Begroting 2022-klein

Begroting 2022 - 2025

PERSPECTIEFNOTA 2022

Planning en control cyclus 2022

BEGROTING 2022

De raad heeft in juli 2021 de kaders voor de begroting 2022 vastgesteld.

De raad stelt in november 2021 het beleid en de bijbehorende middelen voor het begrotingsjaar 2022 vast.

VOORJAARSRAPPORTAGE 2022

De raad wordt in het 3e kwartaal 2022 geïnformeerd over de voortgang van het bestuurprogramma en zal de aangepaste budgetten vaststellen.

NAJAARSRAPPORTAGE 2022

De raad wordt in het 4e kwartaal 2022 geïnformeerd over de voortgang van het bestuurprogramma en zal de aangepaste budgetten vaststellen.

JAARSTUKKEN 2022

Het college legt in het 2e kwartaal van 2023 verantwoording af aan de raad over begrotingsjaar 2022.

2

inhoudsopgave

H2

INHOUDSOPGAVE H1 Inleiding De gemeente Rhenen in het kort

4

2.6

Programma Veiligheid en handhaving 6.1 - Deelprogramma Openbare orde en veiligheid 6.2 - Deelprogramma Handhaving

74 76 79

Programma Algemene dekkingsmiddelen 7.1 - Deelporgramma Belastingen 7.2 - Deelprogramma Overige dekkingsmiddelen

82 83 84

1.1 1.1 .1 1.1.2

Bestuur van de gemeente Rhenen College van burgemeester en wethouders De gemeenteraad

6 8 9 11

1.2 1.3

Bericht van het college Financieel en inhoudelijk beeld op hoofdlijnen

12 18

2.7

21

H3 Paragrafen

88

3.1 - Lokale heffingen 3.2 - Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3.3 - Onderhoud kapitaalgoederen 3.4 - Financiering 3.5 - Bedrijfsvoering 3.6 - Verbonden partijen 3.7 - Grondbeleid 3.8 - Duurzaamheid 3.9- -Subsidieverlening

90 100 105 113 118 126 128 133 136

H4

Financiële begroting

140

4.1 - Grondslagen 4.2 - Financieel beeld 2022 - 2025 4.2.1 - Financiële positie  4.3 - Financiële exploitatie  4.3.1 - Verschillenanalyse  4.3.2 - Meerjarenraming 2023 - 2025 4.3.3 - Baten en lasten per taakveld 4.4.4 - Arbeidskosten geralateerde verplichtingen 4.4 - Balansen 2022 - 2025

142 143 148 160 162 172 174 178 180

H5

Bijlagen

185

EMU Saldo Hyperlinks en QR codes naar documenten

186 187

H2 Beleidsbegroting

2.0 2.1

2.2 2.3 2.4

Inleiding 22 Overstijgende thema’s 24 Programma 1 - Bedrijfvoering 27 1.1. Deelprogramma Bestuur28

1.2 Deelprogramma Organisatie 1.3 Deelprogramma Facilitair

32 33

Programma 2 - Dienstverlening

35

2.1 Deelprogramma Rhenense Publieksbalie

36

Programma 3 - Fysiek

37

3.1 Deelprogramma Verkeer en Openbare ruimte 3.2 Deelprogramma Ruimtelijke ontwikkeling 3.3 Deelprogramma Duurzaamheid

39 43 47

Programma 4 - Sociaal maatschappelijk 50 4.0 - Deelprogramma Sociaal domein 52 4.1 - Deelprogramma Jeugd preventief53

4.2 - Deelprogramma Jeugd maatwerk 56 4.3 - Deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning preventief 59 4.4 - Deelprogramma Maatschappelijke ondersteuning maatwerk 60 4.5 - Deelprogramma Participatie preventief 63 4.6 - Deelprogramma Participatie maatwerk 65

2.5

Programma 5 - Economie en toerisme 5.1 - Deelprogramma Economische zaken

68 69

3

H1

INLEIDING 4

5

gemeente Rhenen in het kort

1.0

Algemeen Rhenen is een historische stad aan de Neder-Rijn, in de bosrijke omgeving van de Utrechtse Heuvelrug. Als u Rhenen vanuit de Betuwe binnenrijdt waant u zich een beetje in het buitenland door de hoogteverschillen in het landschap. ‘s Avonds in het donker geven de vele lichtjes tegen de heuvels en de verlichte Cuneratoren een prachtig schouwspel. De historische benedenstad van Rhenen voert u terug in de tijd. Hier vindt u - naast smalle pittoreske straatjes en pleintjes en restanten van de eeuwenoude stadswallen - de markante Cunerakerk met toren. Een laat-gotische kerk, gebouwd tussen 1492 en 1531. En door velen beschouwd als de mooiste van Nederland. Rhenen is een stad en gemeente in de provincie Utrecht. De gemeente Rhenen bestaat uit de woonkernen Rhenen, Elst en Achterberg. De gemeente Rhenen telt op 1 januari 2021 20.203 inwoners. De gemeente heeft een oppervlakte van circa 43 km², waarvan circa 3 km² water. Rhenen ligt op de zuidoostpunt van de Utrechtse Heuvelrug. De oostelijk gelegen - en tot de gemeente behorende - Grebbeberg is de laatste heuvel van deze stuwwal.

Gemeentewapen De elementen uit het wapen van Rhenen zijn zo oud als de toekenning van het stadsrecht door de bisschop van Utrecht. Het wapen is afgeleid van de oude stadszegels. Het oudst bekende stadszegel dateert uit 1258. Er is in de loop van de tijd wel wat aan veranderd. Het huidige wapen gaat terug op het stadszegel van 1483. Het bestaat uit een zilveren achtergrond met daarop een rood kasteel. Je zou er ook de stad zelf in kunnen herkennen met haar muur en drie poorten. De torens / poorten hebben blauwe daken. Bovenin zweeft een sleutel, die kan worden opgevat als symbool voor het zelfbestuur van de stad. maar ook als verwijzing naar de apostel Petrus als sleutelbewaarder. Net als in de stad Utrecht zou de oudste kerk van Rhenen gewijd zijn aan St. Pieter, hoewel dat twijfelachtig is. Het wapenschild wordt vastgehouden door twee gouden leeuwen en “bekroond” met een gouden kroon. De wapens van Achterberg en Elst zijn van jongere datum en geen echte gemeentewapens. Het wapen van Achterberg maakt wel gebruik van twee oudere wapens, namelijk dat van de dijkgraaf en heemraadschap van de Rhenense Neude en Achterbergse Hooilanden. Het kasteel lijkt afkomstig van het wapen van Rhenen, maar kan ook staan voor het kasteel dat ooit in Achterberg stond: De Horst.

Het scheepje in de onderste helft is afkomstig van het wapen van het Veenraadschap in Veenendaal, dat in 1563 werd opgericht. Het heemraadschap en het Veenraadschap dekken samen het bijna volledige dorpsgebied van Achterberg. Het wapen van Elst is een ontwerp van Ad de Jong, geboren te Rhenen en actief in de historische vereniging van Rhenen. Hij maakte een “sprekend” wapen op grond van oude elementen en overwegingen, die al eeuwenlang worden gevolgd bij het ontwerpen van wapens.

De gemeente Rhenen in het kort

6

gemeente Rhenen in het kort

1.0

Rhenen Rhenen is van oorsprong een vestingstad. Bij herhaling fungeerde ze als voorpost. In vroeger eeuwen van het Sticht van Utrecht tegen de dreiging uit het Gelderse hertogdom. En in de recente geschiedenis van de Vesting Holland. Rhenen is daardoor vaak en vergaand verwoest. Het laatst in de jaren 1940–1945. Het monument bij de ingang van het oude gemeentehuis aan de Herenstraat is een herinnering aan deze verwoesting en aan de wederopbouw.

