Bijlage 1 Collegevoorstel consultatie Programma Landelijk Gebied, Randzonevisie en Gebiedsverkenning

Bestuurlijk voorstel college Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatieniveau Onderwerp

Voorstel

: : : : : : :

28 augustus 2025 Jelte Bloemzaad 12064 Bert Fintelman/ Gert van Laar College van Burgemeester en Wethouders Openbaar Consultatie: Programma Landelijk Gebied, Randzonevisie en Gebiedsverkenning Binnenveld

Het college besluit: 1.

kennis te nemen van het agendaverzoek ‘Consultatie: Programma Landelijk Gebied, Randzonevisie en Gebiedsverkenning Binnenveld’ (zie bijlage 1), de samenvattende memo (zie bijlage 2) en de drie conceptstukken ‘Programma Landelijk Gebied, Randzonevisie en Gebiedsverkenning Binnenveld’. En deze door te sturen naar de agendacommissie.

2.

de consulterende stellingen uit het agendaverzoek voor te leggen aan de commissie Ruimte en Economie (24 september 2025). Het gaat om de volgende stellingen: a.

Rhenen is een agrarische gemeente. Daarom bouwen we maximaal 1000 woningen, zoals vastgelegd in onze Visie op Rhenen 2035. Zo behouden we zoveel mogelijk agrarische grond. Dit betekent dat er geen extra ruimte is voor meer woningen bovenop deze 1000;

b.

We bouwen woningen geconcentreerd langs de randen van Rhenen, Elst en Achterberg. Zo gebruiken we de ruimte efficiënt en houden we zoveel mogelijk landbouwgrond over. Daarom staan we ook hoogbouw toe, zoals aan de Ribeslaan. De bebouwing komt dan in het noorden van Achterberg en in het noorden van het Binnenveld, tegen Nijverkamp;

c.

Regels van de provincie en het Rijk, bijvoorbeeld over stikstof en waterkwaliteit, worden steeds strenger. We gaan ons als gemeente actiever inzetten voor het herstel van het natuurlijk systeem. Zodat we meer ruimte krijgen voor bijvoorbeeld de landbouwtransitie, woningbouw en de energietransitie;

d.

Onze kernen zijn omringd door beschermde natuur (NNN-gebied). Als we daar willen bouwen of bedrijven willen laten groeien, moeten we van de provincie natuur compenseren op andere plekken. In Rhenen is vooral landbouwgrond beschikbaar voor die compensatie. Daarom stellen we: natuurcompensatie mag plaatsvinden op landbouwgrond.

Na deze stellingen is er ruimte voor elke fractie om in het kort te reageren op de stellingen als geheel.

Inleiding In juni 2023 heeft de gemeenteraad de Visie op Rhenen 2035 vastgesteld. De Visie op Rhenen 2035 is een toekomst- en omgevingsvisie ineen. Het beschrijft welke kant we met elkaar op willen de komende

1

jaren. En vormt daarmee het strategisch kader voor de ruimtelijke, maatschappelijke en economische ontwikkeling van Rhenen. Het helpt bij het maken van keuzes in zaken als samenleven, wonen, werken, ontspannen, vervoer. Alle keuzes die de gemeente in de nabije toekomst maakt, moeten in lijn zijn met de Visie op Rhenen 2035. Verdere uitwerking Visie op Rhenen 2035 In de Visie op Rhenen 2035 staan opgaven voor het landelijk gebied, de randzones en een verkenning van een nieuwe kern. Voor de uitwerking hiervan zijn drie afzonderlijke processen gestart: het Programma Landelijk Gebied, de Randzonevisie en de gebiedsverkenning Binnenveld. De drie trajecten vormen samen het strategisch kader voor de ruimtelijke, maatschappelijke en economische ontwikkeling van Rhenen. Consultatie over drie ruimtelijke trajecten Deze trajecten zijn eerder afzonderlijk met de gemeenteraad besproken. Op 24 september willen we de gemeenteraad consulteren over alle drie trajecten tegelijk. Door ze in samenhang te bespreken, ontstaat een integrale benadering van de ontwikkeling van Rhenen. Conceptstukken en bijlage met samenvattingen In bijlage 2 vindt u een korte samenvatting van elk ruimtelijk traject. Ook zijn de conceptstukken van het Programma Landelijk Gebied, Randzonevisie en Gebiedsverkenning Binnenveld toegevoegd aan dit voorstel (bijlagen 3, 4, en 5).

