Bijlage 1 Kaderbrief Regio Foodvalley 2023-2026

Regio Foodvalley

KADERBRIEF 2023-2026 10 december 2021

KADERBRIEF 2023-2026 REGIO FOODVALLEY Vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur van Regio Foodvalley op 10 december 2021.

2 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

INHOUD 1.

Inleiding

5

1.1. 1.2. 1.3.

Krachtige uitvoering Strategische Agenda en Regio Deal Interbestuurlijke samenwerking De Economic Board Regio Foodvalley

5 5 6

2.

Beleidskaders 2023 - 2026

7

2.1. 2.2. 2.3. 2.4.

Strategische agenda Marketing en Communicatie Public Affairs Ondersteuning besluitvormingsproces

7 15 16 17

3.

Financiële cyclus & proces

18

3.1.

Proces vaststelling Kaderbrief

18

4.

Financiële kaders 2023 - 2026

19

4.1. 4.2.

Prijsindexering budgetten Meerjarenraming 2023-2026

19 19

3 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

VOORWOORD De acht regiogemeenten en hun triple helixpartners werken al meer dan tien jaar soepel samen. En dat stemt tot vreugde, want opgaven spelen zich in toenemende mate op regionaal niveau af. Dat geldt bijvoorbeeld voor investeringen in de economie, de energietransitie, vraagstukken rond het vinden van voldoende en gekwalificeerd personeel, maar vooral ook voor de grote ruimtelijke ontwikkelingen die zich aandienen. Daarvoor zullen de regiogemeenten naar verwachting in 2022 met het Rijk ambitieuze afspraken maken in een verstedelijkingsakkoord, een akkoord dat hopelijk in 2023 al volop in de uitvoeringsfase terecht komt. Als raadslid of wethouder zou je kunnen denken: ‘Waar gaan wij nog over? Schuift alles nu door naar de regio?’ Op die laatste vraag is maar één juist antwoord mogelijk: nee. Het regiobestuur heeft er altijd voor gekozen om de regio compact te houden; het succes van samenwerken in Regio Foodvalley is juist dat gemeenten eigenaar zijn, en samen zelf werken aan de regionale opgaven. Maar samen eigenaar zijn van de regio betekent ook dat er iets van gemeenten verwacht mag worden: adel verplicht. Dit betekent niet dat je altijd maar met regionale voorstellen in moet stemmen; integendeel. Maar kijkend naar de opgaven die op de regio afkomen vraagt dit meer inzicht in elkaars belangen. Neem bijvoorbeeld de verstedelijkingsstrategie.

Daar wordt gerept van 40.000 woningen. De ene gemeente ziet forse groei niet zitten, terwijl een andere gemeente juist ruimte wil maken voor nieuwe inwoners. De gemeente die zelf geen nieuwe woonwijk(en) wil ontwikkelen zou zomaar tegen kunnen stemmen, uit angst dat het verstedelijkingsakkoord de lokale ambities gaat overschreeuwen. Maar als je weet dat andere gemeenten deze groei wel willen faciliteren, deze ontwikkeling ook leidt tot een drastische verbetering van voorzieningen en faciliteiten in de regio én tot een groot nieuw arbeidspotentieel voor de bedrijven in de regio, kan een negatief oordeel toch heel anders kleuren. Daarom moeten gesprekken over regionale onderwerpen niet alleen tussen de lokale portefeuillehouder en de gemeenteraad plaatsvinden, maar ook tussen colleges onderling én tussen raden onderling. We komen samen tot betere voorstellen én betere samenwerking als we beter zicht hebben op de belangen en overwegingen van de andere regiogemeenten. Het regiobestuur zal zich samen met de regiocommissie en de griffiers inspannen om de uitwisseling van standpunten tussen raden te verbeteren. Deze kaderbrief gaat over 2023, maar eerst hebben we in 2022 ook nog een verkiezingsjaar. De ervaring leert dat een flink deel van de raadsleden afscheid neemt en plaats maakt voor nieuwe politici.

Ook zullen in meerdere colleges wisselingen plaatsvinden na de coalitieonderhandelingen. Om al die nieuwe (en bestaande) raadsleden en wethouders ook goed kennis te laten maken zal Regio Foodvalley met al haar triple helixpartners open dagen en activiteiten organiseren. Deze zullen niet alleen voor de raadsleden en wethouders toegankelijk zijn, maar voor alle inwoners en ondernemers in de regio. Want Regio Foodvalley is niet alleen een netwerkorganisatie waar wordt samengewerkt, de effecten van Regio Foodvalley zijn voor alle inwoners en ondernemers dagelijks merkbaar. Van de acht gemeenteraden vragen wij een reactie op deze kaderbrief. Graag ontvangen wij uw wensen en bedenkingen uiterlijk 1 maart 2022, zodat wij hier rekening mee kunnen houden bij de opstelling van de Begroting 2023 - 2026 die u voor 1 april 2022 aangeboden wordt. Namens het bestuur van Regio Foodvalley,

Arjen Droog Secretaris-directeur

4 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

René Verhulst, Voorzitter

1. INLEIDING 1.1. KRACHTIGE UITVOERING STRATEGISCHE AGENDA EN REGIO DEAL De Strategische Agenda en de Regio Deal Foodvalley hebben dezelfde hoge ambities. De Regio Deal is een belangrijk instrument om de doelen van de Strategische Agenda te realiseren. Dit vraagt om een uitvoering met slagkracht waarbij de verantwoordelijken voor de Strategische Agenda nauw samenwerken met de uitvoerders van de Regio Deal. De Regio Deal Foodvalley is feitelijk een uitvoeringsprogramma van Rijk en Regio dat doorloopt tot en met augustus 2024. Dit uitvoeringsprogramma heeft een eigen begroting en organisatiestructuur met Rijk, provincies, gemeenten, waterschap, LTO-Noord en VNO-NCW. De Stuurgroep bestaande uit gedeputeerden van de provincies Utrecht en Gelderland en de voorzitter van de Regio neemt de besluiten. Een kleine organisatie die is ondergebracht bij het regiokantoor is verantwoordelijk voor overzicht over de voortgang, financiën, brengt partijen samen, zoekt coalities en externe financiering. Bovendien monitort en rapporteert deze organisatie van de Regio Deal namens én aan alle betrokken partijen. De kassier van de Regio Deal, zijnde de gemeente Ede beheert de financiën van de Regio Deal en de kosten die de uitvoeringsorganisatie maakt worden daar in rekening gebracht. De Strategische Agenda heeft een bredere scope en een langere tijdshorizon dan de Regio Deal.

De onderliggende programma’s overlappen inhoudelijk met de doelen waaraan in de Regio Deal wordt gewerkt. De Regio Deal ontwikkelt belangrijke kennis en samenwerking die in de uitvoering van de Strategische Agenda opgeschaald en toegepast kunnen worden. Vanuit de Strategisch Agenda worden belangrijke netwerken en samenwerkingsverbanden ontwikkeld die voor de uitvoering van de Regio Deal belangrijk zijn. Zo zijn Strategische Agenda en Regio Deal complementair en wordt wederzijds de slagkracht vergroot. Programmamanagers van de Strategische Agenda werken samen met relevante onderdelen uit de Regio Deal; de Regio Deal staat regelmatig op de agenda van de Regio-overleggen en Economic Board om de betrokkenheid en de samenwerking zo goed mogelijk te waarborgen. Op de website van Regio Foodvalley is een totaaloverzicht van wat er gebeurt onder de vlag van de regio (onder ‘Projecten’). Om goed zicht op alle activiteiten te houden wordt dit zorgvuldig actueel gehouden en zal de regio ook regelmatig rapporteren over inhoudelijke en financiële voortgang. Vanwege de aparte aansturing heeft de Regio Deal een eigen gedeelte op de website waarin nieuws en voortgang te vinden is.

