Bijlage 1 Kwaliteitskompas welzijnswerk over Informele Zorg

Kwaliteitskompas Informele Zorg Auteurs: Kitty van den Hoek en Karin de Krieger, Welzijn Rivierstroom Versiedatum: 1 september 2020

1

Inleiding

Informele zorg is een belangrijk aandachtsgebied in het sociaal domein van de gemeente Rhenen. Informele zorg omvat ‘alle hulp aan mensen met uiteenlopende gezondheidsproblemen die niet wordt gegeven in het kader van een beroep’. Hierbij gaat het zowel om hulp die mensen aan elkaar geven vanwege de onderlinge band die zij hebben (mantelzorg) als om vrijwilligerswerk op het terrein van zorg en ondersteuning1. Denk aan vrijwillige thuishulp, georganiseerde maaltijden en maatjescontact. Als we de informele zorg goed ondersteunen en helpen mogelijk maken, dan hebben veel mensen met een kwetsbaarheid, ziekte en/of beperkingen daar baat bij. Samenredzaamheid draagt bij aan zelfredzaamheid. Dit Kwaliteitskompas wil de doelen, activiteiten en samenwerkingsrelaties binnen die ondersteuning helder maken. Welzijn Rivierstroom heeft als rol om vooral de ‘community’ te helpen verstevigen. Dat wil zeggen de lokale gemeenschap ondersteunen en stimuleren om zelf voorzieningen te organiseren Inlooppunt in de Westpoort; het versterken en uit te voeren, waar mogelijk. Activiteiten die van de lokale ‘community’. Welzijn Rivierstroom uitvoert, hebben dus ook altijd oog voor de vraag hoe e.e.a. geborgd kan worden. Hoe kan informele hulp en samenredzaamheid zoveel mogelijk in de lokale gemeenschappen verankerd worden?

2

Monitoring en ambities

2.1

Cijfers rond zelfredzaamheid2

Hoe gaat het met de inwoners in de gemeente Rhenen? En wat zijn onze ambities als het gaat om informele zorg? We weten het volgende: -

ongeveer 1 op de 11 volwassen inwoners van de gemeente Rhenen (9%) is beperkt zelfredzaam (GGDrU, 2016).

Zij ervaren onvoldoende regie op het eigen leven. De welzijnsconsulent ziet met name mensen met: -

psychische aandoeningen (autisme, angststoornissen, depressie etc.) psychogeriatrische beperkingen en ziektebeelden (MCI, dementie, frailty)

1

De Klerk et al. 2015: Informele hulp: wie doet er wat? Omvang, aard en kenmerken van mantelzorg en vrijwilligerswerk in de zorg en ondersteuning in 2014. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau 2 Zie voor de bron van de cijfers: https://ggdru.buurtmonitor.nl/jive?cat_open_code=cgd8cbUPp85. De cijfers zijn gedateerd, namelijk uit 2016, maar in 2020 komt de GGD met nieuwe cijfers.

1

-

belasting door mantelzorg, specifiek3: o Mantelzorgers die zwaar- of overbelast zijn o Financieel kwetsbare mantelzorgers o Psychisch kwetsbare mantelzorgers

Cunera Verenigingswaardering 2019; de Formulierenbrigade pakte de 2e prijs.

2.2

Cijfers rond eenzaamheid en samenredzaamheid -

-

Ongeveer 1 op de 14 volwassen inwoners (7%) is ernstig eenzaam (GGDrU 2016, De Jong Gierveld schaal). De groep 19 – 65-jarigen verschilt slechts 1 procent van de groep 65+’ers (6% versus 7%). Van de volwassen inwoners is 9% ‘sociaal geïsoleerd’: hij of zij is eenzaam, heeft niemand in de buurt die klusjes kan doen, gaat nooit op bezoek bij familie of vrienden en/of kan met niemand praten over persoonlijke problemen.

Veel volwassen inwoners kunnen sociale steun vinden bij familie, vrienden of buren: -

Van de 19 – 65-jarigen kan 88% bij buurtgenoten terecht, 94% bij vrienden en 95% bij familie. Dat geldt in iets mindere mate voor 65+’ers: 84% kan bij buurtgenoten of vrienden terecht en 88% bij familie. Dat betekent dat voor 12% tot 16% van alle volwassen inwoners geen burenhulp beschikbaar is.

