Bijlage 1 Koersdocument Fiets Rhenen (concept)

1

Inhoud 1. Rhenen fietst! ........................................................................................................... 3 1.1 De fiets heeft een prominente plek in de visie op Rhenen ................................................. 3 1.2 Vanuit het Koersdocument in gesprek over de prioriteiten voor de fiets ............................. 3 1.3 Koers en voorstellen voor Agenda fiets 2025-2040 .......................................................... 4 1.4 Leeswijzer .................................................................................................................. 4 2. Het huidige fietsnetwerk........................................................................................... 5 2.1 Fietsnetwerk in Rhenen................................................................................................ 5 2.2 Hoofdroutes voor de auto en de relatie met de fiets ........................................................ 5 2.3 De belangrijkste fietsbestemmingen .............................................................................. 6 2.4 Waar wordt gefietst in Rhenen? .................................................................................... 7 3. Fietstrends en betekenis voor Rhenen ......................................................................

9 3.1 Langere fietsritten door de e-bike ................................................................................. 9 3.2 De verkeersveiligheid van de fiets staat onder druk ........................................................ 10 3.3 Vergrijzing en een meer inclusieve samenleving ............................................................ 11 3.4 Grotere variëteit aan fietsen vraagt om meer ruimte op de weg ....................................... 12 3.5 Investeren in de fiets betaalt zich uit ............................................................................ 12 4. Bestaande plannen en projecten ............................................................................. 14 4.1 Wat is bereikt met het Fietsactieplan 2018 en wat is niet gelukt? ..................................... 14 4.2 Wat gebeurt er bij onze buren? .................................................................................... 14 4.3 Wat gebeurt er regionaal ............................................................................................ 15 4.4 Verbredingsopgave Rijnbrug ........................................................................................ 16 4.5 Gebiedsaanpak Binnenveld .......................................................................................... 16 5.

Voorstel: Fietsnetwerk 2040 en prioriteiten fiets .................................................... 18 5.1 Fietsnetwerk 2040 ..................................................................................................... 18 5.2 Gerichte ingrepen verkeersveiligheid van de fiets ........................................................... 19 5.3 30 km/uur als norm in de kernen ................................................................................. 19 5.4 Nieuwe doorfietsroutes op de regionale agenda ............................................................. 19 5.5 Verbeteren oostwest door Rhenen en koppeling station .................................................. 20 5.6 Verbeteren fietsveiligheid op Rijksstraatweg Elst ............................................................ 21 5.7 Aanpak kruising Achterbergsestraatweg ........................................................................ 21 5.8 Veilig fietsen door het Binnenveld ................................................................................ 21 5.9 Impuls fietsrecreatie................................................................................................... 22 5.10 Fietsparkeren in een gastvrije gemeente .....................................................................

23 5.11 Fietsstimulering oppakken ......................................................................................... 23 5.12 Financieringsmogelijkheden voor fietsinvesteringen ...................................................... 23

2

1. Rhenen fietst! 1.1 De fiets heeft een prominente plek in de visie op Rhenen De komende jaren gaat Rhenen flink groeien. De ambitie is dat de gemeente groeit van de huidige 20.000 inwoners naar zo’n 25.000 tot 27.000 inwoners in 2035/ 2040. De toekomst- en omgevingsvisie van Rhenen spreekt over: “meer woningen en meer inwoners in alle kernen”. “Immers dat is goed voor de leefbaarheid, zodat de sociale vangnetten en voorzieningen blijven bestaan”.

De fiets heeft een prominente plek in de ‘Visie op Rhenen 2035’. Het draagt bij aan de bereikbaarheid van voorzieningen, de gezondheid van de inwoners en een groene omgeving voor iedereen. Het stimuleren van de fiets past bij de schaal en het karakter van Rhenen. De voorzieningen liggen op fietsafstand en met de opkomst van de e-bike is het heuvelachtige landschap geen beletsel meer om te fietsen. Daarnaast geldt dat met de woningbouwopgave ook verkeer ontstaat. Als we Rhenen bereikbaar willen houden en tegelijkertijd ook extra woningen willen bouwen, dan is meer fiets een oplossing. Door een deel van de korte autoritten te vervangen door fietsritten houden we Rhenen voor de toekomst leefbaar en bereikbaar. In samenhang met de visie ‘Behoud ons Rhenen en maakt het nog mooier’ liggen de kansen voor méér fiets voor het oprapen. Dit vergt meer aandacht voor de fiets en gerichte investeringen. Niet alleen voor het vlot en veilig fietsen voor het dagelijkse gebruik, maar ook voor de groeiende doelgroep aan recreatieve fietsers. De koppeling met de Rijn, met de horecavoorzieningen en met het groene landschap van zowel de Utrechtse Heuvelrug, het Binnenveld, de Betuwe en de Veluwe heeft een enorme potentie. Alle randvoorwaarden voor méér fiets zijn aanwezig. Nu is het zaak deze te verzilveren.

1.2 Vanuit het Koersdocument in gesprek over de prioriteiten voor de fiets We willen komen tot een ‘Fietsagenda 2040’ met de prioriteiten voor de fiets in Rhenen. Dit rapport is het Koersdocument en geeft de denkrichting voor het aankomende fietsbeleid op basis van

3

trends, lokale en regionale ontwikkelingen en beleidskaders. Tevens schetsen we het ‘netwerkperspectief fiets’ waar we met elkaar willen staan in 2040. 1.3 Koers en voorstellen voor Agenda fiets 2025-2040 Vanuit deze ‘Koers voor de fiets’ willen we met inwoners, ondernemers en overige stakeholders in gesprek. Dit willen we in het najaar van 2025 gaan doen zodat we vanuit de opgestelde koers komen tot concrete acties voor de periode van 2025-2040. Om gericht de participatie met de omgeving te doen, hebben we op basis van gespreken met omliggende gemeenten, regio en provincie een eerste schot voor de boeg opgesteld voor de prioriteiten voor de fiets. Meer concreet denken we aan: 1. Gerichte ingrepen verkeersveiligheid van de fiets 2. 30 km/uur als norm in de kernen 3. Nieuwe doorfietsroutes op de regionale agenda 4. Verbeteren oostwestroute door Rhenen en koppeling station 5. Verbeteren fietsveiligheid op Rijksstraatweg Elst 6. Aanpak kruising Achterbergsestraatweg 7. Veilig fietsen door het Binnenveld 8. Impuls fietsrecreatie 9. Fietsparkeren in een gastvrije gemeente 10. Samenwerken met partners op fietsstimulering In de periode september tot en met november willen we over de fietsprioriteiten met Rhenen (inwoners, ondernemers en overige stakeholders) in gesprek. Om de prioriteiten waar te maken zetten we in op het benutten van meekoppelkansen.

Immers de gemeentelijke financiën zijn beperkt. We zoeken de kansen rondom infrastructuurprojecten, woningbouwprojecten, subsidies Rijk en provincie en werkzaamheden van ons zelf in de openbare ruimte. Ook zoeken we samenwerking met partners om meer in te zetten op fietsstimulering, zowel met scholen, kerken en werkgevers. Immers een mooier, veiliger en leefbaarder Rhenen, maken we met elkaar! 1.4 Leeswijzer Dit Koersdocument geeft in hoofdstuk 2 het huidige fietsnetwerk in Rhenen. Tevens zijn de grootste fietsbestemmingen en het aantal fietsers in Rhenen in kaart gebracht. Hoofdstuk 3 vertaalt een aantal trends voor Rhenen naar een inzet voor fiets. Denk hierbij aan de kansen van de e-bike, de gevolgen van de vergrijzing en een meer inclusieve samenleving en de grotere variëteit aan fietsentypes. Ook de verkeersveiligheid voor de fiets komt aan bod. Hoofdstuk 4 geeft het bredere beleidskader. We kijken terug naar wat is bereikt met het Fietsveilig-actieplan uit 2018 en welke acties hieruit nog openstaan. We maken de koppeling met de buurgemeenten, de provincie Utrecht en de regio Foodvalley. Ten slotte lichten we twee majeure opgaven eruit die een grote betekenis hebben voor de toekomst van de fiets in Rhenen. Dit zijn de verbredingsopgave Rijnbrug en de gebiedsopgave Binnenveld.