Elst In Elst leefde men vroeger van de tabaksteelt. U vindt er ook nu nog tabaksschuren, die echter niet meer als zodanig dienst doen. Elst heeft een aardkundig monument in de vorm van het sneeuwsmeltwaterdal op de Plantage Willem III. Een aardkundig monument is een gebied waarin je de ontwikkeling van de aarde over honderden, duizenden of zelfs tienduizenden jaren met eigen ogen kunt zien.. Boven is een uitgerukte elzenboom zichtbaar. De natuurlijke begroeiing van de omgeving van Elst bestond uit uitgestrekte elzenbossen; daaraan dankt de kern wellicht haar naam. In de onderste helft komt de sleutel van St. Pieter terug en verder de lelie. Het Utrechtse kapittel van St. Pieter bezat omvangrijke landerijen rond Elst. Het westelijke deel van Elst viel tot de gemeentelijke herindeling van 2006 onder Amerongen. Het symbool van Amerongen is de lelie. Het wapen wordt nog gebruikt in officiële aktes, in een uittreksel van de burgerlijke stand en in de ambtsketen van de burgemeester.

Achterberg De kern Achterberg is vooral agrarisch getint met prachtige (monumentale) boerderijen. In de Middeleeuwen bezaten de landsheren - de bisschoppen van Utrecht - een slot in Achterberg, genaamd De Horst. Aan verschillende van deze (kerk)vorsten zijn herinneringen bewaard gebleven. Zo bestaan er nog brieven en oorkonden die op De Horst geschreven zijn en door de bisschoppen getekend.

7

het bestuur van de gemeente Rhenen

1.1

Organogram In het organogram is de organisatiestructuur van de gemeente Rhenen weergegeven. De organisatiestructuur is een hulpmiddel dat ervoor moet zorgen dat de gemeente Rhenen haar doelen zo optimaal mogelijk bereikt.

GEMEENTERAAD RHENEN REKENKAMER

RAADSGRIFFIE

COMMISSIE BESTUUR & FINANCIËN

COMMISSIE RUIMTE & ECONOMIE

COMMISSIE SAMENLEVING

COLLEGE VAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS

INTEGRAAL MANAGEMENT TEAM CLUSTER FYSIEK

CLUSTER DIENSTVERLENING

8

CLUSTER SOCIAAL MAATSCHAPPELIJK

CLUSTER BEDRIJFSVOERING

1.1 Het bestuur van de gemeente Rhenen

8

het bestuur van de gemeente Rhenen

1.1.1

1.1.1 College van burgemeester en wethouders Het college van burgemeester en wethouders vormt het bestuur van de gemeente en voert de besluiten uit van de gemeenteraad (zie 1.1.2). Hieronder volgt een overzicht van de samenstelling van het college van B&W conform de samenstelling op 1 september 2021:

Burgemeester Hans van der Pas Portefeuille: Openbare orde en veiligheid, Kabinetszaken, Coördinatie bestuur en beleid, Bedrijfsvoering & Communicatie (incl. website, ICT, Juridische zaken en P&O), Handhaving, Grondbeleid, Recreatie & Toerisme, Regio Foodvalley (Eiwittransitie). Project Portefeuille: Kwintelooijen, Slag om de Grebbeberg.

Wethouder Barth van Eeten (Progressieve combinatie) Portefeuille: Sociaal Domein (WMO, Welzijn), Sport en cultuur, Volksgezondheid/GGD, Kerngericht werken, Wonen, Dienstverlening inclusief Rhenense publieksbalie. Project Portefeuille: Accommodatie- en vastgoedbeleid, museumkwartier.

Wethouder Hans Boerkamp (D66) Portefeuille: Financiën (inclusief belastingen), Onderwijs en kinderopvang, Mobiliteit en bereikbaarheid (inclusief weginrichting, OV, fietsveiligheid en parkeerbeleid), Nutsbedrijven, Basismobiliteit, Cultuurhistorie & monumenten (incl. Grebbelinie, Collectiebeheer museum, Archeologie). Project Portefeuille: IKC Daltonschool, Rijnbrug.

Wethouder Jolanda de Heer-Verheij (ChristenUnie) Portefeuille: Sociaal Domein (Jeugdhulp, Participatiewet), Duurzaamheid, Economie.

Wethouder P. de Rooij (SGP) Portefeuille: Ruimtelijke ordening, Omgevingswet, Ruimtelijke projecten, Vergunningen, Openbare werken (uitvoering), Afvalinzameling, Natuur, landschap en buitengebied, Milieu, Vastgoed Beheer. Project Portefeuille: Bedrijventerrein, Thijmseberg (uitbreiding), Ruimtelijke projecten, MOB-complex.

9

10

het bestuur van de gemeente Rhenen

1.1.2

1.1.2 Gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan in een gemeente en is te vergelijken met de Tweede Kamer: - de gemeenteraad bepaalt (de hoofdlijnen van) het beleid en ziet toe op de uitvoering daarvan door het college van B&W rekening houdend met signalen en informatie uit de samenleving; en - de gemeenteraad stelt de begroting en jaarrekening vast en benoemt en ontslaat wethouders. De gemeenteraad van Rhenen is samengesteld uit 17 raadsleden. Op deze pagina het overzicht van de gemeenteraad conform de samenstelling op 1 september 2021. Gert van Laar

Gert Hovestad

Leo Schenk

Arjen Bonnema

Richard Salari

Hans Hoksbergen

Olaf Ostendorf

Gabriëlle Geerts

Marco Mulder

Nico Drost

Astrid Rooseboom

Mirjam Rijnsburger

Rikki Dijksman

Geertje Wiesenekker

Willem Oorschot

Rik ter Horst

Eef Brouwer 11

H1.2

12

bericht van het college

1.2 Bericht van het College

12

bericht van het college

Dit is de laatste begroting van deze bestuursperiode. Het vertrekpunt van deze begroting is dan ook het bestuursprogramma, waarvan een groot deel is uitgevoerd of in gang is gezet. Thema’s als duurzaamheid en de woningbouwopgave blijven van belang en lopen als rode draad door deze begroting heen. Er zijn ook nieuwe ontwikkelingen die niet waren voorzien bij het opstellen van het bestuursprogramma, zoals de plannen voor een MFG in Rhenen. Natuurlijk zullen ook de gevolgen van corona doorwerken in 2022. Vandaar ook het plan voor een extra impuls voor de samenleving. Organisatie en Dienstverlening We werken organisatiebreed door aan de verbetering van de dienstverlening aan onze inwoners en bedrijven. In ons werk blijft de inwoner centraal staan en werken we aan de verbeteringen die uit de klantreizen (interviews met inwoners) zijn gekomen. Nieuwe website Begin 2022 wordt onze website compleet vernieuwd. Onze gemeentelijke website is het belangrijkste contactkanaal voor onze dienstverlening. Het doel van de vernieuwing is een actuele, eigentijdse, veilige en toegankelijke website die ook goed en efficiënt te onderhouden is. En die op de toekomst is voorbereid (focus op digitale dienstverlening). Dit zorgt voor

1.2

een professionele uitstraling van de gemeente, tevreden inwoners, bedrijven en instellingen en minder werk voor de organisatie. Inwoners praten en werken mee aan onze plannen Wij werken samen met onze inwoners en bedrijven. Dit betekent dat we hen uitnodigen om mee te denken en mee te doen. Dankzij enquêtes via het inwonerspanel ‘Rhenen spreekt’ geven we beter richting aan de beleidsplannen. Door participatiebijeenkomsten en interviews worden inwoners en bedrijven actief betrokken. Ze gaan meedoen en voelen zich betrokken. In 2021 zijn we gestart met de gesprekken over de Visie op Rhenen 2035 en deze wordt in 2022 uitgewerkt. Duurzaamheid en klimaat Ruimtelijke adaptatie De gevolgen van klimaatverandering zijn merkbaar. Wateroverlast en hittestress zijn hier voorbeelden van. Om hier in de toekomst beter op in te spelen, wordt nu gewerkt aan het beleidsplan Ruimtelijke Adaptatie waarbij het doel is dat Rhenen in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is ingericht. Dat wil zeggen dat we de schade door hittestress, wateroverlast, droogte en overstromingen zo veel mogelijk willen beperken. Aan het beleidsplan ligt het landelijke Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) ten grondslag en het beleidsplan wordt in 2022 afgerond.