3

Deze groepen zijn ook specifiek genoemd in de gemeentelijke Nota Mantelzorgondersteuning (Rutger van den Assem, december 2018)

2

Dat is met name een probleem voor mensen die ook geen andere hulpbronnen hebben en/of over onvoldoende middelen beschikken om dat in te kopen. Kanttekening bij de cijfers Belangrijke kanttekeningen bij deze cijfers: het is een momentopname In de winter voelen mensen zich minder prettig dan in de zomer. De periode waarin mensen regieverlies ervaren kan kort of langdurend zijn. We weten niet wanneer mensen bevraagd zijn en hoe blijvend hun ervaringen waren. de 75+ groep is niet zichtbaar Er bestaat een vermoeden dat het met de oudere ouderen (75+) minder goed gaat dan met de jongere ouderen (65 – 75 jaar). Dit geldt nog sterker voor de 80+ groep. Vanwege de beperkte data weten we dit simpelweg niet. er is niet gekeken naar veerkracht en vaardigheden Iedereen is op enig moment in zijn leven kwetsbaar door mantelzorg, gebrek aan contacten of om gezondheidsredenen. Als je over voldoende veerkracht en vaardigheden beschikt, kan je zelf iets doen om de situatie te verbeteren of draaglijker te maken. Onze focus ligt op de mensen die die veerkracht en vaardigheden missen en/of willen ontwikkelen.

2.3

Cijfers hulporganisaties

In de gemeente Rhenen zijn ongeveer 40 hulp- en zorgorganisaties actief die met vrijwilligers werken. Sommige hebben een professionele staf met op onderdelen een aantal vrijwilligers. Denk aan Humanitas en Buurtgezinnen. Anderen bestaan volledig dankzij vrijwilligerswerk, zoals de Formulierenbrigade of het kerkelijke ‘Gemeentezorg’. Deze organisaties zijn van vitaal belang voor kwetsbare mensen in de gemeente Rhenen.

2.4

Cijfers vrijwilligerswerk in zorg en hulpverlening

Het percentage mensen dat vrijwilligerswerk doet, blijft de laatste jaren ongeveer gelijk volgens het CBS (2018). De Vrije Universiteit denkt daar iets anders over en constateert een daling: deed in 2002 nog 46% aan vrijwilligerswerk, in 2016 is dat afgenomen tot 36% (Geven in Nederland 2017). Verder constateert zij: het aantal uren dat vrijwilligers aan vrijwilligerswerk besteden is in 2015 en 2016 verder afgenomen van gemiddeld 18 uur naar 14,5 uur per maand beginnende vrijwilligers zijn minder actief dan vrijwilligers die gestopt zijn en in het verleden vrijwilligerswerk deden mensen die actief bleven doen minder uren aan vrijwilligerswerk dan voorheen er is een afname van het aantal vrijwilligers dat klussen doet of vervoer biedt. Voor de Rhenense situatie is vooral herkenbaar en relevant dat procentueel weinig vrijwilligers zich inzetten voor sociale hulp: maatjescontacten, gezelschap, vervoer en huisbezoek (2%)(CBS 2018). Dit vormt een contrast met het percentage mensen dat zich bijvoorbeeld inzet binnen de langdurige zorg, school, sport en kerken (8% tot 15%). De cultuursector staat ertussen met ongeveer 5%. Vertaald naar Rhenen betekent dat dat organisaties als 3

de Zonnebloem het Rode Kruis de Burenhulpdienst Samen voor Rhenen de NPV Automobiel Humanitas de Formulierenbrigade het Alzheimer Trefpunt … extra energie moeten steken in het vinden en binden van vrijwilligers. Wij constateren dat het van groot belang is om daar als professionele ondersteuners dan ook extra tijd en energie op in te zetten.

2.5

Kwetsbaarheden en hiaten in de informele hulp

Daarnaast constateren we een hiaat in de informele hulpstructuur. De organisaties vullen elkaar aan, maar er zijn vlakken waarop geen enkele organisatie inzetbaar is. Het is wenselijk dat daarop wel vrijwillige zorg/hulp wordt georganiseerd én geborgd. Het gaat om: 1. thuiswonende mensen met lichte, middelmatige of ernstige psychische problematiek Humanitas heeft moeite om maatjes te vinden die mensen uit deze doelgroep kunnen helpen bij hun herstel. Bovendien vraagt het concept van Humanitas veel van vrijwilligers: zij moeten zich een jaar committeren, op wekelijkse basis. De RIBW, de GGZ of het Leger des Heils richten zich in de gemeente Rhenen niet op het inzetten van vrijwilligers voor hun cliënten. Er ontbreekt zoiets als een ‘Vriendendienst’. 2. thuiswonende mensen met lichte psychosociale problemen (eenzaamheid) Deze doelgroep krijgt binnen de kerken, het IPP Inlooppunt en het Taalhuis wel hulp, bijvoorbeeld bij netwerkversterking. De Zonnebloem doet huisbezoeken maar hun focust ligt op uitjes. Er blijft een groep eenzamen thuis zitten. 3. vrijwillig vervoer Automobiel heeft een vorm van vrijwillig vervoer die op erg veel animo kan rekenen: mensen individueel van A naar B brengen met veel tijd en persoonlijke aandacht. Zo wordt er bijvoorbeeld bij het ziekenhuis gewacht tot mensen weer klaar zijn met hun afspraak.

