Bijlage 1 Memo - Evaluatie IVP 2019 - 2022

Memo – Evaluatie IVP 2019- 2022 Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

1 maart 2023 Sten Horstman 1065230 drs. J.A. van der Pas Gemeenteraad Rhenen Openbaar Evaluatie IVP 2019 - 2022

Geachte raads- en commissieleden, Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) vormt sinds 2019 het fundament voor een structurele samenwerking tussen de gemeenten Renswoude, Rhenen, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal en Wijk bij Duurstede, de politie en het Openbaar Ministerie. De eerste vierjarige beleidsperiode is reeds ten einde gekomen. Er is op basis van gelijkwaardigheid en in gezamenlijkheid succesvol geïnvesteerd in het voorkomen, aanpakken en oplossen van gemeentegrensoverschrijdende veiligheidsvraagstukken. Dat zetten we voort. Mede op basis van een evaluatie is gewerkt aan een nieuw, voorliggend IVP 2023 – 2026 dat recht doet aan de huidige tijdsgeest én de gezamenlijke uitdaging voor de komende periode. Voorliggend voorstel geeft invulling aan de wettelijke bevoegdheid van uw raad om het vierjarig IVP, en daarmee de kaders voor de gezamenlijke en lokale veiligheidsprioriteiten, vast te stellen. Dit memo geeft uw raad inzicht in de succes en uitdagingen met betrekking tot de samenwerking in de afgelopen vier jaar, alsmede wat dit heeft betekend voor het gemeenschappelijke veiligheidsbeeld. U kunt het lokale veiligheidsbeeld vinden in de jaarcijfers van bureau RVS die in de bijlage zijn opgenomen. De samenwerking Geconcludeerd is dat het IVP 2019 – 2022 een grondslag heeft geboden voor een positieve en intensieve samenwerking tussen de gemeenten en politie.

De resultaten van deze samenwerking laten zich niet alleen uitdrukken in concrete resultaten of (beleids)producten, maar worden des te meer gedefinieerd door een groeiende samenwerking op basis van persoonlijk contact en onderling begrip. Eenieder is het erover eens dat dit het grootste en meest waardevolle resultaat vormt, en daarmee direct als onmisbaar fundament dient voor de aankomende beleidsperiode. De huidige samenwerking wordt ervaren als open, gelijkwaardig en is gebaseerd op een groot onderling vertrouwen (‘geven én nemen’). De afgelopen vier jaar vonden de samenwerkende partijen door het IVP elkaar steeds gemakkelijker. De contactlijnen zijn inmiddels kort, warm en komen voort uit een intrinsieke motivatie en betrokkenheid. Dit geldt nadrukkelijk ook voor de politie. Men is bovenal trots op de unieke samenwerking en beschouwt elkaar, ondanks de diversiteit in werkgevers, als directe collega’s met één gezamenlijk doel. Er is een sterke focus op constante verbetering, waarin het streven is dat de gemeenten binnen het basisteam Heuvelrug als voorbeeld dienen voor andere gemeenten c.q. basisteams. Verbetermogelijkheden Kenmerkend voor de samenwerking is dat er, naast het enthousiasme en de behaalde resultaten, ruimte is en blijft voor kritisch reflecteren op het eigen handelen.

Er zijn voor de komende beleidsperiode onmiskenbaar enkele verbeterpunten om de samenwerking verder te borgen en versterken. Globaal gesteld gaat het om het vergroten van het onderling inzicht in elkaars 1

uitdagingen, het maken van bewuste keuzes in prioriteit (en dus capaciteit) en het nadrukkelijker benutten van de bestaande structureren om te sturen op de samenwerking. Er zijn meerdere concrete aandachtspunten die meegenomen zijn bij het formuleren van het IVP 2023 – 2026. De wens leeft om de gezagsdriehoek nog beter te benutten om actief te sturen, dit op basis van het IVP 2023 – 2026. Zo kunnen er weloverwogen besluiten genomen worden die ingaan op het behalen van de geformuleerde doelstellingen op de (midden)lange termijn. Idealiter vervullen gemeenten hierin een actieve rol als regisseur en aanjager. Gemeenten kunnen hierin een meer prominente rol op zich nemen, waarbij zij vaker dan voorheen verantwoordelijkheid nemen voor coördinatie en afstemming op gezamenlijke dossiers. De politie krijgt hierdoor meer ruimte voor de praktische uitvoering. De mate van onderling informeel contact is doorslaggevend voor het gezamenlijk succes. De wens bestaat om dit verder te versterken, waarbij er tijd en (fysieke) ruimte is om elkaar laagdrempelig te ontmoeten, te spreken en te informeren. Het zal daardoor gemakkelijker worden om kleine problemen ook daadwerkelijk klein te houden en onnodige escalaties te voorkomen. Uit de evaluatie komt ook de wens naar voren om in de toekomst vaker stil te staan bij de onderlinge samenwerking.