13

bericht van het college

Zonneladder Als overheid hebben we de opdracht om een manier te vinden om op een duurzame manier energie op te wekken. In 2021 hebben we daarvoor met de raad de Zonneladder opgesteld. Belangrijk uitgangspunt hiervan is dat ingezet wordt op zon op dak, maar dat zon op land niet uitgesloten is. In 2022 gaan we ons inzetten om de mogelijkheden van zon op dak in de gemeente verder te onderzoeken en te ontwikkelen. Dit alles in samenspraak en samenwerking met inwoners. Afvalinzameling We zetten door met de ingezette aanpak voor het beter scheiden van afval aan de bron. Dat doen we ook om de verwerking betaalbaar te houden. De maatregelen die hiervoor genomen zijn lijken hun vruchten al af te werpen. Het scheidingspercentage al is gestegen van 68% eind 2020 naar 72% in juli 2021 De ambitie voor 2022 is om dit naar 75% te brengen, en uiteindelijk naar 100%. Groenbeleid Het beleidsplan Ruimtelijke adaptatie is de basis voor het groenbeleid dan we in 2022 willen vaststellen. Het groenbeleid gaat verder in op klimaatadaptatie, biodiversiteit en leefbaarheid. In het plan worden kaders geformuleerd zodat invulling gegeven kan worden aan initiatieven vanuit inwoners of belangengroeperingen die daarbinnen passen en vrijheid geven om deel te nemen aan nationale en regionale programma’s zoals de Heuvelrugtuinen, groene schoolpleinen en Groen Groeit Mee.

1.2

Wonen in wijken Woningbouw Rhenen wil een aantrekkelijke woongemeente zijn met een passende woningvoorraad die aansluit bij de behoefte. In 2021 is de Woonvisie geëvalueerd. De ambitie voor extra woningen is verhoogd naar 85-90 woningen per jaar tot 2030 en 10-25 woningen per jaar tussen 2030 en 2040. Andere belangrijke aandachtspunten in deze visie zijn de groeiende behoefte aan woningen met 24-uurs zorg, woningen voor starters en senioren en woonruimte voor arbeidsmigranten. Voor een toelichting op de woningbouwprojecten verwijzen wij u naar deelprogramma 3.2 Ruimtelijke ontwikkeling en de paragraaf Grondexploitatie. MFG Rhenen In 2021 is samen met de raad, de gebruikers en omwonenden het Programma van Eisen Design & Build voor het nieuwe MFG Rhenen opgesteld. Ook inwoners van Rhenen zijn via een enquête van inwonerpanel Rhenen Spreekt gevraagd wat zij belangrijk vinden. In de zomer van 2021 is de aanbesteding voor dit nieuwbouwplan opgestart. De aanbesteding vindt plaats binnen de raming van € 700.000 exploitatiekosten per jaar voor de gemeente. In december 2021 is bekend welke partij het nieuwe MFG gaat ontwikkelen. In 2022 werken we met de ontwikkelaar aan het ontwerp. Integraal huisvestingsplan onderwijs We gaan komend jaar een integraal huisvestingsplan voor de scholen in Rhenen opstellen.

14

bericht van het college

Dit heeft zowel het karakter van een beleidskader als van een planningsinstrument. Hierinkomen onder meer de visie, aanpak en financiële middelen aan bod. Ook geeft het zicht op de kwaliteit en kwantiteit van de beschikbare onderwijsvoorzieningen in relatie met de inhoudelijke ontwikkelingen en wettelijke eisen. Mobiliteit en bereikbaarheid Veilig voor fietsers en voetgangers We gaan door met de verbetering van belangrijke fietsroutes en het wegnemen van knelpunten. We onderzoeken samen met de provincie de veiligheid bij het kruispunt op de N225 bij de Zwarteweg/Grebbeweg. Samen met inwoners is in 2021 een ontwerp gemaakt voor de herinrichting van de Nieuwe Veenendaalseweg. Deze wordt veiliger, zeker voor fietsers en voetgangers. Ook de leefbaarheid in de straat nemen we mee. De werkzaamheden vinden grotendeels plaats in 2022. Rijnbrug Om de doorstroming en de bereikbaarheid van de regio te verbeteren, is het nodig om de verkeerssituatie op en rond de Rijnbrug in Rhenen aan te pakken. Eind 2018 is al besloten om de Rijnbrug te verbreden van 1x2 naar 2x2 rijstroken en deze verbreding door te trekken tot aan de N320 in Kesteren. De voorbereiding van het project gaat in 2022 door. Versterking Grebbedijk De Grebbedijk beschermt ons tegen hoge waterstanden in de Rijn. Ook in de toekomst

1.2

moet de dijk veiligheid bieden, daarom wordt deze versterkt. Alle betrokken partijen tekenden een samenwerkingsovereenkomst. Met elkaar werken we het komend jaar verder aan een ontwerp voor de versterking van de dijk én de herinrichting van het omliggende gebied. Onze focus is daarbij vooral op het herstel van het Hoornwerk als onderdeel van de dijkversterking Dit is tevens historisch militair erfgoed, als onderdeel van de Grebbelinie. Ruimte en economie Omgevingswet Halverwege 2022 treedt zeer waarschijnlijk alsnog de Omgevingswet in werking. Dit vraagt van ons dat we de komende jaren stapsgewijs alle lokale regelgeving overzetten. In 2021 zijn drie voorstellen in de raad behandeld; het adviesrecht raad bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten, delegatiebesluit voor het wijzigen van een omgevingsplan en het instellen van een adviescommissie ruimtelijke kwaliteit. Een aantal zaken moeten we in 2022 nog regelen, onder meer het vaststellen van een nieuwe verordening Leges en het participatiedocument. Economische Agenda In 2021 is gewerkt aan de economische agenda voor Rhenen. Samen met ondernemers en andere belanghebbenden. In december 2021 wordt de economische agenda naar verwachting vastgesteld. Voor een vitale stad, een duurzaam bedrijventerrein en een toekomstbestendig buitengebied. In het begrotingsjaar 2022 starten we met de uitvoering.

15

bericht van het college

Regio Foodvalley Gezonde en duurzame voeding voor iedereen. Dat is de ambitie van de regio Foodvalley. Die ambitie vraagt om kennis, innovatie én actie bij verschillende projecten op het gebied van landbouw en voeding. De sleutel tot het succes is de intensieve samenwerking tussen ondernemers, kennisinstellingen en overheden. Gezamenlijk investeren we in wonen, werken, bereikbaarheid en onderwijs. In 2022 zal er verder uitvoering worden gegeven aan de drie sporen van de Regio Deal: 1. versnelde transitie van de primaire sector, 2. gezonde voeding: van prille start tot oude dag, 3. versterking kenniscluster Foodvalley. Verder wordt in 2022 uitvoering gegeven aan de nieuw vastgestelde strategische agenda. Rhenen als toeristische bestemming Rhenen is een aantrekkelijke gemeente voor recreatie en toerisme. Voor onze eigen inwoners, maar ook voor mensen van buiten. Wij stimuleren recreatie en toerisme, omdat dit juist ook economisch iets oplevert voor de Rhenense ondernemers. Onze cultuurhistorie is een belangrijke pijler voor onze recreatie en toerisme en daarom gaan het erfgoedbeleid verder verdiepen. Ook krijgt het initiatief van inwoners voor een nieuwe passantenhaven steeds meer vorm. Hiervoor worden nu bijeenkomsten met betrokken partijen georganiseerd.

