de huisartsen 2026 bekostigd worden vanuit IZA/GALA-budget. Dit betekent ook dat we mogelijk andere zaken niet of minder kunnen doen. We

moeten blijven opletten of dit niet zorgt voor vertraging in de uitvoering van de hervormingsagenda. De financiering van de Jeugdhulp blijft uitermate onzeker. Waar we dit jaar ruimte in ons budget hebben om bijvoorbeeld de hogere kosten van Veilig Thuis op te vangen, valt niet te voorspellen hoe dit in volgende jaren zal uitpakken. In de raadsinformatiebrief die de gemeenteraad in januari ontvangt over de bestedingen binnen de Jeugdhulp is te lezen welke maatregelen en inspanningen gerealiseerd zijn en lopen. En tegen welke uitdagingen we nog aanlopen. Gevolgen zonder dekking Minder preventie en vroegsignalering. Meer kans op escalatie, langere wachtlijsten en hogere kosten voor jeugdhulp. Dit kan leiden tot ernstige gezondheids- en veiligheidsrisico’s voor kinderen. Voorgestelde dekking Algemene reserve (€ 15.000). Actief grondbeleid Doel van het geld Het geld is bedoeld om actief grondbeleid en gebiedsontwikkelingen uit te voeren. We hebben bewust gekozen voor het invullen van een interne functie: adviseur grondzaken (20 uur per week). Deze functie zit in de bestaande formatie en wordt gedekt uit tijdelijke middelen die in het bestuursprogramma beschikbaar zijn gesteld. Door het inzetten van de reserve vervalt met het amendement de dekking. Concreet zorgt deze inzet voor: ▪ Strategisch advies aan college en raad over grondzaken en gebiedsontwikkelingen.

▪ Onderhandelingen over gronduitgifte en verwerving. ▪ Samenwerking met de rentmeester voor pachtbeheer. ▪ Overzicht en beheer van gemeentelijke gronden. ▪ Verantwoording in de P&C-cyclus. ▪ Signaleren van trends en knelpunten en doen van verbetervoorstellen. ▪ Beleidsvoorbereiding (gestart in 2025) en uitwerking van instrumentarium en strategie in 2026-2027. ▪ Ondersteuning bij urgente dossiers zoals gebiedsverkenningen. Hiermee maken we de slag naar een professioneel grondbeleid, actualiseren we beleid en zorgen we voor grip op gemeentelijke gronden. Dit is essentieel om opgaven en gebiedsontwikkelingen goed te realiseren. Alternatieven Geen alternatieven. Het geld was al gereserveerd voor deze inzet en deze capaciteit is randvoorwaardelijk voor uitvoering. Gevolgen zonder dekking Zonder dekking is er geen capaciteit. Dat betekent dat de gemeente grip verliest op grondbeleid en gebiedsontwikkeling. Projecten lopen vertraging op en strategische kansen, zoals het verwerven van gronden op cruciale locaties, worden gemist. De komende jaren komen grote opgaven samen in Rhenen: woningbouw, energietransitie, klimaatadaptatie en infrastructuur. Deze opgaven vragen om ruimte, terwijl die schaars is. Grond is daarmee een strategisch middel. De gemeente bezit veel grond in het Binnenveld (langjarig verpacht), maar juist weinig in en rond de kernen.

Dit maakt het noodzakelijk om zorgvuldig te bepalen hoe we onze eigen gronden inzetten en welke gronden we willen ontwikkelen om maatschappelijke doelen te realiseren.

Voorgestelde dekking Algemene reserve (€ 50.000 voor 2027). Inzet economische zaken Doel van het geld In de economische agenda is geld voor het aantrekken van een bedrijfscontactfunctionaris opgenomen. Deze functie is zit in de bestaande formatie en is bedoeld om uitvoering te geven aan de economische agenda. En is tijdelijk gedekt uit middelen die beschikbaar waren in het bestuursprogramma. Door het inzetten van de reserve vervalt met het amendement de dekking. De bedrijfscontactfunctionaris maakt het mogelijk om: ▪ Het eerste aanspreekpunt voor ondernemers te zijn. ▪ Verbinding en samenwerking te organiseren en initiatieven te stimuleren. ▪ Ondernemersvragen intern door te zetten en mee te denken over oplossingen en kansen. ▪ Helderheid en ondersteuning te bieden, zodat ondernemers niet vastlopen in gemeentelijke processen. Hiermee versterken we de economische positie en vitaliteit van Rhenen en zorgen we voor een actieve uitvoering van de economische agenda. Alternatieven Geen alternatieven. Het geld was al gereserveerd voor deze inzet en deze capaciteit is randvoorwaardelijk voor uitvoering. Gevolgen zonder dekking Zonder dekking valt de ondersteuning voor ondernemers grotendeels weg, neemt de verbinding af en stokt de uitvoering van de economische agenda. Dit verzwakt de economische positie en vitaliteit van Rhenen.

Daarnaast ontbreekt een duidelijk aanspreekpunt, waardoor nieuwe en bestaande ondernemers niet weten waar zij terecht kunnen. Dit leidt tot vertraging in processen, gemiste investeringskansen en een afname van vertrouwen in de gemeente. Voorgestelde dekking Algemene reserve (€ 22.000).