1.2. INTERBESTUURLIJKE SAMENWERKING In toenemende mate wordt tussen overheden gewerkt met deals, agenda’s, akkoorden en pacten waarbij meerdere overheden en vaak ook andere partijen een overeenkomsten sluiten om gezamenlijke doelstellingen te realiseren. Bij Regio Foodvalley hebben we daar op regionaal niveau ervaring mee in de Strategische Agenda, maar zien we bijvoorbeeld met de Regio Deal en de MKB Deal dat er ook nieuwe samenwerkingen ontstaan met andere overheden. De coalities wisselen en steeds vaker zijn ook triple helixpartners betrokken bij deze deals. Dat past uitstekend bij de triple helixaanpak (samenwerking van overheid, het bedrijfsleven en kennisinstellingen) die de regio de afgelopen tien jaar sterk heeft gemaakt. Bij de landelijke politieke partijen is Regio Foodvalley ook in beeld. Zo heeft Foodvalley een plaats gekregen in het huidige Regeerakkoord. De partijen geven aan dat ze in Regio Foodvalley willen investeren. Ook vanuit Europa zien we dat er veel middelen beschikbaar zijn voor doelen die naadloos aansluiten bij de Strategische Agenda van de regio. Maar dit vraagt wel wat van de regio: we moeten gemakkelijker flexibel zijn om in wisselende coalities samen te werken, zonder dat dit voor betrokkenen tot onduidelijke processen leidt.

Het is ook noodzakelijk dat we niet alleen beschikken over een mooie Strategische Agenda, maar om te voorkomen dat we bij elke kans het wiel opnieuw moeten uitvinden vooral ook over (bijna) kant-en-klare projectvoorstellen beschikken die gebruikt kunnen worden om 5 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

een deal of pact te sluiten. Dat vraagt goede voorbereiding, nadenken over cofinanciering en hele heldere communicatie met raden, colleges en triple helixpartners.

1.3. DE ECONOMIC BOARD REGIO FOODVALLEY 2023 is het derde jaar van de Economic Board. De Economic Board continueert de werkwijze die eind 2021/begin 2022 is ingesteld. De basis van deze werkwijze wordt gevormd door de Strategische Agenda 2020-2025, de samenwerkingsafspraken en het jaarprogramma. Dit programma bevat een overzicht met plenaire vergaderingen, themabijeenkomsten en de belangrijkste doelen, acties en prioriteiten van de Economic Board. Hierdoor kunnen de leden, naast het integrale overzicht, focus houden in hun bijdrage en gericht van toegevoegde waarde zijn. Jaarlijks wordt het eigen functioneren van de Economic Board geëvalueerd en indien nodig vindt een aanpassing van de werkwijze plaats. De Economic Board houdt (integraal) overzicht op de programma’s en projecten van de Strategische Agenda. Aan elk thema zijn drie Economic Boardleden verbonden om zo de monitoring en betrokkenheid per thema te borgen. Hierbij sluit de Economic Board aan bij de bestaande bestuurlijke overleggen die per thema in de regio bestaan en wordt een aparte overlegstructuur voorkomen. Vergelijkbaar met een Raad van Advies denkt en werkt de Economic Board mee met en in bestaande gremia. De Economic Board vervult de volgende rollen: • Monitoren van voortgang en realisatie van programma’s en projecten Strategische Agenda 20202025.

• Adviseren aan het regiobestuur • Signaleren van kansen, knelpunten en vraagstukken • Klankbordfunctie voor betrokken ambtenaren, bestuurders en programmamanagers bij één van de thema’s van de Strategische Agenda • Activeren/aanjagen/initiëren • Bijdragen aan visie ontwikkeling/verdieping • Vertegenwoordigen van de regio en de Strategische Agenda op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau (ambassadeursrol) De Economic Boardleden zetten zich in op drie verschillende niveaus: • Als collectief / gezamenlijk / integraal • Individueel / netwerk / expertise • Eigen achterban / organisatie / kolom In 2023 ligt de focus van de Economic Board volledig op de realisatie van de doelstellingen in de Strategische Agenda. Wel zal dit jaar alvast vooruitgedacht worden richting 2024, waarin het proces richting een vervolg op de Strategische Agenda op de agenda staat.

6 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

2. BELEIDSKADERS 2023 - 2026 De beleidskaders voor deze kaderbrief komen uit de Strategische Agenda 2020-2025. Daarnaast wordt in dit hoofdstuk inzicht gegeven in hoe vanuit de bedrijfsvoering van Regio Foodvalley aan de realisatie van de gestelde doelen wordt gewerkt. Dan gaat het met name om marcom (marketing en communicatie), public affairs (lobby, maar ook de inzet in Europa) en het ondersteunen van de processen van regionale besluitvorming.

2.1. STRATEGISCHE AGENDA Onderstaand figuur geeft weer dat de zeven thema’s uit de Strategische Agenda in verschillende mate triple helix zijn georiënteerd. Sommige thema’s zijn volledig triple helix, andere programma’s kennen een dominant overheidsprimaat en vooral een adviesrol voor de overige triple helixpartners.

Figuur 1 De zeven thema's van de Strategische Agenda

Per thema wordt in de navolgende paragrafen kort weergegeven wat de doelstelling voor 2023 is en welke bedragen hiervoor nodig zijn. In de bedragen zijn de kosten van de programmamanagers meegenomen. Een nadere uitsplitsing van de financiering van deze bedragen vindt u terug in de tabellen onder hoofdstuk 4.

2.1.1. Landbouwtransitie Regio Foodvalley gaat voor een toekomstbestendige AgriFood keten en een vitaal platteland. Werkprogramma Landbouwtransitie en Vitaal Platteland Zo draagt het programma in 2023 bij aan de doelen van de Strategische Agenda Landbouwnetwerk Regio Foodvalley De netwerkorganisatie, waar Regio Foodvalley onderdeel van uit maakt, werkt via themagroepen aan de hierboven genoemde doelen. Regio Foodvalley initieert projecten onder de vlag van het Landbouwnetwerk en draagt bij aan financiering van die projecten en van projecten van andere partners. 7 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

Schone Luchtakkoord (SLA) De kernafspraak in het SLA is dat partijen streven naar een permanente verbetering van de luchtkwaliteit waarbij wordt toegewerkt naar de WHO-advieswaarden voor stikstofdioxide en fijnstof. Hiervoor is een uitvoeringsplan opgesteld, waarin de maatregelen zijn opgenomen. Deze hebben voor Regio Foodvalley met name betrekking op landbouw, maar ook mobiliteit, industrie en houtstook vallen hieronder. Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) Met Regio Amersfoort werken we beleidsmatig samen met als doel om te komen tot een op elkaar afgestemd functieveranderingsbeleid en een gezamenlijke aanpak binnen de gemeenten in beide regio’s en de provincies Gelderland en Utrecht. Daarnaast werken we, onder het Living Lab Regio Foodvalley Circulair, aan het project Circulaire Toekomst VAB, dat tot doel heeft een bijdrage te leveren aan het sluitend krijgen van circulaire ketens in de regio op het gebied van VAB. Gebiedsgerichte aanpak Stikstof en Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland Met het IBP Vitaal Platteland werken rijk, provincies, gemeenten en waterschappen samen aan een regiospecifieke benadering van onder meer landbouw, natuur, milieu, kwaliteit van leefomgeving en water. In een aantal kansrijke gebieden, waaronder de Veluwe/Foodvalley wordt samengewerkt.