Het vinden en binden van vrijwilligers is voor Automobiel wel een opgave waar meer ondersteuning bij nodig is. 4. thuiswonende mensen voor wie toezicht nodig is (bijv. bij gevorderde dementie) De bestaande informele respijtzorg voorziet onvoldoende in ‘oppas’ voor volwassenen/ouderen met dementie, Parkinson of andere beperkingen waarbij toezicht nodig is. Als een mantelzorger even weg wil, kan een zorgvrijwilliger worden ingeschakeld. Voor gezinnen met een kind met beperkingen zijn er ‘Buurtgezinnen’. In de gemeente Rhenen is er voor volwassen zorgvragers echter alleen de keuze uit de kerkelijke vrijwilligersorganisaties, de NPV of de Zonnebloem. Net als de kerkelijke organisaties is de NPV van nadrukkelijk christelijke signatuur. De Zonnebloem richt zich alleen op mensen met lichamelijke beperkingen of lichte geheugenproblemen, niet op complexere ziektebeelden als dementie of Parkinson. Mantelzorgers en hun naaste die niet voor een 4

christelijke organisatie willen kiezen, hebben daarmee dus eigenlijk geen keuze. Als zij over voldoende middelen beschikken, kiezen ze voor marktvoorzieningen als Senior Service. Hebben zij die middelen niet, dan zijn zij genoodzaakt voor Wmo- of Wlz-geïndiceerde respijtzorg te gaan. Waarschijnlijker is, dat zij überhaupt geen gebruik maken van respijtzorg omdat ze aannemen dat er geen passend aanbod is voor hun situatie. 5. kleine huis- en tuinklussen De Burenhulpdienst Samen voor Rhenen voorziet (vaak kwetsbare) mensen van ‘helpers’ voor kleine klusjes en stimuleert kortdurend vrijwilligerswerk. Hiermee wordt een nieuwe doelgroep onder vrijwilligers aangeboord. De Burenhulpdienst staat echter nog maar op een smalle basis van enkele vrijwilligers. Bovendien ontbreekt borging: de dienst is nu afhankelijk van een betaalde coördinator. Het streven zou moeten zijn om de dienst duurzamer te maken en tegelijkertijd burenhulp in den brede te versterken.

2.6

De ambities

Ambitie 1. Kwetsbare inwoners van Rhenen ervaren een grotere kwaliteit van leven, omdat zij zich minder eenzaam voelen en voldoende beroep kunnen doen op informele hulp. Ambitie 2. Mantelzorgers die overbelast dreigden te raken, of overbelast waren, ervaren meer balans tussen hun draaglast en draagkracht. Ambitie 3. Vrijwilligersorganisaties kunnen op hun manier bijdragen aan niet-geïndiceerde (informele) hulp en ontmoeting.

Alzheimer Trefpunt voor mantelzorgers en naasten met dementie, in de Tollekamer.

3

Maatschappelijk resultaat

3.1

Doelen, indicatoren en activiteiten

We vertalen de ambitie naar doelen en indicatoren, op de volgende bladzijde. Voor de leesbaarheid hebben we ook al de activiteiten toegevoegd. Die komen terug in hoofdstuk 4.

5

Ambitie Ambitie 1. Kwetsbare inwoners van Rhenen ervaren een grotere kwaliteit van leven, omdat zij zich minder eenzaam voelen en voldoende beroep kunnen doen op informele hulp.

Doelen eind 2020 Kwetsbare inwoners voelen zich minder eenzaam, meer betrokken bij anderen in de samenleving.

Meetbare indicatoren Mensen zijn met hulp van samen.rhenen naar passend vrijwilligerswerk geleid. De welzijnsconsulent heeft tenminste evenveel cliënten doorgeleid naar ontmoetingsactiviteiten als in 2019. Er is een Vriendendienst opgezet, waarbij zicht is op borging ervan bij bestaande organisaties. Deelnemers aan de Vriendendienst, zowel contactvragers als maatjes, zijn tevreden met het maatjescontact.

Kwetsbare inwoners vinden hun weg naar passende informele hulp.

Activiteiten Inwoners informeren over informeel hulpaanbod Inwoners met een hulpvraag ‘koppelen’ met informeel hulpaanbod Ondersteunen van het Netwerk Informele Zorg Ondersteunen van het NSKG Verbeteren zichtbaarheid, toegang en kwaliteit informeel hulpaanbod Gebruik van Samen.Rhenen.nl versterken

Hulpvragers Burenhulpdienst zijn tevreden.

Inwoners informeren over informeel hulpaanbod

Cliënten welzijnsconsulent zijn tevreden.