De uitdaging is om dit niet te beperken tot de noodzakelijk momenten, zoals bij het formuleren van een nieuw IVP, maar met enige regelmaat bewust te reflecteren. De focus ligt daarbij nadrukkelijk op continue verbetering. Dat sterkt onze samenwerking, maar men is er ook van overtuigd dat onze inspanningen en succes vaker dan voorheen gedeeld en gevierd mogen worden. Het rijker verantwoorden van onze inspanningen en resultaten richting de buitenwereld mag meer aandacht krijgen. Dat komt ten goede aan onze zichtbaarheid, positie en het draagvlak. Ontwikkelingen gemeenschappelijk veiligheidsbeeld Het basisteam Heuvelrug bestaat uit vijf gemeenten; elk met een eigen identiteit. Het is een divers en uitgestrekt werkgebied. De gemeenten, de politie en het OM staan binnen het basisteam Heuvelrug voor de veiligheid van in totaal 167.965 inwoners, verspreidt over een oppervlakte van 266 km2. Het gebied kent uitgestrekte natuurgebieden met een landelijke aantrekkingskracht voor recreanten, kleine woonkernen met een sterk agrarisch karakter, maar ook gebieden met grootstedelijke veiligheidsproblematiek. Het borgen en versterken van de veiligheid is en blijft altijd een uitdaging. Het totale aantal incidenten binnen het basisteam Heuvelrug is een eerste en globale indicator om de objectieve ontwikkelingen in de voorgaande beleidsperiode (2019 – 2022) zichtbaar te maken.

Er zijn tussen de vijf gemeenten grote verschillen in absolute aantallen registraties zichtbaar, hetgeen onder andere verklaard kan worden door inwoneraantal, ligging en de bevolkingsdichtheid van een gemeente. Gelet op de gehele looptijd is er binnen vrijwel alle gemeenten een daling zichtbaar van het aantal registraties, dit ten opzichte van het startjaar waarin het eerste IVP werd vastgesteld (2019). Over het gehele gebied is er sprake van een daling van -2,9% in het aantal registraties. Voorgaande beleidsperiode was voor eenieder bijzonder, des te meer door de uitbraak en bestrijding van COVID-19. Dit bood ruimte voor nieuwe en meer moderne vormen van criminaliteit, zoals fraude en oplichting via het internet. Daarnaast brachten we veel meer tijd thuis door en waren er in specifieke perioden geen of beperkte mogelijkheden voor sociale activiteiten. Het resulteerde in een sterke toename van het aantal registraties in de jaren 2020 en 2021. Opvallend hierin is dat het

2

voornamelijk gaat om meldingen van overlastsituaties, zoals burenruzies en jeugdoverlast. Echter, het aantal registraties van impactvolle en ernstige vormen van criminaliteit bleven onverminderd laag. Het laatste jaar van de beleidsperiode (2022) stond in het teken van normalisering en progressie: veel thema’s laten een sterke daling zien tot beneden het startniveau in 2019. Dit betekent dat over het algeheel genomen, binnen de eerste beleidsperiode van het IVP, op veel vlakken het veiligheidsniveau is toegenomen binnen het basisteam Heuvelrug. Overlast door personen met verward gedrag Belangrijke uitzondering hierin is het aantal meldingen van personen met verward gedrag. De stijgende trend neemt alsmaar toe. De al langer bestaande en aanhoudende druk op de geestelijke gezondheidszorg heeft als gevolg dat (tijdige) hulpverlening vaker dan voorheen beperkt beschikbaar is. Dit, samen met de ontwikkeling dat personen met verward gedrag vaker in eigen omgeving behandeld worden, resulteert in een toename van overlastsituaties in de woon- en leefomgeving van hulpbehoevende inwoners, maar soms ook tot serieuze veiligheidsincidenten met een gevaarsetting. Daarnaast dient opgemerkt te worden dat het om absolute aantallen gaat van het aantal meldingen. Het gaat nadrukkelijk niet om het aantal unieke veroorzakers of melders.

Zo komt het ook binnen het basisteam Heuvelrug met regelmaat voor dat één persoon met verward gedrag, één locatie of één vaste melder verantwoordelijk is voor een grote hoeveelheid van het totaal aantal meldingen. Deze overlast gevende personen worden binnen de gemeenten aangemeld en besproken. Na bespreking volgt vrijwel altijd een persoonsgerichte aanpak om de overlast te voorkomen of beperken. Tot slot De afgelopen beleidsperiode zijn er ondanks uitdagende omstandigheden mooie resultaten geboekt. Uw raad is gevraagd het IVP 2023 -2026 vast te stellen. Dit staat voor een uitbreiding van de samenwerking zonder de lokale context en lokale aangelegenheden uit het oog te verliezen. De voorgaande resultaten tonen aan dat onze samenwerking loont. Tegelijkertijd is er zicht op ‘meer’. De gemeenten blijven zich, in nauwe samenwerking met de politie en het Openbaar Ministerie, continu inspannen om de woon- en leefomgeving veilig te houden. Het IVP 2023 – 2026 is een helder leidraad om te werken aan onze ambitieuze doelstellingen. Uw raad blijft tussentijds geïnformeerd over de voortgang.

3