Bijlage 1 Rapport Scenarioanalyse afvalinzameling en afvalbrengstation Rhenen
Tekst van het document
Scenarioanalyse afvalinzameling en afvalbrengstation Rhenen Rapportage Dinsdag 7 mei 2024
AFVALINZAMELING
N.B. alle kosten die in dit deel van het onderzoek worden genoemd, hebben alleen betrekking op de maatregelen in het betreffende scenario. De focus ligt op de deelstromen met het grootste effect op de kosten en opbrengsten: restafval, gft, papier/karton en PMD. 07-05-2024
2
Afvaldriehoek: Service, milieu & kosten Afval- en grondstoffenbeleid 2020-2030 Efficiënt beheer • Betaalbaar houden voor inwoners (= zo laag mogelijke afvalstoffenheffing)
Goed scheidingsresultaat • Streven naar duurzame & circulaire gemeente • Verlagen restafval naar 30 kg per inwoner in 2030
07-05-2024
Hoog serviceniveau • Meebewegen met samenleving • Inspringen op behoeften inwoners
3
Service
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
4
Service - tevredenheid inwoners Bewonersonderzoek 2019
Bewonersonderzoek 2023
Bewonersonderzoek 2020
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
5
Milieu Doel 2030
30 kg
Situatie 2023
140 kg
(126 kg fijn + 14 kg grof restafval)
Effect ‘restafval elke 4 weken ophalen’ 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
6
Kosten
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
7
Knelpunten huidige situatie • Overlast – PMD-zakken hangen te vroeg buiten – Dumpingen bij ondergrondse restafvalcontainers – Stank en ongedierte gft-containers
• Vervuiling PMD • Behoefte aan beheer minicontainers (chips) • Personeel – Arbeidsmarkt: moeilijk om personeel te vinden – Naar verwachting strengere arbo-normen 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
8
Uitgangspunten scenario’s •
Containerbeheer: chippen containers aan huis restafval, gft en papier circa € 5,50 per huishouden per jaar voor investering en beheerkosten
•
Extra personele inzet nodig, met name in de scenario’s 2 t/m 5 o o o
•
Inhuur projectleider, communicatie en juridisch (ivm bezwaren ondergrondse containers) Structurele inzet handhaver (1 á 2 dg/wk) Extra taken medewerkers: beleidsmedewerker, beheer, buitendienst, jurist, adviseur belastingen, KCC, etc.
Meer containers voor luiers en incontinentiemateriaal met name bij ouderencomplexen ivm incontinentiemateriaal
•
Afschrijvingstermijn investeringen: 12 jaar
•
Prijzen en meer/minderkosten afvalstoffenheffing excl. BTW
•
Aantal ondergrondse containers restafval o o o 07-05-2024
Huidige situatie Omgekeerd Inzamelen Diftar (43% minder restafval) daarna Omgekeerd Inzamelen
1 per 50 á 60 huishouden 1 per 100 huishoudens 1 per 150 huishoudens
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
9
Scenario 1 Optimalisatie • Wekelijks PMD-zakken ophalen appartementen • Meer luiercontainers met name bij ouderencomplexen ivm incontinentiemateriaal
• Toezichthouder of voorloper • Inzet op voorlichting en afvalpreventie Niet meegenomen in scenario: Wekelijks ophalen gft in zomer en wekelijks ophalen PMD-zakken in hele gemeente o o 07-05-2024
Hoge kosten: past niet in huidige ophaalroutes (inhuur voertuig/personeel nodig) Levert nauwelijks extra gft of PMD op → zorgt niet voor daling restafval Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
10
Kosten scenario 1 Optimalisatie • Eenmalige investeringen – Chippen minicontainers
• Structurele (jaarlijkse) kosten – Inzet toezichthouder of voorloper (0,5 fte) – Communicatiemiddelen
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
11
Effecten scenario 1 Optimalisatie Milieu
Fijn restafval: circa 114 kg/inw (-10%)
- Meer bewustwording & meer kennis van scheidingsregels
Service
- Meer tevredenheid onder bewoners hoogbouw over PMD-inzameling - Meer tevredenheid onder ouderen over loopafstand luiercontainers
