Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte
Tekst van het document
GEMEENTE RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte
Concept 14 november 2024
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
Inhoudsopgave
4.
FINANCIELE ONDERBOUWING ..................................................................... 15
4.1
Uitgangspunten en onderbouwing .................................................................. 15
4.2
Areaalgegevens .............................................................................................. 15
4.3
Huidige situatie (‘100% Basis’) ....................................................................... 16
4.4
Scenario 1 ‘100% Hoog’ ................................................................................. 16
4.5
Scenario 2 ‘100% Laag’ .................................................................................. 17
4.6
Scenario 3 ‘Centrum Rhenen Hoog, overig Basis’ .......................................... 17
4.7
Conclusies ...................................................................................................... 18
4.8
Aanbevelingen ................................................................................................ 18
1.
INLEIDING ......................................................................................................... 3
1.1
Aanleiding ........................................................................................................ 3
1.2
Doel.................................................................................................................. 3
1.3
Uitgangspunten en afbakening ........................................................................ 4
1.4
Relatie met andere plannen en organisatieonderdelen .................................... 6
1.5
Totstandkoming ............................................................................................... 6
5.
INVOERING IN DE ORGANISATIE .................................................................. 19
1.6
Leeswijzer ........................................................................................................ 7
5.1
Beheerplannen aanpassen ............................................................................. 19
5.2
Uitvoeringsorganisatie op orde brengen ......................................................... 19
2.
DEFINITIES EN HUIDIGE SITUATIE ................................................................. 8
2.1
Wat is beeldkwaliteit......................................................................................... 8
2.2
Onderhoudsniveaus ......................................................................................... 8
2.3
Huidige werkwijze beheer ................................................................................ 9
2.4
Ruimtelijke opbouw en functionele eenheden .................................................. 9
BIJLAGE I: Kwaliteitscatalogus (los bijgevoegd) ................................................... 23
2.5
Huidige onderhoudskwaliteit (nulmeting) ......................................................... 9
BIJLAGE II: Nulmeting Beheer Openbare Ruimte (los bijgevoegd) ...................... 23
3.
GEWENSTE SITUATIE .................................................................................... 12
BIJLAGE V: Onderbouwing doorrekening (los bijgevoegd) .................................. 23
3.1
Zonering in onderhoudsniveaus ..................................................................... 12
3.2
Functionele eenheden.................................................................................... 12
3.3
Huidige situatie (‘100% Basis’, keuze 2008) .................................................. 13
3.4
Scenario 1 ‘100% Hoog’................................................................................. 14
3.5
Scenario 2 ‘100% Laag’ ................................................................................. 14
3.6
Scenario 3 ‘Centrum Rhenen Hoog, overig Basis’ ......................................... 14
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
BEGRIPPENLIJST .................................................................................................... 21 BIJLAGEN ................................................................................................................ 23
BIJLAGE III: Kaart functionele eenheden .............................................................. 24 BIJLAGE IV: Zoneringskaart huidige situatie en scenario’s ................................ 25 BIJLAGE VI: Wijziging kwaliteitsniveau Centrum en Industrieterrein ................ 29 BIJLAGE VII: Areaalgegevens ................................................................................ 30
2
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
aandacht voor het vergroten van de kennis bij de medewerkers en de Raad over
1. INLEIDING
het werken op basis van het Beeldkwaliteitsplan.
1.1 Aanleiding Gemeente Rhenen beheert haar openbare ruimte integraal, dat wil zeggen dat niet alleen per team naar de te beheren ruimte wordt gekeken, maar vanuit meerdere teams en meerdere invalshoeken tegelijk. Dit wordt ook wel IBOR genoemd. Integraal beheer gaat niet over de inrichting van de openbare ruimte, maar over het beheer dat hoort bij de instandhouding ervan. In 2008 is hiervoor het Beeldkwaliteitsplan voor de openbare ruimte opgesteld. Hierin is aangegeven wat de gewenste onderhoudskwaliteit van de openbare ruimte is. Het doel van dit plan was dat het meer transparant is voor bewoners, gebruikers, raadsleden, collegeleden en ambtenaren welke onderhoudskwaliteit waar verwacht mag worden en op welke kwaliteitsniveaus moet worden beheerd. In 2022 is het Beleidsplan Klimaatadaptatie en in 2023 het Groenbeleidsplan Rhenen 2023-2028 vastgesteld. In aansluiting op deze plannen is in 2024 het Beeldkwaliteitsplan geactualiseerd. Uit de nieuwe plannen komen namelijk voorzieningen en aanpassingen in de openbare ruimte naar voren waar de beeldkwaliteitssystematiek nog niet op is afgestemd, zoals bijvoorbeeld de toename van ecologisch groen en Afbeelding 1, Gemeente Rhenen (bron: Wikipedia)
aanleg van waterdoorlatende verhardingen. Het Beeldkwaliteitsplan 2008 was een co-creatie tussen gemeente en adviesbureau Eco Consult – GMM; dat geldt ook voor het nieuwe plan. Het nieuwe, voorliggende, plan is Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte genoemd. Het oude beeldkwaliteitsplan heeft in de uitvoeringsorganisatie nog niet echt geleefd en is daar nog onvoldoende geïmplementeerd. Er werd enkel geschouwd op incidenten en er werden technische inspecties uitgevoerd. Een belangrijk aan-
1.2 Doel Het doel van dit Kwaliteitsplan is het vastleggen van de aanwezige en gewenste beheerkwaliteit van de openbare ruimte en het meetbaar maken van deze kwaliteiten. Hierdoor wordt inzichtelijk of de gewenste kwaliteit in de verschillende gebruikszones gewaarborgd blijft.
dachtspunt bij de actualisatie van het Beeldkwaliteitsplan was daarom extra
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
3
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
Een tweede doel is het inzichtelijk maken van de onderhoudskosten van de ge-
•
Er zijn 4 hoofdgroepen beschreven (zie tabel 1), 16 beheercategorieën en
wenste beheerniveaus. Hierdoor kunnen doelbewuste keuzes gemaakt worden
72 meetcriteria (in de oude catalogus waren het 4 hoofdgroepen, 11 be-
voor kwaliteit in samenhang met de kosten van beheer van de gehele openbare
heercategorieën en 43 meetcriteria). De nieuw toegevoegde beheercate-
ruimte.
gorieën zijn:
1.3 Uitgangspunten en afbakening Bij het opstellen van dit plan zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •
Het plan heeft betrekking op de openbare ruimte van de gemeente Rhenen. Dit zijn de woonkernen Rhenen, Elst, Achterberg, Remmerden en Veeneind
•
en daarnaast het buitengebied. •
Het plan heeft betrekking op verzorgend onderhoud en klein technisch onderhoud. Groot onderhoud, vervangingen, en kosten van herinrichtingen valt buiten de scoop van dit plan.
•
Bij het opstellen van de meetcriteria per kwaliteitsniveau van de beeldkwali-
•
o
Grasstenen.
o
Verkeerskundige berm.
o
Vaste planten.
o
Containers (voor afvalinzameling).
Daarnaast zijn een aantal namen van beheercategorieën gewijzigd: o
Beplanting werd Heesters.
o
Gras werd Gazon.
o
Berm werd Bloemrijke berm en wadi.
o
Wegmeubilair werd Borden.
