BGR26-bijlage bij vraag 22 - Formats (en effecten) aanvullende ombuigingen

KERNTAAK Kerntaak Taakveld

Sport, cultuur en recreatie 5.5 Cultureel erfgoed

ONDERZOEKSVRAAG Onderzoeksvraag vanuit de data-analyses De kosten voor cultureel erfgoed zijn €11 tot €12 per inwoner hoger dan bij vergelijkbare gemeenten. In dit taakveld is er 70% beleidsvrijheid. Waarom zijn de kosten hier hoger dan bij andere gemeenten in de referentiegroep? Uit welke onderdelen bestaat het taakveld?

Antwoord onderzoeksvraag data-analyses In onze gemeente is er meer beleefbaar erfgoed dan in veel andere vergelijkbare gemeenten. Denk aan de jaarlijkse herdenkingen van de Slag om de Grebbeberg en het erfgoedonderwijs Project Erfgoed Educatie Rhenen (PEER) op basisscholen. Ook het militair erfgoed en de Grebbelinie spelen hier een belangrijke rol. Niet alle referentiegemeenten hebben een erfgoedbeleid of erfgoedvisie met een uitvoeringsagenda en bijbehorend budget. Ook hebben niet alle vergelijkbare gemeenten een museum. De subsidies gaan naar verschillende erfgoedorganisaties, zoals het Stadsmuseum, de HVOR, Cuneragilde en Stichting Slag om de Grebbeberg.

OMBUIGING

Ombuiging:

A6 We verlagen de uitgaven voor onderdelen van het cultureel erfgoed.

Toelichting

1. Wat is een aannemelijke opbrengst (euro's of anders) 1a. Opbrengst in euro's: 2025 wordt apart genoemd omdat er wellicht kosten in 2025 gemaakt worden die resulteren in opbrengst later.

€

2025 -

2026 14.000

2027 109.697

2028 109.697

2029 109.697

Toelichting: Afbouwen of stoppen met subsidies voor het museum en erfgoed kan geld opleveren, afhankelijk van de gekozen optie Er zijn drie opties voor het museum. Volledig stoppen met subsidie is het meest ingrijpend en levert €95.697 op. Deze opbrengst is niet haalbaar in 2026. Daarnaast kan er € 14.000 worden bespaard op (militair) erfgoed door te stoppen met herdenkingen, zoals concerten, andere activiteiten en erfgoedlessen op scholen. Drie opties voor het museum Volledig stoppen met subsidie Volledig stoppen is de meest ingrijpende maatregel. En juridisch complex. De subsidie aan het museum bedraagt nu in totaal € 273.061 per jaar (inclusief huurvergoeding voor Het Oude Raadhuis). Er is sprake van een meerjarige subsidierelatie via een convenant (2022–2025). Als wordt besloten te stoppen, moet een afbouwregeling worden opgesteld. De opbrengst is daarom niet haalbaar in 2026. En hangt af van juridische en praktische factoren, zoals: - De duur van de subsidie (hoe langer: hoe langer de afbouw termijn moet zijn) - Of het museum andere inkomsten kan vinden, zoals fondsen (kan dat? Dan kun je sneller afbouwen) - En de hoogte van het subsidiebedrag (je kunt niet zomaar per 2026 geen subsidie meer verstrekken).

Subsidie met 10 tot 20% verlagen Als we willen dat het museum zich vooral op de regio richt en daarmee tot de streekmusea blijft horen, kan de subsidie met 10 tot 20% worden verlaagd. Dat levert jaarlijks een structurele besparing op van: - €9.569,70 bij 10% korting - €19.139,40 bij 20% korting Geen besparing op subsidie Als we willen dat het museum deel blijft uitmaken van de landelijke top 50, zijn kortingen op subsidie niet wenselijk. Dan blijft de subsidie nodig om landelijke exposities en activiteiten te kunnen bieden. Militair erfgoed en erfgoededucatie Het is technisch mogelijk om te stoppen met herdenken, zoals het organiseren van concerten, andere activiteiten en erfgoedlessen op scholen. Er is een structureel budget van €22.500 voor het uitvoeringsprogramma van de Erfgoedvisie. Hiervan kan mogelijk €14.000 worden bespaard Dit bedrag bestaat uit: - Overleg landgoedeigenaren: €1.000 - Kennis voor erfgoedmedewerkers en vrijwilligers VVV: €2.000 - Erfgoededucatie, waaronder project PEER op basisscholen: €5.000 - Organisatie van de Nationale Archeologiedagen: €1.000 - Stichting Slag om de Grebbeberg (militair erfgoed): €5.000 Achtergrondinformatie Stichting Slag om de Grebbeberg Stichting Slag om de Grebbeberg ontving tot 2024 jaarlijks €5.000.