Voor deze regio gebeurt dat langs de volgende lijnen: • Ontwerpatelier Het agrarisch bedrijf van de toekomst. • Gebiedsprocessen kringlooplandbouw Veluwe/FoodValley (De Valk, Veenhuizerveld en Binnenveld). De pilots zijn gericht op verduurzaming van de landbouw en biodiversiteit, en vormen daarnaast de opmaat naar een regio-dekkende gebiedsaanpak stikstof. • Regionale implementatie Deltaplan biodiversiteit. Landbouwperspectief Als onderdeel van de uitwerking van de Regionale Ruimtelijke Verkenning, moet het Landbouwperspectief een ruimtelijk-economisch toekomstperspectief voor de landbouw en het landelijk gebied in onze regio gaan vormen. Lobby en beïnvloeding • We zijn actief, onder meer via de VNG, in diverse consultatie- en beïnvloedingstrajecten om de belangen van Regio Foodvalley zo goed mogelijk te behartigen bij de ontwikkeling van beleid en regelingen van de provincies en van het rijk. • We leggen en onderhouden contacten met relevante ministeries zoals LNV, I&W en BZK t.b.v. constructieve en integrale samenwerking aan de grote opgaven voor het landelijk gebied. Eén van de doelen is samenwerking in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied.

• We werken aan versterking van de samenwerking met Foodvalley NL en FoodNL met als doel om kansen voor samenwerking te benutten, onnodige dubbelingen te voorkomen, kansen voor fondsen vanuit Europese programma’s te benutten en last but not least om te zoeken naar meer verbinding tussen top-food-bedrijven enerzijds en de primaire sector met hun directe ketenpartners anderzijds. Relatie met Regio Deal Regio Deal Foodvalley richt zich op een regionale en integrale aanpak om de transitie naar een duurzaam en gezond voedselsysteem te versnellen en de daaraan gekoppelde economische kansen te benutten. De Regio Deal kent drie zogenaamde ‘sporen’. Spoor 1 Landbouwtransitie bestaat uit vier projecten die elk bijdragen aan realisatie van onze regionale doelen: • Emissiereductie van stikstof en fijnstof (opties, sensoring en monitoring, proeftuinen) • Circulair veevoer (scenario’s, sensoring en monitoring, proeftuinen) • Verbetering van bodem- en waterkwaliteit (opties, proeftuinen) • Waarderen en verdienen Doelen Landbouwtransitie en Vitaal Platteland We werken aan een transitie van het voedselsysteem waarbinnen de agrarische sector gezond is, circulair werkt en in verbinding is met ketenpartners en de maatschappij. Regio Foodvalley wil de komende 10 jaar een proeftuin zijn en blijven met innovatie- en experimenteerruimte.

Ons doel is dat er in 2030 minimaal 500 toekomstbestendige agrarische bedrijven zijn in de Regio die:

8 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

•

• • •

Naar eigen inzicht handelingsperspectieven benutten die bij het betreffende bedrijf, de ondernemer en de locatie passen voor circulaire bedrijfsvoering, alternatieve eiwitten, gezonde bodems en natuurinclusief werken en een emissiereductie. Een reële prijs ontvangen voor hun producten in duurzame productieketens. Gebruik hebben gemaakt van een breed aanbod van training en begeleiding en/of verbindingen hebben gelegd met lokale en regionale kennisinstellingen en inwoners. Breed maatschappelijk gewaardeerd worden en daar terecht trots op zijn.

Benodigde financiën in: 2023: € 350.000 2024: € 356.000 2025: € 332.000 2026: € 308.000

2.1.2. Voeding voor een gezond leven Transitie naar een duurzaam en gezond voedselsysteem met minder impact op het klimaat, waarbij voedsel op een duurzame manier geproduceerd en geconsumeerd wordt. Werkprogramma Voedsel- en eiwittransitie Zo draagt het programma in 2023 bij aan de doelen van de Strategische Agenda Aanjagen, versnellen, ondersteunen en verbinden van ontwikkelingen die bijdragen aan de doelen van de Strategische Agenda Op veel vlakken staan onze partners binnen de Triple Helix aan de lat om daadwerkelijke verandering teweeg te brengen, bijvoorbeeld door bepaalde innovaties, productontwikkeling, etc. Het is de taak om waar mogelijk te kunnen fungeren als sparringpartner om de juiste verbindingen te leggen en op die manier een versnelling in de transitie te kunnen bewerkstelligen. Landelijke proeftuin In Regio Foodvalley willen wij experimenteren, kennis op doen en innoveren. De ervaringen die we hiermee op doen delen we graag met andere regio’s in Nederland en daarbuiten. Een voorbeeld hiervan is de kennis en ervaring die we opdoen in de Regiodeal als het gaat om het creëren van een gezonde en duurzame voedselomgeving. Stimuleren duurzame gedragsverandering onder inwoners in de regio De consument speelt een grote rol in de voedsel- en eiwittransitie door aanpassing van het eigen gedrag. Vele kleine stapjes brengen immers een grotere beweging voort.

Bovendien beïnvloedt de vraag van de consument de markt. Bewustwording wordt veelal gezien als eerste stap in gedragsverandering. Om die reden is het nuttig om vanuit het programma Voedsel en eiwittransitie breed in te zetten op campagnes om inwoners van jong tot oud bewust te maken van het belang van een goede balans in de consumptie van eiwitten, het tegengaan van voedselverspilling, het belang van de korte keten en gezonde voeding. Relatie met Regio Deal Er zijn allerlei onderzoeken die in de Regiodeal gedaan worden op het gebied van voeding en gezondheid. In 2023 wordt extra aandacht besteed aan de borging van de resultaten van de Regiodeal (loopt af in 2024) in het programma Voeding voor een gezond leven en het identificeren van vervolgstappen die naar aanleiding hiervan vanuit het programma moeten worden gezet. Doelen Voeding voor een gezond leven Eiwittransitie: Duurzame productie van dierlijke en plantaardige eiwitten Inwoners bewust maken en meer gebruik laten maken van (alternatieve) plantaardige eiwitten Voedselverspilling: 50% minder voedselverspilling in 2050 9 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

Korte ketens: Aanbod van regionale producten vergroten. Bekendheid bij inwoners en afname van regionale producten vergroten. Gezonde voeding: Bevorderen van gezonde voeding en leefstijl voor behoud van vitaliteit/ kwaliteit van leven Benodigde financiën in: 2023: € 237.000 2024: € 241.000 2025: € 245.000 2026: € 249.000

2.1.3. Energietransitie Regio Foodvalley heeft de ambitie om in 2050 een energieneutrale regio te zijn en in 2030 een CO2reductie gerealiseerd te hebben van 55% ten opzichte van 1990. Werkprogramma Energietransitie Zo draagt het programma in 2023 bij aan de energiedoelen van de Strategische Agenda • Versnellen en mogelijk maken van projecten gericht op duurzame opwek van energie, energiebesparing en CO2-reductie, zodat regio Foodvalley in 2050 energieneutraal is, met behoud van landschappelijke kwaliteiten en de aantrekkelijke leefomgeving. • Verduurzaming van de bebouwde omgeving (isolatie, besparen en aardgasvrij) en ontzorging van huiseigenaren en bewoners. • Regionaal programmeren en prioriteren van de benodigde uitbreiding van netcapaciteit en infrastructuur. Dit doen we in samenhang met andere opgaven en met de partners in de regio. • We leggen de verbindingen met andere thema’s in de regio en via de Regionale Energie Strategie met het landelijk programma NPRES. Zo continueren wij de interbestuurlijke samenwerking en samenwerking met andere stakeholders, zodat projecten gebiedsgericht opgepakt worden en integrale belangenafweging plaatsvindt tussen verschillende opgaven in dezelfde ruimte.