De in de catalogus genoemde eenheidsprijzen1 zijn geactualiseerd op ba-
van de doorrekening 2008 en hiervoor is ook het Normenboek Gemeente-
Ruimte van CROW uit 2023 leidend geweest en daarnaast zijn enkele
lijk Groen 2024 als leidraad gebuikt.
meetcriteria op maat gemaakt (afbeelding 2). Bij een aantal beheergroepen
•
Halfverhardingen.
sis van een nieuwe doorrekening. Deze is gebaseerd op een actualisatie
teitscatalogus (Bijlage III) is de landelijke Kwaliteitscatalogus Openbare
is iets afgeweken van de indeling van CROW, omdat de CROW-kwaliteits-
o
•
Er zijn een aantal beheergroepen in de kwaliteitscatalogus buiten beschou-
beschrijving daar niet goed aansloot bij het gehanteerde beeld binnen de
wing gelaten omdat deze op basis van frequentie onderhouden worden
gemeente (zie Kwaliteitscatalogus voor nadere toelichting, Bijlage III). Voor
(ook bij de doorrekening zijn deze buiten beschouwing gelaten) Het betreft:
deze onderdelen zijn criteria op maat gemaakt. De kwaliteitscriteria zijn ge-
o
Natuurlijke vijvers en sloten.
actualiseerd aan de huidige danwel de gewenste werkwijze.
o
Speeltoestellen.
o
Bossen en bospaden.
o
Hagen snoeibeeld (gaten in hagen en onkruid haagvoet zijn onder
o
Bloembakken (weinig aanwezig).
De onderdelen Technische staat (Heel) en Verzorging (Schoon) zijn samengevoegd om het geheel overzichtelijker te maken (in de oude beeldkwaliteitscatalogus waren deze apart vermeld).
1
Heesters meegenomen).
Deze prijzen worden na de consultatie van de commissie ingevoegd.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
4
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
•
Daarnaast zijn beheeronderdelen buiten beschouwing gelaten die niet in eigendom en/of beheer van de gemeente zijn:
•
o
Kabels en leidingen.
o
ABRI’s.
o
Laadpalen.
o
Overige schakelkasten.
o
Brandkranen.
o
Trafohuisjes.
Daarnaast vormden de geldende beleidsdocumenten uitgangspunt: het Beleidsplan Klimaatadaptatie en het Groenbeleidsplan Rhenen 2023-2028. Door de werkgroepleden zijn de effecten uit de beleidsplannen op het beheer verwoord en vervolgens bij de streefbeelden in de kwaliteitscatalogus verwerkt.
•
Verder golden als uitgangspunt het bestaande beeldkwaliteitsplan, de actuele BGT-kaart van de gemeente (met daarop aangegeven de verschil-
Afbeelding 2, Opbouw catalogusbladen.
lende wijken en het te onderhouden groenareaal), en een Excel-bestand uit 2008 met de arealen waarmee toen gerekend is.
•
De technische inspecties staan los van het Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte. Deze inspecties bepalen de maatregelen voor het groot onderhoud met bijbehorende meerjarenplanning. Het gaat onder meer om technische inspecties voor wegen, groen en speeltoestellen.
•
Het Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte betreft vooral het regulier dagelijks onderhoud en inspecties worden daarbij schouwen genoemd.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
5
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
Overzicht van de BEHEERCATEGORIEËN Hoofdgroep
Beheercategorie
VERHARDING
1. Asfaltverhardingen
1.4 Relatie met andere plannen en organisatieonderdelen Beeldkwaliteit staat niet los van de inrichting van de openbare ruimte en de toe te passen materialen. Een ontwerp dat past bij de omgeving en het gebruik, en dat is gemaakt van materialen die in de omgeving passen, zal worden gebruikt en zich
2. Elementenverhardingen
ontwikkelen zoals bedoeld is. Een dergelijk ontwerp zal ook om regulier beheer
3. Halfverhardingen
vragen.
4. Grasstenen
Intensief gebruik echter zorgt voor slijtage, beplantingen die niet bij de bodem pas-
5. Verkeerskundige berm
sen zullen niet of juist overmatig groeien, te kwetsbare materialen zullen voor schadebeelden zorgen en beheer dat niet is afgestemd op de gewenste kwaliteit
GROEN
6. Bomen 7. Bosplantsoen
kan tot ongewenste soorten (zoals bijvoorbeeld Jacobskruiskruid) leiden. Beeldkwaliteit voor de onderhoudskwaliteit vraagt daarom afstemming met de ont-
8. Heesters
werpcriteria en/of het programma van eisen voor het ontwikkelen zoals inpassings-
9. Vaste planten
en ontwikkelingsprojecten. Dit staat in de ontwerpeisen als vertaling van het be-
10. Gazon 11. Bloemrijke berm en wadi
leid, en wordt op dit moment in de gemeente op die manier toegepast.
1.5 Totstandkoming
OBJECTEN
12. Keermuurconstructies
MEUBILAIR
13. Straatmeubilair
werkgroep, de medewerkers van team Remmerden en met terugkoppeling vanuit
14. Borden
de Raad tot stand gekomen.
15. Afvalcontainers 16. Markering Tabel 1: Overzicht beheercategorieën.
Het Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus is in nauw overleg met een gemeentelijke
Werkgroep De werkgroep bestond uit acht leden, bestaande uit beleidsadviseurs team Openbare Werken (groen, grijs, kabels, leidingen en verlichting) en medewerkers van team Remmerden. Tijdens zeven overleggen werd input geleverd voor alle onderdelen van het Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus. Hiermee werd gelijktijdig de kennis over het werken op basis van beeldkwaliteit vergroot.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
6
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
Medewerkers team Remmerden
Inwoners
De medewerkers van team Remmerden zijn uitgenodigd voor deelname aan de bij-
Omdat er recent al veel peilingen zijn gedaan naar de openbare ruimte voor andere
eenkomsten die voor de Raad werden georganiseerd, voor de overleggen met de
plannen (onder andere ‘Visie op Rhenen’) is voor het Kwaliteitsplan Onderhoudsni-
werkgroep en worden, na afronding van het rapport, uitgenodigd voor een aantal
veaus geen specifiek onderzoek gedaan onder inwoners. De inwoners van Rhenen
trainingsmomenten. De leerpunten uit de bijeenkomsten voor de Raad en de werk-
zullen na het vaststellen van het Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus over het plan,
groepoverleggen zijn verwerkt in de kwaliteitscatalogus en het schouwprotocol en
en de daarmee gepaard gaande eventuele aanpassingen in het beheer, geïnfor-
zijn als aandachtspunten of aanbevelingen in de eindrapportage opgenomen.
meerd worden en zo bij het beheren op basis van beeldkwaliteit betrokken worden.
Raad
1.6 Leeswijzer
Om de kennis van het Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus te vergroten bij de Raad en de medewerkers zijn drie bijeenkomsten met de Raad georganiseerd over beeldkwaliteit. Tijdens de bijeenkomsten is uitleg gegeven over het werken op basis van beeldkwaliteit (wat houdt het in en wat betekent het voor de Raad, inwoners en medewerkers), de inhoud van dit plan en de voorgestelde aanpak. Het ging om de volgende drie momenten:
Dit plan gaat in op de kwaliteit van het regulier dagelijks onderhoud van de openbare ruimte binnen de Gemeente Rhenen. Er wordt in hoofdstuk 2 een korte definitie van de verschillende begrippen gegeven en er wordt kort ingegaan op de huidige situatie. In hoofdstuk 3 wordt vervolgens beschreven welke keuzes er zijn gemaakt voor de gewenste situatie (onder andere beschrijving van de gewenste zonering en gewenste onderhoudskwaliteit). Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 in-
•
•
•
Een informerende bijeenkomst met Raad (op 29-05-2024). Doel was
gegaan op de financiële consequenties die keuzes hebben en hoe hier mee om
vooral het informeren van de raadsleden: voorlichten (wat is beeldgestuurd
wordt gegaan. Tot slot wordt in hoofdstuk 5 beschreven welke stappen er zijn ge-
werken), meenemen in het proces, plan van aanpak presenteren en opha-
zet en nog moeten worden gezet om tot een geslaagd integraal beheer te komen
len wat de Raad daarin belangrijk vond. Ook is verkend welk budget be-
binnen de Gemeente Rhenen. In de Begrippenlijst worden de veel voorkomende
schikbaar is voor het onderhoud van de openbare ruimte.
begrippen uit deze rapportage weergegeven. In de Literatuurlijst is de geraad-
Een technische bijeenkomst (schouw) voor de Raad waarin samen met
pleegde literatuur weergegeven. Tenslotte staat in de Bijlage een overzicht van de
de Raad is geschouwd (op 28-06-2024). Doel was om het Kwaliteitsplan
bij het rapport behorende documenten, namelijk:
Onderhoudsniveaus te vertalen naar de praktijk en daardoor de kennis over
•
Kwaliteitscatalogus.
werken op basis van beeldkwaliteit te vergroten.