De input vanuit het fietsnetwerk (hoofdstuk 2), de trends (hoofdstuk 3) en het beleidskader (hoofdstuk 4) leidt tot een eerste schot voor de boeg voor de inzet in Rhenen voor de fiets. We schetsen het beoogde fietsnetwerk in 2040 en benoemen een top 10 aan prioriteiten voor de fiets (hoofdstuk 5). De uitnodiging om in gesprek te gaan De inzet is op basis van het ‘Koersdocument Fiets’ in gesprek te gaan over de prioriteiten voor de fiets in Rhenen naar 2040. We gaan het gesprek aan om het netwerkperspectief en de genoemde top 10 aan prioriteiten te toetsen. Daarbij vragen we niet alleen of dit de prioriteiten zijn, maar willen we in gesprek hoe we dit met elkaar in Rhenen gaan waarmaken. Dit Koersdocument is daarmee ook vooral een uitnodiging om met elkaar in gesprek te gaan over de Fietsagenda voor Rhenen tot 2040.

4

2. Het huidige fietsnetwerk 2.1 Fietsnetwerk in Rhenen Rhenen kent circa 380 kilometer aan fietsinfrastructuur (CBS, 2023). Rhenen kent fietspaden zoals langs de Nieuwe Veenendaalseweg tot routes waar de fiets gemengd is met het autoverkeer zoals door Rhenen op de Herenstraat, de Rijksstraatweg in Elst en de Cuneraweg in Achterberg. Buiten de kom heeft Rhenen ook een aantal wegen ingericht als fietsstraten, zoals de Oude Veensegrindweg.

Fietsen in Rhenen via de Herenstraat (links), fietspad langs de Nieuwe Veenendaalseweg (midden) en op de Achterbergsestraatweg (rechts)

Het fietsen in Rhenen is onlosmakelijk verbonden met de kwaliteit van het landschap. Rhenen kent routes over de Utrechtse Heuvelrug, door het Binnenveld en langs de Rijn. De fietsvoorzieningen variëren van (relatief smalle) fietspaden zoals het fietspad Levendaalseweg, het fietspad langs De Grift en het fietspad langs de Rijn uitkomend op de Rijnkade. Ook kent Rhenen recreatieve routes waar de fiets de weg deelt met de auto, zoals op de Defensieweg en de Zuidelijke Meentsteeg.

Smalle fietspaden zoals de Levendaalseweg (links), fietspad langs de Grift (midden) en fietspad langs de Nederrijn (rechts)

2.2 Hoofdroutes voor de auto en de relatie met de fiets De hoofdroutes van de auto zijn in de kaart op de volgende pagina ingetekend, inclusief de maximum snelheid. Op de hoofdroutes voor het gemotoriseerd verkeer buiten de kom is het fietsverkeer en het autoverkeer gescheiden. Dit gebeurt via naastgelegen fietspaden of via een parallelle voorziening. De hoofdroutes van de auto met vrijliggende fietsvoorzieningen zijn: 1) N233 tussen de Rijnbrug en Veenendaal. Deze provinciale weg vormt op regionale schaal de schakel tussen de A12 en de A15. 2) de Cuneraweg vanaf rotonde Koesteeg en de Rondweg-West van Veenendaal 3) de N416 tussen de Cuneraweg en Elst De N225 (4) is de provinciale weg die parallel loopt aan de Rijn. In zowel de kern Elst als in de kern Rhenen is de snelheid aangepast naar 30 km/uur. Hier mengt de fiets met het gemotoriseerd verkeer via fietssuggestiestroken. Binnen de kom kent Rhenen een aantal wegen waar het autoverkeer een snelheid heeft van 50km/uur. Dit zijn in de kern Rhenen het Paardenveld (5), een deel van de Herenstraat (6), Grebbeweg (7), Bergweg (8), de Nieuwe Veenendaalseweg (9) en de Papaverstraat-AnjerlaanValleiweg (10). In de kern Elst zijn dit de Utrechtsestraatweg (4), Rijksstraatweg/ Elsterstraatweg (11), een deel van de Veenendaalsestraatweg (12) en de Ingense Veerweg (13). 5

Hoofdroutes autoverkeer met bijbehorende snelheidsregimes (in het kader de wegencategorisering van Rhenen waarbij de gebiedsontsluitingswegen zijn ingekleurd)

Bij een snelheidsregime van 50 km/uur geldt dat een veilige scheiding tussen gemotoriseerd verkeer en fietsers een randvoorwaarde is. Vrijliggende fietspaden zijn in principe de beste optie. Echter ook fietsstroken zijn een effectieve oplossing, mits ze voldoende breed zijn, aldus het CROW/ Fietsberaad. In Rhenen voldoen zowel Paardenveld, een deel van de Herenstraat en de route Papaverstraat-Anjerlaan-Valleiweg niet aan een veilige plek voor het fietsverkeer. Dit vergt een aanpak vanwege de nieuwe inzichten op het gebied van verkeersveiligheid. Voor het Paardenveld geldt dat de gemeente bezig is met de verbetering van de verkeersveiligheid.

2.3 De belangrijkste fietsbestemmingen Ruim een kwart van onze verplaatsingen gaat met de fiets. Dit is een nationaal gemiddelde. We fietsen vooral in onze vrije tijd (circa 50% van de fietsritten), naar ons werk (16 a 20%), naar school/ kinderdagverblijf (6 a 15%) en om boodschappen te doen (12 a 13%). Specifiek voor woonwerk en onderwijs zijn in onderstaande kaart de belangrijkste fietsbestemmingen in de gemeente Rhenen opgenomen. Deze fietsbestemmingen maken duidelijk waar minimaal goede en veilige fietsvoorzieningen een must zijn.

Verdeling fiets naar motief op basis van afgelegde afstand Bron: Fietsfeiten 2023, KIM: links reguliere fiets/ rechts e-bike

Grootste werkgevers De grote werkgevers in Rhenen zijn verbonden aan recreatie, zoals restaurants, hotels en het dierenpark, aan de maakindustrie met vestigingen op het bedrijventerrein Remmerden en aan detailhandel met supermarkten. Meer in detail zijn de drie grootste werkgevers in Rhenen: Zideris (1), Ouwehands Dierenpark (2) en de gemeente Rhenen (3). Deze werkgevers hebben tussen de 200 tot en met 499 werknemers, met dagelijks veel fietsers. Andere grote werkgevers (meer dan 100 werknemers) zijn: Albert Heijn (4) en Zorgcentrum de Tollekamp (5).