1.2

Recreatiegebied Kwintelooijen De laatste jaren is de gemeente Rhenen zelf weer verantwoordelijk voor het recreatiegebied Kwintelooijen. Dit doen we samen met de gemeente Veenendaal. Om de kwaliteit van Kwintelooijen op peil te houden hebben we partijen gezocht, die daaraan willen bijdragen. Daarbij was een goede balans tussen recreatie en natuur van groot belang. Eerder is er, na een uitgebreide marktuitvraag, een keuze gemaakt voor een ondernemer, die een (horeca) voorziening mag gaan exploiteren. Daarbij moet er nadrukkelijk sprake zijn van meerwaarde voor het gebied. Indien de noodzakelijke procedures vlot kunnen worden doorlopen, wordt in voorjaar 2022 de voorziening gerealiseerd. Museumkwartier Het Stadsmuseum Rhenen draait nu bijna 3 jaar zelfstandig en heeft een positieve ontwikkeling doorgemaakt. Naast de verhuizing en verbouwing van het museum in het Oude Raadhuis, was de opdracht van de gemeenteraad om de panden aan de Kerkstraat 1 en 3 te verkopen. Stichting ’t Brandtweer heeft de panden gekocht van de gemeente. De stichting biedt een plek aan zelfstandige professionals en creatieve makers voor samenwerken, leren en ontmoeten. Met hun initiatief willen zij een impuls geven aan het museumgebied en zo een waardevolle bijdrage leveren aan het culturele, sociale en toeristische klimaat van Rhenen. Dit wordt in 2022 verder vormgegeven.

16

bericht van het college

Zorgen en omzien naar elkaar Centrumplan Elst Samen met de Dorpsraad vereniging Dorpsbelang Elst wordt gewerkt aan een nieuw centrumplan voor Elst. Doel van dit plan is om een centrum te krijgen waar het prettig is om boodschappen te doen en waar mensen uit Elst elkaar kunnen ontmoeten. Het is dan ook niet de bedoeling om alleen de fysieke kenmerken van het centrum te betrekken in de visie. Maar ook zaken als leefbaarheid, klimaatadaptatie en sociale cohesie zijn belangrijke factoren om mee te nemen in de visie en planvorming. Eind 2021 moet er een concreet voorstel liggen vanuit Elst waar de raad een besluit over kan nemen. In 2022 maken we verdere afspraken over het dorpscentrum van Elst. Plan Armoede In 2021 heeft het college het Plan van Aanpak Armoedebestrijding vastgesteld. Onderdeel van dit plan is om voor 25 gezinnen met geldzorgen een plan van aanpak te ontwikkelen. De diverse netwerkorganisaties spelen hierin een belangrijke rol. Maatjes/buddies gaan de huishoudens in de pilot ondersteunen op alle levensgebieden. Ambitie is om in de tweede helft van 2021 de betrokken maatjes op te leiden en met dit project van start te gaan. In 2022 volgt een verdere uitrol.

1.2

Tot slot Dit zijn de opvallendste onderwerpen waar we in 2022 met de gemeentelijke organisatie, onze partners en inwoners aan gaan werken. De financiën staan er momenteel, in vergelijking met veel andere gemeenten, goed voor. We blijven in staat om te investeren in onze samenleving. Een jaar geleden hielden we nog rekening met de mogelijkheid van forse bezuinigingsmaatregelen. Doordat het rijk extra heeft moeten bijdragen in het gemeentefonds, is daar op dit moment geen sprake van. Wilt u meer weten? U bent van harte welkom, we vertellen het u graag!

Met hartelijke groet, Het college van Burgemeester en Wethouders

17

1.3 Financieel en inhoudelijk beeld op hoofdlijnen

18

financieel en inhoudelijk op hoofdlijnen

ECONOMISCHE ONTWIKKELINGEN Ontwikkelingen op de rijksbegroting Gemeenten zijn via het principe van samen trap op en trap af direct gekoppeld aan de ontwikkelingen op de rijksbegroting. Daarom is het van belang om kort aandacht te schenken aan de verwachte ontwikkeling van de Nederlandse economie. De laatste prognoses over de economie zijn door het Centraal Planbureau Bureau (CPB) gepresenteerd in raming van augustus 2021. Deze ramingen vormen doorgaans ook het uitgangspunt voor de rijksbegroting op Prinsjesdag. Economische ontwikkelingen 2021 en 2022 (CPB: augustusraming 2021) De ramingen van het CPB uit augustus zijn gepresenteerd onder de noemer “Economie herstelt veerkrachtig, maar onzekerheid corona blijft”. De verwachting is dat de economie in 2021 groeit met bijna 4% (2%*), gevolgd door ruim 3% (3,5%*) groei in 2022. Hierbij wordt er van uitgegaan dat er in het kader van corona geen grootschalige nieuwe contactbeperkingen nodig zijn. De werkloosheid loopt na het wegvallen van de steunmaatregelen slechts licht op tot 3,6% (4,5%*) in 2022, daarmee blijft er sprake van krapte op de arbeidsmarkt. De overheidsfinanciën herstellen in lijn met de ontwikkeling van de economie. In 2021 is er nog een begrotingstekort van 5,3%, maar in 2022 daalt dit door het wegvallen van de coronasteun en het aantrekken van de belastinginkomsten tot 1,8%.

Door de snelle groei van de economie, daalt de overheidsschuld als percentage van de economie dan weer. De verwachting is dat de loonontwikkeling vertraagd reageert op de economische groei en eerst nog wat achter blijft bij de inflatie, die wel langzaam oploopt, mede veroorzaakt door de gestegen grondstofprijzen. Daar waar het CPB dit voorjaar een veel beperktere loon- en prijsontwikkeling raamde, neemt die nu dus juist weer toe. In de meicirculaire van dit jaar was de raming van het CPB uit het voorjaar de reden voor een negatieve bijstelling van de accressen. De prijs overheidsconsumptie, beloning werknemers stijgt van 1,2% ten tijde van de meicirculaire naar 2,7% in de augustusraming. De prijs overheidsconsumptie netto materieel (de zgn. ‘imoc’) neemt toe van 1,4% naar 1,9%. De kans is groot dat het Rijk in de septembercirculaire de accressen aan de hand van deze bijgestelde loon- en prijsramingen weer opwaarts bijstelt.

1.2

Overigens blijft het afwachten of deze percentages inderdaad gerealiseerd zullen worden. Dat is van vele factoren afhankelijk. Onder andere van de cao-onderhandelingen en van de prijsontwikkelingen op diverse terreinen. *De percentages tussen haakjes zijn afkomstig uit de ramingen van het CPB uit maart 2021. Op basis van deze ramingen wordt door het Rijk de meicirculaire 2021 opgesteld. De meicirculaire vormt voor veel gemeenten het uitgangspunt voor het opstellen van de (meerjaren) begroting 2022 – 2025. Financiële positie De financiële positie van de gemeente is redelijk en op onderdelen goed te noemen. Deze conclusie is de uitkomst van een analyse op de pijlers onder het financieel beleid, aangevuld met een analyse van wettelijk voorgeschreven financiële kengetallen. De structurele exploitatieruimte en de schuldenpositie vragen de komende jaren aandacht. De beperkte structurele exploitatieruimte zal bij intensivering van bestaand beleid of nieuw beleid en rekening houdend met de onzekerheden en risico’s vragen om het maken van fundamentele keuzes. Ook ombuigingen zijn in dat verband niet uitgesloten. De schuldpositie loopt de komende jaren op en verschuift van voldoende naar matig. De gemeente scoort daarentegen uitstekend op de onderdelen risico’s bij de grondexploitatie en de ratio weerstandsvermogen. Een uitgebreide toelichting is opgenomen in de financiële begroting.