• Inventariseren van mogelijkheden voor het creëren van extra werkgelegenheid in onze regio door in te zetten op opleidingsmogelijkheden en banen rondom het realiseren en aanpassen van de netinfrastructuur en de warmtetransitie. Relatie met Regio Deal De Regio Deal zet in op versnelling van klimaatneutrale en circulaire landbouw, het beperken van emissies, maar ook het tegengaan van voedselverspilling, kortere voedselketens en stimuleren van consumenten tot het maken van gezonde en duurzame voedingskeuzes. Dit heeft een positief effect op CO2 reductie (bijvoorbeeld door beperktere transportbewegingen) en draagt bij aan besparing. Doelen Energietransitie • Ondersteunen, organiseren en uitvoeren van regionale projecten voor de uitvoering van RES 1.0. Deze projecten dragen bij aan de doelen van de Strategische Agenda en de RES1.0 en bestaan onder andere uit: o Lokale en regionale communicatie. Zo zetten we in op regionale campagnes over o.a. besparen. o Vergroten van draagvlak en kennis onder inwoners door hen te betrekken bij de energietransitie. Dat gebeurt vooral lokaal, maar ook regionaal. o We monitoren de voortgang van initiatieven en projecten binnen de regio Foodvalley die bijdragen aan duurzame opwek van energie. o Bijdragen aan duurzame opwek (zonne-energie op dak, land en restgronden en grootschalige opwek windenergie en zon).

o Kennis delen en bijdragen aan innovatieprojecten. o Bijdragen aan 1,5% energiebesparing per jaar en activiteiten gericht op CO 2-reductie. • Doorlopen van het proces richting RES2.0 met brede betrokkenheid van stakeholders en het opleveren en laten vaststellen van de RES2.0. Dit houdt in het actualiseren van de RES1.0 en mogelijk het doorontwikkelen van de strategie en het beleid dat voortkomt uit de ervaringen met de uitvoering en maatschappelijke ontwikkelingen. De RES2.0 bevat een actuele stand van 10 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

• • • •

•

zaken van de cijfermatige onderbouwing van duurzame opwek en het bod en een concretisering van de plekken voor opwek van duurzame energie (energieclusters). Verbinding concretiseren tussen de RES en de warmtetransitie en het actualiseren van de Regionale Structuur Warmte. Dit is ook een onderdeel van de RES2.0 in samenhang met de RSW 2.0 (Regionale Structuur Warmte). Continueren van strategisch overleg tussen bestuurders en andere partijen zoals de woningbouwcorporatie over Verduurzaming van de gebouwde omgeving (BO Wonen en Duurzaamheid) en verbinding leggen met de RES. Doorontwikkelen van Samenwerkende Energieloketten regio Foodvalley (vooral gericht op inwoners). We onderzoeken mogelijkheden voor vergroten slagkracht energiecoöperaties bijvoorbeeld door kennisdelen en fondswerving. Regionale afstemming over de planning en prioritering van uitbreiding netcapaciteit en infrastructuur. Inclusief de raakvlakken met de uitbreiding van netcapaciteit die nodig is voor andere ontwikkelingen vanuit industrie, mobiliteit, bedrijventerreinen en woonopgave. Goede afstemming tussen projecten onderling en de benodigde uitbreiding van netinfrastructuur, zodat doelmatige investeringen worden gedaan en efficiënt met de middelen wordt omgegaan.

Verbinding en afstemming met andere thema’s en opgaven van de regio zoals de Woonagenda 2.0 (thema duurzaam wonen), Bereikbaarheidsagenda Regio Foodvalley, Regio Deal (Klimaat neutrale en circulaire landbouw), Programma Voedsel (korte ketens), Human Capital en Programma Circulaire economie.

Benodigde financiën in: 2023: € 223.000,2024: € 228.000 2025: € 233.000,2026: € 238.000,-

2.1.4. Human Capital Het programma Human Capital heeft als hoofddoel om middels activiteiten bij te dragen aan een goed functionerende arbeidsmarkt in Regio Foodvalley en door middel van een goed functionerende arbeidsmarkt bij te dragen aan een economische en sociale topregio Foodvalley waarin het goed wonen, werken, leren en leven is. De Strategische Agenda 2020-2025 vormt het strategische overkoepelende kader voor de Human Capital Agenda. Een Human Capital Agenda is gericht op het versterken van de economische structuren en de verbindingen tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt op (middel) lange termijn. In een Human Capital Agenda raken genoemde domeinen elkaar omdat het gaat over de gehele (potentiële) beroepsbevolking: werkenden, werkzoekenden, niet actief arbeidspotentieel en studenten. De nadruk ligt op de verbinding tussen werken, leren en innoveren. Bij de uitvoering van de Human Capital Agenda zijn alle partijen aan zet. In 2021 en 2022 wordt gewerkt aan het ontwikkelen van een Human Capital Agenda voor de komende jaren, in elk geval tot en met 2026. Op het moment van schrijven van deze kaderbrief is deze agenda nog niet uitgewerkt. De hoofdthema’s in de Verdieping van de Strategische Agenda zijn zo opgesteld dat daarbinnen voldoende ruimte is om deze verdiepingsslag verder uit te werken.

Zo draagt het programma in 2023 bij aan de doelen van de Strategische Agenda Regio Foodvalley heeft te maken met een aantal urgente thema’s. Onder andere een zeer krappe arbeidsmarkt en daardoor aanhoudende tekorten in nagenoeg alle sectoren, een veranderende demografie, verschuiving van waarden van de jongere generatie (bijv. ten aanzien van flexibilisering), onvoldoende aansluiting van vaardigheden, skills en competenties bij de vraag en de ontwikkelingen op dit terrein in de onderwijskolom. Voor 2023 zijn in elk geval de volgende thema’s van groot belang voor een goed functionerende arbeidsmarkt: 1. Leven Lang Ontwikkelen Initiatieven op het gebied van (bij) scholing van zittend en toekomstig personeel. 2. Elk Talent telt Welke initiatieven dragen bij aan het beter bereiken van het zgn. “onbenutte arbeidspotentieel”. 11 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

3.

4.

Toptalent kiest voor de regio Hoe behouden we toptalent voor de regio/ hoe zorgen we ervoor dat we aantrekkelijk zijn voor instroom van toptalent naar de regio. Communicatieopgave Hoe zorgen we dat alle partijen in de regio goed op de hoogte zijn van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en de toegevoegde waarde van de genomen initiatieven om de arbeidsmarkt verder te optimaliseren.