6

De grootste werkgevers en de locaties van onderwijs en kinderopvang in Rhenen

Onderwijs en Kinderopvang De gemeente Rhenen kent één middelbare school. Dit is het Pantarijn in Rhenen (6). Veel leerlingen woonachtig in Rhenen maken gebruik van de middelbare scholen in Veenendaal, zodat dagelijks vele leerlingen in de middelbare schoolleeftijd tussen Rhenen en Veenendaal fietsen. De kernen in Rhenen hebben allen een eigen basisschool en eigen voorzieningen voor kinderopvang. Dit maakt het mogelijk om deze voorzieningen ook met de fiets te bereiken. Rhenen werkt samen met de scholen aan verkeersveilige schoolomgevingen. 2.4 Waar wordt gefietst in Rhenen? Voor inzicht in het aantal fietsers in Rhenen is in het voorjaar van 2025 een aantal fietstellussen verspreid door Rhenen neergelegd. Hiermee is het aantal fietsers in een periode van drie weken geteld. Deze tellingen hebben plaatsgevonden in de periode van 6 mei tot en met 26 mei 2025. Deze tellingen zijn aangevuld met de tellingen in het Binnenveld die in 2019 zijn uitgevoerd en het permanente telpunt op de Rijnbrug. De resultaten van de tellingen zijn in het kaartbeeld op de volgende pagina opgenomen. De gemeente Rhenen kent één locaties die eruit springt in het aantal fietsers per dag. Dit is de Rijnbrug met dagelijks 2.390 fietsers. Dit zijn fietsers tussen de Betuwe en Rhenen/ Veenendaal, bijvoorbeeld jongeren uit Kesteren die in Veenendaal naar school gaan.

Andere routes in Rhenen met meer dan 1.000 fietsers per dag zijn:  Herenstraat  Nieuwe Veenendaalseweg  Utrechtsestraatweg (in kern Rhenen)  Fietsstraat Cuneraweg  Bergweg (bij kruising N233) Rondom Achterberg kent de Achterbergsestraatweg de meeste fietsers (nabij kruising N233: 900 fietsers). De andere telpunten rondom Achterberg liggen rond de 400 a 500 fietsers per dag. In het 7

Binnenveld zijn de fietsstromen meer gelijkwaardig. Als we kijken naar het aantal fietsers over de bruggen over de Grift zijn de Maatsteeg (390 fietsers per dag) en de Zuidelijke Meetsteeg (330 fietsers per dag) ongeveer even druk.

Aantallen fietsers op verschillende locaties in Rhenen

In Elst is op drie locaties geteld. Aan de westkant langs de provinciale N225 van en naar Amerongen wordt net iets meer gefietst (970 fietsers per dag), dan aan de oostkant van en naar Rhenen (860 fietsers per dag). Op de Franseweg in Elst zijn dagelijks 420 fietsers te vinden.

8

3. Fietstrends en betekenis voor Rhenen Nederland is een echt fietsland. En evenals elke andere gemeente in Nederland geldt dat Rhenen meer fietsen kent dan inwoners. En bijna iedereen in Rhenen leert ook op jonge leeftijd fietsen. De fiets is voor veel inwoners dan ook een vanzelfsprekend vervoermiddel. De voordelen van de fiets zijn talrijk. De fiets is stil en schoon en heeft daarom positieve effecten op de leefbaarheid. Daarnaast is fietsen gezond, inclusief en gemakkelijk. Dankzij de e-bike is fietsen in het heuvelachtige Rhenen ook geen beletsel meer. Er is werk aan de winkel voor de fiets, zowel in aandacht in het lokale beleid als in de investeringen. Belangrijke trends geven zowel kansen als aandachtspunten mee voor het fietsbeleid in Rhenen. We benoemen de volgende trends: Langere ritten door de e-bike De verkeersveiligheid van de fiets staat onder druk Vergrijzing en een meer inclusieve samenleving De grotere variëteit aan fietsen vergt meer ruimte Investeren in de fiets betaalt zich uit 3.1 Langere fietsritten door de e-bike In het fietsgebruik heeft de e-bike de afgelopen jaren een enorme opmars gemaakt. Dankzij de e-bike maken we 2x zo lange fietsverplaatsingen. Dit geldt voor alle motieven, voor woon-werk, in de vrije tijd en naar school. Gemiddeld heeft een fietsrit met de e-bike een lengte van circa 6 kilometer.

Een reguliere fiets (zonder trapondersteuning) heeft een gemiddelde rit van circa 3 kilometer. Wat betekent dit voor Rhenen? Voor Rhenen is de opkomst van de ebike relevant. Dit is een belangrijk verschil met 10 jaar geleden, waardoor we ook in Rhenen anders naar de kansen voor fiets kijken. Immers met de e-bike is het makkelijker langere afstanden te fietsen. En niet onbelangrijk; het heuvelachtige landschap is met trapondersteuning geen belemmering meer. In vergelijking met 10 jaar geleden zorgt de opkomst van de e-bike dat nu veel meer bestemmingen in fietsbereik zijn voor de inwoners van Rhenen. Verplaatsingen die voorheen met de auto gedaan werden, zijn nu met de ebike voor een grote doelgroep mogelijk. Een belangrijke voorwaarde: dan moeten de verbindingen er wel zijn (veilig en direct). Hierin heeft Rhenen een inhaalslag te maken om samen met de regionale partners te investeren in veilige en directe regionale fietsroutes.

Gemiddelde afstand per verplaatsing, gewone fiets en e-bike (verdeling naar motief) Bron: Fietsfeiten 2023, KIM (afbeelding bewerkt)

Fietsafstanden tussen kern Rhenen en omliggende kernen (afstand via fietsnetwerk)

9

Als we kijken naar de gemiddelde fietsafstanden vanuit en naar de kern Rhenen dan liggen omliggende plaatsen en kernen allemaal in het fietsbereik. Zie hiervoor de kaart op de vorige pagina. Zowel Veenendaal en Wageningen liggen op een fietsafstand van circa 8 kilometer. Dit is met een e-bike 20 minuten fietsen! (berekend met een gemiddelde snelheid van 25 kilometer per uur, zonder oponthoud). Wat ook opvalt in het kaartbeeld is dat kernen aan de zuidkant van de Rijn op korte afstand liggen. Zowel Kesteren, Lienden, Opheusden en Ochtend liggen (ruim) binnen 20 minuten fietsen. Ook hiervoor geldt dat met de e-bike het fietsen over de Rijnbrug (wind en hoogteverschillen) een stuk gemakkelijker is. 3.2 De verkeersveiligheid van de fiets staat onder druk We zien de afgelopen jaren dat de verkeersveiligheid onder druk staat. Zowel de objectieve veiligheid (het aantal ongevallen) als de subjectieve veiligheid (gevoel van onveiligheid) verslechteren. Vooral de verkeersveiligheid van de fiets staat onder druk. Tweederde van de verkeersslachtoffers die de Spoedeisende Hulp (SEH) bezoeken, in verband met letsel door een verkeersongeval, zijn fietsers. Het aantal fietsslachtoffers met ernstig letsel steeg de afgelopen 10 jaar met ruim 20%. Deze Inzicht in fietsongevallen 2024 via cijfers bezoeken spoedeisende hulp (SEH) trend is nog niet ten einde.