Kosten (indicatief)
Draagvlak
Meerkosten circa € 11 per aansluiting excl. btw
- Groot draagvlak - Kanttekening: toezicht leidt tot enige weerstand
- Doelen milieu en kosten niet haalbaar
Conclusie
- Doel service wel haalbaar
Scenario 2 Diftar
Invoeren prijsprikkel voor restafval
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
13
Kosten scenario 2 Diftar • Eenmalige investeringen – Chippen minicontainers – Registratiesysteem voertuigen – Inhuur externe projectleider & communicatieadviseur – Voorlichting
• Structurele (jaarlijkse) kosten – Aanbiedregistratie & containerbeheer – Handhaver (0,2 fte) – Opruimen mogelijke extra dump en zwerfafval 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
14
Effecten scenario 2 Diftar Milieu
Fijn restafval: circa 72 kg/inw (- 43%)
- Dienstverlening restafval lager (want: betalen)
Service
- Meer bewustwording & meer kennis van scheidingsregels - Meer tevredenheid onder ouderen over loopafstand luiercontainers
Kosten (indicatief)
Draagvlak
Minderkosten circa € 3 per aansluiting excl. btw
- Eerste maanden enige weerstand verwacht (angst dump) - Bewonersonderzoek 2023: 10% is positief (2019: 31%) - Doel milieu niet haalbaar
Conclusie
- Doel kosten wel haalbaar - Doel service deels haalbaar
Scenario 3a Omgekeerd Inzamelen hele gemeente • Restafval niet meer aan huis ophalen • Ondergrondse containers voor restafval – binnen bebouwde kom: circa 200 m. loopafstand – in buitengebied: grote afstanden
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
16
Kosten scenario 3a O.I. hele gemeente • Eenmalige investeringen – Chippen minicontainers – 66 ondergrondse containers (1 per 100 aansluitingen) – Inhuur externe projectleider, locatieonderzoek, aanbesteding, juridisch advies – Communicatiemiddelen
• Structurele (jaarlijkse) kosten – Software & containerbeheer ondergrondse containers – Handhaver (0,1 fte) 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
17
Effecten scenario 3a O.I. hele gemeente Milieu
Fijn restafval: circa 86 kg/inw (- 32%)
- Dienstverlening restafval lager (want: loopafstand)
Service
- Meer bewustwording & meer kennis van scheidingsregels - Meer tevredenheid onder ouderen over loopafstand luiercontainers
Kosten (indicatief)
Draagvlak
Meerkosten circa € 10 per aansluiting excl. btw
- Eerste maanden weerstand verwacht (kwetsbaren) - Bewonersonderzoek 2023: 8% is positief (2019: 15%)
- Doelen milieu en kosten niet haalbaar
Conclusie
- Doel service: deels haalbaar
Scenario 3b O.I. bebouwde kom • Bebouwde kom – Restafval niet meer aan huis ophalen – Ondergrondse containers voor restafval
• Buitengebied behoudt minicontainers voor restafval
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
19
Kosten scenario 3b O.I. bebouwde kom • Eenmalige investeringen – Chippen minicontainers – 58 ondergrondse containers (8 containers minder dan in scenario 3a) – Inhuur externe projectleider, locatieonderzoek, aanbesteding, juridisch advies – Communicatiemiddelen
• Structurele (jaarlijkse) kosten – Software & containerbeheer ondergrondse containers – Handhaver (0,1 fte)
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
20
Effecten scenario 3b O.I. bebouwde kom Milieu
Fijn restafval: circa 90 kg/inw (- 29%)
Service
Zie scenario 3a
Kosten (indicatief)
Meerkosten circa € 8 per aansluiting excl. btw
Draagvlak
Zie scenario 3a
Conclusie
- Doel milieu: niet haalbaar - Doel kosten: wel haalbaar - Doel service: deels haalbaar
Scenario 4 Eerst diftar, daarna O.I. met behoud prijsprikkel • Eerst invoeren prijsprikkel → 43% minder restafval
• Volgende fase: invoeren omgekeerd inzamelen in bebouwde kom met betalen per storting in ondergrondse container 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