Inwoners met een hulpvraag ‘koppelen’ met informeel hulpaanbod Verbeteren zichtbaarheid, toegang en kwaliteit informeel hulpaanbod

6

Gebruik van Samen.Rhenen.nl versterken De Burenhulpdienst borgen en uitbouwen Ambitie 2. Mantelzorgers die overbelast dreigden te raken, of overbelast waren, ervaren meer balans tussen hun draaglast en draagkracht.

Mantelzorgers vinden de informatie, zelfeducatie en ‘peersupport’ die ze nodig hebben.

Mantelzorgers geven aan dat hun draagkracht en draaglast meer in balans is dankzij het collectieve aanbod (informatie, lezingen, voorstellingen, workshops, cursussen, contactgroepen) van het Mantelzorgknooppunt

Gebruik van Samen.Rhenen.nl versterken

Mantelzorgers waarderen de op hen gerichte lezingen, voorstellingen, workshops en cursussen van het Mantelzorgknooppunt.

Produceren Magazine Voor Elkaar, voor mantelzorgers

Het Mantelzorgknooppunt of steunpunt is toegankelijker geworden dankzij een duidelijk profiel, met passende huisstijl.

Doorontwikkelen Seniorenhuisbezoek Stimuleren en faciliteren van zelfhulpgroepen

Ondersteunen van Dementievriendelijk Rhenen en Dementienet Organiseren van waardering voor mantelzorgers (Dag van de Mantelzorger)

Mantelzorgers waarderen de informatievoorziening van aanbieders via het gezamenlijke magazine ‘Voor Elkaar’.

7

Mantelzorgers nemen deel aan contactgroepen die mede door het Mantelzorgknooppunt en de welzijnsconsulent zijn ontstaan of onderhouden. Zwaar- en overbelaste mantelzorgers vinden hun weg naar passende informele ondersteuning.

De welzijnsconsulent heeft zwaar- en overbelaste mantelzorgers met de juiste informele ondersteuning in contact gebracht (van respijtzorg tot praktische hulp). Hulpvragers van de Burenhulpdienst die tevens mantelzorger zijn, zijn tevreden over de dienst.

Inwoners informeren over informeel hulpaanbod Inwoners met een hulpvraag ‘koppelen’ met informeel hulpaanbod Ondersteunen van het Netwerk Informele Zorg Verbeteren zichtbaarheid, toegang en kwaliteit informeel hulpaanbod De Burenhulpdienst borgen en uitbouwen Stimuleren en faciliteren van zelfhulpgroepen

Mantelzorgers ervaren maatschappelijke waardering en steun.

Er zijn meer mantelzorgers in beeld en in bestand.

Produceren Magazine Voor Elkaar, voor mantelzorgers

Mantelzorgers ervaren waarderingsactiviteiten van gemeente en

Organiseren van waardering voor mantelzorgers (Dag van de Mantelzorger) 8

Mantelzorgknooppunt als positief en bemoedigend. Ambitie 3. Vrijwilligersorganisaties kunnen op hun manier bijdragen aan niet-geïndiceerde (informele) hulp en ontmoeting.

Vrijwilligersorganisaties met een ondersteuningsvraag vinden antwoorden waar ze mee verder kunnen.

Het Vrijwilligersknooppunt of steunpunt is toegankelijker geworden dankzij een duidelijk profiel met een passende huisstijl. Vrijwilligersorganisaties geven aan dat de informatie en het ondersteuningsaanbod (trainingen, advies) hen helpt bij het realiseren van hun missie.

Gebruik van Samen.Rhenen.nl versterken Organiseren van waardering voor vrijwilligers (Dag van de Vrijwilliger) Promoten van vertrouwenspersoon voor kleine vrijwilligersverbanden

Meer organisaties vinden dat zij een adequaat vrijwilligersbeleid hebben, waarin kwaliteit, toerusting en waardering een plek hebben. De kleinere vrijwilligersorganisaties zijn naar tevredenheid geïnformeerd over de professionele vertrouwenspersoon. De kleinere vrijwilligersorganisaties hebben een brief ontvangen die zij kunnen gebruiken 9

Vrijwilligersorganisaties ervaren voldoende mogelijkheden en vormen om vrijwilligers te vinden en te binden.

om hun achterban te informeren over de vertrouwenspersoon. Er is tussen januari en december 2020 een aantoonbare toename van vrijwilligersoproepen op Samen.Rhenen.

Gebruik van Samen.Rhenen.nl versterken Organiseren van waardering voor vrijwilligers (Dag van de Vrijwilliger)

Tenminste 30 vrijwilligers zijn toegerust d.m.v. training of advies met als doel wervend te schrijven voor lokale media. Welzijn Rivierstroom heeft vrijwilligers op weg geholpen naar vrijwilligerswerk m.b.v. samen.rhenen. Er zijn meer vrijwilligers in beeld en in bestand. Vrijwilligersorganisaties wisselen onderling uit en werken waar mogelijk samen.