•
Resultaten nulmeting 2024 incl. schouwformulier en -protocol.
•
Kaart functionele eenheden.
•
Zoneringskaart huidige situatie en scenario’s.
•
Onderbouwing doorrekening.
•
Wijziging kwaliteitsniveau Centrum en Industrieterrein.
Presentatie van het conceptplan aan de Raad (consulterend in de commissie Ruimte en Economie op 04-12-2024).
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
7
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
2. DEFINITIES EN HUIDIGE SITUATIE 2.1 Wat is beeldkwaliteit Kwaliteitsniveau
Omschrijving
Indicatie kwaliteit
A+
Zeer goed
Nagenoeg ongeschonden
A
Goed
Mooi en comfortabel
B
Voldoende
Functioneel
ceren en deze zoveel mogelijk meetbaar te maken.
C
Matig
Onrustig beeld, discomfort of enige vorm van hinder
2.2 Onderhoudsniveaus
D
Slecht
Kapitaalvernietiging, uitlokking van vernieling, functieverlies, juridische aansprakelijkheidsstelling of sociale onveiligheid
Beeldkwaliteit is een waardeoordeel over de kwaliteit van de openbare ruimte gebaseerd op een integraal beheerbeeld. Oftewel: Beeldkwaliteit betreft de zichtbare kenmerken en samenhang tussen deze kenmerken die van belang zijn voor de waardering en het gebruik van de openbare ruimte. Beeldkwaliteit is een middel om op resultaten te sturen, met beelden te communi-
De onderhoudsniveaus zijn afgestemd op de gangbare werkwijze en het vigerende beleid dat is vastgesteld voor het onderhoudsniveau van de openbare ruimte.
Tabel 2: Omschrijving van de CROW-kwaliteitsniveaus.
De onderhoudsniveaus zijn gekoppeld aan de functionele eenheden (woonwijk, centrumgebied, e.d.). De functionele eenheid bepaalt voor de meeste beheereenheden het maatregelenpakket en daarmee het onderhoudsniveau. Er wordt in Rhenen onderscheid gemaakt in drie onderhoudsniveaus, namelijk Hoog, Basis en Laag. Deze niveaus komen overeen met de kwaliteitsniveaus A+/A, B, C uit de Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2023 van CROW (zie tabel-
CROW-kwaliteitsniveaus Onderhoudsniveaus Rhenen
A+
A Hoog
B
C
D
Basis
Laag
<Laag
Tabel 3: Onderverdeling kwaliteitsniveaus CROW-catalogus en onderhoudsniveaus Rhenen.
len 2 en 3). Bij het gebruik van drie niveaus zijn verschillen in beheer duidelijk inzichtelijk te maken.
Het werken met verschillende onderhoudsniveaus neemt niet weg dat er binnen de reikwijdte van het toegepaste onderhoudsniveau variatie in beeldkwaliteit mogelijk is. Er zullen altijd relatief goede plekken zijn (hier is net onderhoud gepleegd) en relatief slechte plekken zijn (hier moet het onderhoud nog plaats vinden).
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
8
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
2.3 Huidige werkwijze beheer Ten tijde van het opstellen van het beeldkwaliteitsplan in 2008 werd het centrum op niveau Hoog beheerd en de rest op niveau Basis. In 2012 zijn er bezuinigingen doorgevoerd. Op dit moment (2024) worden alle eenheden op niveau Basis beheerd waarbij de beschikbare budgetten richtinggevend zijn. Ook zijn er een aantal beheercategorieën die op basis van frequentie uitgevoerd worden (zie § 1.3). Voor het uitvoeren van de verschillende maatregelen, die zijn onderverdeeld in maatregelen gericht op technisch onderhoud (kwalitatief) en verzorgend onderhoud (schoonheidsgraad), worden meerdere partijen ingeschakeld. De gemeente voert zelf veel werkzaamheden uit, maar besteedt ook onderdelen uit aan derden,
De kern Achterberg wordt gekenmerkt door de landelijke sferen. Een belangrijk knooppunt is de kruising Friesesteeg / Cuneraweg / Achterbergsestraatweg. Vanuit deze kruising waaieren de wegen uit met enkele aftakkingen. Langs deze wegen komt lintbebouwing voor die zich verdunt naarmate de afstand toeneemt. Hier komt afwisselend (voormalige) agrarische bebouwing voor wat een gevarieerd beeld geeft. Daarnaast vinden er bij Achterberg veel uitbreidingen van woonwijken plaats. Veeneind ligt tussen de woonwijk Petenbos in Veenendaal en de Cuneraweg. Het betreft een verdichting van het lint Cuneraweg en is een overgang van de 'stad' naar de landelijke omgeving.
Functionele eenheden
bijvoorbeeld het onderhoud van wegmarkering en verlichting wordt aan aannemers uitbesteed, evenals het knippen van hagen en maaien van de wegbermen.
De verschillende functionele eenheden binnen de gemeente Rhenen kunnen in de volgende zones onderverdeeld worden: •
Centrum.
•
Wonen.
Ruimtelijke opbouw
•
Bedrijventerrein.
Het centrum van Rhenen bestaat uit ‘de oude stad’. Delen van oude stadsmuren
•
Begraafplaatsen.
zijn nog zichtbaar en zorgen voor de karakteristieke Rhenense sfeer. Het centrum
•
Hoofdontsluitingswegen.
2.4 Ruimtelijke opbouw en functionele eenheden
wordt doorkruist door een belangrijke ontsluitingsweg. Het zuidelijke deel van het
In § 3.2 wordt nader ingegaan op de gewenste onderhoudsniveaus binnen deze zones.
centrum grenst aan het uiterwaardengebied van de Nederrijn. Vanuit de uiterwaarden richting het centrum is er een duidelijk hoogteverschil zichtbaar. De Rijksstraatweg is kenmerkend voor de kern Elst. Een drukke doorgaande weg met weinig groen en veel bebouwing. Elst heeft zich ontwikkeld als een lijnvormig structuur die evenwijdig aan de steilrand loopt tussen de uiterwaard en de hogere gronden. De Rijksstraatweg en de Franseweg vormen samen deze kenmerkende structuur. Ook de begrenzing van het bosgebied volgt min of meer deze richting.
2.5 Huidige onderhoudskwaliteit (nulmeting) In juli 2024 is een nulmeting uitgevoerd op 58 meetlocaties verdeeld over de 5 kernen (Rhenen, Elst, Achterberg, Remmerden, Veeneind) en het buitengebied2. Per meetlocatie zijn de daar voorkomende openbare voorzieningen beoordeeld aan de hand van 72 meetcriteria uit de kwaliteitscatalogus. In totaal zijn er 1.921 metingen verricht.