22
Kosten scenario 4 Eerst diftar, daarna O.I. met prijsprikkel • Eenmalige investeringen – Chippen minicontainers – Investeringen diftar (registratiesysteem, inhuur projectleider & communicatieadviseur, voorlichting) – Investeringen Omgekeerd Inzamelen (39 ondergrondse containers bebouwde kom, inhuur projectleider, locatieonderzoek, aanbesteding, juridisch advies, communicatiemiddelen)
– Desinvestering chippen minicontainers restafval bebouwde kom (€ 35.000)
• Structurele (jaarlijkse) kosten – Jaarlijkse kosten diftar (aanbiedregistratie & containerbeheer, handhaver (0,2 fte), opruimen mogelijke extra dump en zwerfafval)
– Software & containerbeheer ondergrondse containers 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
23
Effecten scenario 4 Diftar, daarna O.I. met prijsprikkel Milieu
Fijn restafval: circa 44 kg/inw (- 65%)
- Dienstverlening restafval lager (want: betalen & loopafstand)
Service
- Meer bewustwording & meer kennis van scheidingsregels - Meer tevredenheid onder ouderen over loopafstand luiercontainers
Kosten (indicatief)
Minderkosten circa € 1 per aansluiting excl. btw
Draagvlak
Eerste maanden weerstand verwacht (kwetsbaren)
- Doel milieu: bijna haalbaar
Conclusie
- Doel kosten: wel haalbaar
- Doel service: deels haalbaar
Scenario 5 Eerst O.I., daarna diftar • Eerst invoeren omgekeerd inzamelen bebouwde kom
• Volgende fase: invoeren diftar (betalen per storting in ondergrondse container) 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
25
Kosten scenario 5 Eerst O.I., daarna diftar • Eenmalige investeringen – Chippen minicontainers – Investeringen diftar (registratiesysteem, inhuur projectleider & communicatieadviseur, voorlichting) – Investeringen Omgekeerd Inzamelen (58 ondergrondse containers bebouwde kom, inhuur projectleider, locatieonderzoek, aanbesteding, juridisch advies, communicatiemiddelen)
– Desinvestering chippen minicontainers restafval bebouwde kom (€ 35.000)
• Structurele (jaarlijkse) kosten – Jaarlijkse kosten diftar (aanbiedregistratie & containerbeheer, handhaver (0,2 fte), opruimen mogelijke extra dump en zwerfafval)
– Software & containerbeheer ondergrondse containers 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
26
Effecten scenario 5 O.I., daarna diftar Milieu
Zie scenario 4 → fijn restafval: circa 44 kg/inw (- 65%)
Service
Zie scenario 4
Kosten (indicatief)
Meerkosten circa € 2 per aansluiting excl. btw
Draagvlak
Draagvlak lager dan scenario 4: in 1e fase is er nog veel restafval, zodat inwoners vaker met afvalzakken lopen - Doel milieu: bijna haalbaar
Conclusie
- Doel kosten: niet haalbaar
- Doel service: deels haalbaar
Verschuiving hoeveelheden van restafval naar gescheiden
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
28
Overall vergelijking scenario‘s Aspect
Niets veranderen
Optimalisatie
Diftar
O.I. gemeente
O.I. beb. kom
Diftar daarna O.I.
O.I. daarna diftar
Fijn restafval
126 kg/inw
114 kg/inw
72 kg/inw
86 kg/inw
90 kg/inw
44 kg/inw
44 kg/inw
* verandert niet * inwoners blijven tevreden
+ bewustwording + tevredenheid
+ bewustwording + tevredenheid
+ bewustwording + tevredenheid
+ bewustwording + tevredenheid
+ bewustwording + tevredenheid
+ bewustwording + tevredenheid
(PMD hoogbouw en meer containers luiers/incontinentie)
- betalen
- loopafstand
- loopafstand
- loopafstand - betalen
- loopafstand - betalen
(indicatief)
Service
Draagvlak
++
++
-
--
--
-
--
Kosten:
Prognose: blijft jaarlijks procenten stijgen
+ € 11 per hh
- € 3 per hh
+ € 10 per hh
+ € 8 per hh
- € 1 per hh
+ € 2 per hh
plus autonome prijsontwikkelingen
plus autonome prijsontwikkelingen
plus autonome prijsontwikkelingen