Voor 2025 is dit bedrag verhoogd naar €30.000, bestaande uit: - €15.000 uit reserveringen van vorige jaren - €5.000 subsidie 2025 - €10.000 extra voor de organisatie van 80 jaar vrijheid/herdenking 85 jaar Slag om de Grebbeberg (via amendement gemeenteraad in december) 1b. Opbrengst in anders: Toelichting: Het Stadsmuseum ontvangt € 177.364 aan huurvergoeding (dit bedrag ontvangt de gemeente jaarlijks terug voor de huur van Het Oude Raadhuis). Als het Stadsmuseum stopt, kan het gebouw 'Het Oude Raadhuis' worden verkocht of verhuurd. Bij verkoop vervallen de jaarlijkse onderhoudskosten van ongeveer € 45.000. De opbrengst van de verkoop moet dan wel worden verrekend met de kosten van de grote verbouwing in 2018. Bij verhuur kunnen er huurinkomsten worden ontvangen. 1c. Incidenteel of structureel? Toelichting: Structureel, doordat de onderhoudskosten vervallen, de subsidie voor de huur stopt en subsidies wegvallen. Daarnaast is er mogelijk structurele opbrengst uit huurinkomsten of incidenteel uit de verkoop van Het Oude Raadhuis.

2. Wat zijn de belangrijke risico's bij realisatie van bij deze ombuiging? Toelichting: Maatschappelijke risico's en verwachtingen Het museum speelt een belangrijke rol in de samenleving. Veranderingen in de subsidies kunnen leiden tot teleurstelling of onbegrip. Er zijn verwachtingen van partners, zoals: inwoners, vrijwilligers, scholen, het ministerie van Defensie en het regionale project Merkversterking Grebbelinie. Onzekerheid over afbouw van subsidie Er zit een risico in hoe en wanneer de subsidie kan worden afgebouwd. Nu is uitgegaan van 2027, omdat het convenant in 2025 wordt vernieuwd. Het is mogelijk dat dit frictiekosten oplevert voor het museum, bijvoorbeeld bij het afbouwen van activiteiten of personeel.

3. Op welke termijn? Toelichting: Het convenant met het museum wordt dit jaar vernieuwd. De financiële voordelen komen pas later. Besparen op budget uitvoeringsprogramma Erfgoed: kan vanaf 2026.

4. Wat is de impact van deze ombuiging op inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen? Niet

Redelijk

Groot X

Toelichting: Museum heeft sterke landelijke positie Het Stadsmuseum staat in de top 50 van kleine musea in Nederland. Stoppen met subsidie betekent verlies van een belangrijke culturele plek. Minder aanbod voor inwoners en scholieren Het Stadsmuseum is belangrijk voor inwoners, scholieren en bezoekers. Zonder het museum is er minder educatie, cultuur en verbondenheid met de stad. Dat geldt ook voor de ergoedsubsidies. Vrijwilligers verliezen hun plek Het Stadsmuseum draait volledig op vrijwilligers. Bij sluiting verdwijnen hun taken en verliezen sommige vrijwilligersorganisaties hun bestaansrecht. Sluiting valt slecht bij inwoners Veel inwoners voelen zich betrokken bij het Stadsmuseum. Het opheffen van een plek die volledig draait op vrijwilligers zal niet goed worden ontvangen. Rhenen minder aantrekkelijk voor bezoekers Zonder Stadsmuseum wordt de stad minder interessant voor toeristen. Dat betekent minder bezoekers en minder inkomsten voor ondernemers. Leegstand en kapitaalverlies gebouw ‘Het Oude Raadhuis’ Als het Stadsmuseum stopt, komt het gebouw leeg te staan. De investering uit 2018 wordt dan niet goed benut, wat zorgt voor kapitaalverlies. Schrappen erfgoedsubsidies raakt herdenken WOII Net als wij, hechten veel inwoners waarde aan het herdenken van de Tweede Wereldoorlog en de Slag om de Grebbeberg.

Zonder subsidie verdwijnen mogelijk activiteiten zoals concerten, educatie en herdenkingen.