2 Er zijn geen meetlocaties op de begraafplaatsen en in Veeneind.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
9
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
Voor de uitgebreide resultaten van de nulmeting wordt verwezen naar het rapport
Onderdelen die Laag of Minder dan Laag scoren bij de technische aspecten zijn:
Gemeente Rhenen, Nulmeting Beheer Openbare Ruimte, door Eco Consult-GMM,
•
Asfalt: zichtbare reparaties.
juli 2024 (Bijlage II). Hieronder worden de belangrijkste conclusies genoemd.
•
Verkeerskundige berm: hoogteverschil met aansluitende verharding.
Van alle gemeten beheeraspecten op alle meetlocaties voldoet 88% aan het ge-
•
Bomen: gemiddelde lengte van wortel- en stamopschot.
stelde ambitieniveau Basis (niveaus A+ t/m B, zie tabel 4). Wanneer uitgegaan
•
Bosplantsoen: gemiddelde en maximale lengte van overgroei.
•
Heesters: lengte storende takken (scoort op de grens met Laag) en kaal
wordt van het principe dat Basis de grens is en Laag (niveaus C en D) niet mogen voorkomen, ligt er nog een taak om 12% van de gemeten beheeraspecten op het gewenste niveau te brengen3. Uit de nulmeting kwam bij de verzorgingsaspecten het volgende naar voren: •
Er is weinig grof zwerfafval op verhardingen, verkeerskundige bermen, bij bomen, in beplanting, op gras en rond containers aanwezig: scores Hoog tot Basis (A/B).
•
Beplakking en graffiti is weinig aanwezig op keermuren, straatmeubilair, borden en containers aanwezig: scores Hoog-Basis (A+/A/B).
•
•
oppervlak. •
Vaste planten: aaneengesloten beplanting en gemiddelde lengte overgroei.
•
Gras: grashoogte rond obstakels en bomen.
•
Keermuren: rotting en wijdte per voegovergang.
•
Straatmeubilair: deuken en gaten, scheefstand, dekking coating/folie.
•
Borden: deuken en gaten, scheefstand, dekking coating/folie, verdraaiing.
•
Markeringen: oppervlak dat niet voldoet aan NEN-EN 1436.
In tabel 4 is weergegeven hoe de verdeling per kern is. Hier is te zien dat Remmerden en Buitengebied het hoogst scoren en Rhenen het laagst.
Er is veel bevuiling (inclusief groene aanslag) op keermuren, straatmeubi-
Niveau CROW
A+ t/m B
A+
A
B
C
D
lair en borden aanwezig: score Minder dan Laag (D).
Niveau gem.
Hoog+basis
Hoog
Hoog
Basis
Laag
< Laag
Er is veel onkruid op elementenverharding, halfverharding, en in boom-
Rhenen (kern)
82
38
31
13
9
9
Elst
88
42
36
10
5
7
Achterberg
87
39
36
12
9
4
Remmerden
95
50
36
9
0
5
Buitengebied
90
53
24
13
5
5
Gemiddelde
88
44
32
12
6
6
spiegels aanwezig: scores Laag en Minder dan Laag. In heesters en vaste planten scoort dit aspect beter, namelijk Hoog-Basis (A/B), maar zit ook daar tegen Minder dan Laag (D) aan.
Tabel 4: Overzicht resultaten (%) van alle gemeten beheeraspecten per kern. 3
Dit is afhankelijk van hoeveel beheeraspecten aan het gewenste beheerniveau moeten voldoen: 90% volgens de Standaard RAW Bepalingen of 100%.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
10
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
Kern Rhenen per wijk
Wanneer gekeken wordt naar de gemiddelde scores van alle gemeten beheeras-
Binnen kern Rhenen worden 11 wijken onderscheiden (zie tabel 5). De meetloca-
pecten in kern Rhenen blijkt 68% van alle beheeraspecten Hoog (A+/A) te scoren,
ties zijn over deze wijken verdeeld.
14% Basis (B), 9% Laag (C) en 9% Minder dan Laag (D).
Niveau CROW
A+ t/m B
A+
A
B
C
D
Niveau gem.
Hoog + basis
Hoog
Hoog
Basis
Laag
< Laag
Binnenstad
83
33
33
17
6
11
Bruine Eng
92
37
32
16
5
10
Cuneralaan
84
38
23
23
6
10
Donderberg
76
29
31
16
12
12
De Driehoek
86
46
33
7
7
7
Domineesberg Oost
76
34
28
14
11
11
Domineesberg West
84
46
31
7
8
8
Grebbekwartier Noord
80
32
35
13
17
3
Grebbekwartier Zuid
84
48
26
10
6
10
Koerheuvel
82
41
23
18
14
4
Molenberg
81
34
36
11
8
11
Gemiddelde
82
38
30
14
9
9
Niveaus Hoog en Basis tezamen (A+ t/m B): 82%4 van alle gemeten beheeraspecten vallen hieronder. Wanneer uitgegaan wordt van het principe dat Basis de grens is en Laag en Minder dan Laag niet mogen voorkomen, ligt er nog een taak om 18% van de locaties in de kern Rhenen op het gewenste niveau te brengen. Wijk Bruine Eng scoort het hoogst en wijken Donderberg en Domineesberg Oost het laagst.
Tabel 5: Overzicht resultaten (%) per wijk in Rhenen.
4
Het totale percentage van de niveaus Hoog en Basis in tabel 5 wijkt af van het totale percentage van de kernen in tabel 4 omdat het in tabel 5 alleen de wijken in de kern Rhenen betreft en niet in de kernen van Achterberg, Elst en Remmerden.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
11
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
3. GEWENSTE SITUATIE 3.1 Zonering in onderhoudsniveaus
Binnen gemeente Rhenen worden de volgende functionele eenheden onderscheiden: •
Centrum.
•
Wonen.
•
Bedrijventerrein.
De kwaliteitscatalogus gaat uit van drie onderhoudsniveaus (Hoog, Basis en
•
Begraafplaatsen.
Laag). Hiermee is het mogelijk om buiten een zonering in verschillende onder-
•
Hoofdontsluitingswegen.
houdskwaliteiten aan te brengen: •
Zie bijlage III voor kaart met de ligging van de functionele gebieden. Op basis van Het niveau Hoog houdt in dat zowel de verharding als het groen en het meubilair er heel verzorgd uitziet, er geen tot nauwelijks schade is en er geen tot nauwelijks afval aanwezig is.
•
Het niveau Basis houdt in dat de verharding veilig is en er (op een enkele
deze kaart is vervolgens een zoneringskaart opgesteld (zie Bijlage IV) om de verschillende doorrekeningen/scenario’s in onderhoudsniveaus in beeld weer te kunnen geven. De gewenste onderhoudsniveaus van de verschillende functionele eenheden is als volgt:
locatie na) goed en eenduidig uitziet; Het groen is van goede kwaliteit en
•
heeft het beeld zoals het ook bedoeld is: een beplantingsvak ziet er als zo-
Centrum
danig uit en heeft geen grote kale plekken of een verwildering waardoor de
Het historische centrum (‘oude stad’) van Rhenen is het visitekaartje voor Rhenen
functie van sierplantsoen vervallen is; Meubilair is goed bruikbaar waar het
waar veel toeristen komen. Een goede kwaliteit van de openbare ruimte voor zo-
voor bedoeld is en is in goede staat.
wel technische staat als verzorgingsgraad is hier dan ook gewenst. Het Centrum-
Het niveau Laag houdt in dat er redelijk veel zwerfafval en onkruid aanwezig is, en dat er onder andere veel zichtbare reparaties of gebreken aanwezig zijn. Laag betekend echter niet dat de kwaliteit verwaarloosd en achterstallig is. De openbare ruimte moet wel veilig blijven.
gebied heeft ook een intensievere functie in gebruik. Een goede onderhoudskwaliteit wordt dan bereikt door op een hogere intensiteit te beheren (er wordt meer aandacht besteed aan zwerfvuil, onkruid en schade dan op andere locaties) waardoor onderhoudsniveau Hoog of Basis wordt nagestreefd.