De Bron: veiligheid.nl/ kenniscentrum letselpreventie verwachte groei in mobiliteit, in combinatie met drukte en snelheidsverschillen op fietspaden door de opkomst van de e-bike en scootmobiel, leidt autonoom tot een verdere toename van de verkeersonveiligheid van fietsers. De voorspelling is dat zonder aanvullende maatregelen het aantal ernstige verkeersslachtoffers nog fors gaat toenemen. Het Rijk gaat uit van wel 50% meer slachtoffers dan in 2018. Deze stijging zit met name onder fietsers en oudere weggebruikers, waarbij dit veelal eenzijdige ongelukken zijn. (Integrale Mobiliteitsanalyse 2021, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (juni 2021)) (bron: Regionaal toekomstbeeld fiets, provincie Utrecht, 2021). Wat betekent dit voor Rhenen? Deze dreigende voorspelling heeft vanzelfsprekend ook betekenis voor Rhenen. Ook in Rhenen zijn er wekelijks verkeersslachtoffers te betreuren. De grootste groep aan slachtoffers zijn de fietsers (zowel reguliere fiets als e-bike). Rhenen kende in de afgelopen drie jaar 130 verkeersslachtoffers met de fiets op basis van ambulance data. Veelal een botsing met een andere verkeersdeelnemer. Ook eenzijdige ongevallen of botsing met een obstakel komen voor. De locaties van de ongevallen zijn verspreid over de gemeente te vinden, vooral langs de hoofdwegen, zie ook de informatie uit onderstaand figuur.

10

Om deze negatieve trend aan meer verkeersslachtoffers op de fiets om te buigen zijn investeringen in het fietsnetwerk nodig. Het gaat om veiligere en bredere fietsroutes, met minder obstakels en minder snelheidsverschillen tussen de fietsers en het gemotoriseerd verkeer. Ook in het gedrag van de fietsers is verbetering nodig. Vooral het fietsgedrag van de jeugd op de fatbike is daarbij een aandachtspunt. 3.3 Vergrijzing en een meer inclusieve samenleving Vooral ouderen vormen de grootste groep van de fietsslachtoffers. Landelijke cijfers over fietsongevallen tonen aan dat ruim 40% van de slachtoffers ouder is dan 55 jaar. Dit verklaart ook het hoge percentage aan eenzijdige fietsongevallen van 70%. Ook in de verkeersveiligheidscijfers van Rhenen zijn veel eenzijdige ongevallen geregistreerd. Ouderen lopen volgens het kenniscentrum Letselpreventie, meer risico door de achteruitgang van de motorische-, cognitieve- en sensorische functies. Dit vergt ook aanpassingen in de infrastructuur, zodat ouderen ook tot op latere leeftijd mobiel blijven en mee kunnen doen in de samenleving. Wat betekent dit voor Rhenen? Voor Rhenen is dit een gegeven om in het (fiets)beleid rekening mee te houden. Immers senioren blijven langer mobiel en gaan dus ook langer deelnemen aan het verkeer; ook op de fiets. Volgens de Trendrapportage ‘visie Sociaal Rhenen 2030’ neemt het aantal ouderen toe.

Deze trends geven aan dat er een forse behoefte is aan bredere en meer hoogwaardige fietspaden. Rhenen kent diverse zeer fraaie fietspaden, die echter dermate smal zijn dat het passeren van fietsers voor veel (oudere) recreanten niet veilig is. Het smalle fietspad langs de Rijn, langs de Grift, maar ook het fietspad langs de Levendaalselaan zijn illustratief hoe de fietsvoorzieningen de afgelopen jaren niet zijn ‘meegegroeid’ met de tijd. Het breder maken van fietspaden en meer ruimte en kwaliteit bieden voor fietsers zijn investeringen die in spelen om de negatieve trend van verkeersongevallen op de fiets aan te pakken.

Het smalle fietspad langs de Nederrijn, met nauwelijks ruimte om elkaar te passeren

11

3.4 Grotere variëteit aan fietsen vraagt om meer ruimte op de weg Het onderscheid tussen alleen reguliere fiets en de e-bike doet de dagelijkse praktijk te kort. We kennen tegenwoordig steeds meer soorten fietsen. Ook in Rhenen zijn de fatbike, de bakfiets en de aangepaste fiets zoals een driewieler een vertrouwd verschijnsel. De standaard fiets bestaat niet meer. De Fietsersbond spreekt van een FietsFamilie van bakfietsen, cargobikes, fatbikes, speed pedelecs en aangepaste fietsen voor ouderen en mensen met een handicap (zie een overzicht aan verschillende fietsen op de volgende pagina). De bonte stoet aan diverse soorten fietsen vraagt ook iets extra’s voor onze voorzieningen en infrastructuur.

De bonte stoet aan fietstypes op onze wegen en straten neemt toe

Wat betekent dit voor Rhenen? We zien een steeds grotere variëteit aan fietstypen op onze wegen, met grotere snelheidsverschillen. Hier zijn de straten en wegen in Rhenen nog niet op aangepast. Er is behoefte aan meer ruimte voor de fiets. Dit is nodig niet alleen omdat de fiets in fysieke zin groter wordt, maar ook omdat de snelheidsverschillen zijn toegenomen. Ook vanwege verkeersveiligheid is het nodig. Immers de groep aan kwetsbare verkeersdeelnemers op de fiets wordt groter. De trend van de vergrijzing toont dit ook aan. Daarmee neemt de roep toe voor meer ruimte voor de fiets, bredere en veiligere fietspaden en kleinere snelheidsverschillen tussen de auto en de fiets. Hier is voor Rhenen nog een wereld te winnen. 3.5 Investeren in de fiets betaalt zich uit Uit het CPB-rapport ‘De effecten van fietsinfrastructuur op wonen, werken en reizen’ (2025) blijkt dat investeren in de fiets loont. Door de aanleg van goede fietspaden zijn er volgens het onderzoek in Nederland nu 350.000 extra forenzen die de fiets naar het werk pakken. Ook heeft investeren in de fiets positieve gevolgen voor gezondheid, leefbaarheid en economie. Dit zijn allemaal brede welvaartseffecten dankzij fietsinvesteringen. Ook voor verkeersveiligheid is gebleken dat investeren in de fiets loont.

Uit het onderzoek Verkeersveiligheid fietsroutes in Nederland, dat Sweco uitvoerde in opdracht van de Fietsersbond en Bouwend Nederland (2025), blijkt dat een investering van 2,3 miljard euro de komende 30 jaar ruim 10.000 verkeersgewonden en 220 verkeersdoden kan voorkomen. Hiermee wordt gedurende 30 jaar op landelijk niveau naar schatting 9,1 miljard euro aan kosten bespaard die gemoeid gaan met verkeersgewonden en verkeersdoden.

12

Wat betekent dit voor Rhenen? Voor het onderzoek ‘Verkeersveiligheid fietsroutes’ is ook gekeken naar de provincie Utrecht. Het rapport komt tot aanbevelingen om te investeren in maatregelen zoals het creëren van vrijliggende fietspaden, bredere fietspaden en de aanpak van wegen met gemengd verkeer 50 km/u. Specifiek voor Rhenen geeft dit 10,5 mio baten ten opzichte van 4,2 mio kosten. Kortom de besparing op verkeersveiligheidskosten wegen op ten opzichte van de investeringen De baten van fietsinvesteringen in Rhenen zijn Fietsmaatregelen en kosten en baten Bron: Verkeersveiligheid fietsroutes in Utrecht (2025) ook interessant vanwege het recreatieve karakter van Rhenen. Wekelijks krijgt Rhenen veel fietsers op bezoek die komen genieten van het landschap. Een verdienmodel voor de ondernemers in de gemeente. Dit is ook terug te zien in het aantal overnachtingen in Rhenen dat de afgelopen jaren is gestegen. De fietsende recreant geeft geld uit in de diverse horecavoorzieningen. Dit is een groeimarkt voor Rhenen. Immers door de verstedelijkingsdruk groeit het aantal inwoners in de stedelijke regio’s rondom Rhenen. Dit zijn recreanten die in de vrije tijd naar het Utrechtse Heuvelland komen. Het regionaal bureau voor toerisme Heuvelrug & Vallei speelt hier op in via campagnes.

