Bijlage 1 Financiële ontwikkelingen 2026 (voorjaarsrapportage)

Bijlage 1: Voorjaarsrapportage met financiële ontwikkelingen 2026, inclusief de effecten van de meicirculaire 2026

1

Inleiding In deze tussentijdse rapportage is gekeken hoe we verwachten dat 2026 financieel zal verlopen. Zoals eerder met u gedeeld, betreft dit een financiële rapportage. In de cijfers zijn de effecten van de meicirculaire 2026 meegenomen. Het aantal en de omvang van de financiële ontwikkelingen 2026 zorgen voor een tekort. De structurele doorwerking hiervan zorgt ook voor een deel voor het tekort voor de jaren 2027-2030 (zie document PPN27).

Resultaten Hieronder is het verloop van het totale resultaat van de voorjaarsrapportage 2026 weergegeven:

Verloopoverzicht resultaten 2026 (x € 1.000)

2027

A. Resultaten na begrotingsraad 2026 Belastingverordening B. Vertrekpunt voorjaarsrapportage 2026 Bijstellingen voorjaarsrapportage 2026

36 V 15 N 21 V 740 N 719 N

Geraamde resultaten 2026

Het onderstaande overzicht laat het totaal (op programmaniveau) van de primitieve ramingen en de ramingen na actualisatie zien:

(x € 1.000)

Programma 1 - Bedrijfsvoering Programma 2 - Dienstverlening Programma 3 – Fysiek Programma 4 – Sociaal maatschappelijk Programma 5 – Economie & toerisme Programma 6 – Veiligheid & handhaving Programma 7 – Algemene dekkingsmiddelen Totaal

Primitieve begroting 2026

Begroting 2026 na voorgestelde wijzigingen

Geraamd resulaat

Geraamd resulaat

12.155 N 379 N 2.953 N 24.019 N 1.453 N 2.510 N 43.505 V 36 V

11.940 N 415 N 3.954 N 25.581 N 1.680 N 2.613 N 45.463 V 719 N

Vervolgens wordt per programma de resultaten 2025 en de actualisatie van 2026 weergegeven. Hierbij een toelichting van de grootste ontwikkelingen op dat programma.

2

Programma 1 - Bedrijfsvoering Concept Jaarstukken

(x € 1.000)

Begroting

2025

2026

werkelijk

Primitieve begroting 2026

vastgestelde wijzigingen

vast te stellen wijzigingen

na wijzigingen voorjaarsrapportag e

Baten Lasten Saldo van baten en lasten (A) Onttrekking uit reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves (B)

282 V 13.576 N 13.294 N 320 V 0N 320 V

246 V 12.002 N 11.755 N 50 V 450 N 400 N

0N 0N 0N 0N 0N 0N

424 V 344 N 80 V 151 V 15 N 136 V

670 V 12.345 N 11.675 N 201 V 465 N 264 N

Geraamd resultaat (A+B)

12.974 N

12.155 N

0N

216 V

11.940 N

Toelichting: € 150.000 nadeel op salarissen en inhuur Het inhuurbudget was verdeeld over de programma’s 1 en 7. Conform de inhuurrapportage van het eerste kwartaal 2026 zijn alle mutaties verwerkt. Dit beslaat alle programma’s maar in totaal is dit budgetneutraal. Het budget van € 850.000 op programma 7 is overgeheveld naar programma 1, waarmee het totale inhuurbudget dat in de exploitatie opgenomen is, op programma 1 staat. In deze rapportage zorgt deze overheveling voor een nadeel van € 850.000 N op programma 1. Vervolgens zijn hier de ongedekte inhuurlasten van programma 1 mee gedekt € 573.000 en ook lasten op andere programma’s (€ 700.000 V). € 422.000 voordeel door verschuiving vanuit programma 4 van de verkoop van de Westpoort Doordat de Westpoort geen maatschappelijke functie meer heeft, dient de geraamde opbrengst op “vastgoed overig” op programma 1 verantwoord te worden in plaats van op programma 4. Dit betreft een budget neutrale mutatie, maar zorgt voor een voordeel op programma 1. € 0 Verpachting Maatsteeg Tot 1 juli 2026 worden er voor de Maatsteeg tijdelijke beheerskosten gemaakt. Vanaf 1 juli 2026 wordt de Maatsteeg verpacht. Er wordt pacht ontvangen en vervalt een groot deel van de kosten voor de tijdelijke beheersituatie. Echter is er in 2026 sprake van een incidentele last voor de kosten van een nulmeting.