Wonen
3.2 Functionele eenheden
Gemeente Rhenen heeft een groot aantal woonwijken verspreid over de kernen
Gebruikelijk binnen het kwaliteitsgestuurd beheren is dit op basis van de functio-
Rhenen, Elst en Achterberg die ieder hun eigen kenmerken hebben (kern Rhenen
nele eenheden (gebieden of locaties met eenzelfde inrichting en gebruik) binnen
heeft een 12-tal woonwijken). Voor alle woongebieden geldt dat ze veilig en heel
de openbare ruimte te doen.
moeten zijn, maar ze hoeven geen bovenmatig goede kwaliteit te hebben. Een niveau Basis voor deze gebieden is goed. Wel moet er in de toepassing rekening worden gehouden met gebruiksintensiteiten. Binnen de woonwijken liggen buurtcentra, buurtwinkels, scholen en andere voorzieningen. Rond deze onderdelen ligt
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
12
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
de gebruiksintensiteit hoger dan in de woonstraten, waardoor er vaker onderhoud
moeten de volgende onderdelen, voor zover dat nog niet is gebeurd, worden aan-
gepleegd moet worden om tot een gelijk beeld te komen.
gepakt (aanbevelingen uit rapport nulmeting):
Bedrijventerrein
•
Overschrijdingen van de verkeerskundige bermen (hoogteverschil op aansluitende verharding) oplossen om onveilige situaties te voorkomen.
Gemeente Rhenen heeft een bedrijventerrein, namelijk Remmerden. Hiervoor geldt, net als voor de woonwijken, dat de openbare ruimte heel en veilig moet zijn.
•
komen.
Maar enkele zichtbare reparaties of enig zwerfvuil is hier acceptabel. Voor het bedrijventerrein is daarom een niveau Basis of Laag voldoende.
•
veau op zijn plaats is, niveau Hoog of Basis. Voor deze gebieden wordt een lager
Natuurlijke aanslag (inclusief groene aanslag) op straatmeubilair (onder andere lantaarnpalen), borden en keermuren zorgt ervoor dat de coating
Begraafplaatsen Begraafplaatsen zijn bijzondere gebieden waar een meer dan goed onderhoudsni-
De markeringen tussentijds hermarkeren om gevaarlijke situaties te voor-
eraf gaat. Advies is om deze regelmatig schoon te maken. •
Daarnaast dienen verkeersborden en straatmeubilair eerder vervangen, hersteld te worden zodat er minder vaak deuken en gaten, scheefstand,
onderhoudsniveau door bezoekers niet geaccepteerd.
verdraaiing en schade op de dekking/coating voorkomt.
Hoofdontsluitingswegen
•
Door het groeizame weer van afgelopen periode is onkruid op verharding
De hoofdontsluitingswegen en hun omgeving vormen voor bezoekers het eerste
extra gegroeid. Randen van parkeerplaatsen, onbereikbare hoekjes en ob-
beeld van de gemeente Rhenen. Het is daarom belangrijk dat deze ontsluitingswe-
stakels in verharding behandelen met handbranders of drukspuiten met heet
gen een voor de gemeente representatief onderhoudsbeeld (Basis of Hoog) heb-
water.
ben. Wegen in deze zone zijn: de N225: Utrechtsestraatweg (vanaf de westelijke
•
komgrens), de Frederik van de Paltshof, de Herenstraat (tot de stopstreep aan het
het groeizaam weer is geweest. Overwogen kan worden de onkruidbedek-
einde van de Herenstraat) en de Nieuwe Veenendaalseweg en het Paardenveld in
king in boomspiegels als meetcriterium in toekomstige schouwen achter-
Rhenen en de Rijksstraatweg, Elsterstraatweg en Veenendaalsestraatweg in Elst.
weg te laten. In deze keuze dienen de bewoners echter wel ‘meegenomen’ te worden in verband met acceptatie van het nieuwe straatbeeld.
3.3 Huidige situatie (‘100% Basis’, keuze 2008) • De gewenste onderhoudskwaliteit in 2008 was om de gehele gemeente op onder-
van de huidige onderhoudskwaliteit (gemeten tijdens de nulmeting) tot de ge-
De overgroei over verhardingen zorgt ook voor overschrijdingen bij bosplantsoen, heesters, en vaste planten. Deze dienen vaker gesnoeid te wor-
houdsniveau Basis te onderhouden (zie zoneringskaart in Bijlage IV). Uit de nulmeting blijkt dat er in de zomer van 2024 88% op basis is gescoord. Om
Bij onkruid in boomspiegels wordt al snel een overschrijding gemeten als
den om niveau Basis te behalen. •
Door eerder inboet van heesters en vaste planten toe te passen wordt het aandeel kale plekken verminderd.
wenste onderhoudskwaliteit te komen (van CROW-niveau C en D naar A+ t/m B), Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
13
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
•
Grashoogte rond bomen zorgt al snel voor overschrijdingen en is in het beeld van een gazon niet erg storend maar juist van belang voor vergroting van biodiversiteit. Overwegen om dit aspect in toekomstige schouwen ach-
3.5 Scenario 2 ‘100% Laag’ Bij dit scenario wordt één onderhoudsniveau onderscheiden: alle deelgebieden op niveau Laag (zie zoneringskaart Scenario 2 in Bijlage IV).
terwege te laten. Vanwege de zichtbaarheid is aan te bevelen de grashoogte rondom obstakels in gras wel te blijven meten. •
Dit betekent dat ten opzichte van de huidige situatie alle deelgebieden op Laag worden onderhouden en van niveau A+ t/m B naar niveau C mogen gaan.
Wijdte van voegovergang bij keermuren zorgt voor overschrijding van het gewenste kwaliteitsniveau. Een aantal oude muren5 zijn daardoor wel
Er zijn tijdens de nulmeting een aantal aspecten op niveau D gemeten. Deze zullen
begroeid met bijzondere muurplanten zoals muurleeuwenbek. Deze be-
juist wat frequenter onderhouden moeten gaan worden om niveau C te bereiken.
planting zorgt voor verfraaiing van de stad en vergroting van de biodiversi-
Uiteraard is de haalbaarheid van het bereiken en handhaven van deze kwaliteit afhan-
teit. Aan te bevelen is om de begroeide oude muren te inventariseren op
kelijk van de beschikbare budgetten. Hier wordt in hoofdstuk 4 nader op ingegaan.
aanwezigheid van bijzonder plantengroei en deze te handhaven, of als dat voor de veiligheid noodzakelijk is, bij restauratie kalkrijke mortel te gebrui-
3.6 Scenario 3 ‘Centrum Rhenen Hoog, overig Basis’
ken en/of ruimte open te laten voor vestiging van muurbeplanting. Bij dit scenario worden twee kwaliteitsniveaus onderscheiden: het Centrum op ni-
3.4 Scenario 1 ‘100% Hoog’ Bij dit scenario worden één onderhoudsniveau onderscheiden: alle deelgebieden op niveau Hoog (zie zoneringskaart Scenario 1 in Bijlage IV). Dit betekent dat ten opzichte van de huidige situatie alle deelgebieden op Hoog worden onderhouden en van niveau B t/m D naar niveau A+/A moeten gaan.