Het is aan de gemeente Rhenen om dit verder te versterken door te investeren in fietsroutes waarbij de recreant op een veilige manier kan genieten van het landschap.

Uitingen campagnes van Regionaal Bureau voor Toerisme Heuvelrug & Vallei Bron: Resultaten meimaand fietsmaand, 2025

13

4. Bestaande plannen en projecten 4.1 Wat is bereikt met het Fietsactieplan 2018 en wat is niet gelukt? Het Fietsactieplan uit 2018 van de gemeente Rhenen had drie prioriteiten: 1) Aanpak Nieuwe Veenendaalseweg 2) Voorlichtings- en stimuleringscampagnes voor veilig fietsen 3) Obstakels verwijderen die veiligheid van fietsers in gevaar brengen Ad 1. Aanpak Nieuwe Veenendaalseweg De Nieuwe Veenendaalseweg gaat integraal op de schop. De weg krijgt een nieuwe inrichting. Het hoofddoel is meer veiligheid bieden voor voetgangers en fietsers en meer ruimte voor groen. Tussen de rotonde met de Herenstraat en de kruising met Paardenveld wordt de Nieuwe Veenendaalseweg 30 km/uur. De voorrang wordt aangepast, op de kruisingen geldt de basisregel: rechts heeft voorrang. In de inrichting worden de kruispunten geaccentueerd. Het meest zuidelijk deel tussen de rotonde Herenstraat tot en met de kruising Bantuinweg is in 2024 uitgevoerd. Met deze aanpak is de fietsveiligheid in Rhenen vergroot.

De nieuwe inrichting van de Nieuwe Veenendaalseweg

Ad 2. Voorlichtings- en stimuleringscampagnes voor veilig fietsen De afgelopen periode heeft Rhenen energie gestoken in het project “doortrappen”. Waarbij het de bedoeling is dat mensen fietsen en blijven fietsen (niet afstappen maar doortrappen). Verder doet Rhenen mee aan de fietsverlichtingscampagnes en schenken we aandacht na de schoolvakanties aan de camapgne “De scholen zijn weer begonnen”. We helpen de scholen bij verkeersonderwijs, zoals het praktisch verkeersexamen. Bij de organisatie van genoemde zaken speelt Veilig Verkeer Nederland (VVN) ook een belangrijke rol. De scholen geven verkeerslessen. Ad 3. Obstakels verwijderen die veiligheid van fietsers in gevaar brengen Fietspaaltjes, fietssluizen en andere obstakels vormen een gevaar omdat fietsers er tegenaan kunnen botsen. Ook verminderen ze de toegankelijkheid van fietspaden. Daarom heeft het fietsactieplan uit 2018 de prioriteit om onnodige exemplaren waar mogelijk te verwijderen. In andere gevallen zijn paaltjes vervangen door nieuwe, veiligere exemplaren en zijn borden en nieuwe belijning aangebracht om verkeerssituaties voor fietsers te verduidelijken. Het project is tot stand gekomen in samenwerking met de Fietsersbond. Het resultaat: een lijst met maatregelen voor zo’n veertig locaties, die door het college van burgemeester en wethouders van Rhenen op 18 juni 2024 is vastgesteld en grotendeels is uitgevoerd.

4.2 Wat gebeurt er bij onze buren? Rhenen wordt omgeven door buren waarbij de fiets hoog in het vaandel staat in het beleid. Wageningen is een echte fietsstad. Dit komt vanzelfsprekend door de grote aantallen studenten in de stad, maar ook door de compacte opzet. Ook in het beleid blijkt een sterke focus op méér fiets. Wageningen gaat groeien van 42.000 inwoners naar 50.000 inwoners, met vooral woningbouw in de bestaande stad. Deze inbreiding is alleen mogelijk bij een verdere mobiliteitstransitie, dus meer gebruik van duurzame mobiliteit en minder auto-afhankelijkheid. Veenendaal is al tweemaal uitgeroepen tot fietsstad van het jaar, zowel in 2000 als in 2020. Veenendaal is een fietsstad bij uitstek. Veenendaal is compact, zodat de afstanden ook relatief kort zijn. Met de fiets kun je overal snel, veilig, gezond en duurzaam komen. Veenendaal wil de fietsinfrastructuur continu verbeteren, waarbij nu de focus ligt op de realisatie van regionale doorfietsroutes. Dit gaat in eerste instantie om de route Veenendaal-Utrecht Science Park.

14

Veenendaal maakt zich ook sterk voor routes naar Ede, Lunteren en via het Binnenveld naar Wageningen. De gemeente Utrechtse Heuvelrug gaat de komende jaren fors investeren in de fiets. Zij hebben de fiets omarmd om de leefbaarheid en de bereikbaarheid in de kernen te verbeteren. De gemeente geeft aan dat er veel aandacht en budget beschikbaar is om te investeren in de fiets. Ede heeft de afgelopen jaren een forse inhaalslag in de aandacht voor de fiets gemaakt. Ede plukt nu de vruchten van het ingezette fietsbeleid van 10 jaar terug. Ede zet in op doorfietsroutes, waaronder de route Barneveld-Lunteren-Ede-Wageningen. Daarnaast investeren ze in het optimaliseren van de verkeersveiligheid op schoolroutes. De gemeente Neder-Betuwe heeft de afgelopen jaren geïnvesteerd in de fietsbereikbaarheid tussen de kernen. De verbredingsopgave van de Rijnbrug willen zij aangrijpen om de fietskwaliteit verder te verbeteren. In de relatie met Rhenen en Veenendaal zien zij potentie voor een regionale doorfietsroute. 4.3 Wat gebeurt er regionaal Provincie Utrecht De provincie Utrecht wil dé fietsregio van Europa zijn en blijven. De provincie richt zich daarom met het Bereikbaarheidsprogramma op een vlot, veilig en comfortabel fietsnetwerk. Dit geldt niet alleen voor dagelijks verkeer, zoals woon-werkverkeer of vervoer van en naar school, maar ook om van het landschap te genieten.

De provincie Utrecht ziet de fiets als volwaardig vervoermiddel in het verbeteren van de bereikbaarheid en in het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. De provincie Utrecht wil een regionaal fietsnetwerk (RFN) realiseren waarop inwoners vlot, veilig en comfortabel van huis naar school, werk, openbaar vervoer knooppunten en andere belangrijke bestemmingen kunnen fietsen. Dat RFN heeft daarom als uitgangspunt het verbinden van woonkernen met economische kerngebieden, stedelijke centra, nationale en regionale openbaar vervoer knooppunten en middelbare scholen. Het gaat om routes die goed worden gebruikt, met als richtlijn meer dan 500 fietsers per dag. Dit netwerk is hiernaast weergegeven. De ambitie van de provincie is dat 50 procent van alle ritten tot 15 kilometer met de fiets wordt afgelegd. De provincie ziet voor Rhenen een mogelijke uitbreiding van het regionale fietsnetwerk in de verbinding tussen Rhenen, Achterberg en Ede. Als bestaand regionaal fietsnetwerk zijn ingetekend de route via de N225 (Grebbeweg-Utrechtsestraatweg), de route via de N233 (Cuneraweg), de N416 (Veenendaalsestraatweg) en de doorfietsroute Veenendaal-Utrecht Science Park.