Hierdoor is het resultaat van de verpachting in 2026 naar verwachting € 10.000 voordelig. Per saldo is het resultaat voor dit programma budgettair neutraal. Het voordeel van € 10.000 valt binnen programma 3. Vanaf 2027 is de verwachting dat de verpachting een resultaat oplevert van € 110.000 per jaar. In de perspectiefnota wordt het resultaat van de verpachting vanaf 2027 weergegeven. Overig: -

€30.000 N beheer gebouwen €30.000 N aanbesteding financieel pakket €4.000 V overig

3

Programma 2 - Dienstverlening Concept Jaarstukken

(x € 1.000)

Begroting

2025

2026

werkelijk

Primitieve begroting 2026

vastgestelde wijzigingen

vast te stellen wijzigingen

na wijzigingen voorjaarsrapportag e

Baten Lasten Saldo van baten en lasten (A) Onttrekking uit reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves (B)

464 V 858 N 393 N 0N 0N 0N

476 V 855 N 379 N 0N 0N 0N

5V 5N 0N 0N 0N 0N

0N 36 N 36 N 0N 0N 0N

481 V 896 N 415 N

Geraamd resultaat (A+B)

393 N

379 N

0N

36 N

415 N

0N 0N

Toelichting: € 42.000 nadeel inhuur medewerker Frontoffice Hogere lasten veroorzaakt door inzet van inhuur frontoffice burgerzaken (70 N), deels gedekt uit vacatureruimte (28V) en het restant gedekt uit het inhuurbudget binnen programma 1.

overige: -

€ 6.000 V

4

Programma 3 – Fysiek Concept Jaarstukken

(x € 1.000)

Begroting

2025

2026

werkelijk

Primitieve begroting 2026

vastgestelde wijzigingen

vast te stellen wijzigingen

na wijzigingen voorjaarsrapportag e

Baten Lasten Saldo van baten en lasten (A) Onttrekking uit reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves (B)

10.352 V 12.783 N 2.431 N 566 V 1.513 N 947 N

10.599 V 13.776 N 3.177 N 670 V 446 N 224 V

15 N 260 N 276 N 260 V 0N 260 V

62 V 1.394 N 1.333 N 347 V 0N 347 V

10.646 V 15.431 N 4.785 N 1.277 V 446 N 831 V

Geraamd resultaat (A+B)

3.377 N

2.953 N

15 N

986 N

3.954 N

Toelichting: € 470.000 nadeel CDOKE De SPUK CDOKE geeft voor dit programma in 2026 een nadeel maar verloopt voor de gehele begroting budgettair neutraal. Dit komt omdat de SPUK CDOKE (middelen uitvoering klimaatdoelen) 2026 is gewijzigd in een decentralisatie uitkering. Dit betekent dat de rijksbijdrage op dit programma is afgeraamd. Dit wordt gecompenseerd door een hogere algemene uitkering (zie programma 7). De decentralisatie uitkering is voor 2026 € 300.000 hoger dan de SPUK CDOKE. Samen met de nog niet bestede middelen van SPUK 2026 wordt dit hogere bedrag ingezet voor uitvoering routekaart duurzaamheid (warmte, energie, netcongestie), circulariteit en landelijk gebied (zie programma 5). Per saldo betekenen deze mutaties voor dit programma een nadeel van € 470.000 N. € 105.000 nadeel MJOP gebouwen Op 10 februari 2026 is de actualisatie van de meerjaren onderhoudsplanning (MJOP) vastgesteld door de Raad. Voor dit programma betreft de mutatie door deze actualisatie per saldo een hogere last van € 105.000 N. € 52.000 voordeel leges omgevingsvergunningen De verwachting is dat de opbrengst leges omgevingsvergunningen in 2026 € 52.000 V hoger zal uitkomen. Dit wordt veroorzaakt door het verschuiven van een diverse grotere vergunningsaanvragen in de jaren 2025 (€ 74.000 hogere opbrengst in jaarrekening) en 2027 (€ 185.000 lagere opbrengst in Perspectiefnota 2027).