Deze informatie helpt de gemeenteraad om zich voor te bereiden voor de consultatie. Beoogd doel De gemeenteraad informeren over de drie ruimtelijke trajecten, de samenhang daartussen en de urgentie om duidelijke uitgangspunten vast te stellen voor de verdere uitwerking. Argumenten 1.1 Samenhang is nodig door beperkte ontwikkelruimte in de gemeente In de gemeente Rhenen is de ruimte om te ontwikkelen beperkt. Als alle opgaven uit de drie ruimtelijke trajecten volledig worden uitgevoerd, is er onvoldoende ruimte beschikbaar. Keuzes binnen één traject hebben direct invloed op de andere trajecten. Daarom is het belangrijk om inzicht te hebben in de impact van elk traject en de samenhang daartussen. 1.2

Door duidelijke prioritering in doelen/belangen voorkomen we conflicten in de drie ruimtelijke ontwikkelingen De drie ruimtelijke trajecten (het Programma Landelijk Gebied, de Randzonevisie en de Gebiedsverkenning Binnenveld) hebben elk hun eigen doelen en belangen. Als deze doelen los van elkaar worden uitgewerkt, ontstaat het risico dat ze elkaar in de weg zitten of gaan botsen. De ontwikkelruimte in Rhenen is beperkt. Als we doorgaan zoals we gewend zijn, komen we ruimte tekort. Daarom is het belangrijk dat de gemeenteraad inzicht krijgt in de samenhang tussen de trajecten en aangeeft welke doelen en belangen prioriteit hebben. Zo kunnen we keuzes maken die passen binnen de beschikbare ruimte en voorkomen we conflicten tussen de trajecten.

1.3

Goede afstemming tussen het Programma Landelijk Gebied, de Randzonevisie en de Gebiedsverkenning Binnenveld zorgt voor één duidelijk en samenhangend standpunt richting andere overheden Door deze trajecten op elkaar af te stemmen, laten we als gemeente zien dat we onze ruimtelijke keuzes bewust en in samenhang maken. Dat versterkt onze positie in gesprekken met de provincie en andere partners, maar helpt ons ook om de belangen van onze inwoners zo goed mogelijk te behartigen. Ook stelt het ons in staat om tijdig en overtuigend te reageren op regionale en provinciale ontwikkelingen. En dat is nodig. De provincie vraagt namelijk nadrukkelijk naar ons standpunt over verstedelijking in het Binnenveld. Dit gebied is in de verstedelijkingsstrategie aangemerkt als zoekgebied voor woningbouw en nieuwe bedrijven. Die strategie is overgenomen in de provinciale omgevingsvisie en wordt waarschijnlijk ook opgenomen in de nationale omgevingsvisie.

2

Daarnaast werkt de provincie aan het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). Naar verwachting wordt dit programma in het vierde kwartaal van 2025 aan gemeenten voorgelegd voor een zienswijze. Als laatste is de provincie Utrecht momenteel bezig met een aanpassing van haar omgevingsvisie en omgevingsverordening. Deze is bepalend voor mogelijke ontwikkelingen in de randzones rondom onze kernen. Zoals het er nu naar uitziet, is de zienswijze-termijn hiervan in Q1 van 2026. Deze provinciale ruimtelijke processen maken het noodzakelijk dat we bestuurlijke keuzes duidelijk formuleren. En onze standpunten helder vastleggen. Zo behouden we de regie op onze grondgebieden. Dat vraagt om duidelijke, soms lastige keuzes en een samenhangende visie. De consultatie van 24 september is daarvoor een belangrijke aanzet. 1.4 Met de conceptstukken kunnen de fracties zich goed voorbereiden Het college stuurt de conceptstukken van de drie ruimtelijke trajecten mee, zodat fracties zich kunnen voorbereiden op de consultatieavond en de samenhang tussen de trajecten kunnen overzien. Het gaat hierbij om conceptversies die nog kunnen wijzigen op basis van de consultatie en verdere besluitvorming. 2.1