Ontwikkeling resultaten De (meerjaren)begroting 2022 – 2025 laat voor alle jaren voordelige resultaten zien. In de perspectiefnota 2022 waren die resultaten nog nadelig. De verbetering is toe te schrijven aan de extra middelen die gemeenten mogen opnemen als compensatie voor de tekorten bij de jeugdzorg. De compensatie is voor 2023 – 2025 enigszins onzeker omdat de definitieve besluitvorming hierover wordt overgelaten aan een nieuw kabinet. Ontwikkeling resultaten 2022 - 2025

2022

2023

2024

2025

A. Resultaten perspectiefnota 2022

48 N

212 N 150 N

151 N

B. Aanpassing budgetten bij opstellen (meerjaren) begroting 2022 - 2025

789 V

223 V 203 V

202 V

C. Begrotingsresultaten 2022 – 2025

741 V

11 V

51 V

53 V

19

financieel en inhoudelijk op hoofdlijnen

De grootste financiële bijstellingen die na het opstellen van de perspectiefnota 2022 hebben plaatsgevonden bestaan uit: a. Wettelijke onvermijdelijke plannen uit de perspectiefnota 2022: digitale transformatie en het advies- en meldpunt verward b. Overige beleidsvoornemens college: uitbreiding formatie fysieke ruimte (3,8 FTE) en 1 FTE vastgoed en accommodatiebeleid c. Extra rijksmiddelen voor compensatie tekorten jeugdzorg d. Ontwikkeling bijstand Structureel en Incidenteel resultaat De begrotingsresultaten zijn te verdelen in een structureel en incidenteel resultaat. Het structureel resultaat is van belang bij het bepalen van het toezicht door de provincie. Ook vormt het een belangrijke pijler onder het financieel beleid van de gemeente. Bij de perspectiefnota 2022 waren de structurele resultaten voor alle jaren nadelig. Hierin stond onze gemeente niet alleen. Veel gemeenten waren in afwachting van de mogelijkheden om de uitkomsten van de arbitragecommissie jeugd structureel in de begroting te mogen opnemen. Hierover zijn landelijk afspraken gemaakt, waardoor gemeenten noodzakelijke ombuigingen nu kunnen voorkomen. In onderstaande tabel zijn de begrotingsresultaten onderverdeeld in structurele en incidentele resultaten. Structureel en incidenteel resultaat

2022

2023

2024

2025

Structureel en incidenteel resultaat begroting Structureel resultaat

644 V

60 N

67 V

65 V

Beleidsvoornemens en moties perspectiefnota In de perspectiefnota heeft de raad ingestemd met: a. de wettelijke/onvermijdelijke beleidsvoornemens; en b. de (overige) beleidsvoornemens die een extra economische impuls geven na corona. Beide onderdelen zijn overeenkomstig de besluitvorming bij de perspectiefnota verwerkt in de begroting. Ook de beleidsvoornemens die samenhangen met de formatie zijn in de begroting opgenomen. De ruimte in de begroting was hiervoor toereikend. In de raadsvergadering van de perspectiefnota zijn 10 moties aangenomen. Het college heeft aangegeven deze moties te betrekken bij het opstellen van de (meerjaren)begroting. Over de afweging en de keuzes van het college heeft u een afzonderlijke informatienota ontvangen. Belangrijke documenten en websites Een klik op de tekst verwijst u naar de websites of documenten. Algemene informatie

Algemeen gemeente Rhenen

Waarstaatjegemeente >>

Website gemeente Rhenen >>

Website VNG >>

Raadsinformatiesysteem >>

Raadslid.nu >>

Openbare raadsdossiers >>

Financiën algemeen

Planning en control Rhenen

Data Financiën Decentrale Overheden>>

Incidenteel resultaat

97 V

71 V

14 N

14 N

Atlas van de lokale lasten 2021 >>

Begrotingsresultaten 2022 - 2025

741 V

11 V

53 V

51 V

BDO benchmark >>

Ook de verbetering van de structurele resultaten is het gevolg van de extra Rijksmiddelen voor de compensatie van de jeugdtekorten.

1.3

Perspectiefnota 2022 >> Addendum perspectiefnota 2022 >> Begroting 2021 -2024 >> Jaarstukken 2020 >>

Een nadere toelichting op de financiële positie treft u aan in de financiële begroting.

20

H2

BELEIDSBEGROTING

21

inleiding

2

INLEIDING BELEIDSBEGROTING

PROGRAMMA’S

De beleidsbegroting bestaat uit een programmaplan en de paragrafen. Het programmaplan is onderverdeeld in: a. 2 programma overstijgende thema’s en b. 7 reguliere programma’s.

De zeven reguliere programma’s zijn een vast onderdeel in de begroting. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten. Deze worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen binnen het programma te realiseren. Ieder (deel)programma is opgebouwd uit de 3 W-vragen die op grond van de BBV verplicht zijn: 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we ervoor doen? 3. Wat mag het kosten?

PROGRAMMA OVERSTIJGENDE THEMA’S De twee programma overstijgende thema’s gaan over duurzaamheid en de woningbouwopgave. Aan beide thema’s is door de landelijke overheid een hoge urgentie toegekend. Daarom zijn alleen deze twee thema’s in de begroting opgenomen. Een programma overstijgend thema kan niet alleen door overheden worden opgelost. Het is noodzakelijk dat maatschappelijke organisaties, bedrijven, kennisinstellingen en inwoners hieraan een (ondersteunende) bijdrage leveren. Andere kenmerken zijn: a. hebben betrekking op meerdere beleidsterreinen en/of leefdomeinen; b. zijn toekomstgericht (vaak voor de lange termijn) en c. zijn van grote invloed op de samenleving. Tussen de thema’s en de programma’s zijn onderlinge relaties gelegd. Voor duurzaamheid geldt ook dat een verbinding is gemaakt met de paragraaf. Door de informatie op deze manier te presenteren willen we de overvloed aan informatie die hierover beschikbaar is, beter kunnen duiden. Hiermee krijgen we beter zicht op de vraag of en op welke wijze de gestelde doelen gehaald worden en welke middelen daarvoor nodig zijn. Als deze aanpak aansluit bij de informatiebehoefte, dan kunnen in de toekomst soortgelijke vraagstukken meer themagericht worden opgepakt.

Aanvullend op de verplichte W-vragen zijn twee extra W-vragen toegevoegd: 4. Hoe meten we dat? 5. Wie hebben we daarbij nodig?

PARAGRAFEN De paragrafen vormen een belangrijke informatiebron en beogen een”dwarsdoorsnede” van de programma’s te geven. Het doel van de paragrafen is om informatie die voorheen op meerdere plekken stond bijeen te brengen. Hierdoor is het mogelijk om beter inzicht en overzicht te krijgen in deze onderwerpen. De raad heeft hiermee een extra instrument in handen op beleidskaders vast te stellen en de uitvoering te kunnen controleren.