Deelnemers aan het NIZ zijn tevreden over de samenwerking en behaalde resultaten.

Ondersteunen van het Netwerk Informele Zorg

Vrijwilligers in de gemeente Rhenen voelen zich gewaardeerd en betrokken bij elkaar.

Deelnemers aan de Dag van de Organiseren van waardering Vrijwilliger ervaren deze als voor vrijwilligers (Dag van de positief en van meerwaarde Vrijwilliger) voor hun inzet.

10

3.2

Meet- en monitoringsinstrumenten

Hoe brengen we de voortgang op de outcome-indicatoren in beeld? We tellen en we vertellen. Tellen 1. Aantal matches door welzijnsconsulent 2. Aantal cliënten en vrijwilligers Burenhulpdienst 3. Aantal cliënten en maatjes Vriendendienst 4. Aantal mantelzorgers in bestand 5. Aantal deelnemers aan de Dag van de Mantelzorg 6. Aantal deelnemers aan lezingen, trainingen, workshops, cursussen, contactgroepen 7. Aantal vrijwilligers in bestand (d.w.z. actief in de gemeente Rhenen bij diverse organisaties en verbanden) 8. Aantal deelnemers aan de Dag van de Vrijwilliger 9. Aantal vrijwilligersoproepen op samen.rhenen.nl in januari en december 2020 10. Aantal doorgeleide zwaar- of overbelaste mantelzorgers Vertellen 1. Tevredenheid deelnemers en beeldmateriaal Dag van de Mantelzorg 2. Tevredenheid deelnemers en beeldmateriaal Dag van de Vrijwilliger 3. Tevredenheid deelnemers Burenhulpdienst 4. Tevredenheid deelnemers Vriendendienst 5. Foto’s en/of filmpjes van deelnemers aan de Burenhulpdienst en Vriendendienst 6. Foto’s en/of filmpjes van (door welzijnsconsulent doorgeleide) deelnemers aan ontmoetingsactiviteiten 7. Korte interviewtjes met mantelzorgers die aan activiteiten hebben deelgenomen 8. Korte interviewtjes met vrijwilligers die aan activiteiten hebben deelgenomen 9.

Korte interviewtjes met vrijwilligersorganisaties die advies of informatie hebben gekregen van het Vrijwilligersknooppunt 10. Korte interviewtjes met deelnemers aan het Netwerk Informele Zorg

11

4

Activiteiten

4.1

Inwoners informeren over informeel hulpaanbod

Het beleidsstreven is om het gebruik van kostbare, geïndiceerde voorzieningen te beperken. De aanname daarbij is dat inwoners meer en beter gebruik zouden kunnen maken van niet-geïndiceerde voorzieningen (waaronder ‘informeel aanbod’), zoals vrijwillige hulp, zelfhulp, diensten in de consumentenmarkt en ontmoetingsactiviteiten. Dat vraagt om adequate informatievoorziening over het (informele) aanbod, gericht op zowel het brede publiek als op eerstelijns professionals zoals POH’s, casemanagers, persoonlijk begeleiders en wijkverpleegkundigen. De welzijnsconsulent kan de weg wijzen in het ‘informele landschap’, evenals Samen.Rhenen.nl en het Magazine Voor Elkaar, voor mantelzorgers. De Hulpwijzer voorziet in beperkte mate in deze informatie.

4.2

Inwoners met een hulpvraag ‘koppelen’ met informeel hulpaanbod

Inwoners met een hulpvraag komen in contact met de welzijnsconsulent via de publieksbalie van het gemeentehuis, het Sociaal Team of eerstelijns professionals die bij mensen thuis komen (‘erfbetreders’). De welzijnsconsulent brengt de hulpvraag van een individu in beeld. Vervolgens matcht zij naar het diensten- en voorzieningenaanbod in de nuldelijn. Ook adviseert zij over diensten en voorzieningen in de markt, soms vergoed door een zorgverzekeraar. De welzijnsconsulent neemt op een later moment contact op met de hulpvrager om de ervaringen te vernemen. Deze ‘koppelingen’ vormen de kern van het werk van de welzijnsconsulent.

4.3

Ondersteunen van het Netwerk Informele Zorg

Een belangrijke voorwaarde voor goede matching is deelname aan het Netwerk Informele Zorg. Deelnemers aan dit netwerk zijn vrijwilligersorganisaties in zorg en ondersteuning, zoals het Rode Kruis, NPV en kerkelijke vrijwilligersorganisaties. Hier worden casussen besproken en kennis gedeeld. Denk hierbij ook aan deelnemers met een organisatievraagstuk (sociale veiligheid, PR-beleid, vrijwilligersmanagement etc.). Het netwerk-overleg vindt 1x per 6 weken plaats. Welzijn Rivierstroom bereidt samen met Humanitas de agenda voor en stelt per keer een besluitenlijst op. Het voorzitterschap wordt door beiden gedeeld. In 2020 wordt gezocht naar inhoudelijke verbreding. Nu ligt de focus op (kwetsbare) ouderen en is er weinig aandacht voor bijvoorbeeld overbelaste ouders in zorgintensieve gezinnen. Door nieuwe partners aan te trekken (bijvoorbeeld Buurtgezinnen) en nieuwe casuïstiek in te brengen (o.a. via het CJG) kunnen waardevolle dwarsverbindingen gelegd worden tussen informele hulpaanbieders.