Relatie met Regio Deal Bij de ontwikkeling van de Human Capital Agenda voor de komende jaren zal expliciet worden gekeken op welke manier deze agenda ook aansluit op het realiseren van de ambities in de Regio Deal. Benodigde financiën in: 2023: € 359.000 2024: € 363.000 2025: € 367.000 2026: € 371.000

2.1.5. Innovatie, clustervorming en circulair De regio bouwt aan een toekomstbestendige regionale economie door stimulering van innovatie, clustervorming en circulair ondernemen. Werkprogramma Innovatie, Clustervorming en Circulaire Economie Zo draagt het programma in 2023 bij aan de doelen van de Strategische Agenda • Vergroten van samenwerking in grotere en kleinere clusters en netwerken. • Vergroten van samenwerking en effectiviteit bij innovatie en Human Capital initiatieven. • Tot stand brengen van kennisinteractie tussen ondernemers in de Maakindustrie en Food industrie en Food gerelateerde bedrijven in de regio. • Effect van het Programma Living Lab Regio Foodvalley Circulair vergroten. Realiseren van innovatieve ketenprojecten, verbinden onderwijs en mkb en uitbreiding inhoudelijke thema’s door werkplaatsen. Relatie met Regio Deal Relatie met spoor 3 van de Regio Deal: Kennis & Innovatie Doelen innovatie en clustervorming 1. Verdubbeling van de externe innovatie (meer onderlinge samenwerking en crossovers) van 17% naar 35%, 2. Toename in productinnovatie (verbeteringen van producten) van 50% naar 60%, 3. Toename in procesinnovatie (verbeteringen van productie- of bedrijfsprocessen) van 43% naar 53%, 4. Toename in marktinnovatie van 19% naar 29%, met name binnen clusters. Doelen circulaire economie 1. Duurzamer gebruik van grondstoffen 2. Meer concurrerend vermogen 3.

Regio Foodvalley als innovatieve kennisregio Benodigde financiën in: 2023: € 238.000 2024: € 210.000 2025: € 213.000 2026: € 216.000

12 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

2.1.6. Fysieke randvoorwaarden Regio Foodvalley wil een aantrekkelijke locatie zijn voor bedrijven in de kennisdomeinen Agri en Food, ICT, Poultry, maakindustrie en logistiek. Regio Foodvalley werkt aan het verbeteren van de bereikbaarheid van de regio, rekening houdend met de waarden slim, duurzaam en gezond, aan goede vestigingslocaties en digitale ontsluiting. Werkprogramma’s Economie Mobiliteit Zo draagt het programma economie in 2023 bij aan de doelen van de Strategische Agenda • Zorg dragen voor voldoende toekomstbestendig aanbod van bedrijventerreinen van de juiste kwaliteit, waarbij de toekomstige marktbehoefte (volgens de prognoses) het uitgangspunt is. • Behoud van de leefbaarheid door leegstand in binnenstedelijke gebieden te voorkomen die als gevolg van PDV kan ontstaan. • Tijdig bijstellen van beleidsambities. Signaleren welke kantoorlocaties nodig zijn om de ambities van de Regio Foodvalley maximaal te realiseren en tegelijkertijd het lokale en regionale bedrijfsleven optimaal te blijven accommoderen. • Inzicht in uitwerking ambities en signaleren trends bedrijventerreinen. • Stimuleren van jong ondernemerschap. • Actief participeren in verschillende ruimtelijke trajecten en mede richting geven aan lange termijn vraagstukken en (rijks)investeringen. Daarbij streven we naar een goede balans tussen de verschillende opgaven.

• Ondernemers in verbinding brengen met de juiste instanties en personen, en meerwaarde creëren door het koppelen van ondernemers aan regionale programma’s. Doelen Economie Goede werklocaties, de regio wil; 1. ‘Haar’ bedrijven en instellingen in alle levensfasen huisvesten en faciliteren. 2. Werklocaties ontwikkelen en deze in hun onderlinge samenhang bezien. 3. Inzetten op complementariteit i.p.v. concurrentie van deze werklocaties en neemt daar een actieve rol in. Benodigde financiën in: 2023: € 122.000 2024: € 143.000 2025: € 124.000 2026: € 125.000 Zo draagt het programma mobiliteit in 2023 bij aan de doelen van de Strategische Agenda Slimmer: we benutten onze netwerken optimaal met inzet van gedragsmaatregelen en slimme verkeerstechnieken; alleen voor specifieke situaties zetten we in op uitbreiding of zelfs nieuwe aanleg van infrastructuur, met efficiënt ruimtebeslag en een goede kosten-batenanalyse. Duurzamer: we kiezen die maatregelen die zorgen voor minder CO2-uitstoot en verbetering van de luchtkwaliteit. Dit kan door minder te reizen/samen te reizen, bewust te kiezen voor schonere transportmiddelen (fiets, spoor, hoogwaardig OV) en duurzaam autogebruik (autodelen, zero-emissie auto’s). Gezonder: Regio Foodvalley heeft ook het imago van een gezonde regio. We werken aan een toename van het fiets/ebike-gebruik en een goede leefomgeving (luchtkwaliteit, veiligheid).

Doelen Mobiliteit • We zorgen ervoor dat de regio vanuit alle richtingen goed bereikbaar is. • We zorgen ervoor dat de regio optimaal en comfortabel bereikbaar is. • In 2030 zijn de fietsroutes voor forensen en scholieren van het regionale fietsnetwerk gerealiseerd. • Alle gemeenten in Regio Foodvalley hebben een mobiliteitsmanagement ingevoerd, gericht op thuiswerken en duurzamer en gezonder reizen van hun werknemers. 13 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

•

•

De grote werkgevers/kennisinstellingen in de regio hebben maatregelen genomen om thuiswerken te bevorderen en bij te dragen aan structureel duurzamer reisgedrag van de werknemers. De toeristische hotspots zijn op een duurzame en gezonde manier bereikbaar door een naadloos werkende reisketen met multimodaal reisaanbod.

Benodigde financiën in: 2023: € 151.000 2024: € 153.000 2025: € 155.000 2026: € 157.000

2.1.7. Quality of living Het vergroten van de aantrekkelijkheid en wervingskracht van het wonen en leven in Regio Foodvalley. De regio heeft unieke landschappen, karakteristieke en vitale dorpen en steden. Onze ambitie is om de uitdagingen die er zijn zo te benutten dat het de identiteit van de regio versterkt. Werkprogramma’s Wonen Ruimte Zo draagt het programma wonen in 2023 bij aan de doelen van de Strategische Agenda Leidraad voor het werkplan 2023 Quality of Living/ Wonen zal zijn de Strategische Agenda (2020) en het Regionaal Actieprogramma Wonen (2021). Dit tegen de achtergrond van de drie ruimtelijke trajecten: de Regionale Ruimtelijke Verkenning, de Verstedelijkingsstrategie Arnhem-NijmegenFoodvalley en Ontwikkelbeeld regio Amersfoort. Het werkprogramma Wonen vormt een belangrijke bouwsteen voor deze drie ruimtelijke trajecten en geeft invulling aan de intensiever wordende samenwerking van de regiogemeenten om voldoende woningen beschikbaar, betaalbaar en toekomstbestendig te hebben en te laten zijn. In het Actieprogramma Wonen zijn de volgende programmalijnen onderscheiden waar ook in 2023 volop aan gewerkt zal worden. 1. Stimuleren (betaalbare) woningbouw 2. Duurzaamheid 3. Wonen en Zorg Doelen wonen • Voldoende woningen en woningbouw (d.m.v. programmalijn 1) • Gedifferentieerde en hoogwaardige woningvoorraad (d.m.v.

