Bijlage 1 Actieplan voor een seniorvriendelijk Rhenen

Initiatiefvoorstel van

Een seniorvriendelijke gemeente!

Reden dat de indieners dit initiatiefvoorstel indienen heeft te maken met het feit dat meer aandacht aan onze ouderen gegeven moet worden. Er is binnen de gemeente Rhenen op dit moment geen actief beleid m.b.t. onze ouderen, terwijl de mensen steeds ouder worden en er behoefte is aan meer zorg en omkijken naar onze ouderen. Door de vergrijzing zal het aantal mensen met ouderdomsziekten zoals artrose, gezichts- en gehoorstoornissen, de ziekte van Parkinson en dementie fors toenemen. Vooral dementie veroorzaakt veel ziektelast en heeft een grote impact, zowel op het leven van de patiënt als op zijn omgeving. Ook Rhenen ontkomt hier niet aan. Rhenen vergrijst nog sterker dan het landelijk gemiddelde. Nu is gemiddeld 1 op de 5 inwoners ouder dan 65, over 10 jaar zal dat 1 op de 3 inwoners zijn. Nu al is er landelijk sprake van een zorginfarct, merkbaar in vakanties en pandemieën, dan wordt ook noodzakelijke zorg terug geschaald en krijgen burgers ronduit te weinig zorg. Demografische cijfers

geven aan, dat deze infarcten in de direct komende jaren langer zullen duren en frequenter gaan optreden, er komen steeds meer zorgvragers en er is niet meer beschikbaar personeel. In Rhenen zijn veel particuliere initiatieven om ouderen te ondersteunen. Wij zien echter op dit moment nog niet genoeg actie of ondersteuning vanuit de gemeente. De gemeente Rhenen heeft verschillende convenanten ondertekend en moties aangenomen, maar de concrete uitwerking hiervan laat op zich wachten. Denk aan het convenant Dementievriendelijke gemeente in 2018 of het conceptakkoord Wonen met zorg eind 2022 of de motie omtrent 24 uurs zorg van juni 2021, die raadsbreed is aangenomen. Ook op landelijk niveau wordt steeds meer aandacht gevraagd voor de ondersteuning van ouderen zoals bijvoorbeeld in het Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen. In Rhenen is in het verleden door de coalitie gekozen voor geen doelgroepenbeleid. Echter in de commissie Samenleving zijn alle partijen het er wel over eens, dat de nood aan de man is voor de ouderen. Men verschilt van mening hoe we deze nood actief het hoofd moeten bieden. Niet voor Ouderenbeleid kiezen betekent achterblijven. Aangespoord door demografisch onderzoek en tal van alarmerende rapporten zet het Rijk wél in op grote veranderingen in het ouderenbeleid.

Op Rijksniveau worden stappen gezet om Wonen & Zorg voor ouderen de komende jaren volledig op de kop te zetten. Extra inzet voor het ontwikkelen van: - geïntegreerd ouderenbeleid, - bouwen van ca. 30% van onze woningproductie voor ouderen - waarvan 58% nul treden woningen - en ongeveer 15 % van de ouderenwoningen geschikt voor verpleeghuiszorg - een andere ondersteuningsstructuur voor ouderen met zorgbehoefte, verder scheiden Wonen & Zorg, maar wel clusteren van zelfstandige woonvormen geschikt voor zorg. - prioritering om de schaarse middelen voor ouderenzorg lokaal zo in te zetten dat de zwaarste zorg met voorrang voorzien wordt. - Verschuiving van de lichtere zorg naar preventie, bredere huisartsenzorg en digitale ondersteuning etc. Onze demografie en onderzoek naar vergrijzing tonen aan dat de uitgaven aan ouderenzorg een steeds groter deel van de collectieve middelen beslaan. O.A. het RIVM laat zien dat de uitgaven aan de ouderenzorg bij ongewijzigd beleid in ongeveer 20 jaar tijd verdubbelen oftewel een groei van 3,6% per jaar. Dit betekent dat de zorgkosten sterker groeien dan de economie. Dat voortzetting van de huidige zorgstructuur ook fysiek onhaalbaar is, blijkt daaruit dat als we niets doen ongeveer 30% van de arbeidsbevolking over 25 jaar ingezet zou moeten worden in de zorg (wat niet kán).