4.4

Ondersteunen van het Netwerk Signalering Kwetsbare Groepen

In het NSKG zijn een aantal potentieel kwetsbare groepen geïdentificeerd die door de gevolgen van Corona (verder) onder druk komen te staan. Denk bijvoorbeeld aan zwaarbelaste mantelzorgers, kwetsbare ouderen en gezinnen. De gemeente Rhenen (Sociaal Domein) is voorzitter vna het netwerk. Welzijn Rivierstroom ondersteunt het netwerk als secretaris.

4.5

Verbeteren zichtbaarheid, toegang en kwaliteit informeel hulpaanbod

Inwoners ervaren soms drempels om gebruik te maken van informeel aanbod. Bijvoorbeeld omdat het onvoldoende bekend of aantrekkelijk is, onvoldoende aansluit bij behoeften of te weinig continuïteit heeft. Welzijn Rivierstroom draagt vanuit de welzijnsconsulent en de knooppunten bij 12

aan de bekendheid, toegankelijkheid en duurzaamheid van informeel aanbod. We kiezen in beginsel voor een beperkt aantal voorzieningen die we verder willen helpen ontwikkelen. Dat zijn: a) het Welzijnspalet van Charim, de Tollekamp b) Lay-Aut c) Automobiel a. vrijwilligers ondersteunen en waarderen b. Automobiel ondersteunen bij werven vrijwillige chauffeurs

4.6

Gebruik van Samen.Rhenen.nl versterken -

4.7

Er is een communicatieplan gemaakt door de gemeente met input van Welzijn Rivierstroom om Samen.Rhenen sterker op de kaart te zetten en traffic te verhogen; Verkend wordt welke rol de bibliotheek en haar vrijwilligers kunnen spelen bij het ondersteunen bij gebruik van samen.rhenen; De coördinator Vrijwilligersknooppunt heeft in 2020 een aantal inwoners aan de hand van Samen.Rhenen in contact gebracht met organisaties; Organisaties (alleen hulp en zorg) die ondersteuning nodig hebben bij het gebruik van Samen Rhenen, worden persoonlijk geholpen bij het maken en plaatsen van teksten; Eventuele ontwikkel- en verbeterpunten voor Samen Rhenen worden doorgegeven aan de gemeente; We organiseren 2x een training ‘Wervend schrijven’ voor vrijwilligers We dragen bij aan een periodieke nieuwsbrief vanuit Samen Rhenen.

De Burenhulpdienst borgen en uitbouwen

De Burenhulpdienst, gestart door Welzijn Rivierstroom, voorziet inmiddels in een duidelijke behoefte aan praktische hulp bij klusjes in en om het huis. Hierbij mag geen sprake zijn van arbeidsverdringing of onderbenutting van het eigen netwerk. Er worden gemiddeld vier mensen per maand geholpen door de vrijwilligers van de Burenhulpdienst. Het gaat zowel om jonge, zelfstandig wonende mensen met een ziekte of beperkingen, als om kwetsbare ouderen. Het aantal zou naar verwachting, bij een gerichte promotie, het driedubbele kunnen worden, gezien de groep ‘sociaal geïsoleerden’ in de gemeente. Maar dat zou een te groot beslag leggen op de uren van Welzijn Rivierstroom. We putten daarbij uit de al jarenlange ervaring met burenhulp door de Betuwse collega’s. Daarom ligt de prioriteit nu eerst bij het versterken van de continuïteit: het borgen van de Burenhulpdienst als voorziening in de lokale samenleving. Vervolgens helpen we de dienst verder uit te bouwen. -

4.8

We gaan in gesprek met Rode Kruis, Humanitas, RIBW, Koningskamer/ PKN en Lionsclub De Grebbeleeuw over borging van of ondersteuning bij deze dienst; We engageren het Netwerk Meedoen om hierbij te helpen; We ontwikkelen de Burenhulpdienst verder.

Organiseren van waardering voor vrijwilligers (Dag van de Vrijwilliger)

Ook in 2020 wordt de waardering van alle vrijwilligers in de gemeente Rhenen opgeluisterd met een feestelijk samenzijn. Graag plannen we dit in 2020 eerder dan de drukke decembermaand, gedacht wordt nu aan vrijdag 27 november of zaterdag 28 november. We richten ons op ongeveer 130 tot 180 deelnemers van allerhande organisaties. De Vrijwilliger van het Jaar wordt gekozen en gelauwerd. De netwerkfunctie van het samenzijn is belangrijk en wordt verder versterkt.