veau Hoog en de overige deelgebieden op niveau Basis (zie zoneringskaart Scenario 3 in Bijlage IV). Dit betekent dat ten opzichte van de huidige situatie de delen in het Centrum van niveau B t/m D naar niveau A+/A moeten gaan. Voor een overzicht van beheeronderdelen in het Centrum die B t/m D hebben gescoord, zie bijlage VI. Met name de verzorging van de openbare ruimte, zoals onkruid en zwerfafval, zul-
Met name de verzorging van de openbare ruimte, zoals onkruid en zwerfafval, zul-
len in dat geval frequenter aangepakt moeten worden. En ook technische aspec-
len in dat geval frequenter aangepakt moeten worden. En ook technische aspec-
ten zoals snoeien van wortel- en stamopschot, inboet van heesters en vaste plan-
ten zoals snoeien van wortel- en stamopschot, inboet van heesters en vaste plan-
ten, bijwerken van overgroei van randen, en het bijhouden van straatmeubilair,
ten, bijwerken van overgroei van randen, en het bijhouden van straatmeubilair,
borden en containers. Uiteraard is de haalbaarheid van het bereiken en handha-
borden en containers. Uiteraard is de haalbaarheid van het bereiken en handha-
ven van deze kwaliteit afhankelijk van de beschikbare budgetten. Hier wordt in
ven van deze kwaliteit afhankelijk van de beschikbare budgetten. Hier wordt in
hoofdstuk 4 nader op ingegaan.
hoofdstuk 4 nader op ingegaan.
5
De oude stadsmuur is een gemeentelijk monument en valt buiten de scoop van dit plan.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
14
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
4. FINANCIELE ONDERBOUWING
•
In de ‘Kwaliteitscatalogus Beheer Openbare Ruimte’ zijn de gemiddelde kosten voor verzorgend en klein technisch onderhoud per eenheid per jaar vermeld. Deze vertegenwoordigen de inspanning in mensuren en de mate-
Onderdeel van dit nieuwe Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus is ook het opnieuw doorrekenen van de onderhoudskosten per onderhoudsniveau. Hiervoor werd het Excel-bestand uit 2008 (de maatregelenpakketten) geactualiseerd.
riaal- en tractiekosten. Landelijke normen (IMAG en CROW) zijn aangevuld met ervaringscijfers van de gemeente en voor haar werkende aannemers en vormen de basis voor beide prijzen. Hierbij is rekening gehouden met de volgende punten:
4.1 Uitgangspunten en onderbouwing •
•
•
o
Alle bedragen zijn exclusief BTW.
De gemeentelijke werkgroep heeft de actuele areaalgegevens per func-
o
Een mensuurtarief van € 46,176 ex BTW (in 2024).
tie/zonering, tarieven en begroting aangeleverd.
o
De kosten voor het gebruik van machines.
De werkpakketten (aantal en namen) zijn vervolgens, in overleg met de
o
De aanschaf van materialen.
werkgroep, aan de actuele areaalgegevens en de nieuwe kwaliteitscatalo-
o
Het treffen van verkeersmaatregelen.
gus (met de aangepaste meetcriteria) aangepast. Van elk werkpakket zijn 3
Bij de prijzen is NIET inbegrepen:
varianten gemaakt: Hoog, Basis en Laag.
o
Doorrekening van de onderhoudskosten en arbeidsuren (fte’s) zijn doorgerekend op basis van de huidige zonering. Daarnaast zijn de 3 extra scenario’s doorgerekend om zo de effecten op kosten in beeld te brengen.
•
De kosten voor groot/technisch onderhoud en vervanging van rioleringen, kabels en leidingen en verhardingen.
o
De kosten van herinrichtingen.
o
De kosten van werkzaamheden die op basis van frequentie worden onderhouden.
Ook zijn de onderhoudskosten van de gewenste zonering en de scenario’s gespiegeld aan de gemeentelijke begroting en op basis daarvan zijn voor-
4.2 Areaalgegevens
stellen bepaald voor het eventueel aanpassen van de budgetten die in het Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus worden opgenomen.
De areaalgegevens voor de berekeningen zijn afkomstig uit de beheersystemen voor groen, wegen en verlichting en de gemeentebegroting. Het betreft cijfers van
•
De doorrekening heeft alleen betrekking op het verzorgend en klein
oktober 2024. Bijlage VII geeft weer met welke areaalgegevens gerekend is.
technisch onderhoud. Groot/technisch onderhoud en vervanging is buiten beschouwing gelaten.
6
Dit is een gemiddeld uurtarief voor buitendienstmedewerkers, incl. bijbehorende overhead.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
15
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
4.3 Huidige situatie (‘100% Basis’)
4.4 Scenario 1 ‘100% Hoog’
Voor elk onderdeel uit de kwaliteitscatalogus zijn de kosten berekend voor het ver-
Bij dit scenario wordt één onderhoudsniveau onderscheiden: het gehele areaal op
zorgend en klein technisch onderhoud. Met deze eenheidsprijzen is de kwaliteits-
onderhoudsniveau Hoog.
zondering volgens het vastgestelde beleid (100% onderhoudsniveau Basis) doorgerekend. Samenvattend zijn deze kosten in tabel 6 weergegeven. Hoofdgroep
Tabel 7 geeft de uitkomsten van deze doorrekening weer. Daaruit blijkt dat scenario 1 xx € duurder/goedkoper is.
Kosten huidige situatie
Doorrekening scenario 1
(100% Basis) Hoofdgroep
Scenario 1
100% Basis
Verharding
€
€
Groen
€
€
€
Meubilair
€
€
Begroting jaar xxxx
€
TOTAAL
€
€
Verschil t.o.v. begroting
€
MEER/MINDERKOSTEN
€
Restant opgelegde taakstelling
€
TEKORT
€
Verharding
€
Groen
€
Meubilair
€
TOTAAL
Tabel 7: Doorrekening scenario 1.
Tabel 6: Doorrekening vigerend beleid.
Ook wanneer het beeld op basis van het vigerende beleid (alles Basis7) wordt doorgerekend blijkt dit gewenste beeld wel te passen binnen de huidige begroting. Om een kwaliteit te realiseren volgens de huidige beleidslijnen is jaarlijks een bedrag nodig van € xxxxx. Ten opzichte van de begroting is dit een overschot/tekort van € xxxx.
7
Zie Beeldkwaliteitsplan 2008.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
16
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
4.5 Scenario 2 ‘100% Laag’
4.6 Scenario 3 ‘Centrum Rhenen Hoog, overig Basis’
Bij dit scenario wordt één onderhoudsniveau onderscheiden: het gehele areaal op
Bij dit scenario worden twee onderhoudsniveaus onderscheiden: Centrum Rhe-
onderhoudsniveau Laag.
nen op niveau Hoog en de overige deelgebieden op niveau Basis.
Tabel 8 geeft de uitkomsten van deze doorrekening weer. Daaruit blijkt dat scena-
Tabel 9 geeft de uitkomsten van deze doorrekening weer. Daaruit blijkt dat scena-
rio 2 xx € duurder/goedkoper is.
rio 3 xx € duurder/goedkoper is.
Doorrekening scenario 2
Doorrekening scenario 3
Hoofdgroep
Scenario 2
100% Basis
Hoofdgroep
Scenario 3
100% Basis
Verharding
€
€
Verharding
€
€
Groen
€
€
Groen
€
€
Meubilair
€
€
Meubilair
€
€
TOTAAL
€
€
TOTAAL
€
€
MEER/MINDERKOSTEN
€
MEER/MINDERKOSTEN
€
Tabel 8: Doorrekening scenario 2.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
Tabel 9: Doorrekening scenario 3.
17
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
4.7 Conclusies
4.8 Aanbevelingen •
In Tabel 10 bevat een samenvattend overzicht met van alle scenario’s.