€ 65.000 nadeel door opheffen reserves vervanging materieel < 10.000 Bij de actualisering van de reserves en voorzieningen in het kader van de jaarrekening 2025 is voorgesteld om de reserves vervanging materieel < 10.000 op te heffen. Klein materieel wordt niet meer gedekt ten laste van de reserves maar in de exploitatie verantwoord. De meerjarige onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves komen daarmee te vervallen. Voor 2026 betekent dit een lagere onttrekking van € 65.000 N. Het nadeel in 2026 is relatief hoog door een groot aantal geplande vervangingen van klein materieel. € 92.000 voordeel door lagere kapitaallasten De kapitaallasten voor investeringen wegen € 92.000 N lager dan in de begroting geraamd. Dit is een gevolg van het doorschuiven van investeringen (kruising Achterbergsestraatweg N33 en Centrumplan Elst) en een verschuiving van kapitaallasten naar riolering. overige: -

€ 440.000 N inhuur budget (zie dekking programma 1)

5

-

€ 32.000 N toevoeging aan voorziening groot onderhoud zodat deze niet negatief wordt (wordt in de jaren 2027-2030 weer gecompenseerd) € 10.000 V Pachtopbrengst Maatsteeg € 28.000 N overig

6

Programma 4 – Sociaal maatschappelijk Concept Jaarstukken

(x € 1.000)

Begroting

2025

2026

werkelijk

Primitieve begroting 2026

vastgestelde wijzigingen

vast te stellen wijzigingen

na wijzigingen voorjaarsrapportag e

Baten Lasten Saldo van baten en lasten (A) Onttrekking uit reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves (B)

11.029 V 33.124 N 22.094 N 398 V 456 N 58 N

10.365 V 34.529 N 24.164 N 145 V 0N 145 V

0N 15 N 15 N 15 V 0N 15 V

243 V 1.756 N 1.512 N 295 V 345 N 50 N

10.608 V 36.299 N 25.691 N 455 V 345 N 110 V

Geraamd resultaat (A+B)

22.152 N

24.019 N

0N

1.562 N

25.581 N

Toelichting: € 0 Uitgaven ten laste van specifieke uitkeringen In de Voorjaarsrapportage zijn voor de specifieke uitkeringen middelen geraamd voor: 1. De uitvoering van het actieplan ‘Buurtsportcoaches Rhenen 2026’ 2. Begeleiding van nieuwkomers bij hun inburgering 3. Uitvoering van het preventieakkoord om gezondheidsproblemen terug te dringen 4. Mantelzorgondersteuning 5. Integraal zorgakkoord om de zorg toegankelijk en betaalbaar te houden In totaal is het budget hiervoor in de voorjaarsrapportages met € 379.000 verhoogd. Dekking vindt plaats uit de middelen die we hiervoor van het Rijk ontvangen. € 341.000 nadeel indexering zorgbudgetten jeugd Voor Jeugdwet geldt dat de (inkoop-)tarieven jaarlijks stijgen via aanpassing van de lonen en prijzen. De stijging van € 341.000 N is gebaseerd op het OVA-percentage van 5,09% zoals dat door de raad in de begroting 2026 is vastgesteld. Dekking vindt plaats uit de stelpost prijsinflatie. NB. De zorgkosten waren in 2025 ruim € 500.000 V lager. Dit voordeel heeft vooral een incidenteel karakter. Het betreft een grote terugbetaling van een zorginstelling, afrekening voorgaande jaren en uitvoeringskosten die ten laste van een specifieke uitkering van het Rijk zijn gebracht. Met het structurele voordeel is in de begroting 2026 al rekening gehouden middels een ombuiging.

€ 168.000 nadeel Wmo begeleiding De kosten van WMO begeleiding zijn bijgesteld met de loon- en prijsontwikkelingen 2024 tot en met 2026 van gemiddeld 4,0% per jaar. Verder zien we sinds 2025 dat het aantal cliënten individuele begeleiding licht terugloopt maar het kosteneffect is nog niet te zien. De stijging wordt dus vooral veroorzaakt door de indexatie. De mogelijke effecten van de lichte daling van het aantal cliënten wordt gemonitord gedurende het jaar. € 168.000 nadeel schulddienstverlening Het budget schulddienstverlening (inclusief vroegsignalering) is verhoogd. Het budget blijft al enkele jaren achter bij de realisatie omdat het budget structureel niet is aangepast op het aantal cliënten. Verder is het budget aangepast op het loon- en prijsniveau 2026. € 0 Exploitatie bijstand (WWB) Het nader voorlopig rijksbudget voor de bijstand is verhoogd met € 367.000 V. De bekostiging van de bijstand gebeurt vooral op basis van het aandeel in de uitgaven (bijstandsuitkeringen) in het verleden. Een klein deel van het hogere rijksbudget is gebruikt ter dekking van verwachte extra 7