De consultatie van de commissie levert richtinggevende input voor de verdere uitwerking van de drie ruimtelijke trajecten De drie trajecten beïnvloeden elkaar sterk. Besluiten in het ene traject heeft gevolgen voor de andere twee. Daarom is het belangrijk dat de gemeenteraad de stukken niet afzonderlijk ziet, maar in samenhang. Om die samenhang goed te kunnen duiden en het standpunt te verkennen, wil het college de commissie enkele consulterende vragen voorleggen. Deze vragen zijn opgenomen in het agendaverzoek (bijlage 1). Het college stelt voor om deze consultatievragen te bespreken met de Commissie Ruimte & Economie op 24 september 2025. Tijdens deze commissie krijgt de gemeenteraad eerst van elk traject een korte presentatie. 2.2 Met de consultatie brengen we de belangen bij elkaar De afgelopen periode zijn via participatieavonden de belangen en zorgen van inwoners, agrariërs, natuurorganisaties en andere betrokkenen opgehaald. Deze zijn verwerkt in de conceptstukken. Tijdens de consultatieavond is het aan de raad om, met de stellingen, richting te geven aan de prioriteiten. Dit is van belang voor de verdere uitwerking van de drie ruimtelijke trajecten. Kanttekeningen (risico's en nadelen) 1.1 Er is beperkte tijd voor inhoudelijke verdieping De commissie krijgt meerdere trajecten tegelijk gepresenteerd. Dit kan de ruimte beperken voor een diepgaande bespreking per traject.

Een goede voorbereiding en focus zijn daarom essentieel. Daarom zijn de conceptstukken van de drie trajecten bijgevoegd bij dit voorstel. Verder zullen we de consultatie starten met een korte presentatie over de drie trajecten afzonderlijk en een korte presentatie over de samenhang. Zo kunnen de raadsleden zich goed voorbereiden voor deze consultatie. 1.2 Wanneer geen heldere richting wordt aangegeven, bepaalt het college de koers De complexiteit van de materie en het grote aantal belangen kan ertoe leiden dat de commissie terughoudend is in het innemen van standpunten, terwijl dit wel nodig is voor een duidelijke koers. Zonder die richting zal het college de trajecten verder uitwerken op basis van eigen afwegingen, wat mogelijk niet aansluit bij de verwachtingen van de raad. Hetzelfde geldt voor mogelijke ontwikkelingen waarvoor de drie trajecten het beoordelingskader gaan vormen. Geen heldere richting van de raad maakt het ook lastiger om een helder standpunt in te nemen in gesprekken met andere overheden. Waardoor mogelijk andere overheden de koers gaan bepalen. 1.3 Er bestaat een risico op inhoudelijke discussie over conceptstukken Door het vooraf delen van de conceptstukken ontstaat het risico dat deze al inhoudelijk worden besproken, terwijl ze pas in december 2025 ter vaststelling aan de raad worden voorgelegd.

In dit voorstel maken we daarom expliciet duidelijk dat het om conceptversies gaat, bedoeld voor voorbereiding en niet voor inhoudelijke besluitvorming. Aanvullende financiële notities Niet van toepassing. 3

Vervolg De manier waarop de vragen worden beantwoord, is belangrijk voor de verdere uitwerking van elk traject. De input helpt om de definitieve voorstellen goed af te stemmen. We streven ernaar om de definitieve stukken afzonderlijk aan de gemeenteraad voor te leggen tijdens de raadsvergadering van 16 december 2025. Dan kunnen inwoners en belanghebbenden ook inspreken in de gemeenteraad. Bijlagen Bijlage 1: Agendaverzoek ‘Consultatie: drie ruimtelijke trajecten Programma Landelijk Gebied, Randzonevisie en Gebiedsverkenning Binnenveld Bijlage 2: Memo samenvatting drie ruimtelijke trajecten Bijlage 3a: Concept Programma Landelijk Gebied Bijlage 3b: Bijlagen bij concept programma Landelijk Gebied Bijlage 4: Ontwerp Randzonevisie Bijlage 5: Concept Gebiedsverkenning Binnenveld

4