13

4.9

Promoten van vertrouwenspersoon voor kleine vrijwilligersverbanden

Per 1 december 2019 is Metis uit Tiel de professionele vertrouwenspersoon voor de kleine vrijwilligersverbanden in de gemeente Rhenen. Een vertrouwenspersoon draagt bij aan een sociaal veilig klimaat in alle verenigingen. In samenwerking met de Sportservice maken we een voorlichtingsbrief die alle verenigingsbesturen kunnen verspreiden. Daarnaast vragen we Metis om persoonlijk voorlichting te geven over de functie van vertrouwenspersoon bij bestuursoverleggen. Het streven is dat alle vrijwilligersorganisaties uiteindelijk zelf hun vertrouwenspersoon organiseren. Zij kunnen hiertoe ondersteund worden met advies vanuit de Sportservice en het Vrijwilligersknooppunt. De inhuur van een professionele vertrouwenspersoon is bedoeld als een impuls en signaal richting verenigingen om deze belangrijke functie op de kaart te zetten.

4.10 Doorontwikkelen Seniorenhuisbezoek Begin 2018 is de gemeente Rhenen gestart met het project ‘Seniorenhuisbezoek 75+’. Welzijn Rivierstroom voert dit uit, namens de gemeente. Getrainde vrijwilligers bezoeken senioren van 75 jaar, in de periode aansluitend op hun 75e verjaardag. Zij ontvangen een ‘verjaardagskaart’ waarmee zij kunnen aangeven wel of geen prijs te stellen op het bezoek. Het doel van de gesprekken is om een beeld krijgen van de leefsituatie van de 75-plussers in de gemeente. Welke obstakels staan in de weg bij het waardevol langer zelfstandig thuis blijven wonen? Wat draagt bij aan het prettig oud worden in Rhenen en hoe kan de gemeente daaraan bijdragen? Thema’s als welzijn, wonen, zorg en financiën passeren de revue. Een groep van tien vrijwilligers is opgeleid om aan huis de gesprekken te voeren. De vraag is gerezen in hoeverre de huidige opzet nog wenselijk is. Er is de nodige data opgehaald en het beeld van het welbevinden van de geïnterviewde 75+’ers is helder. We verkennen of het interessant is om de rol van seniorenhuisbezoeker door te ontwikkelen naar vrijwillig ouderenadviseur. Dit zou beter aansluiten bij de rol en opdracht van Welzijn Rivierstroom.

4.11 Stimuleren en faciliteren van zelfhulpgroepen Zelfhulp, of ‘lotgenotencontact’, is een vorm van informele hulp die goed aansluit bij de empowermentgedachte. Mensen ervaren echte steun van anderen die in een vergelijkbare situatie verkeren. Het meeleven met elkaar maakt ook het leren van elkaar mogelijk. Zo werken mensen ongemerkt niet alleen aan hun kennis en vaardigheden, maar versterken ze ook hun weerbaarheid en vergroten hun zelfinzicht door reflectie op de ervaringen van anderen. Dit is zowel voor mensen met een aandoening of ziekte van betekenis, als voor mantelzorgers. Zelfhulpgroepen kunnen een uitstekende opdrachtgever zijn van een Mantelzorgknooppunt. Zo komen inwoners zelf aan het roer van een activiteitenprogramma voor mantelzorgers. In 2020 richten we ons in elk geval op: Een zelfhulpgroep bij autisme in het gezin Om belangstelling te wekken voor een zelforganiserende contactgroep, organiseren we op 31 maart een lezing, ‘Autisme bij vrouwen’ (dr. Annelies Spek, www.anneliesspek.nl). Een zelfhulpgroep ‘Rondom NAH’ We organiseren een basiscursus ‘Wat is/doet Niet-Aangeboren Hersenletsel?’ en een verdiepende workshop ‘Omgaan met emoties en gedrag bij NAH’, bijvoorbeeld over oorzaken van en het omgaan 14

met allerlei ontremmingen, boosheid, manie, seksueel, etc. Informeren en toerusten is hierbij een nevendoel, maar het eigenlijke doel hiervan is deelnemers te werven voor een zelfhulpgroep. Deze cursusavonden worden kosteloos verzorgd door Professionals in NAH. Ypsilon / Samen Sterk (psychische kwetsbaarheid) We sluiten maximaal drie keer aan bij een overleg van Samen Sterk, met als doel hen te helpen een steviger programmastructuur te vinden voor hun zelfhulpgroep. We gaan verder oriënterend in gesprek met patiëntenverenigingen en hulpaanbieders in de gemeente en in de regio die mogelijk een dak kunnen bieden voor zelfhulpgroepen – of dat al doen, en waarbij aansluiting mogelijk is.