22

inleiding beleidsbegroting

2

LEESWIJZER Programma’s In het programma wordt als eerste het maatschappelijk doel beschreven en is aangegeven uit welke deelprogramma’s het programma bestaat. Waar het van toepassing is gaan we daarna in op de programma-overstijgende activiteiten. We sluiten af met het onderdeel ‘wat mag het kosten’. Deelprogramma’s In de deelprogramma worden als eerste de doelen voor het jaar 2022 beschreven. Hierna geven we aan hoe we de voortgang van de doelen meten en welke samenwerkende partner bij de uitvoering betrokken is. Als laatste wordt een financieel overzicht van het deelprogramma gepresenteerd. Indicatoren Met indicatoren meten we de voortgang van de doelen. Na de verkiezingen start in 2022 een nieuwe bestuursperiode. In het college is afgesproken om het grote aantal indicatoren uit de voorafgaande planning & control producten te schrappen. Het overzicht van indicatoren wordt opnieuw opgebouwd vanuit de basis van de wettelijk verplichte BBV-indicatoren. Het voornemen is om met ieder nieuw of geactualiseerd beleidsplan het overzicht van indicatoren op te bouwen. De indicatoren sluiten dan aan op de doelen in het beleid. De BBV-indicatoren zijn immers voor alle gemeenten gelijk en refereren niet altijd aan het eigen beleid.

23

2.0

Programma overstijgende thema’s A. Duurzaamheid In 2015 stemde Nederland in met het mondiale Parijsakkoord. Net als andere landen moet Nederland een flinke inspanning leveren om de opwarming van de aarde te beperken tot twee graden en liever nog: anderhalve graad. Hoe Nederland dit gaat doen is vastgelegd in het Nederlandse Klimaatakkoord. In dit akkoord staan afspraken voor verschillende sectoren: elektriciteit, gebouwde omgeving, industrie, mobiliteit en landbouw en landgebruik. Deze afspraken hebben als doel de CO2 uitstoot sterk te verminderen: in 2030 met de helft (49%) ten opzichte van 1990. Om zo de opwarming van de aarde tegen te gaan. We gaan onder andere elektrisch rijden, onze huizen verwarmen zonder aardgas, energie besparen en energie duurzaam opwekken. De energietransitie is een essentieel onderdeel van het Klimaatakkoord. Omdat (grootschalig) energie opwekken niet ophoudt bij de grens van de gemeenten, is Nederland onderverdeeld in 30 energieregio’s. Samen hebben zij de opgave gekregen om in 2030 tenminste 35 TWh (terrawattuur = 1 miljard kilowattuur) aan duurzame elektriciteit op land op te wekken met zonne- en windenergie. Elke energieregio werkt hier een aanpak voor uit in een regionale energiestrategie (RES). Rhenen werkt in Regio Foodvalley aan de RES Foodvalley. Er is inmiddels een concept-RES

opgesteld en een RES 1.0. De strategie wordt elke twee jaar herijkt op grond van nieuwe inzichten, innovaties en ervaringen. En ander onderdeel van de energietransitie is de warmtetransitie: de transitie naar aardgasvrije verwarming van de gebouwde omgeving. Elke gemeente stelt vóór eind 2021 een transitievisie warmte (TVW) op. Hierin staat hoe de gemeente stap voor stap toewerkt naar een aardgasvrije gebouwde omgeving. De Transitievisie maakt nog geen definitieve keuze voor een duurzaam warmtealternatief. Deze keuzes maken we in een intensief vervolgtraject samen met de wijk. Dat leggen we vast in een wijkuitvoeringsplan. De nationale doelstellingen zijn de afgelopen jaren vertaald naar provinciale, regionale en lokale ambities. We hebben ons als gemeente samen met de overige Utrechtse en Gelderse gemeenten uit Regio Foodvalley aangesloten bij het Gelders energie akkoord (GEA). Regio Foodvalley heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn. De gemeente Rhenen heeft de ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn. De energietransitie valt in Rhenen samen met circulaire economie en klimaatbestendigheid onder de kapstok duurzaamheid. Door het besparen van energie, het duurzaam opwekken van 24

programma overstijgende thema’s

energie en een zorgvuldig gebruik van grondstoffen, willen we de opwarming van de aarde en klimaatverandering tegen gaan. Door de gemeente ruimtelijk adaptief in te richten, zorgen we er tegelijkertijd voor dat we voorbereid zijn op weersextremen als gevolg van de klimaatverandering. Elke tak van de “duurzaamheidsboom” kent zijn eigen werkzaamheden die bijdragen aan het duurzamer maken van de gemeente Rhenen. De werkzaamheden worden integraal afgestemd en gemeentebreed uitgevoerd. De energietransitie valt onder de pijler energieneutraal. We willen als gemeente in 2040 evenveel energie gebruiken als duurzaam opwekken. In 2022 willen we als gemeentelijke organisatie energieneutraal zijn. Hoe we dit gaan doen staat in de daarvoor opgestelde Routekaart Energietransitie. We werken hierbij vooral samen met de provincie Utrecht, Regio Foodvalley en woningcorporatie Rhenam. Als ‘duurzaamheidsmakelaar’ brengen we lokale verenigingen, bedrijven en instellingen met elkaar in contact voor een duurzame samenwerking, bijvoorbeeld via de Werkgroep Duurzaam Rhenen, de werkgroep Fairtrade gemeente, het Repair Café en de - medio 2021 - opgerichte Energie coöperatie Rhenen. Voor het stimuleren van elektrisch rijden werken we samen met de regio MRA Elektrisch (provincies Utrecht, Noord-Holland en Flevoland) aan een Regionale Aanpak Laadinfrastructuur.

2.0

grondstof. Naast gedragsverandering zullen ook technologische veranderingen ervoor zorgen dat er steeds meer stoffen uit de afvalstromen hergebruikt kunnen worden. Er is een afval- en grondstoffenbeleidsplan 2020-2030 opgesteld om samen met de inwoners op een duurzame manier minder afval te produceren. In de paragraaf duurzaamheid kunt u meer lezen over de uitvoering van het beleidsplan. De derde pijler is een klimaatbestendig Rhenen. In lijn met de landelijke doelstelling, verwoord in het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie, willen we in 2050 klimaatbestendig zijn. Het Deltaplan geeft aan om eerst te “weten” wat de gevolgen van weersextremen zijn zodat vorm gegeven kan worden aan het ‘willen” (ruimtelijke adaptatie verankeren in beleid). Vanaf 2021 wordt er gewerkt (“werken”) aan een klimaatbestendige omgeving. Het “weten” is inmiddels afgerond en voor het “willen” is in april 2020 een gezamenlijke bestuurlijke ambitie door de raad vastgesteld. We werken samen met de provincie Utrecht en met het Platform Water Vallei en Eem aan de regionale invulling van Ruimtelijke Adaptatie. Op lokale schaal werken wij samen met twaalf andere partijen waaronder de waterschappen, woningcorporatie Rhenam, Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en GGD. In 2022 ligt het accent op het onderwerp energietransitie.

Het gaat hierbij met name om de eerste twee wijkuitvoeringsplannen vanuit de warmtetransitie en een verdere verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. In het deelprogramma 3.3 zijn de activiteiten verder uitgewerkt.