5. Wat is de organisatie impact van deze ombuiging? Niet Redelijk Groot X Toelichting inhoudelijk: Specialistisch werk nodig Het stoppen van de subsidie aan het museum is complex. Het vraagt om kennis van frictiekosten en juridische procedures. De betrokken beleidsmedewerker heeft deze specialistische kennis niet zelf. Daarom is ondersteuning of extra expertise nodig. Gevolgen voor vertrouwen Het stopzetten van de subsidie heeft impact op het vertrouwen van betrokken partijen. Dat geldt zeker als ook wordt besloten om andere cultuurhistorische subsidies te schrappen of aan te passen. Toelichting formatief:

6. Advies Toelichting: Behoud het museum en de erfgoedsubsidies vanwege hun waarde voor stad, economie en herdenking. Behoud het museum en de subsidie Het museum trekt jaarlijks veel bezoekers uit de regio en van daarbuiten. De samenwerking tussen het museum en lokale ondernemers zorgt voor meer activiteit en omzet in de stad. Deze kruisbestuiving tussen cultuurhistorie en economie is waardevol en verdient steun. Herdenken hoort bij de identiteit van de stad Herdenken en historisch besef zijn belangrijk voor de Rhenen en haar inwoners. Subsidies voor herdenkingsactiviteiten dragen daaraan bij en zetten Rhenen op de kaart. Schrappen van deze middelen zou het Erfgoedbeleid ondermijnen. Dan is er wel een Erfgoedvisie, maar geen geld om deze uit te voeren. Ondersteuning van de Stichting en herdenkingsconcert In 2023 is een 'letter of intent' ondertekend door de gemeente, Defensie en de Cunerakerk. Daarin is afgesproken om het jaarlijkse herdenkingsconcert een bijzondere status te geven: een relatieconcert. Dit onderstreept het belang van herdenken in Rhenen. Het concert heeft ook directe waarde voor het herdenkingstoerisme en daarmee voor de lokale economie.

EINDE FORMULIER

KERNTAAK Kerntaak Taakveld

0.4

Bestuur en Ondersteuning Overhead

ONDERZOEKSVRAAG Onderzoeksvraag vanuit de data-analyses n.v.t.

Antwoord onderzoeksvraag data-analyses

OMBUIGING

Ombuiging: Toelichting

D9

We geven structureel minder uit aan communicatie.

1. Wat is een aannemelijke opbrengst (euro's of anders) 1a. Opbrengst in euro's: 2025 wordt apart genoemd omdat er wellicht kosten in 2025 gemaakt worden die resulteren in opbrengst later.

€

2025 -

2026 -

2027 10.000

2028 10.000

2029 10.000

Toelichting: Vanaf 2027 kunnen we incidenteel €10.000 per jaar besparen, voor een periode van 2 of 3 jaar. In het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen is deze besparing niet mogelijk. Daarna weer wel. Vanaf 2024 is het communicatiebudget 75.000 euro Om een structurele ombuiging te berekenen, kijken we naar de besteding in de afgelopen jaren en beoordelen we of een besparing structureel kan worden doorgezet: 2022: Geen onderbesteding. 2023: € 2.974 onderbesteding. 2024: € 23.997 onderbesteding, deels incidenteel door minder grote projecten en deels structureel door goedkopere contracten (gemeentepagina). Goedkoper contract Het nieuwe contract voor de gemeentepagina valt goedkoper uit. Dat is gemiddeld € 10.000 euro sinds 1 januari 2024. Het communicatiebudget is daar dit jaar op aangepast. Incidentele kosten verwacht voor incidentele projecten In het communicatiebudget zit een flexibel budget voor incidentele projecten. Het is niet te verwachten dat er minder grote projecten zijn de komende jaren.

1b. Opbrengst in anders: Toelichting:

1c. Incidenteel of structureel? Toelichting: Vanaf 2027 kan er voor 2 of 3 jaar incidenteel worden bespaard. In het jaar van de gemeenteraadsverkiezingen is besparen niet mogelijk.

2. Wat zijn de belangrijke risico's bij realisatie van bij deze ombuiging? Toelichting: Meer vraag naar communicatie door ombuigingen Als activiteiten stoppen of veranderen, moet dit goed worden uitgelegd. Zonder heldere communicatie kunnen inwoners, medewerkers of andere betrokkenen ontevreden raken. Dit kan het effect van de bezuiniging verminderen. Geen ruimte voor incidentele projecten In het huidige budget is ruimte voor incidentele projecten. Deze blijven nodig, ook de komende jaren. Als dit deel wordt geschrapt, is er geen geld meer voor communicatie bij onverwachte of tijdelijke projecten. Budget sluit niet aan op jaarlijkse schommelingen Campagnes en projecten zorgen elk jaar voor andere kosten. Een vaste verlaging houdt daar geen rekening mee. Bij piekmomenten, zoals verkiezingen of grote projecten, kan geld tekort ontstaan. Minder middelen in verkiezingsjaren In verkiezingsjaren zijn extra campagnes en informatie nodig. Door een structurele ombuiging is er dan mogelijk te weinig budget om inwoners goed te informeren en te betrekken. Minder ruimte voor extra inzet Er is soms extra inzet nodig, zoals animaties of ontwerpwerk. Minder budget betekent dat dit minder vaak kan. De boodschap richting inwoners wordt dan mogelijk minder duidelijk of minder sterk.