plus autonome prijsontwikkelingen
plus autonome prijsontwikkelingen
plus autonome prijsontwikkelingen
nvt
€ 185.000
€ 500.000
€ 1.400.000
€ 1.250.000
€ 1.300.000
€ 1.500.000
nvt
€ 80.000
- € 65.000
- € 35.000
- € 40.000
- € 120.000
- € 110.000
Jaarlijkse exploitatielast (indicatief) waarvan investering (afschrijven in 12 jaar) waarvan overige jaarlijkse kosten/opbrengsten
Overall vergelijking scenario‘s
AFVALBRENGSTATION
N.B. alle kosten die in dit deel van het onderzoek worden genoemd, hebben alleen betrekking op de kosten van het afvalbrengstation Remmerden 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
31
Karakteristieken afvalbrengstation Rhenen • • • • • •
Verzorgingsgebied met ca. 20.500 inwoners Afvalbrengstation op terrein gemeentewerf Toegang met milieupas Centraal bordes, hoogte 1,80 meter Meer afvalscheiding nodig, indeling verbeteren Grootte afvalbrengstation is beperkt (ca. 2.600 m2, zie rode contour) • Beschikbaar budget voor verbetering: € 550.000
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
32
Service, milieu, kosten Efficiënt beheer • Doelmatige uitvoering milieustraat • Overzichtelijke milieustraat voor efficiënt toezicht • Afvalverdichting voor kostenbesparing
Goed scheidingsresultaat • Veel bezoekers, veel aanbod herbruikbare stromen • Veel verschillende fracties • Goed toezicht • Logische indeling
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
Hoog serviceniveau • Ruime openingstijden • Goede doorstroming • Weinig/geen wachtrijen • Bezoek is veilig • Ontdoen van afval is eenvoudig
33
Afvalbrengstation en diftar-systeem Uitgangspunt: bij diftar-systeem voor huis-aan-huis inzameling is het wenselijk dat het afvalbrengstation zo wordt ingericht dat voor het brengen van (een deel van) de afvalstromen moet worden betaald Gevolg: op afvalbrengstation moet onderscheid gemaakt worden in afvalstromen die 'gratis' kunnen worden gebracht en afvalstromen waarvoor moet worden betaald Conclusie: bij diftar-systeem voor huis-aan-huis inzameling is betaalsysteem op afvalbrengstation wenselijk 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
34
Betaalsystemen voor afvalbrengstations Betaalsysteem
Nadeel/nadelen
betalen per bezoek
• voelt oneerlijk voor wie komt met weinig of alleen met afvalstromen waarvan verwerking weinig/niets kost
schatten op basis van hoeveelheid betaalde afvalstomen (minimale eenheid 1/4 m3)
• legt verantwoordelijkheid voor goede schatting bij medewerker afvalbrengstation • geeft aanleiding tot meningsverschil met bezoeker
afrekenen op basis van gewicht
• noodzaak van hebben weegbrug(gen) en apart veld voor afvalstromen waarvoor moet worden betaald
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
35
Afvalbrengstation gemeente Rhenen en de Afvalvoorschriften uit het Besluit Activiteiten Leefomgeving (Bal) • Uitgangspunt voor de door te voeren veranderingen op het Rhenense afvalbrengstation is dat het afvalbrengstation in de nieuwe situatie voldoende en geschikte voorzieningen moet hebben om tenminste alle 18 in het Bal benoemde afvalstromen gescheiden in te kunnen nemen. • Afvalstromen uit het Bal die op het huidige afvalbrengstation nog niet (gescheiden) worden ingenomen zijn: • Geïmpregneerd hout (C-hout) • Grond • Dakafval • Gips • Voor deze afvalstromen zullen op het nieuwe afvalbrengstation inzamelvoorzieningen moeten worden gerealiseerd. • Afvalstromen die niet als aparte afvalstromen in het Bal zijn benoemd maar waarvoor gescheiden acceptatie geadviseerd wordt, gelet op goede service en het stimuleren van afvalscheiding zijn: • Bouw- en sloopafval • Luiers • Tapijt 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
36
Scenario‘s voor herinvestering
afvalbrengstation Nr.