De pijler circulaire economie wordt voornamelijk integraal aangepakt. Binnen verschillende werkvelden lopen ontwikkelingen die horen bij een circulaire economie. De gemeente heeft het convenant duurzaam beton ondertekend. Dit ter stimulering van hergebruik van beton, waardoor de CO² uitstoot wordt verminderd en er minder primaire (natuurlijke) grondstoffen nodig zijn. We werken samen met Regio Foodvalley om via de zogeheten Living Labs invulling te geven aan het begrip circulariteit. Via het inkoopbeleid - dat eind 2019 is vastgesteld - wordt het circulair inkopen aangemoedigd. Daarnaast worden bedrijven gestimuleerd hun bedrijfsvoering zoveel mogelijk circulair uit te voeren. We zijn al een aantal jaar een Fairtrade gemeente. In de Economische Agenda staat beschreven welke keuzes gemaakt kunnen worden voor een toekomstbestendig, duurzaam en circulair bedrijventerrein. Afhankelijk van het budget kunnen aanpassingen worden uitgevoerd aan bestaande en nieuwe bedrijven en kan er mogelijk worden geïnvesteerd in een ambassadeur. Een belangrijk aspect in een circulaire samenleving is het hergebruiken van grondstoffen. Als onderdeel hiervan gaan we samen op weg naar minder afval. We kijken hierbij toekomstgericht naar afval, waarbij afval wordt gezien als nieuwe 25

programma overstijgende thema’s

B. Woonbouwopgave Landelijk In september 2020 heeft het Rijk de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) gepubliceerd. In deze visie geeft het Rijk de langetermijnvisie op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Een dringende maatschappelijke opgave in de NOVI is de bouw van 1 miljoen nieuwe woningen tot 2050 om het woningtekort op te lossen. Daarnaast gaat het in de NOVI ook om dringende opgaven op het gebied van klimaatverandering, energietransitie, bereikbaarheid, (circulaire) economie en een toekomstbestendig landelijk gebied. En het besef dat al deze ingewikkelde opgaven in samenhang moeten worden bekeken omdat er beperkte ruimte is in Nederland. Stedelijke netwerken In de NOVI is gekozen voor de ontwikkeling van een stedelijk netwerk Nederland. Hiermee wordt beoogd te sturen op een goed bereikbaar netwerk van steden. De uitwerking hiervan vindt in het hele land plaats in verstedelijkingsstrategieën, waarin vooruitgekeken wordt hoe verschillende ruimtelijke functies in en rondom steden het beste kunnen worden ingepast. De regio’s Arnhem/Nijmegen en Foodvalley (ANF) hebben de afgelopen periode samengewerkt aan het opstellen van een verstedelijkingsstrategie met als doel om te komen tot een groene metropool.

De verstedelijkingsstrategie ANF is een zoektocht om voor beide regio’s te komen tot de beste combinaties van wonen, economie, bereikbaarheid en leefomgeving. Voor wat betreft de woningbehoefte is gebleken dat er in beide regio’s tot 2040 zo’n 100.000 woningen moeten worden gebouwd, waarvan er 40.000 zullen moeten landen in Regio Foodvalley. Het streven is om de komende periode op basis van de verstedelijkingsstrategie ANF in 8 deelgebieden samen te werken aan gebiedsgerichte uitwerkingen. De gemeente Rhenen werkt in het deelgebied “Foodvalley zuid” samen met de gemeente Ede, Veenendaal en Wageningen.

2.0

Visie op Rhenen De gemeente Rhenen is bezig met het opstellen van een visie op Rhenen. De visie op Rhenen geeft antwoord op de vraag wat de ambities en opgaven zijn voor de komende jaren, onder meer op het gebied van wonen en woningbouw. De visie levert een duidelijke en integrale koers voor de komende jaren en brengt focus aan. De visie op Rhenen is een toekomst- en omgevingsvisie ineen. In 2024 moet Rhenen een omgevingsvisie hebben. De omgevingsvisie beschrijft: a. de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving; b. de hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het Rhenense grondgebied; c. de hoofdzaken van het voor de fysieke leefomgeving te voeren integrale beleid. De visie op Rhenen vormt de basis voor later op te stellen omgevingsplannen. De omgevingsplannen zijn een gedetailleerde uitwerking van de keuzes die worden gemaakt in visie. De omgevingsplannen zijn de kaders waarbinnen de gemeente bijvoorbeeld bouwplannen van inwoners of initiatiefnemers kan toetsten. Woonvisie Rhenen In de Woonvisie “Kiezen voor Rhenen” uit 2018 zijn ambities en opgaven vastgesteld voor het woonbeleid in de gemeente. Op 8 juni 2021 heeft de gemeenteraad de notitie “Actualisatie Woonvisie Rhenen” vastgesteld.

In deze notitie is op basis van onderzoek en recente ontwikkelingen een gewenste aanpassing van het woonbeleid aangegeven. Hierbij is de woningbouwopgave tot 2030 verhoogd naar zo’n 85-90 woningen per jaar. Voor de periode 2030 tot 2040 is het uitgangspunt zo’n 10-25 woningen per jaar. Daarnaast is in het woningbouwprogramma het aandeel betaalbare en levensloopbestendige woningen verhoogd. In programma 3.2 zijn de activiteiten voor 2020 met betrekking tot het wonen in Rhenen verder uitgewerkt.

Regio Foodvalley Binnen Regio Foodvalley wordt sinds 2014 via de regionale woonagenda samengewerkt op het gebied van wonen. De ambitie van de regio is om in aansluiting op de bovengenoemde forse woningbouwopgave van 40.000 woningen de komende jaren verder samen te werken via een Regionaal Actieprogramma Wonen. Er wordt gestreefd naar een woningmarktstrategie met als doel het stimuleren van (betaalbare) woningbouw met aandacht voor kwaliteit en behoefte, verdere verduurzaming van de bestaande woningvoorraad en regionale afstemming van de huisvesting van kwetsbare en bijzondere doelgroepen. 26

Inleiding Het programma Bedrijfsvoering bestaat uit de deelprogramma’s Bestuur, Organisatie en Facilitair. Bedrijfsvoering is erop gericht om het bestuur en de gemeentelijke organisatie te ondersteunen bij het op een effectieve en efficiënte manier realiseren van de doelstellingen die in de programma’s zijn opgenomen. WAT WILLEN WE BEREIKEN? Maatschappelijk doel Het ondersteunen van het bestuur en de organisatie bij het uitvoeren van gemeentelijke taken voor inwoners, bedrijven en instellingen. WAT MAG HET KOSTEN?

1

(x 1.000)

2022

2023

2024

2025

Baten

60 V

60 V

60 V

60 V

Lasten

8.145 N

8.084 N

8.075 N

8.027 N

A. Saldo van baten en lasten

8.084 N

8.023 N

8.015 N

7.966 N

Onttrekking reserves

192 V

42 V

42 V

42 V

Toevoeging reserves

0N

0N

0N

0N

B. Mutaties reserves

192 V

42 V

42 V

42 V

7.892 N

7.981 N

7.972 N

7.924 N

Geraamd resultaat (A+B)

Programma

BEDRIJFSVOERING

Toelichting financiën De extra onttrekking aan de reserves in 2022 van € 150.000 heeft plaatsgevonden voor het opstellen van de toekomst- en omgevingsvisie.

27

1.1

Deelprogramma

BESTUUR

Het gemeentebestuur van Rhenen bestaat uit de raad, de burgemeester en het college van burgemeester en wethouders (college van B&W). Zij geven samen invulling aan een lokaal democratisch besluitvormingsproces, dat transparant en zorgvuldig plaatsvindt. Het college van B&W is belast met de uitvoering van het vastgestelde beleid door de raad. Vanuit de plicht tot actieve informatievoorziening zorgt het college voor terugkoppeling aan de raad. Hierdoor kan de raad toetsen of de gestelde doelen uit het bestuursprogramma en het overig vastgestelde beleid gehaald worden. Bij het opstellen en de uitvoering van het beleid betrekt het college zoveel mogelijk de inwoners, ondernemers, en de maatschappelijke organisaties.