3. Op welke termijn? Toelichting: Vanaf 2027.

4. Wat is de impact van deze ombuiging op inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen? Niet

Redelijk

Groot X

Toelichting: Minder duidelijke informatie voor inwoners Inwoners krijgen mogelijk minder heldere en tijdige informatie over beleid, veranderingen of gemeentelijke diensten. Dit kan leiden tot verwarring, minder betrokkenheid en minder vertrouwen in de gemeente. Ondernemers missen informatie Ondernemers worden minder goed geïnformeerd over regels, subsidies of ontwikkelingen. Minder steun voor maatschappelijke partners Organisaties zoals verenigingen en welzijnsinstellingen krijgen mogelijk minder zichtbaarheid en steun. Dit maakt samenwerken moeilijker en verkleint het bereik naar inwoners. Gevolg: minder transparantie en betrokkenheid Minder communicatie kan zorgen voor minder openheid, minder contact met onze inwoners en uiteindelijk een lagere kwaliteit van dienstverlening.

5. Wat is de organisatie impact van deze ombuiging? Niet

Redelijk

Groot X

Toelichting inhoudelijk: Teams moeten hun communicatie dan zelf regelen. Dat kost extra tijd en moeite. Als later toch extra geld nodig is, moet opnieuw budget worden aangevraagd. Ook dat kost tijd en inzet. De vraag is dan: levert dit nog wel de besparing op die was bedoeld?

Toelichting formatief:

6. Advies Toelichting: Communicatiebudget niet verlagen Een structurele verlaging van het communicatiebudget is onwenselijk. Het budget is nodig om goed te kunnen communiceren over belangrijke onderwerpen, zoals de ombuigingen, andere veranderingen, calamiteiten of grote gebeurtenissen. Ook is het nodig om flexibel om te gaan met wisselende kosten en de kwaliteit van de communicatie te bewaken. Het is niet praktisch om voor elk extra middel budget te moeten aanvragen. Incidentele projecten vragen ruimte In het communicatiebudget zit ook geld voor incidentele projecten. De verwachting is dat het aantal grote projecten de komende jaren niet afneemt. Daarom is het niet verstandig om dit deel van het budget te schrappen. Het kan technisch gezien wel, maar dan is er geen ruimte meer voor communicatie over losse of onverwachte projecten.

EINDE FORMULIER

KERNTAAK Kerntaak Taakveld

Bestuur en ondersteuning Overhead

ONDERZOEKSVRAAG Onderzoeksvraag vanuit de data-analyses n.v.t.

Antwoord onderzoeksvraag data-analyses

OMBUIGING

Ombuiging: Toelichting

D11 We geven de komende jaren niks uit aan organisatieontwikkeling.

1. Wat is een aannemelijke opbrengst (euro's of anders) 1a. Opbrengst in euro's: 2025 wordt apart genoemd omdat er wellicht kosten in 2025 gemaakt worden die resulteren in opbrengst later.

€

2025 -

2026 60.000

2027 60.000

2028 60.000

2029 60.000

Toelichting: Vanaf 2026 kan mogelijk €60.000 per jaar worden bespaard. Dit bedrag is het volledige budget voor organisatieontwikkeling. Dit budget wordt nu gebruikt voor teamontwikkeling, management development, trainingen organisatieprincipes, het uitvoeren van de organisatievisie, de quick scan en invulling geven aan de aanbevelingen van de accountant.

1b. Opbrengst in anders: Toelichting:

1c. Incidenteel of structureel? Toelichting: Structureel, omdat het een jaarlijks terugkerend budget is.

2. Wat zijn de belangrijke risico's bij realisatie van bij deze ombuiging? Toelichting: Minder kennis en vaardigheden Medewerkers kunnen hun werk minder goed doen omdat er minder aandacht is voor opleiding en ontwikkeling. Grotere kwetsbaarheid De organisatie wordt kwetsbaarder. We investeren dan niet genoeg in talentontwikkeling, teamontwikkeling en zelforganisatie. Adviezen worden minder snel opgevolgd Aanbevelingen uit controles (audits) worden minder snel uitgevoerd. Minder aantrekkelijk als werkgever Zonder ontwikkelmogelijkheden willen minder mensen bij ons werken. Slechter inspelen op veranderingen We kunnen moeilijker inspelen op (maatschappelijke) ontwikkelingen en trends.