Aanbevolen wordt om jaarlijks het behaalde onderhoudsniveau te meten om zo beter te kunnen sturen op het behalen van de gewenste onder-
Doorrekening
houdsniveaus.
Scenario’s Hoofdgroep
100% Basis
Scenario 1
Scenario 2
Scenario 3
Verharding
€
€
€
€
Groen
€
€
€
€
Meubilair
€
€
€
€
TOTAAL
€
€
€
€
€
€
€
•
Door de eerste 2-3 jaar de kwaliteitsmeting(en) extern te laten uitvoeren wordt de wijze van meten goed op de Rhenense situatie afgestemd en kan
MEER/MINDERKOSTEN
Tabel 10: Overzicht doorrekening scenario’s.
•
•
medewerkers het schouwen overnemen. •
Onderscheid maken in maandelijkse schouwen (vergelijkbaar met besteksmetingen8) en jaarlijkse metingen (beleidsschouw).
•
Volgens het vigerende beleid is onderhoudsniveau Basis vereist. Door op de onderdelen waar tijdens de nulmeting niveau C en D is gemeten extra onderhoud te plegen, is snel winst te behalen. Dit betreft vooral bevuiling
De uitkomsten van de nulmeting laten zien dat op moment van meten het volgens het beleid vereiste niveau Basis net niet wordt gehaald.
•
de buitendienst getraind worden in het zelf meten. Daarna kunnen de eigen
(op straatmeubilair, borden en keermuren), onkruidgroei (op elementenverharding, halfverharding, en in boomspiegels), overgroei (bij bosplantsoen
Er wordt nu nog vooral gestuurd op de behaalde onderhoudsrondes in
en vaste planten) en beschadigingen en scheefstand van borden en straat-
plaats van op de behaalde resultaten.
meubilair.
In voorliggend plan is alleen het verzorgend en klein technisch onderhoud bekeken. Voor een totaaloverzicht van alle kosten van het onderhoud van de openbare ruimte is het van belang om ook andere kosten inzichtelijk te maken zoals het groot technisch onderhoud, vervanging en ondersteunende taken als gladheidsbestrijding, calamiteitendienst, bladcampagne, ondersteunen bij burgerinitiatieven en evenementen (hekwerken en borden plaatsen e.d.).
8
Een besteksmeting is een maandelijkse meting die inzicht geeft in het nakomen van gemaakte kwaliteitsafspraken in een beeldbestek.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
18
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
5. INVOERING IN DE ORGANISATIE
omdat het beeld nog Basis is. Daarnaast vraagt een integraal beheer om een integraal verantwoordelijkheidsgevoel: niemand is alleen verantwoordelijk voor groen of voor wegen, er wordt integraal beheerd. De verschil-
Hieronder worden de te doorlopen stappen beschreven om te komen tot een goed
lende beheerclusters en –eenheden dienen in dezelfde omgeving op het-
geïmplementeerd IBOR (Integraal Beheer van de Openbare Ruimte).
zelfde niveau beheerd te worden. De aansturing voor het dagelijks onderhoud van de beheereenheden zoals
5.1 Beheerplannen aanpassen
die zijn beschreven in de meetcriteria dient hierop te worden aangepast. De •
•
•
Na vaststelling van het Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus kunnen de ach-
teamleider zal zich hiermee bezig gaan houden. Het dagelijks beheer even-
terliggende werkdocumenten (de beheerplannen) worden aangepast aan
als de afvalverwijdering vindt binnen zijn team plaats. Hierbij heeft hij de
de kwaliteitskeuze.
ondersteuning van de voormannen groen en grijs hard nodig. Zij moeten
De eenheidsprijzen van het verzorgende en klein technisch onderhoud zijn
goed aan de medewerkers (en bewoners) uit kunnen leggen waarom op
in dit plan beschreven. Jaarlijkse evaluatie zorgt voor een nog betere on-
verschillende locaties in dezelfde onderhoudszone verschillende beheersin-
derbouwing hiervan.
spanningen nodig zijn. Ook moet de teamleider de kwaliteitsmetingen kunnen vertalen voor zijn medewerkers. Dit wil zeggen op welke locaties moet
Op basis van de beheerplannen en de vastgestelde kwaliteitsniveaus in het
men beheren om niet beneden het gewenste niveau te komen.
Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus zal het actuele beheer worden uitgevoerd. •
derhoudsniveau wordt gehaald. Het doel is om jaarrond het gewenste ni-
5.2 Uitvoeringsorganisatie op orde brengen •
Door middel van schouwen wordt inzichtelijk gemaakt of het gewenste onveau overal te realiseren. Er wordt dus op ‘beeld’ gestuurd en gewerkt. Uit
Het beheren op gewenste kwaliteit vergt een andere manier van denken. Er
de schouw blijkt op welke facetten het onderhoud bijgestuurd moet worden
wordt bewust op bepaalde kwaliteiten beheerd, het beeld mag niet beneden
en kunnen trends in beeld worden gebracht. Dit betekent dat ook het eigen
het vastgestelde niveau komen. Dit vergt een verandering in aansturing:
team zelf schouwt om op dat beeld te kunnen sturen. Dit wordt nu nog on-
het Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus vraagt inspanning van de verschil-
voldoende gedaan. De medewerkers van team Remmerden worden
lende medewerkers van team Remmerden, waarbij een kwalitatieve
daarom daarin nog getraind.
schouw inzicht moet gaan geven in wat er qua onderhoud noodzakelijk is: daar waar niveau Basis vereist is hoeft niet op niveau Hoog niveau beheerd te worden.
•
Evaluatie: op basis van de uitkomsten van de schouwen kunnen de beheerinspanningen en beschikbare budgetten waar nodig worden aangepast om aan het gewenste beeld te voldoen. Deze resultaten dienen jaarlijks bij
Er kan op basis van het Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus besloten wor-
het opstellen van de begroting te worden meegenomen.
den om een werkronde (bijvoorbeeld een schoffelronde) niet uit te voeren
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
19
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
•
Communicatie extern: In de eerste periode waarin er veranderingen in het beheer worden toegepast, is het belangrijk burgers te informeren waarom zaken veranderen en welke gevolgen dit heeft. Ook is het belangrijk aan te geven hoe bewoners, als gebruikers van de buitenruimte, deze Heel, Schoon en Veilig kunnen houden. Hiermee neemt het verantwoordelijkheidsgevoel van de gebruikers toe. Het informeren kan via de gemeentelijke website, door middel van een gemeentelijke nieuwsbrief of via de sociale media (zoals de Facebook-site of LinkedIn-site van de gemeente) gebeuren.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
20
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
BEGRIPPENLIJST
BEGRIPPEN in de kwaliteitscatalogus Begrip
Omschrijving
Beeldkwaliteit
Beeldkwaliteit is een waardeoordeel over de kwaliteit van de openbare ruimte gebaseerd op het integrale beeld.
Beheercategorieën
Gelijksoortige voorzieningen of onderdelen van de openbare ruimte die met gelijke beheersmaatregelen worden onderhouden. In Rhenen zijn dat 16 beheercategorieën onderverdeeld in 4 hoofdgroepen.
Beheereenheid
Zie beheercategorie.
Bewerkingspercentage
Het percentage van het totale oppervlak waarop een bepaalde werkzaamheid in een ronde wordt toegepast.
Eenheidsprijs
Kosten behorend bij het beheer van een bepaald beheerelement per eenheid.
Frequentie
Het aantal keren in een jaar dat een bepaalde beheermaatregel wordt uitgevoerd.