programmalijn 1) • Vitale en duurzame steden en wijk (d.m.v. programmalijnen 2 en 3) Zo draagt het programma ruimte in 2023 bij aan de doelen van de Strategische Agenda In de Strategische Agenda is geconstateerd dat de ontwikkelingen die vanuit verschillende domeinen op de regio afkomen (zoals de woningbouwopgave, landbouwtransitie, energietransitie, mobiliteit, recreatie en natuur en landschap) met elkaar strijden om de beperkte beschikbare ruimte. “Het goed afwegen en verknopen van deze, soms tegenstrijdige belangen naar een win-win situatie zal een belangrijke opgave worden, waarbij regionale afstemming en voor sommige onderdelen bovenregionale afstemming noodzakelijk is.” (Strategische Agenda 2020 - 2025, p.17). Binnen het werkprogramma ruimte wordt deze regionale en bovenregionale afstemming vormgegeven. Daarmee vormt het de ruimtelijke doorvertaling van de Strategische Agenda. Binnen het programma wordt ingezet op: • Regionale ruimtelijke verkenning fase III, waaronder het Landbouwperspectief • Bijdrage aan de Verstedelijkingsstrategie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley en daarbinnen de gebiedsuitwerkingen Foodvalley Noord, Foodvalley Zuid en Veluwe. • Bijdrage aan het Ontwikkelbeeld Amersfoort 2040. • Maken van verstedelijkingsafspraken met het Rijk en provincies Gelderland en Utrecht incl. afspraken met het Rijk over noodzakelijke (financiële) ondersteuning.

14 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

Doelen ruimte Het doel is om integrale afwegingen in het ruimtelijk domein mogelijk te maken, zodat er goede regionale ruimtelijke verdeling plaatsvindt waardoor het karakter van de regio behouden en versterkt wordt. Relatie met Regio Deal Zowel Quality of Living als Fysieke Randvoorwaarden zijn randvoorwaardelijke programma’s en hebben met name indirect een relatie tot de Regio Deal. Inhoudelijke relaties zijn er wanneer de Regio Deal een ruimtelijk aspect krijgt. Dit is bijvoorbeeld het geval binnen het spoor Landbouwtransitie wanneer het gaat om ruimte om te ondernemen, verdienmodellen en meetsystemen. Hier ligt relatie met het Landbouwperspectief (onderdeel van de Regionale Ruimtelijke Verkenning). Binnen het spoor Voeding voor een gezond leven gaat het bijvoorbeeld om het streven naar een gezonde voedselomgeving. Benodigde financiën in: Wonen en Ruimte 2023: € 243.000 2024: € 246.000 2025: € 249.000 2026: € 252.000

2.2. MARKETING EN COMMUNICATIE Het communicatieplan 2020-2025 geeft een koers voor alle communicatieacties en uitingen met Regio Foodvalley als afzender. Het beschrijft de doelen, strategie, positionering, boodschappen en de uitvoering. In het marketingplan maken wij de doelstellingen SMART. Het marketingplan beschrijft alle activiteiten die het doel hebben om doelgroepen te enthousiasmeren of aan te zetten tot actieve deelname in de regio. Het plan heeft als uitgangspunt om te leren en datagedreven door te ontwikkelen. Zo zorgen we dat we de beschikbare tijd en het budget naar de juiste zaken gaan. Regio Foodvalley streeft naar duurzame, consequente en consistente communicatie. Wij bieden een podium aan de programma’s, projecten en alle initiatieven uit de Strategische Agenda en wij staan in verbinding met ons netwerk. Communicatiedoelstellingen • Regio Foodvalley meer zichtbaar maken bij bedrijven, onderwijs-/ kennisinstellingen en inwoners van de regio. • Communicatie-inspanningen meetbaar maken, daarmee krijgen we meer inzicht in het effect van onze inzet en komen we meer te weten over de relevatie van onze content. • Onderzoeken wat het waarderingscijfer is van onze offline communicatiemiddelen en wat het bereik is. • Partners uit de Strategische Agenda actief informeren over de inhoud, processen en de voortgang van de verschillende thema’s.

Communicatie draagt bij aan de onderlinge samenwerking tussen organisaties met als doel de samenwerking te vergroten, te stimuleren en uit te dragen onder de doelgroepen. Om die reden wordt ook intensief samengewerkt met de mensen die de communicatie van de Regio Deal Foodvalley verzorgen. Marketingdoelstellingen Het belangrijkste doel is om de bekendheid van en betrokkenheid bij Regio Foodvalley te vergroten bij ondernemers en inwoners. De rol van de regio hierin ligt vooral in het aantrekken van mensen naar de ‘etalage’. Wat er in de regio gebeurt, is belegd in de verschillende programma’s en projecten. •

Betrokkenheid van ondernemers bij Regio Foodvalley vergroten. Enerzijds door een groter bereik te realiseren binnen de groep ondernemers, anderzijds door betrokkenheidsacties bij de content van Regio Foodvalley.

15 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

• •

Regio Foodvalley met concrete thema’s zichtbaar maken bij onze (ruim 350.000) inwoners en daarmee de betrokkenheid vergroten. Onderwerpen uit de Strategische Agenda concreet en tastbaar maken voor inwoners. Meer bezoekers op de projectenpagina’s en zichtbare groei in het doorklikpercentage van deze pagina’s. De daadwerkelijke deelname aan projecten gebeurt vrijwel altijd via externe platformen.

2.3. PUBLIC AFFAIRS Public Affairs werkt aan een sterke positionering van de Regio opdat zij een betrouwbare en invloedrijke gesprekpartner is voor externe partijen, zowel bestuurlijk als ambtelijk. Public Affairs realiseert hiermee een belangrijke randvoorwaarde voor impactvolle regioprogramma’s en draagt hiermee bij aan het realiseren van de ambities zoals omschreven in de Strategische Agenda 20202025. Om deze rol effectief en efficiënt te kunnen vervullen wordt gebruikt gemaakt van een procesmatige aanpak op stakeholdermanagement, communicatie en beïnvloeding. Hierbij wordt rekening gehouden met en geanticipeerd op veranderingen in nationaal en Europees beleid (bijvoorbeeld na verkiezingen en start nieuw Kabinet) en ontwikkelingen in het publiek debat (bijvoorbeeld over klimaat). Regio Foodvalley heeft op dit moment een goede uitgangspositie in het speelveld waarin fondsen verdeeld worden en beleid en wet- en regelgeving wordt gemaakt. Dit zowel in Europees verband als ook in toenemende mate in Den Haag en op provinciaal niveau. Samenwerkingsverbanden met andere Europese regio’s (o.a. Östergötland (Zweden) en Business Region Aarhus (Denemarken) zijn essentieel voor het realiseren van nieuwe Europees gefinancierde programma’s.

Resultaten Public Affairs • In 2023 worden de programma’s van Regio Foodvalley 1) landbouw en vitaal platteland, 2) voeding voor een gezond leven, 3) innovatie, clustervorming circulair mede door externe gelden gefinancierd. • In 2023 worden minimaal 3 lobbysuccessen gerealiseerd die bijdragen aan de doelen van de programma’s. Deze doelen worden met de programmamanagers in 2022 geformuleerd.

16 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

2.4. ONDERSTEUNING BESLUITVORMINGSPROCES Het regiokantoor ondersteunt de processen van beleidsvorming en besluitvorming voor de samenwerkende gemeenten en daarnaast ook het functioneren van de Economic Board Regio Foodvalley. Deze ondersteuning is gericht op transparante, heldere besluitvorming die recht doet aan de ambities van de Strategische Agenda. Bij deze besluitvorming zijn geen bevoegdheden overgedragen van raden en colleges naar de Gemeenschappelijke Regeling, maar zijn taken opgedragen. Dit betekent dat raden en colleges goed aangesloten moeten blijven op de onderwerpen en activiteiten van de regio.