15

De regio Foodvalley De regio Foodvalley stimuleert dat meer werknemers kiezen voor duurzaam vervoer. Goed voor het milieu, de mens én voor de bereikbaarheid in de regio. Via het project Slim op Weg van de regio Foodvalley wordt ingezet op het stimuleren van deelfietsen, fiets- en e-bikegebruik bij de werkgevers in de regio. Ook wordt ingezet op gedragscampagnes en verkeersveiligheidsacties bij scholen. Daarnaast is de regio ook bezig met de Uitvoeringsagenda van het Regionaal Fietsnetwerk. De regio wil samen met de gemeenten het fietsnetwerk versterken en toekomstbestendig maken. Door de aanleg van nieuwe fietsroutes en het verbeteren van bestaande routes wil de regio het gebruik van de fiets stimuleren en de regio aantrekkelijker maken voor zowel inwoners als bezoekers. De gemeente Rhenen participeert in deze plannen. Nevenstaande kaart geeft de eerste ideeën en ambities voor het regionale fietsnetwerk. Voor Rhenen zijn in dit kader de verbindingen door het Binnenveld relevant. Zowel een zoekverbinding in de relatie tussen Achterberg en de WUR Wageningen (1) en de zoekverbinding tussen Achterberg en Ede (2). Bij Elst (3) is een zoekverbinding ingetekend als alternatief voor de fiets over de Rijksstraatweg. 4.4 Verbredingsopgave Rijnbrug Één van de majeure projecten die de komende jaren een forse betekenis heeft voor de fiets in Rhenen is de verbredingsopgave van de Rijnbrug.

Het project Rijnbrug gaat uit van een verbreding van 2x1 naar 2x2 rijstroken van de Rijnbrug. In het project wordt ook het kruispunt N233/ N225 in Rhenen aangepakt. De provincies Utrecht en Gelderland zijn bezig met de planvoorbereiding. Ook voor de fiets is de Rijnbrug een cruciale schakel in het totale netwerk. Het is de drukste fietsverbinding in Rhenen met dagelijks 2.400 fietsers. De huidige kwaliteit voor de fiets langs de drukke weg is beperkt. Dit moet in het plan beter. Daarnaast is er ook aandacht nodig voor de relatie van de fiets met het kruispunt N233/ N225. Hier ligt een grote opgave voor de fiets, omdat dit kruispunt een centrale knoop is in het Rhenense fietsnetwerk. 4.5 Gebiedsaanpak Binnenveld Het Binnenveld functioneert als groene hart van de regio Foodvalley. Voor Rhenen is het gebied verkeerskundig relevant vanwege de fietsrelaties naar Ede, Bennekom, Veenendaal en Wageningen. Met de e-bike zijn deze verplaatsingen tussen de regiokernen goed te doen, mist de fietsinfrastructuur op orde is.

16

In het Binnenveld is dit laatste een belangrijke opgave. De bestaande routes zijn indirect en hebben veel sluipverkeer. Ondanks dat meerdere wegen zijn afgesloten voor gemotoriseerd verkeer, kiezen automobilisten om de drukke omliggende provinciale wegen of de A12 te mijden en door het Binnenveld te rijden. Dit leidt al jaren tot regelmatige klachten over onveilige verkeerssituaties. De lange rechtstanden van de wegen in het Binnenveld nodigen daarbij ook uit om hard te rijden. In combinatie met de smalle breedte van de wegen maakt dat het onprettig en onveilig is om in het Binnenveld te fietsen.

Fietsers door het Binnenveld ter hoogte van de brug over de Grift (Zijdvang)

De gemeenten rondom het Binnenveld werken samen aan een oplossing om doorgaand autoverkeer te weren. Dit heeft een groot positief effect op de kwaliteit van de fietsers.

17

5. Voorstel: Fietsnetwerk 2040 en prioriteiten fiets 5.1 Fietsnetwerk 2040 Als we op basis van het huidige fietsnetwerk, de trends en de ontwikkelingen een doorkijk maken naar 2040 dan heeft het fietsnetwerk in Rhenen drie belangrijke kwaliteitsniveaus. 1) Een basisnetwerk; veilig voor iedereen De basis van het fietsnetwerk zijn de woonstraten in de bebouwde kom en wegen buiten de kom. Dit is het basisnetwerk, waarbij de fiets voor alle doelgroepen en leeftijden een veilige plek heeft. 2) Een robuust lokaal hoofdnetwerk voor de fiets Dit is de herkenbare hoofdstructuur voor de fiets die de lokale bestemmingen aan elkaar rijgt. De fiets heeft hier een eigen veilige ruimte met voldoende breedte. Mocht een vrijliggende voorziening ruimtelijk niet passend te maken zijn, dan is de snelheid van het gemotoriseerd verkeer 30 km per uur in de bebouwde kom. Ook buiten de bebouwde kom is de inzet het snelheidsverschil tussen auto en de fiets te verkleinen. Bijvoorbeeld met meer 60 km/u in plaats van 80 km/u. 3) Een regionaal verbonden en samenhangend fietsnetwerk In 2040 is Rhenen in alle windrichtingen verbonden met vrijliggende en hoog kwalitatieve fietsnetwerken naar de omliggende kernen. De fiets is op deze routes dé hoofdgebruiker. De fiets kent op deze verbindingen geen oponthoud en hoog comfort. Dit zijn de regionale doorfietsroutes.

Bovenstaande kaart geeft het voorstel fietsnetwerk 2040 voor Rhenen met het onderscheid naar de drie kwaliteitsniveaus: basisnetwerk, hoofdfietsnetwerk en regionale doorfietsroutes.

18

5.2 Gerichte ingrepen verkeersveiligheid van de fiets De verkeersveiligheid voor de fiets is een urgent knelpunt. Mede door de variëteit aan typen fietsen is er behoefte aan meer ruimte voor de fiets. Extra financiën vanuit Rhenen voor de aanpak van fiets is hierbij nodig om structureel gerichte inzet te doen. Het gaat om:  Extra budget voor aanpak urgente fietsknelpunten en inhaalslag kwaliteit.  Extra budget om bij onderhoudsopgave fietsknelpunten aan te pakken. Het onderzoek ‘Verkeersveiligheid fietsroutes’ van de Fietsersbond en Bouwend Nederland (2025), heeft becijferd dat het investeren in maatregelen zoals het creëren van vrijliggende fietspaden, bredere fietspaden en de aanpak van wegen met gemengd verkeer 50 km/u circa 4,2 mio aan kosten met zich meebrengt. De lokale onderhoudsopgave is relevant om als moment te benutten om gericht extra investeringen te doen voor de fiets. Een werkwijze die al wordt toegepast in Rhenen. Immers zodra de weg opengaat voor rioleringswerkzaamheden of onderhoud aan verharding is het moment om een inhaalslag te maken in het kwaliteitsniveau voor de fiets (veilig en toekomstbestendig). De gemeente Rhenen kan voor het aanpakken van verkeersveiligheidsknelpunten ook gebruik maken van SPV-subsidies vanuit het Rijk of vanuit de provincie Utrecht. Tenslotte wil Rhenen het project verkeersveilige schoolomgevingen afronden.

Hiervoor zijn bij de meeste scholen een schoolzone aangebracht. Echter dit is nog niet gebeurd bij de Cuneraschool en de Montessorischool. Beide scholen hebben aangegeven dat zij deze ook graag gerealiseerd willen zien. Hier willen we op korte termijn aan de slag. 5.3 30 km/uur als norm in de kernen In het stimuleren van de veiligheid van de fietsers is ook het aanpassen van de snelheid van het autoverkeer een belangrijke ingreep. De gemeente Rhenen kent nog diverse wegen waarbij de auto en de fiets gemengd zijn en nog wel een maximum snelheid hebben van 50 km/u. Dit vergt een aanpak vanwege de nieuwe inzichten op het gebied van verkeersveiligheid. Het instellen van 30 km/uur als norm in de kernen vergt een aanpassing in de huidige wegencategorisering. In Rhenen voldoen zowel Paardenveld, een deel van de Herenstraat en de route Papaverstraat-Anjerlaan-Valleiweg niet aan een veilige plek voor het fietsverkeer. Voor het Paardenveld wordt gewerkt aan een verkeersveilige oplossing voor de fiets.