3. Op welke termijn? Toelichting: Vanaf 2026.

4. Wat is de impact van deze ombuiging op inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen? Niet X

Redelijk

Groot

Niet

Redelijk X

Groot

Toelichting: Niet.

5. Wat is de organisatie impact van deze ombuiging?

Toelichting inhoudelijk: Zie risico's.

Toelichting formatief:

6. Advies Toelichting: Niet het volledige budget voor organisatieontwikkeling schrappen Gezien de risico’s is het wel verantwoord om in 2026, 2027, 2028 en 2029 incidenteel € 10.000 te besparen.

EINDE FORMULIER

KERNTAAK Kerntaak Taakveld

Bestuur en ondersteuning Overhead

ONDERZOEKSVRAAG Onderzoeksvraag vanuit de data-analyses n.v.t.

Antwoord onderzoeksvraag data-analyses

OMBUIGING

Ombuiging:

C49 We stoppen met de summerschool.

Toelichting

1. Wat is een aannemelijke opbrengst (euro's of anders) 1a. Opbrengst in euro's: 2025 wordt apart genoemd omdat er wellicht kosten in 2025 gemaakt worden die resulteren in opbrengst later.

€

2025 -

2026 20.000

2027 20.000

2028 20.000

2029 20.000

Toelichting: Als we stoppen met de summerschool, levert dat een besparing op van € 20.000. Wat is de summerschool? De summerschool is een programma in de zomer met workshops, korte trainingen en lezingen. Collega’s kunnen hieraan meedoen om kennis te delen, vitaler te worden en elkaar beter te leren kennen. Ook leren ze meer over de gemeente Rhenen. Wat kost het? De totale kosten bedragen € 20.000 per jaar. Dit gaat vooral naar de inkoop van trainingen en activiteiten. In format C48 en het bijbehorende budget is hiervan € 1.600 opgenomen. In 2024 is de summerschool grotendeels georganiseerd door collega’s zelf. Daardoor waren de kosten in 2024 lager: € 10.000. Waar komt het budget vandaan? Het summerschoolbudget komt uit het algemene opleidingsbudget. Dit budget is verdeeld in twee delen: - 1/3 voor gezamenlijke (generieke) opleidingen - 2/3 voor individuele opleidingen De € 20.000 voor de summerschool zit in het generieke deel.

1b. Opbrengst in anders: Toelichting:

1c. Incidenteel of structureel? Toelichting: Structureel, omdat het een jaarlijks terugkerend programma is.

2. Wat zijn de belangrijke risico's bij realisatie van bij deze ombuiging? Toelichting: Minder ontwikkeling van medewerkers Zonder de summerschool krijgen medewerkers minder kans om hun kennis en vaardigheden te verbeteren. Minder samenwerking tussen collega’s De summerschool zorgt voor meer verbinding tussen collega’s. Vervalt dit, dan kan de samenwerking minder goed worden. Minder inzet op vitaliteit We gebruiken de summerschool ook voor vitaliteitsactiviteiten, juist vanwege het hoge ziekteverzuim. Als we stoppen, missen we deze kans om daarin te investeren. Minder aantrekkelijk als werkgever De summerschool wordt door medewerkers gewaardeerd. Als we stoppen, kunnen we minder aantrekkelijk worden als werkgever.

3. Op welke termijn? Toelichting: Vanaf 2026.

4. Wat is de impact van deze ombuiging op inwoners, ondernemers en maatschappelijke partijen? Niet X

Redelijk

Groot

Niet

Redelijk X

Groot

Toelichting: Geen.

5. Wat is de organisatie impact van deze ombuiging?

Toelichting inhoudelijk: Zonder de summerschool nemen de ontwikkeling van medewerkers, de onderlinge verbinding en de aandacht voor vitaliteit af. De summerschool wordt sterk gewaardeerd en draagt bij aan goed werkgeverschap. Vervalt dit, dan worden we minder aantrekkelijk als werkgever.

Toelichting formatief:

6. Advies Toelichting: Summerschool in afgeslankte vorm voortzetten Dit betekent een ombuiging van € 10.000 per jaar in 2026 en 2027. Vanwege de genoemde risico’s is het advies om de Summerschool in 2026 en 2027 in afgeslankte vorm te organiseren. Zo blijven we investeren in ontwikkeling, verbinding en vitaliteit van medewerkers, maar met minder kosten. De helft van het oorspronkelijke budget (€ 20.000) blijft beschikbaar.

EINDE FORMULIER