Dit organiseert de regio door: • Regelmatige nieuwsbrieven (minimaal zes per jaar) • Drie of vier raadsinformatiebijeenkomsten per jaar • Twee edities van Groei, het magazine van de regio • Een actueel overzicht van alle projecten waar de regio bij betrokken is op de website • Eens per jaar een aanvullende voortgangsrapportage • Regelmatig een raadsinformatiebrief (bij actuele onderwerpen) • Zes bijenkomsten van de regiocommissie per jaar, waarbij naar de actualiteit en de kwaliteit van processen van regionale besluitvorming wordt gekeken • Op aanvraag presentatie voor raad of raadscommissie over regionale thema’s Daarnaast kijkt de regio voortdurend naar nieuwe mogelijkheden om gemeenteraden en andere belanghebbenden goed te informeren over de regionale ambities, activiteiten en besluitvorming. Hierbij kan gedacht worden aan zaken als een online thema-uitzending of een regiotour. Het is niet alleen belangrijk gemeenteraden goed te informeren, maar het is minstens zo belangrijk gemeenteraden op het juiste moment te betrekken bij (grote) regionale trajecten zoals visievorming (van Strategische Agenda tot Woonvisie en van RES tot Voedselvisie) en raden kaders te vragen.

Het regiobestuur hecht aan goede betrokkenheid van raden en realiseert zich dat samenwerking met andere gemeenten en met triple helixpartners kan leiden tot een ‘ver-van-mijn-bed-show-gevoel’ als raden onvoldoende aangesloten zijn. En dat doet geen recht aan het belang van de regionale én triple helixsamenwerking. Ten tijde van het schrijven van deze kaderbrief wordt de ondersteuning van de regio voor de Economic Board uitgewerkt. De samenwerking moet helder en navolgbaar zijn, de achterbannen van de triple helixpartners moeten goed geïnformeerd en op het juiste moment betrokken worden en op de hoogte gehouden worden van de voortgang. Vanuit deze criteria, mede gebaseerd op de samenwerkingsovereenkomst (SOK) en de uitgangspuntennotitie die eind 2020 bij raden hebben voorgelegen, worden de processen voor het goed functioneren van de Economic Board uitgewerkt en deze zullen vanaf 2022 goed moeten functioneren.

17 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

3. FINANCIËLE CYCLUS & PROCES 3.1. PROCES VASTSTELLING KADERBRIEF Portefeuillehoudersoverleggen In de beide portefeuillehoudersoverleggen van december 2021 is de door de ambtelijke overleggen voorbereide Kaderbrief 2023 - 2026 besproken en door de ambtelijke overleggen voorbereid. Regiobestuur De Kaderbrief 2023 - 2026 is vervolgens ter vaststelling aangeboden aan het regiobestuur voor de vergadering van vrijdag 10 december 2021. Regiocommissie In een bijeenkomst voor gemeenteraden op 19 januari 2022 worden de raden vroegtijdig én gezamenlijk in positie gebracht om kaders aan het regiobestuur mee te geven over doelen en inzet. Daarnaast spreekt in januari de Regiocommissie over de kaderbrief. Gemeenteraden De Kaderbrief 2023 - 2026 raakt aan het budgetrecht van gemeenteraden. Raden worden gevraagd om wensen en bedenkingen te uiten. De kaderbrief wordt uiteindelijk uitgewerkt in de meerjarenbegroting die uiterlijk 1 april 2022 aan de raden wordt aangeboden.

18 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

4. FINANCIËLE KADERS 2023 - 2026 4.1. PRIJSINDEXERING BUDGETTEN Voor Regio Foodvalley is de CAO voor gemeenteambtenaren van toepassing. Omdat het grootste deel van het regiobudget aan salarissen wordt besteed, zijn de cao-onderhandelingen belangrijke ontwikkelingen om te volgen. In 2020 zijn ambtenarensalarissen ongeveer 6,5 procent gestegen ten opzichte van 2019. Verwacht wordt dat de cao in 2021 en 2022 gematigd verder zal stijgen. Om die reden zal in de begroting gerekend worden met een verwachte stijging van de salarislasten van 2,5%. Ook de overige posten in de begroting zullen conform de CPB-prijsindex worden opgehoogd. Deze prijsindexering voor 2022 is 2,9%. In de begroting rekenen we daarom met een verwachte prijsindexering van 3% (op alle posten behoudens personeelslasten). De meerjarenbegroting 2023-2026 zal, behoudens de hiervoor genoemde prijscompensatie, niet verhoogd worden. Eerst vernieuwen wij, in samenspraak met de gemeenteraden en onze partners, onze Strategische Agenda; pas daarna komt aan de orde of bij een gewijzigd ambitieniveau een gewijzigde begroting nodig is. Dat is de juiste volgorde. Bij het berekenen van de gemeentelijke bijdrage worden de cijfers van het CBS gebruikt. Het CBS publiceert maandelijks de nieuwe inwoneraantallen. Voor de begroting 2023 hanteren we de CBSopgave van het aantal inwoners per gemeente op 1 januari 2022.

De in de kaderbrief opgenomen bijdrage per gemeente is gebaseerd op de cijfers van 2021. In februari wordt een herberekening gemaakt op basis van de dan bekende inwonersaantallen per 1 januari 2022.

4.2. MEERJARENRAMING 2023-2026 Uitgangspunt voor de Kaderbrief 2023-2026 is de dit jaar vastgestelde meerjarenbegroting 2022-2025, jaarschijf 2023. Behalve de inflatiecorrectie stellen wij zoals gezegd geen verhoging van de gemeentelijke bijdrage voor.

UITWERKING KADERBRIEF 2023

Jaarschijf 2022-2025 € aanpassing Kaderbrief 2023-2026 €

2022 1.232.000 € € 1.232.000 €

2023 1.218.700 € 15.300 € 1.234.000 €

2024 1.244.400 € 15.600 € 1.260.000 €

2022 2023 2024 BIJDRAGE PER GEMEENTE AAN REGIOBEGROTING Gemeente Barneveld Ede Nijkerk Renswoude Rhenen Scherpenzeel Veenendaal Wageningen Totaal

€ € € € € € € € €

201.594 399.818 147.334 18.591 68.675 33.715 226.894 135.380 1.232.000

€ € € € € € € € €

203.063 401.225 147.570 18.809 68.383 34.284 226.483 134.183 1.234.000

€ € € € € € € € €

207.342 409.679 150.679 19.206 69.824 35.007 231.254 137.010 1.260.000

€ € € € € € € € €

2025 2026 1.270.100 € 1.270.100 15.900 € 32.900 1.286.000 € 1.303.000 2025

2026

211.620 418.133 153.788 19.602 71.264 35.729 236.026 139.837 1.286.000

€ 214.418 € 423.660 € 155.821 € 19.861 € 72.206 € 36.201 € 239.146 € 141.686 € 1.303.000

Figuur 2: Meerjarenbegroting en absolute bijdrage per gemeente

De berekening van de gemeentelijke bijdragen aan de Regiobegroting 2023 is gebaseerd op de inwonersaantallen 2021. De bijgestelde bijdrage op basis van de inwonersaantallen per 1-1-2022 wordt opgenomen in de Regiobegroting zelf, die voor 1 april 2022 aangeboden wordt aan de 19 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

gemeenten van Regio Foodvalley. De definitieve bijdrage wordt berekend op basis van de inwonersaantallen per 1-1-2023. 2023 2024 BIJDRAGE PER GEMEENTE AAN STRATEGISCHE AGENDA Gemeente Barneveld 285.093 291.129 Ede 523.633 534.872 Nijkerk 179.484 183.320 Putten 19.672 20.112 Renswoude 30.643 31.246 Rhenen 82.635 84.463 Scherpenzeel 42.582 43.507 Veenendaal 253.701 259.389 Wageningen 152.557 155.963 Totaal € 1.570.000 € 1.604.000 €