uitgaven (€ 22.000 N). Het restant van € 345.000 N is toegevoegd aan de bestemmingsreserve WWB. Overige mutaties: -

-

-

-

-

-

€ 0 Investeringsplan Sociaal Domein: De gemeenteraad heeft hiervoor € 300.000 beschikbaar gesteld. Van dit bedrag is € 130.000 toegewezen aan 2026. Met deze middelen gaan we extra investeren in de toegang en het voorliggend veld zodat er structurele kosten aan de achterkant worden bespaard. Tegenover deze middelen staat dekking uit de reserve Sociaal Domein. € 409.000 N Ombuiging verkoop Westpoort: betreft een administratieve verschuiving naar programma 1 € 50.000 V Het budget woningaanpassingen is als gevolg van de structurele doorwerking van de jaarstukken verlaagd € 63.000 N Uitvoeringskosten inburgering die voorheen ten onrechte ten laste van de specifieke uitkering inburgering werden gebracht € 75.000 N Re-integratie: het uitkeringsbestand fluctueert in omvang en kwaliteit. Dit heeft geleid tot een tekort in de jaarstukken 2025. Voor 2026 is het budget in lijn gebracht met de uitgaven 2025. € 72.000 N Het budget voor de dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Veenendaal is aangepast op basis van de contractuele afspraken. Dit leidt tot een verhoging van het budget. In de jaarstukken vertoonde dit budget een overschrijding. € 14.000 N Het budget minimabeleid is verhoogd met € 161.000. Met dit budget wordt o.a. uitvoering gegeven aan het beleidsplan Bestaanszekerheid en basisvaardigheden. Van deze kosten wordt € 147.000 gedekt uit de reserve armoedebestrijding.

€ 163.000 N De verwachte personeelskosten in het sociaal domein vallen hoger uit dan eerder werd verwacht. Het betreft inhuur wegens ziekte van WMO consulenten en een jeugdconsulent. Verder wordt een projectleider jeugd ingehuurd. Diverse kleinere verschillen: € 139.000 N.

8

Programma 5 – Economie & toerisme Concept Jaarstukken

(x € 1.000)

Begroting

2025

2026

werkelijk

Primitieve begroting 2026

vastgestelde wijzigingen

vast te stellen wijzigingen

na wijzigingen voorjaarsrapportag e

Baten Lasten Saldo van baten en lasten (A) Onttrekking uit reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves (B)

387 V 2.017 N 1.630 N 301 V 24 N 277 V

377 V 1.937 N 1.561 N 109 V 2N 107 V

1V 26 N 25 N 22 V 0N 22 V

211 V 455 N 244 N 20 V 0N 20 V

588 V 2.417 N 1.829 N 151 V 2N 149 V

Geraamd resultaat (A+B)

1.353 N

1.453 N

3N

224 N

1.680 N

Toelichting: € 40.000 voordeel Regiodeal Hogere baten (€ 231.000 V) en lasten (€ 191.000 N) uit de Regiodeal projectfiche Toeristische ontwikkeling & merkversterking Grebbelinie. Per saldo een voordeel van € 40.000. € 71.000 nadeel MJOP gebouwen Op 10 februari 2026 is de actualisatie van de meerjaren onderhoudsplanning (MJOP) vastgesteld door de Raad. Voor dit programma betreft de mutatie door deze actualisatie per saldo een hogere last van € 71.000 N. € 120.000 nadeel capaciteit landelijk gebied In het gemeentefonds worden extra klimaatmiddelen ontvangen via een decentralisatie uitkering (zie ook programma 3). Een deel van dit budget wordt besteed aan het programma landelijk gebied € 120.000 N. . overige: -