Het oostelijk deel van de Herenstraat kent nog een snelheidsregime van 50 km/u

Beschouwing op provinciale wegen met 60 km/uur als maximale snelheid Buiten de kom kent Rhenen nog een aantal provinciale wegen waarbij op dit moment de snelheid 80 km/uur is. Voor zowel de N225/ Utrechtsestraatweg als de N416/ Veenendaalsestraatweg is een maximum snelheid naar 60 km/uur een maatregel die het snelheidsverschil tussen auto en fiets verkleint en daarmee ook de oversteekbaarheid van deze provinciale wegen veiliger maakt (bijvoorbeeld oversteek Defensieweg). 5.4 Nieuwe doorfietsroutes op de regionale agenda Een belangrijke prioriteit is het beter regionaal verbinden van fietsroutes. Een voorstel hiervoor is om hier als gemeente Rhenen de komende jaren aan te gaan werken. Dit vergt capaciteit en investeringsgelden. De doorfietsroutes worden gemaakt in samenwerking met omliggende gemeenten en de betrokken provincie (afhankelijk van route Utrecht en/ of Gelderland). Bij de realisatie van deze routes is gebruik te maken van subsidiestromen van de provincies, echter cofinanciering is ook nodig.

19

In het fietsperspectief 2040 zijn vier doorfietsroutes voor Rhenen ingetekend. In meer detail: 1) Utrecht Science Park - Veenendaal Rhenen kent op dit moment de doorfietsroute Veenendaal – Utrecht Science Park op het eigen grondgebied. Deze route ligt aan de rand van Rhenen en de fietsvoorzieningen worden de komende jaren op kwaliteitsniveau gebracht. 2) Potentiële doorfietsroute Veenendaal-Achterberg-Rhenen-Kesteren In samenhang met de investeringen van de Rijnbrug Rhenen biedt deze route meer kwaliteit voor de fiets over de Rijn. De route zoals nu is ingetekend verbindt Kesteren aan Rhenen via de Trambaanweg-Cuneralaan. De route is verder ingetekend via het centrum en via de Nieuwe Veenendaalseweg en gaat via de bestaande fietsonderdoorgang van de N233 ter hoogte van de Geertesteeg-Cuneraweg naar Veenendaal. Ook voorzien wij een aftakking tussen de bestaande fietsstraat Cuneraweg en Achterberg. 3) Potentiële doorfietsroute Amerongen-Elst-Rhenen-Wageningen Ook zien we potentie voor een regionale doorfietsroute van oost naar west. Daarbij zoeken we een fietstracé zoveel mogelijk vrijgelegen van de provinciale weg N225. We willen aansluiten op de doorfietsroute Utrecht Science Park – Veenendaal. Dit kan bijvoorbeeld ter hoogte van de Burgwal in Amerongen. Vanuit daar zoeken we een tracé dat Elst verbindt, los van de Elsterstraatweg en de Rijksweg.

In Elst zelf is bijvoorbeeld gebruik te maken van de Franseweg en Zwijnsbergen. In Rhenen zoeken we een tracé zoveel mogelijk onderlangs. Hierdoor ontstaat een snelle en gestrekte route tussen Rhenen en Wageningen, zonder conflicten en hinder van autoverkeer. Hiervoor is het nodig de bestaande fietsinfrastructuur een forse kwaliteitsimpuls te geven, zodat deze voor alle gebruikers veilig is.

De Cuneralaan onderaan de Grebbeberg bestaat voor de fietsers uit half verharding

4) Potentiële doorfietsroute Ede-Achterberg-Rhenen De potentiële doorfietsroute Ede-Achterberg-Rhenen is opgenomen in de Utrechtse doorfietsroutekaart als zoekverbinding. Een opgave voor deze route is een eigen veilige fietskruising van de N233 tussen Rhenen en Achterberg. Dit kan een fietsbrug of fietstunnel zijn, zodat de fietser zonder oponthoud tussen Rhenen en Achterberg kan fietsen. De route via het Binnenveld is een zoekopgave. Via het bestaande viaduct over de A12 (Statenpad) ontstaat een verbinding met de Edense wijk Rietkampen en het daar gelegen ziekenhuis Gelderse Vallei. 5.5 Verbeteren oostwest door Rhenen en koppeling station De beide provincies Utrecht en Gelderland willen aan de slag met de aanpak van het knelpunt Rijnbrug. Specifiek voor de fiets geldt dat wij met de beide provincies slimme oplossingen willen uitwerken waarbij het auto- en fietsverkeer van elkaar wordt gescheiden. Daar heeft zowel de auto als de fiets profijt van. We willen het huidige knelpunt van de kruispunten N225/ N233 voor alle modaliteiten oplossen. Een denkrichting daarbij is het fietsverkeer volledig naar de noordkant op het viaduct van de N225 over de N233 te halen. Hiermee willen we de auto- en de fietsstromen ontvlechten. Daarbij willen we ook een betere koppeling met het station mogelijk maken. Het station ligt nu verscholen.

Het doet geen recht aan de potentie van de plek als de Poort van Rhenen, voor zowel bezoekers vanuit het station naar stad Rhenen of Ouwehand Dierenpark.

20

5.6 Verbeteren fietsveiligheid op Rijksstraatweg Elst Een knelpunt in het fietsnetwerk in Rhenen is de Rijksstraatweg in Elst. Hier is nauwelijks ruimte voor de fiets en kent de weg hoge intensiteiten van het autoverkeer (circa 8.500 voertuigen per etmaal in beiden richtingen samen). De Rijksstraatweg is een provinciale weg en is daarom in eigendom en in beheer van de provincie Utrecht. Voor een deel van de Rijksstraatweg staan er rioleringswerkzaamheden onder de N225 gepland. We willen samen met de provincie Utrecht dit moment aangrijpen om te verkennen welke inrichting voor de Rijksstraatweg het beste is toe te passen, waarbij ook de fiets een meer veilige plek heeft.

Beperkte ruimte voor de fietser op de Rijksstraatweg in Elst

Tegelijkertijd willen we samen met de provincie Utrecht een robuuste en veilige route van de fiets verkennen parallel aan de N225. We zien hier mogelijkheden om een nieuw tracé te maken tussen Amerongen, Elst en Rhenen. 5.7 Aanpak kruising Achterbergsestraatweg Een belangrijk knelpunt in het fietsnetwerk is de kruising van de N233 ter hoogte van de Achterbergsestraatweg. Fietsers staan hier lang te wachten bij het verkeerslicht langs de drukke N233. Gezien de woningbouwontwikkeling in Achterberg wordt dit kruispunt in de toekomst zwaarder belast. Ook de verbredingsopgave van de Rijnbrug en de N233 (deel tussen Rhenen en Kesteren) geeft in de toekomst meer verkeer en dus ook langere wachttijden voor het oversteken.