2025

2026

286.947 530.392 182.064 20.551 29.747 84.958 43.375 262.463 157.503 1.598.000

303.994 567.856 196.234 20.991 30.214 92.601 46.827 289.213 173.070 1.721.000

€

Figuur 3: Tabel met bijdragen van de gemeenten per thema strategische agenda

Het Mobiliteitsfonds is met ingang van 2014 ingevoerd. Bij de start van het Mobiliteitsfonds is overeengekomen dat de deelnemende gemeenten jaarlijks een bedrag van één euro per inwoner in dit fonds storten, waarbij er jaarlijks een (geringe) prijsindexatie conform de Consumentenprijsindex plaatsvindt. BIJDRAGE PER GEMEENTE AAN MOBILITEITSFONDS 2023 2024 Gemeente Barneveld € 62.038 € 63.354 Ede € 122.579 € 125.180 Nijkerk € 45.084 € 46.041 Renswoude € 5.746 € 5.868 Rhenen € 20.892 € 21.335 Scherpenzeel € 10.474 € 10.697 Veenendaal € 69.193 € 70.661 Wageningen € 40.994 € 41.864 Totaal € 377.000 € 385.000

2025 € € € € € € € € €

64.671 127.781 46.997 5.990 21.778 10.919 72.129 42.734 393.000

2026 € € € € € € € € €

65.823 130.057 47.835 6.097 22.166 11.113 73.414 43.495 400.000

Figuur 4: Tabel met bijdragen per gemeente aan het mobiliteitsfonds

TOTAAL PER GEMEENTE 2023 Gemeente Barneveld Ede Nijkerk Putten Renswoude Rhenen Scherpenzeel Veenendaal Wageningen Totaal

€ € € € € € € € € €

550.194 1.047.437 372.137 19.672 55.199 171.909 87.341 549.377 327.734 3.181.000

2024 € € € € € € € € € €

561.825 1.069.731 380.039 20.112 56.319 175.622 89.210 561.305 334.838 3.249.000

2025 € € € € € € € € € €

563.238 1.076.306 382.849 20.551 55.339 178.000 90.023 570.619 340.074 3.277.000

De gemeente Putten neemt deel aan een aantal projecten binnen het thema Ruimte. Figuur 5: Tabel met de totale bijdragen per gemeente per jaar Regio Foodvalley

20 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

2026 € € € € € € € € € €

584.235 1.121.573 399.890 20.991 56.172 186.974 94.141 601.774 358.251 3.424.000

Thema's 3.Landbouwtransitie Ruimtelijke ordening programmamanagement Projectgeld 4.Voeding voor gezond leven Voedsel & Eiwittransitie programmamanagement Projectgeld 5.Energietransitie Energie programmamanagement Projectgeld 6.Human Capital Werkgelegenheid programmamanagement Projectgeld 7.Innovatie,clustervorming en CE Economie programmamanagement Projectgeld 8.Fysieke randvoorwaarden Economie programmamanagement Projectgeld Mobiliteit programmamanagement Projectgeld 9.Quality of living Ruimtelijke ordening Projectgeld Wonen programmamanagement Projectgeld Eindtotaal

Begroting 2023

Gemeentelijke Kaderbrief 2023 bijdragen 2023 Bijdragen derden 319.789 350.000 332.444 319.789 350.000 332.444 58.900 60.000 42.444 260.889 290.000 290.000 232.800 237.000 201.889 232.800 237.000 201.889 117.800 120.000 84.889 115.000 117.000 117.000 217.900 223.000 205.444 217.900 223.000 205.444 58.900 60.000 42.444 159.000 163.000 163.000 353.900 359.000 241.444 353.900 359.000 241.444 58.900 60.000 42.444 295.000 299.000 199.000 233.900 238.000 195.444 203.900 207.000 164.444 58.900 60.000 17.444 175.000 178.000 178.000 269.800 273.000 237.889 120.900 122.000 104.444 58.900 60.000 42.444 62.000 62.000 62.000 148.900 151.000 133.444 58.900 60.000 42.444 90.000 91.000 91.000 238.900 243.000 155.444 75.000 77.000 77.000 75.000 77.000 77.000 163.900 166.000 78.444 58.900 60.000 42.444 105.000 106.000 36.000 1.866.989 1.923.000 1.570.000

17.556 17.556 17.556 35.111 35.111 35.111 17.556 17.556 17.556 117.556 117.556 17.556 100.000 42.556 42.556 42.556 35.111 17.556 17.556 17.556 17.556 87.556 87.556 17.556 70.000 353.000

De begroting 2023 is de jaarschrijf 2023 van de vastgestelde meerjarenbegroting 2022-2025. Hierop is een indexatie toegepast die leidt naar de opgenomen bedragen onder kaderbrief 2023. De ervaring leert dat gemiddeld er nog € 800.000 aan subsidies door de programma’s worden binnengehaald. Dit leidt niet tot een verhoging of verlaging van de gemeentelijke bijdragen. Figuur 6: Tabel met totale kosten Strategische Agenda 2023 uitgesplitst in gemeentelijke bijdrage en bijdrage derden

Strategische agenda thema 3.Landbouwtransitie 4.Voeding voor gezond leven 5.Energietransitie 6.Human Capital 7.Innovatie,clustervorming en CE 8.Fysieke randvoorwaarden 9.Quality of living Eindtotaal

Begroting 2023 319.789 232.800 217.900 353.900 233.900 269.800 238.900 1.866.989

2023 350.000 237.000 223.000 359.000 238.000 273.000 243.000 1.923.000

Kaderbrief 2023-2026 2024 2025 356.000 332.000 241.000 245.000 228.000 233.000 363.000 367.000 210.000 213.000 352.000 279.000 246.000 249.000 1.996.000 1.918.000

2026 308.000 249.000 238.000 371.000 216.000 282.000 252.000 1.916.000

Figuur 7: Totale kosten Strategische Agenda 2023-2026

Ambtelijke capaciteit Het verwezenlijken van de ambities in de Strategische Agenda vergt naast het commitment en inzet van andere partijen ook ambtelijke inzet. Inzet is afhankelijk van thema en project en zal per gemeente verschillen. Voorafgaand aan 2023 zal de benodigde capaciteit berekend worden en middels een besluit van de gemeentesecretarissen bekrachtigd worden.

21 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021

Inwoneraantal 1-1-21 volgens CBS Barneveld Ede Nijkerk Renswoude Rhenen Scherpenzeel Veenendaal Wageningen Totaal

59.993 118.538 43.598 5.557 20.203 10.129 66.912 39.643 364.573

16,46% 32,51% 11,96% 1,52% 5,54% 2,78% 18,35% 10,87% 100,00%

Figuur 8: Inwonersaantallen per 1-1-2021

Regio Foodvalley Postbus 9022 6711 HK EDE (0318) 680 667 info@regiofoodvalley.nl www.regiofoodvalley.nl www.foodvalley.nl Dit is een uitgave van Regio Foodvalley 10 december 2021

22 | Kaderbrief 2023-2026 | 10 december 2021