Functionele eenheden
Gebieden of locaties met eenzelfde inrichting, gebruik en beheer. In Rhenen betreft dat woongebieden, centrumgebieden, werkgebieden, begraafplaatsen, hoofdontsluitingswegen en agrarische/ natuurgebieden.
IBOR
Integraal Beheer Openbare Ruimte.
Kwaliteitscatalogus
Catalogus waarin op basis van meetcriteria de verschillende beheerkwaliteiten zijn beschreven.
Kwaliteitskenmerken
Aspecten die de kwaliteit van de beheercategorie bepalen. In Rhenen betreft dat Technische staat (heel en veilig) en Verzorging (schoon).
Meetcriteria
Concrete criteria om de kwaliteitskenmerken per beheercategorie te benoemen en meetbaar te maken.
Meetlocaties
Locaties waar met behulp van meetcriteria geschouwd wordt.
Nulmeting
Inventarisatie van de beheerkwaliteit van de openbare ruimte in de uitgangssituatie.
Onderhoudsniveaus
Het aantal niveaus dat wordt onderscheiden. In Rhenen zijn dat 3 niveaus, namelijk Hoog, Basis en Laag (overeenkomend met CROW-niveaus A+/A, B en C).
Werkpakket
De verzameling aan werkzaamheden die dienen te worden uitgevoerd bij het beheer van een bepaalde beheereenheid.
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
21
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
LITERATUURLIJST Kaarten •
BGT-kaart gemeente Rhenen
Eco Consult-GMM, 2008. In opdracht van gemeente Rhenen. Gemeente
•
Greenpoint beheerkaart gemeente Rhenen
Rhenen, Nulmeting Beheer Openbare Ruimte.
•
Gemeente Rhenen, 2008. Overzichtstekening zonering.
Beleid •
•
Gemeente Rhenen, 2008. Beeldkwaliteitsplan Integraal beheer openbare ruimte in Rhenen.
•
Gemeente Rhenen. Beleidsplan Ruimtelijke Adaptatie 2022-2027. Klimaatadaptatie in Rhenen.
•
Tauw, 2022. In opdracht van gemeente Rhenen. Groenbeleidsplan Rhenen 2023-2028.
Rapporten •
Wageningen Environmental Research, Wageningen, 2024. Normenboek Gemeentelijke Groen 2024. Tijd- en kostennormen voor inrichting en beheer van openbaar groen.
•
CROW, 2023. Kwaliteitscatalogus openbare Ruimte (KOR) 2023.
Websites •
https://www.np-utrechtseheuvelrug.nl/heuvelrugtuinen/
Sociale media •
Facebook Gemeente Rhenen
•
LinkedIn Gemeente Rhenen
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
22
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
BIJLAGEN BIJLAGE I: Kwaliteitscatalogus (los bijgevoegd) BIJLAGE II: Nulmeting Beheer Openbare Ruimte (los bijgevoegd) BIJLAGE V: Onderbouwing doorrekening (los bijgevoegd)
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
23
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
BIJLAGE III: Kaart functionele eenheden
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
24
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
BIJLAGE IV: Zoneringskaart huidige situatie en scenario’s
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
25
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
Zoneringskaart Scenario 1 (100% Hoog)
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
26
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
Zoneringskaart Scenario 2 (100% Laag)
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
27
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
Zoneringskaart Scenario 3 (Centrum Rhenen Hoog, overige Basis)
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
28
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
BIJLAGE VI: Wijziging kwaliteitsniveau Centrum en Industrieterrein Locaties in het Centrum (wijk Binnenstad) zijn nummers 11, 12, 17, 18 en 32 (op de Begraafplaatsen liggen geen meetlocaties). Om in het Centrum tot onderhoudskwaliteit Hoog te komen (naar CROW-niveau A+/A), moeten de volgende onderdelen worden aangepakt (tussen haakjes staat het laagst gemeten kwaliteitsniveau tijdens de nulmeting): o
Elementen: onkruidhoogte om obstakels (D), grof zwerfafval, onkruidbedekking en onkruidbedekking om obstakels (C), oneffenheden, bedekking natuurlijk afval en veegvuil (B)
o
Halfverharding: onkruidbedekking (B)
o
Bomen: onkruidbedekking boomspiegels (D), wortel- en stamopschot (C), grof zwerfafval boomspiegels (B)
o
Heesters: kaal oppervlak (C)
o
Vaste planten: kale plekken/overgroei (B)
o
Gazon: grashoogte rond obstakels (D), overgroei (B)
o
Keermuren: bevuiling (D), wijdte voegovergang (C), gaten en scheuren (B)
o
Straatmeubilair: deuken en gaten, dekking coating, scheefstand, bevuiling (D), beplakking en graffiti (B)
o
Borden: deuken en gaten, coating, scheefstand, verdraaiing, bevuiling (D), beplakking en graffiti (B)
o
Containers: coating en grof zwerfafval (B)
o
Markering (B)
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
29
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
BIJLAGE VII: Areaalgegevens SCENARIO I centrum Rhenen hoog; overige basis
HUIDIGE SITUATIE Benaming in catalogus 2024 GR-bomen
m2
GR-boomspiegel
stuks 8.045 793
Hoog m2 st st
Hoog st 285
Basis m2
109
SCENARIO II centrum en woongebieden basis, overige laag
Hoog st 7.760
Laag m2
684
Laag st 4.054
Basis m2
1
792
GR-bosplantsoen
398.171
m2
1.767
396.404
336.495
61.676
GR-heesters
76.945
m2
6.334
70.611
7.738
69.207
GR-vaste planten
7.511
m2
375
7.136
159
7.352
GR-gazon
213.234
m2
5.029
208.205
75.533
137.701
GR-bermen
463.507
m2
179
463.328
426.359
37.148
VH-asfalt
397.342
m2
3.240
394.102
211.132
186.210
VH-element
578.001
m2
35.516
542.485
54.206
523.795
VH-halfverharding
158.406
m2
-
158.406
-
158.406
VH-bermstroken
31.287
m2
-
31.287
28.159
3.128
VH-grasbetonstenen
3.125
m2
297
2.828
1.415
1.710
-
Basis st 3.991
MB-straat
3.611
st
54
3.557
76
3.535
MB-borden
7.861
st
550
7.311
3.028
4.833
MB-keermuren
1.620
m2
320
1.300
-
1.620
MB-markering
2.190
m2
1.922
268
1.883
307
MB-containers
75
st
25
50
-
75 -
TOTAAL
2.331.339
20.385
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
54.979
1.023
2%
5%
2.276.360
19.362
1.143.079
7.159
96%
54%
1.188.260
13.226
30
CONCEPT 14 november • Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte 2024 • gemeente Rhenen
Colofon
Samenstelling
Foto’s en beeldmateriaal gemeente Rhenen en Eco Consult-GMM
Eco Consult-GMM:
Dit plan is gemaakt in opdracht van gemeente Rhenen door Eco Consult – Groen, Monitoring & Management BV Agro Business Park 22, 6708 PW Wageningen E-mail: info@ecoconsult-gmm.nl Website: www.ecoconsult-gmm.nl
Niets uit deze publicatie mag openbaar worden gemaakt
•
Marieke Teunissen – projectleiding
•
Wendy van Gijssel – rapportage
Met medewerking van de ambtelijke werkgroep bestaande uit medewerkers van team Openbare Werken en Remmerden: •
Elsbeth van der Schelde
•
Geert van de Laak
•
Pieter Jansen
•
Roy Versteeg
•
Herman Laros
•
Nic Streuli
•
Tom Coenders
•
Barry van Baaren
behalve na schriftelijke toestemming van de opdrachtgever
Bijlage 1 RHENEN Kwaliteitsplan Onderhoudsniveaus Openbare Ruimte CONCEPT 20241114
31