Net als in de Volkshuisvesting neemt het Rijk de regie in ontwikkelen van een andere lokale zorgstructuur en eist van de gemeenten daar een centrale rol in i.s.m. met vele partijen in de Zorg, Welzijn en corporaties.

PvdA, PR/GL, VVD en CU vinden de nood zo hoog, dat zij gezamenlijk een initiatiefvoorstel indienen voor een actieplan omtrent ouderen. De kracht, participatie en zelfredzaamheid van ouderen is de rode draad. Acties zijn gewenst op het gebied van wonen, preventie en welzijn, zorg en ondersteuning thuis.

1.

2.

3.

4.

De Rhenense bevolking zal optimaal en positief uitgenodigd en ondersteund worden om verantwoordelijkheid te nemen in het gezond en actief blijven. De organisatie van deze preventie is primair de verantwoordelijkheid van de gemeente. Samen met de dominante zorgverzekeraar (Menzis) en het zorgkantoor (Zilveren Kruis) zal Rhenen volop inzetten op verbetering van de gezondheidspositie van (75-17=) 58plussers, te beginnen met mensen met een lage SES (Sociaal Economische Status). Eind 2023 wordt een start gemaakt met dat programma en in 2024 wordt 70% van deze groep bereikt en wordt het resultaat jaarlijks gemonitord in de individuele gezondheid score. Het college geeft de raad zicht op de jaarlijkse resultaten en de prognose voor de komende jaren. Dementie (en verwardheid op basis van andere diagnoses) neemt gestaag toe met het ouder worden van de bevolking. Hoe actiever mensen met dementie kunnen blijven in hun eigen woonomgeving hoe meer vertraging van het ziekteproces. Rhenen zette in principe in op het voorkomen van intramurale zorg door het ondertekende convenant als dementievriendelijke gemeente (ons is nog niet helder wat hier al ingezet wordt om dat akkoord uit te voeren). Zo mogen straks mensen met een dementie door Rhenen dwalen, er is een GPS beschikbaar. Politie en handhavers zijn opgeleid en publiek geïnformeerd hoe om te gaan met verwarde mensen.

Er is een functionerend netwerk van vrijwilligers, die kunnen begeleiden. Er zijn tal van (gemeentelijke) activiteiten waar ook mensen met een dementie welkom zijn (repair-café, detailhandel, MKB etc.). Publiekscampagne in 2023, uitvoering verder in 2024. Voor ouderen, en zeker ook dementerende ouderen, is het goed om in beweging te blijven. Sport en bewegen moet dan ook een speerpunt zijn. De indieners zien graag dat senioren met een smalle beurs gebruik kunnen maken van het ouderensportfonds, zoals daar ook het Jeugdfonds voor Sport en Cultuur is. Daarbij moet ook gekeken worden hoe een dergelijk fonds voldoende onder de aandacht van deze groep gebracht kan worden. We zien voorstellen hiervoor graag zo snel mogelijk, maar uiterlijk bij de Kadernota 2025, tegemoet. Hoe we het ook wenden of keren, veel van de vereenzaming en afhankelijkheid binnen de gehele bevolking kan worden voorkomen door een goede samenhang in de buurt. Dat gaat niet vanzelf, maar vraagt bij bestaande en nieuw te bouwen huizen om een actieve interventie. Gespikkeld wonen (samenwonen onder één dak.