Met de provincie Utrecht is Rhenen in gesprek om dit kruispunt aan te pakken. We zoeken hier nog mogelijkheden om voor de fiets een ongelijkvloerse oplossing te bieden tussen Achterberg en Rhenen. Dit biedt daarmee ook mogelijkheden op in Achterberg en in Rhenen de situatie voor de fiets een forse impuls te geven. Denk aan verbeteringen op de Achterbergsestraatweg in zowel Achterberg als in Rhenen. De route is ook als potentiële doorfietsroute opgenomen, onderdeel van de route Ede-Achterberg-Rhenen. 5.8 Veilig fietsen door het Binnenveld Het groene karakter van het Binnenveld en de Grift centraal in het gebied, maken het Binnenveld op het oog een aantrekkelijk fietsgebied. De komende jaren is het zaak voor Rhenen deze potentie te gaan verzilveren, zowel voor de dagelijkse fietsers als voor de recreatieve fietsers.

21

De eerste stap is het weren van het doorgaand verkeer door het Binnenveld. De volgende stap is het meer vanzelfsprekend maken van de belangrijke fietsroutes en deze aantrekkelijk en veilig maken. In regionaal verband zijn routes aangewezen waarbij de fietser de hoofdgebruiker kan worden. Dit dient regionaal te worden afgestemd ook in relatie tot de potentiële doorfietsroute EdeAchterberg-Rhenen. Eerder is een voorstel uitgewerkt om een aantal routes in het Binnenveld in te richten met brede rode ‘fietsstroken’. Zie afbeelding hiernaast. Voor Rhenen gaat het om: 1) Achterbergsestraatweg 2) Friesesteeg 3) Weteringsteeg 4) Cuneraweg 5) Oostelijk deel Zuidelijke Meentsteeg 6) Veenweg 5.9 Impuls fietsrecreatie Investeren in fietsen loont. Zeker voor Rhenen geldt dat het mes aan twee kanten snijdt. Immers de eigen inwoners profiteren van betere en veilige fietsinfrastructuur, maar ook de vele recreanten die Rhenen bezoeken profiteren hiervan (en daarmee de ondernemers van Rhenen). Om de positie van Rhenen voor de (fietsende) recreant te versterken is het investeren in de fietsverbindingen kansrijk. Vele fietsvoorzieningen in Rhenen die recreatief worden gebruikt zijn de afgelopen jaren niet ‘meegegroeid’ met de tijd.

Een voorbeeld van een potentiële investering is het verbeteren van de fietsvoorziening parallel aan de Rijn (zie hiervoor potentiële fietsroute Amerongen-Elst-Rhenen-Wageningen). Een ander voorbeeld is het verbeteren van het fietspad van de Levendaalselaan. Hier is het bestaande fietspad zeer smal en kent ook een bochtig verloop. De bermen zijn niet vergevingsgezind, dat betekent dat mocht een fietser van het smalle fietspad afraken, de fietser gemakkelijk valt. Bovendien kent het fietspad door de nabijgelegen bomen wortelopdruk, waardoor het fietspad ook hobbelig is. Met dergelijke fietsvoorzieningen zijn eenzijdige ongevallen goed te verklaren. Specifiek voor de Levendaalselaan is een oplossing goed mogelijk door het naastgelegen pad te benutten. Dit pad kent voldoende breedte om een veilig tweerichtingen fietspad aan te brengen. Bovendien kent het bospad in tegenstelling tot het naastgelegen smalle fietspad een recht verloop. Met gebruik van betonplaten is wortelopdruk beter beheersbaar en is een veilig en robuuste fietsvoorziening te maken. Dergelijke investeringen spelen in om de negatieve trend van verkeersongevallen op de fiets aan te pakken en biedt een investering die lonend is voor zowel het dagelijkse gebruik als voor de recreatieve fietsers.

Denkrichting voor aanpak fiets op Levendaalselaan

22

5.10 Fietsparkeren in een gastvrije gemeente Een gastvrije gemeente zorgt voor voldoende en kwalitatief goed fietsparkeervoorzienigen. Uit de participatie moet nog blijken in hoeverre fietsparkeren in Rhenen daadwerkelijk als knelpunt wordt ervaren. We zien in vele andere gemeenten dat het fietsparkeren veelal onderdeel is van het fietsbeleid omdat een goed fietsparkeerbeleid zorgt voor een opgeruimd straatbeeld. Het voorkomt overlast en bevordert het gebruik van de fiets. Niet onbelangrijk, we willen daarbij dat de fietsparkeervoorzieningen dichter bij de voordeur van de bestemming is, dan het parkeren van de auto. We zien fietsparkeren als aanpak zowel in de binnenstad van Rhenen, maar ook op recreatieve toplocaties zoals Kwintelooijen. 5.11 Fietsstimulering oppakken Naast de investeringen in goede en veilige fietsinfrastructuur bestaat ook de mogelijkheid om actief regionaal mee te werken aan fietsstimulering. Uit de participatie moet blijken in hoeverre fietsstimulering als prioriteit wordt gedeeld. Voor Rhenen zijn er diverse aanwijsbare redenen om hier wel mee aan de slag te gaan.  We denken aan de koppeling met de basisscholen. Immers scholen pleiten voor veilige en toegankelijke fietsroutes naar school zodat kinderen zelfstandig en veilig naar school kunnen fietsen.

Dit draagt bij aan de ontwikkeling van de jeugd en zorgt voor minder overlast van autoverkeer bij de scholen. Het is in de toekomst de bedoeling dat er meer overleg komt tussen de gemeente en de basisscholen, bijvoorbeeld over de verkeerslessen.  Werkgevers stimuleren fietsen te stimuleren om ziekteverzuim te verlagen en de bereikbaarheid van werklocaties te verbeteren. Regionaal is daarbij aan te sluiten bij de gedragsaanpak ‘Slim op Weg’ van de regio Foodvalley. Deze maakt gebruik van bijvoorbeeld ebike probeeracties.  Daarnaast is het belangrijk te investeren in fietseducatie voor jong en oud: kinderen leren zo veilig deel te nemen aan het verkeer, terwijl oudere inwoners gestimuleerd worden om langer mobiel en vitaal te blijven. De fietseducatie helpt daarbij ook voor een veiliger fietsgedrag.

5.12 Financieringsmogelijkheden voor fietsinvesteringen De inzet op bovenstaande fietsprioriteiten vraagt om financiële inzet van de gemeente. De exacte kosten hiervan zijn op dit moment nog niet bekend en zullen afhankelijk zijn van de uiteindelijke keuzes in met welke prioriteiten Rhenen aan de slag wil gaan. Een belangrijk voordeel is dat voor bovenstaande fietsprioriteiten diverse subsidies en regelingen beschikbaar zijn vanuit het Rijk en de provincie Utrecht. Deze bijdragen kunnen variëren van circa 50% tot 90% van de investeringskosten. Voor de gemeente Rhenen liggen de grootste kansen in cofinanciering met de provincie Utrecht, het benutten van SPV-middelen (Strategisch Plan Verkeersveiligheid) vanuit het Rijk, het koppelen van fietsinvesteringen aan woningbouwontwikkelingen en in regionale samenwerking met de omliggende gemeenten en de regio Foodvalley. Het is de inzet om bij nieuwe projecten actief te onderzoeken welke subsidie- en samenwerkingsmogelijkheden kunnen worden benut, zodat beschikbare financiële middelen optimaal worden ingezet. Wel geldt dat er in alle gevallen een gemeentelijke bijdrage nodig blijft. Ook al is dit in sommige gevallen een relatief beperkt deel van de totale investeringskosten. Zonder een eigen financiële inzet kan Rhenen geen aanspraak maken op externe subsidies.

Om optimaal gebruik te kunnen maken van beschikbare regelingen is daarom een incidenteel gemeentelijk budget voor fietsinvesteringen noodzakelijk.

23