Bijlage 1 Kaders voor het Programma Landelijk Gebied Rhenen

Kaders voor het Programma Landelijk Gebied Rhenen 28 januari 2025 De gemeente neemt de regie en wacht niet af tot andere overheden besluiten nemen. We nemen een actievere rol op het thema landelijk gebied dan hiervoor. We doen dit samen met lokale betrokkenen en beïnvloeden gericht daar waar wij mogelijkheden zien. We maken hier capaciteit en middelen voor beschikbaar. De keuze voor een actieve rol zorgt er voor dat we ons eigen bod aan andere overheden kunnen duidelijk maken. Behoud van de agrarische sector als uitgangspunt. Dit vraagt toekomstgericht samenwerken tussen agrariërs en gemeente. De gemeente gaat hiervoor actief in gesprek met agrariërs en voert actief grondbeleid uit. Waardevolle landbouwgronden worden behouden, specifiek in het Binnenveld en op de esgronden op de flanken. Tegelijkertijd geeft het programma handvatten voor en/of biedt het programma inzicht in de (on)mogelijkheden voor inpassing van andere grote opgaven, zoals woningbouw of energietransitie in balans met een waardevol landelijk gebied. Een (rand)voorwaarde van economische activiteit is het natuurlijk systeem. Agrarische activiteiten passen binnen de minimale benodigde kwaliteit van het natuurlijk systeem. Hiermee realiseer je ook voor de lange termijn economisch rendabele agrarische bedrijven. De gemeente stimuleert de agrarische sector om duurzaam en toekomstbestendig te worden.

We richten ons op de kwaliteit van natuur, niet de kwantiteit. Door kwaliteit van bestaande (natuur)gebieden te verbeteren wordt de biodiversiteit in de gemeente versterkt. Hier zijn geen extra stukken natuurgebied voor nodig. Slim ruimte gebruik zorgt voor een klimaatbestendig buitengebied en de minimale benodigde ecologische verbindingen. Elk deelgebied heeft een primaire functie De belangrijkste economische functie van het binnenveld is agrarisch, met ruimte voor recreatie. In de flanken is de primaire functie wonen en werken. Dit kan daar ten koste gaan van ruimte voor landbouw of natuur. Op de Heuvelrug, Grebbenberg en uiterwaarden ligt de focus op vergroten van de klimaatbestendigheid, met ruimte voor recreatie.

Definities en algemene toelichting: Verschil natuur en natuurlijk systeem Natuur en het natuurlijke systeem beschrijven verschillende aspecten van het landelijk gebied: • Natuur: Verwijst naar gebieden met een planologische bestemming "natuur", zoals Natura 2000 en het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Hier ligt de focus op natuurbehoud en -ontwikkeling binnen wettelijke kaders. • Natuurlijk systeem: Dit is de samenhang tussen de begroeiing, het reliëf, de bodem en het watersysteem in een gebied. Hierin spelen ecologische processen een grote rol. Het is belangrijk voor onze gezondheid en ons voedselsysteem. Het natuurlijk systeem is dynamisch en vormt de basis voor een veerkrachtig landelijk gebied waarin we wonen en werken. Toekomstbestendige bedrijven Toekomstbestendige landbouwbedrijven zijn economisch rendabel, ecologisch verantwoord en sociaal duurzaam. Ze spelen in op veranderende omstandigheden zoals klimaatverandering en marktontwikkelingen. Belangrijke kenmerken: • Economische veerkracht: verbreding van activiteiten en innovatie. • Ecologische verantwoordelijkheid: Bijdragen aan natuurbehoud en klimaatadaptatie via kringlooplandbouw en natuurinclusieve bedrijfsvoering. • Sociale duurzaamheid: Verbinding met de lokale gemeenschap en aandacht voor leefbaarheid en samenwerking tussen boer en buur.

Verschil kwaliteit en kwantiteit • Kwantiteit: De omvang van natuurgebieden, zoals het oppervlak van Natura 2000 en NNN. • Kwaliteit: De ecologische waarde van gebieden, zoals een hoge biodiversiteit, schoon water, een bodem die water en voedingsstoffen kan vasthouden en ecosysteemdiensten. Belang van het onderscheid Kwantiteit en kwaliteit van natuurgebieden zijn complementair, maar niet automatisch aan elkaar gekoppeld. Een groot natuurgebied zonder voldoende biodiversiteit of ecologische waarde heeft minder impact dan een kleiner gebied met hoge natuurkwaliteit. Om een toekomstbestendig landelijk gebied te ontwikkelen, kiest de gemeente Rhenen ervoor om zich te richten op de verbetering van de kwaliteit van de huidige gebieden. Dit vraagt om gericht beheer en beleid dat rekening houdt met lokale en regionale omstandigheden. Deelgebieden Voor het Programma Landelijk Gebied wordt gewerkt met deelgebieden die gekozen zijn op basis van het natuurlijk systeem. Hieronder zijn deze gebieden ingetekend op de landschapstypen kaart.