Ouderen, mensen met een verstandelijke beperking en anderen, vormen en gemeenschap binnen de muren van een (voormalig) verzorgingstehuis of appartementencomplex), is daarbij een oplossing, zoals ook al benoemd in de Woonvise Rhenen, waardoor de spreiding in levensfases binnen 1 buurt er maximaal van elkaars flexibiliteit kan worden genoten. In de vorm van oppas voor de kinderen of van boodschappen/aandacht ouderen etc. Dit doel vraagt ook professionele inzet en digitale ondersteuning via contactsite om de buurtinitiatieven bij tijd en wijle een zetje te geven. In 2024 zijn er 3 buurtcoaches actief in de gemeente, die deze noodzakelijke buurtverbinding initiëren en ondersteunen. In 2024 is er een IT-platform beschikbaar voor de burgers van Rhenen, waar activiteiten aan elkaar verbonden kunnen worden.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

Preventieve huisbezoeken voor tachtigplussers. Een persoonlijke benadering die dient voor informatievoorziening richting de oudere, signalering en monitoring van problemen richting de gemeente. Ouderen kunnen zelf kiezen of ze het bezoek willen ontvangen of niet. Ouderen kunnen worden voorgelicht over ouderenactiviteiten. Op die manier weten ouderen wat er te doen is in hun wijk en kunnen zij worden voorgelicht over waar zij terecht kunnen met vragen op het gebied van zorg of Wmo. Een proactieve persoonlijke benadering is in het belang van de oudere en kan worden uitgevoerd door hulporganisaties die hiervoor subsidie ontvangen. Op die manier kan de gemeente ook goed in kaart brengen waar in de wijken plekken zijn waar weinig ouderenactiviteiten zijn. Uitvoering geven aan de motie 24-uurszorg (8 juni 2021) en zo snel mogelijk met concrete bouwplannen te komen, zodat deze locatie gerealiseerd kan worden voordat de vraag nog verder oploopt. Bestaande Woonzorgcomplexen zijn niet meer alleen intern gericht, maar hebben voorzieningen die voor omliggende wijken bereikbaar zijn. Denk aan een ziekenboeg voor respijtzorg, of een restaurant waar ook ouderen uit de buurt kunnen aanschuiven om aan lange tafels gezellig samen te eten, waar ook mogelijkheden zijn om in te tekenen op andere gezamenlijke activiteiten.

Het initiëren van een Woonzorgcomplex (op niveau verpleeghuiszorg) met 100 flexibele plekken, te gebruiken voor intramurale zorg, verplaatste ziekenhuiszorg, huisartsenzorg waarbij bewaking nodig is etc. Hierbij is een locatie in het groen en dichterbij een centrum een voordeel, maar niet een harde voorwaarde. Er komt groen licht voor de bouw in 2026. Uitvoering te geven aan de in 2021 geactualiseerde woonvisie en dus alle appartementen levensloopbestendig bouwen en grondgebonden woningen moeten levensloopbestendig te maken zijn. De behoefte aan geclusterd wonen voor ouderen wordt binnen elk marktsegment meegenomen. Dat is een noodzakelijke voorwaarde om zorg aan huis door ruimtelijke nabijheid toch efficiënt te kunnen verlenen. Deze woonvormen nodigen uit tot samenleven, activiteiten ondernemen, en toegankelijk, beschut en comfortabel wonen. Met een sterk gegroeide groep hoog bejaarden en navenante toename van de vraag naar intensieve zorg, wordt het uiterste gevraagd van de efficiëntie van de zorg. Er vindt een verschuiving plaats naar preventie & zelfhulp bij lichtere zorg, en lokale bundeling & concentratie van inzet bij zwaardere zorg. Veel van de zwaardere zorg zal verschuiven naar dementie in het eindstadium. Zonder dat schrijvers nu een keuze willen opdringen, is een gesprek nodig over identiteit gebonden zorg.

Het lijkt moeilijk op voorhand de zorg efficiënt te organiseren, als in één zorg gebied een tiental verschillende thuiszorginstellingen naast elkaar actief zijn (of bijvoorbeeld samen de nachtzorg moeten leveren). Afstemming en Samenwerking moeten ingepast worden in een kader voor de toekomstige zorg. Onnodig te zeggen dat respect voor de identiteit van de patiënt daarbij altijd voorop moet blijven staan.