Scenario
Omschrijving
0
Voortzetting huidige bedrijfsvoering
Afvalbrengstation wordt met minimale aanpassingen geschikt gemaakt voor voortzetting huidige bedrijfsvoering
1
Meer afvalscheiding
Afvalbrengstation wordt zo aangepast dat meer afvalscheiding mogelijk is en indeling wordt verbeterd
2
Anticiperen op diftar
Als scenario 1, maar met voorzieningen om te kunnen afrekenen op basis van gewicht
3
Circulair ambachtscentrum
Volledig gereviseerd afvalbrengstation met faciliteiten om herbruikbare afvalstromen in te nemen, te sorteren en op te slaan waarbij tevens netwerkorganisatie wordt ontwikkeld voor circulaire ambities
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
37
Scenario 0 – voortzetting huidige bedrijfsvoering • • • •
Nieuw KCA-depot Valbeveiliging op randen bordes Onderhoudsbudget € 40.000/jaar Eén extra medewerker tijdens alle openingsuren
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
38
Schetsontwerp scenario 1 – meer afvalscheiding
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
39
Schetsontwerp scenario 2 – anticiperen op diftar
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
40
Scenario 3 - Circulair ambachtscentrum
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
41
Contouren van circulair ambachtscentrum Rhenen • Voorbeeldlocatie met faciliteiten voor voorlichting • Entree met voorzieningen voor selectie, sortering en opslag van herbruikbaar materiaal • Gemeentelijk afvalbrengstation is onderdeel van netwerkorganisatie met andere partijen voor demontage, educatie, reparatie en goederenverkoop (op andere locaties)
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
42
Consequenties van ambitie voor circulair ambachtscentrum Rhenen • Grote behoefte aan ruimte met verzorgd afwerkingsniveau • Layout van terrein moet volledig worden herzien • Meervoudig ruimtegebruik onvermijdelijk (verdiepingsvloer of ‘hol bordes’) • Ontwikkeling van netwerkorganisatie met andere partijen (bijv. middelbare beroepsopleiding, kringloopbedrijf, incubator) noodzakelijk • Aanvullende financiering nodig voor uitvoering van taken die niet worden gedekt vanuit de afvalstoffenheffing 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
43
Benodigde aanpassingen – alle scenario’s • Nieuw KCA-depot • Uitbreiding toezicht op afvalbrengstation (1 mw extra op alle dagen) • Aanbrengen valbeveiliging en bebording
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
44
Benodigde aanpassingen scenario 1 meer afvalscheiding • Uitbreiding van aantal afvalstromen dat wordt geaccepteerd (5 ontbrekende afvalstromen Activiteitenbesluit en bouw- en sloopafval, luiers, tapijt) • Uitbreiding van terreinoppervlak voor afvalbrengstation > huur terrein elders voor opslag materialen gemeentewerf • Verlaging achterste deel bordes • Vernieuwing en uitbreiding containerbestand • Aanschaf mobiele pers • Aanschaf kraan
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
45
Benodigde aanpassingen scenario 2 – anticiperen op diftar • Aanbouw en aanpassing hal (oppervlakte ca. 80 m2) om rijrichting voertuigen in hal 90° te draaien • Vernieuwing en uitbreiding containerbestand • Aanschaf 2 roll packers en mobiele pers • Verlaging voorste deel bordes • Verwijdering achterste deel bordes • Implementatie toegangsregistratiesysteem (weegbruggen, paslezers) • Aanpassing in/uitrit verkeer gemeentewerf • Aandachtspunt: verkeerssituatie in- en uitritten afvalbrengstation 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
46
Benodigde aanpassingen scenario 3 – circulair ambachtscentrum • Volledige herinrichting terrein (om voldoende ruimte te hebben moet buitenopslag gemeentewerf elders worden ondergebracht) • Realisatie meervoudig ruimtegebruik op groot deel van terrein • Vernieuwing en uitbreiding containerbestand • Uitbreiding bezetting afvalbrengstation • Ontwikkeling netwerkorganisatie voor circulaire doelstellingen • Aanvullende financiering voor exploitatie
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
47
Scheidingsresultaat per scenario • Door meer fracties te scheiden neemt hoeveelheid afval toe • Door meer fracties te scheiden wordt aandeel restafval kleiner • Scheidingsresultaat scenario 3 (circulair ambachtscentrum) is niet/nauwelijks beter dan andere scenario’s; meerwaarde zit hier vooral in de kwaliteit van het hergebruik (meer hergebruik/recycling en minder nuttige toepassing) 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
48
Extra investeringskosten per scenario (boven beschikbare € 550k)
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
49
Exploitatiekosten per scenario
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
50
Invloed scenarios 1, 2 en 3 op hoogte afvalstoffenheffing
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
51
Overall vergelijking scenario‘s Scenario
0 Voortzetting huidige bedrijfsvoering
1
2
meer afvalscheiding
Anticiperen op diftar
3 Circulair ambachtscentrum
0 0 ja
0 + ja
0 + ja
0 + ja
0 0 80%
+ + ca. 88%
+ + ca. 88%
+ ++ ca. 88%
0 301.000
0 370.000
0,5 270.000
2,1 440.000
€ 36/jaar
€ 44/jaar
€ 33/jaar
€ 53/jaar
Omschrijving Service Openingstijden Acceptatie afvalstromen Afspraak maken is nodig Milieu Veel afvalstromen Hergebruik Scheidingspercentage Kosten Extra investering boven € 550k (mln €) Exploitatie (€/jaar) Kosten per huishouden vanuit afvalstoffenheffing Legenda 0 = gelijk aan huidige bedrijfsvoering + = beter dan huidige bedrijfsvoering ++ = veel beter dan huidige bedrijfsvoering 07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
52
Einde
07-05-2024
Scenarioanalyse afvalinzameling en abs Rhenen
53