€ 37.000 N inhuur budget (zie dekking programma 1) € 36.000 N overig

9

Programma 6 – Veiligheid & handhaving

(x € 1.000)

Concept Jaarstukken

Begroting

2025

2026

werkelijk

Primitieve begroting 2026

vastgestelde wijzigingen

vast te stellen wijzigingen

na wijzigingen voorjaarsrapportag e

Baten Lasten Saldo van baten en lasten (A) Onttrekking uit reserves Toevoeging aan reserves Mutaties reserves (B)

50 V 2.535 N 2.486 N 56 V 0N 56 V

88 V 2.654 N 2.565 N 56 V 0N 56 V

0N 0N 0N 0N 0N 0N

0N 59 N 58 N 45 N 0N 45 N

89 V 2.713 N 2.624 N 11 V 0N 11 V

Geraamd resultaat (A+B)

2.430 N

2.510 N

0N

103 N

2.613 N

Toelichting: € 42.000 nadeel Hogere bijdragen Veiligheidsregio Utrecht (VRU) Op basis van de gewijzigde begroting 2026 van de VRU wordt er een hogere bijdrage gevraagd van de deelnemende gemeenten. Voor de gemeente Rhenen gaat dit om een bedrag van € 42.000. € 45.000 doorrekening Jaarrekening 2025 In het kader van de actualisering van de reserves zijn ook de bruto methode reserves beoordeeld. In het dekkingsplan van de investering brandweerkazerne Elst worden de kapitaallasten gedekt ten laste van een reserve. Op de kapitaallasten is een in de begroting geraamde stelpost van € 37.600 in mindering gebracht. Gebleken is dat deze stelpost abusievelijk niet in mindering is gebracht op de onttrekking aan de reserve waardoor er de periode 2020-2025 € 75.507 te veel aan de reserve is onttrokken. De onttrekking aan de reserve dient met € 45.000 N te worden verlaagd. overige: -

€ 16.000 N overig

10

Toelichting: € 411.000 voordeel Algemene uitkering gemeentefonds De effecten van de september-, decembercirculaire waren positief. De meicirculaire heeft een negatief effect op de algemene uitkering (zie ook bijlage 3 meicirculaire). Hieronder zijn de ontwikkelingen van de algemene uitkering uit het gemeentefonds te zien, zowel meerjarig als gesplitst naar de verschillende circulaires:

Septembercirculaire 2025: Decembercirculaire 2025 Voorinformatie meicirculaire 2026 Meicirculaire 2026

Totaal

2026

2027

2028

795.000 V 3.000 V 263.000 V 689.000 N 372.000 V

77.000 V 7.000 V 896.000 V 313.000 N 667.000 V

44.000 V 25.000 V 331.000 V 464.000 N 64.000 N

2029

2030

24.000 V 24.000 V 56.000 V 56.000 V 743.000 N 743.000 N 607.000 N 1.357.000 V 1.270.000 N 694.000 V

In 2026 hebben het totaal van de circulaires een voordelig effect van € 372.000 Daarbij is er voor € 39.000 voordeel door afrekeningen van voorgaande jaren. In totaal is er een financieel effect op de algemene uitkering in 2026 van € 411.000 V. € 165.000 nadeel reserveringen algemene uitkering Een deel van de uitkering uit het gemeentefonds wordt apart gezet om (na besluitvorming) aan dat specifieke doel te besteden. Op programma 7 staat hiervoor in 2026 een bedrag van € 165.000 N. € 222.000 voordeel op de belastingen Dit betreft een hogere opbrengst OZB conform de rapportage van de gemeente Ede. Dit komt voornamelijk door een hogere stijging van de waarde van de woningen. Er is rekening gehouden met 7% stijging van de woningwaarde, werkelijk stijging betreft 10,7%. € 535.000 voordeel door aframing van de prijsindexering 2026 Op programma 7 staat de raming voor prijsindexatie. Deze wordt afgeraamd ter dekking van de hogere ramingen door indexering voornamelijk op programma 4. Met de ombuigingen is besloten vrijwel alle overige indexeringen in 2026 achterwege te laten. € 122.000 voordeel door actualisatie van de rentebaten en lasten Dit betreft voornamelijk een voordeel op het Schatkistbankieren. Overig: -

€850.000 V inhuurbudget verschuift naar programma 1 € 21.000 N overig 11