4.12 Produceren Magazine Voor Elkaar, voor mantelzorgers In 2020 verschijnt nog eenmalig de mantelzorgnieuwsbrief; vanaf mei verschijnt het magazine Voor Elkaar. Dit is een regionale productie met ruimte voor een lokale invulling door het Mantelzorgknooppunt en zijn relaties. Voor Elkaar verschijnt in 2020 nog drie maal en vervangt de mantelzorgnieuwsbrief én de eerder geplande mantelzorgmap.

4.13 Ondersteunen van Dementievriendelijk Rhenen en Dementienet Welzijn Rivierstroom neemt actief deel aan het netwerk van Dementienet Rhenen, dat een samenhangend zorgpad heeft beschreven voor dementiezorg. Donderdag 14 mei 2020 presenteert Dementienet dit zorgpad aan iedereen die hierin een rol kan spelen, van huisarts tot huishoudelijke hulp. Ook voor mantelzorgers is de nodige aandacht binnen het zorgpad. We organiseren twee maal de training ‘GOED omgaan met dementie’ (door Alzheimer Nederland), voor vrijwilligers van verenigingen en voor andere geïnteresseerden, zoals medewerkers van de middenstand. We ondersteunen het Alzheimer Trefpunt bij het vinden en binden van vrijwilligers, met als streven de frequentie van het trefpunt te verhogen naar eens per maand. Dit is mede omdat de lotgenotengroep o.l.v. Desiree Helmond halverwege 2020 stopt. We gaan in gesprek met Onky Donky voor een mogelijke samenwerking voor ouderen met dementie en hun mantelzorgers. Opzet is te komen tot vereenvoudigde rondleidingen voor deze groep in Ouwehands Dierenpark. We faciliteren, samen met VEENS en de gemeente Veenendaal, de theatervoorstelling ‘De dementie van Harry en Jet’. Dit is een productie van bureau Ervarea. We vragen het Alzheimer Trefpunt om deze voorstelling op te nemen als onderdeel van hun programma dit jaar.

4.14 Organiseren van waardering voor mantelzorgers (Dag van de Mantelzorger) Op en rond maandag 10 november ondersteunt Welzijn Rivierstroom de gemeente bij het uiten van waardering via activiteiten voor mantelzorgers en naasten. In Coronatijd krijgt dit aangepast vorm.

15

5

Input Kwaliteit

Wat hebben we nodig aan scholing, randvoorwaarden en faciliteiten om resultaten te behalen? De medewerkers van Welzijn Rivierstroom informeren zich over de nieuwste trends en ontwikkelingen via vakmedia en organisaties zoals vrijwilligerswerk.nl, de NOV, Sociaal Werk Nederland en MantelzorgNL. De medewerkers gebruiken als relatiebeheersysteem Regiweb. Hierin worden inschrijvingen bijgehouden van vrijwilligers, mantelzorgers, organisaties (sociale kaart) en deelname aan activiteiten. Ook korte contacten met cliënten en adviestrajecten bij vrijwilligersorganisaties worden hierin bijgehouden; dit kan als evaluatiemateriaal gebruikt worden. Er kan maandelijks een uitdraai worden gemaakt van het mantelzorgerbestand t.b.v. beheer door de gemeente. Casussen van de welzijnsconsulent in het Sociaal Team worden in WMO-ned verwerkt. Van belang is dat zowel Regiweb als Wmo-ned goed functioneren. Voor de kwaliteit van het werk is verder van belang dat er structurele contacten worden onderhouden met medewerkers van het Sociaal Team en dat er contacten worden opgebouwd met medewerkers CJG. De gemeente Rhenen stelt drie werkplekken met pc’s beschikbaar voor Welzijn Rivierstroom in het Huis van de Gemeente. Het is wenselijk dat daar ook de mogelijkheid komt om te bellen met cliënten, zodanig dat er geen privacygevoelige informatie ter ore komt van anderen in het gebouw.

16

6

Verbetercyclus

Welzijn Rivierstroom en de gemeente Rhenen organiseren een gezamenlijk leerproces. Dit krijgt vorm in: -

-

een maandelijks monitoringsgesprek met het team Rhenen van Welzijn Rivierstroom; de agenda wordt zoveel mogelijk vooraf samengesteld op initiatief van Welzijn Rivierstroom met input van de gemeente; een kwartaalrapportage met urenregistratie; een tussenevaluatie in de 4e week van juni, met als doel prioriteiten te bezien en te leren van opgedane ervaringen tot dan toe; een eindejaarsevaluatie in de 3e week van november 2020, waarbij meet-informatie is opgehaald op de afgesproken indicatoren; een herzien Kwaliteitskompas 2021 dat in de 1e helft december 2020 in concept gereed is en in de 2e week van januari 2021 besproken wordt.

17