1.1.2 Het faciliteren van de bestuursorganen van de gemeente en de rekenkamercommissie. 1.1.3 Het behartigen van de Rhenense belangen buiten de gemeentegrenzen en het versterken van bestuurlijke samenwerking. 1.1.4 Inwoners doen, binnen het participatiestatuut, mee met planvorming, beleidsontwikkeling en uitvoering. WAT GAAN WE ER VOOR DOEN? Reguliere activiteiten: de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamercommissie. Binnen dit deelprogramma vallen ook de toekomst- en omgevingsvisie en de bestuurlijke samenwerking.

WAT WILLEN WE BEREIKEN? Beleidsdoel Het goed functioneren en faciliteren van formele gemeentelijke organen: gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders, burgemeester en rekenkamercommissie. 1.1.1 De raad houdt toezicht op de doelrealisatie van de gemeente. Het college van B&W voert het vastgestelde beleid uit. 28

deelprogramma bestuur

1.1

Activiteiten en ontwikkelingen in 2022 Gemeenteraadsverkiezingen Eens in de vier jaar vinden in Nederland verkiezingen voor de gemeenteraad plaats. De eerstvolgende gemeenteraadsverkiezingen vinden plaats op woensdag 16 maart 2022. De laatste gemeenteraadsverkiezingen waren op 21 maart 2018. Het opkomstpercentage was toen 62,11%. Omdat Rhenen de grens van 20.000 inwoners heeft overschreden zullen we na de verkiezingen van 2022 19 raadsleden hebben in plaats van 17. Er wordt passend afscheid genomen van de oude raad en de nieuwe raad wordt welkom geheten. Door de toename van het aantal raadsleden zullen we de raadszaal moeten aanpassen. Bij de indeling zal de gemeenteraad via het Presidium worden betrokken (Q3/4 2021). De kosten van de aanpassing kunnen waarschijnlijk gedekt worden uit de beschikbare onderhoudsbudgetten in de begroting. In de begroting is geen rekening gehouden met een mogelijke investering in het technisch ondersteunen van eventuele hybride commissie- of raadsvergaderingen. Dit zal mede afhankelijk zijn van de verdere ontwikkeling van de Covid-pandemie en eventueel in de nieuwe raadsperiode aan de orde komen. In aanloop naar de verkiezingen worden de inwoners van Rhenen op verschillende manieren ondersteund bij het maken van hun politieke keuze.

Zo wordt er een digitale stemwijzer opgesteld, inclusief inwonerspeiling en zullen er verkiezingsdebatten worden georganiseerd. Bij de vorm van daarvan zal rekening houden met de actuele covid-19 maatregelen.

De nieuwe raadsleden moeten goed hun werk kunnen doen. Zo is in de landelijke rechtspositieregeling opgenomen dat de gemeente moet zorgen voor voldoende en een veilige digitale ondersteuning. Ook zullen de nieuwe raadsleden worden ingewerkt. Dit gaat om zowel informatie over de rol en instrumenten van de raad, praktische vaardigheden als overdracht van inhoudelijke onderwerpen. De griffie coördineert dit en werkt daarbij samen met de omliggende gemeentes en met de ambtelijke organisatie. In de nieuwe raadsperiode zal ook een nieuw akkoord moeten worden gesloten over de keuzes en prioriteiten voor de komende bestuursperiode en over wie door de raad als wethouders worden benoemd om dit uit te voeren. Bij het opstellen van de begroting was nog niet helder of in de nieuwe raadsperiode er weer een coalitieakkoord zal komen of dat gewerkt zal worden aan een raadsakkoord. Het is verder in Rhenen gebruikelijk om een integriteitsrapport op te stellen voor kandidaat-wethouders, vooraf aan de installatie. De raadsperiode zal waarschijnlijk worden afgesloten met een overdrachtsdocument met praktische aandachts- en ontwikkelpunten. Het is aan de nieuwe raad hoe zij hier mee om wil gaan en of zij daar budget voor vrij wil maken. In de begroting 2022 is voor de hiervoor genoemde kosten een budget opgenomen van € 50.000.

De verkiezingen worden georganiseerd door Burgerzaken. Hiervoor is een budget beschikbaar van € 50.000. Hiervan worden alle kosten betaald, zoals het drukwerk, materialen, training stembureauleden, huur stemlocaties en de vergoedingen. We houden met de bezetting en indeling van de stembureaus rekening met de actuele covid-19 maatregelen. Een stembureaulid moet veilig zijn werk kunnen doen en een kiezer moet veilig kunnen stemmen. Het is gebruikelijk dat er 10 tot 12 stembureaus worden ingericht, zo goed mogelijk verdeeld over de gemeente. Bij deze verkiezingen zullen we de mogelijkheid verkennen om digitale verkiezingsborden te plaatsen. Belangrijk hierbij is het gebruik van veilige ondersteunende software vóór, tijdens en na de verkiezingen.

29

deelprogramma bestuur

Visie op Rhenen 2035 In het Bestuursprogramma 2018-2022 gaf het College aan deze raadsperiode te komen tot een toekomstvisie en een omgevingsvisie volgens de Omgevingswet. In de raadsvergadering van 7 juli 2020 stelde de gemeenteraad het proces vast om te komen tot een toekomstvisie en een omgevingsvisie. Samen wordt dit de Visie op Rhenen. De Visie op Rhenen geeft ons antwoord op de vraag wat onze ambities en opgaven zijn. De Visie op Rhenen levert ons een duidelijke en integrale koers op voor de komende jaren, het geeft focus. De Visie op Rhenen is een gezamenlijk project van de gemeente en de samenleving.

Na vaststelling door het college voert de nieuwe gemeenteraad hierover een debat en maakt ze een definitieve keuze voor een Visie op Rhenen. Nadat de Visie op Rhenen is vastgesteld, vertalen we deze in concrete plannen en projecten. Dit vindt plaats in Stap 5: Realiseren.

Het maken van de Visie op Rhenen gaat in vijf logische stappen. Stap 1: Onderzoeken gaat over wat we als samenleving van de gemeente Rhenen willen behouden in de toekomst. Daarnaast is er een onderzoek gedaan naar trends ontwikkelingen die belangrijk zijn voor de toekomst van de gemeente Rhenen. Stap 2: Visie vormen staat in het teken van de vraag hoe de toekomt van de gemeente Rhenen er in 2035 uit kan zien. Samen met verschillende inwoners en organisaties van de gemeente Rhenen bedenken we streefbeelden. Uit deze streefbeelden komen een aantal visies voort. In Stap 3: Toetsen wordt een beperkt aantal voorlopige visies getoetst. Toetsing vindt plaats aan de hand van contextscenario’s en door middel van een m.e.r.-procedure. De eerste drie stappen leveren een beperkt aantal, verschillende maar allemaal haalbare, visies op. Begin 2022 stelt het college in Stap 4: Kiezen één visie vast.

1.1

WAT MAG HET KOSTEN? (x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Baten

0N

0N

0N

0N

Lasten

1.944 N

1.791 N

1.805 N

1.806 N

A. Saldo van baten en lasten

1.944 N

1.791 N

1.805 N

1.806 N

Onttrekking reserves

150 V

0N

0N

0N

Toevoeging reserves

0N

0N

0N

0N

B. Mutaties reserves

150 V

0N

0N

0N

1.794 N

1.791 N

1.805 N

1.806 N

Geraamd resultaat (A+B)

Toelichting financiën De onttrekking aan de reserves in 2022 van € 150.000 heeft plaatsgevonden voor het opstellen van de toekomst- en omgevingsvisie.

30

deelprogramma bestuur

1.1

WIE HEBBEN WE DAARBIJ NODIG? Regio Foodvalley (FV) Vestigingsplaats

Ede

Doel

Het mission statement van de Regio Foodvalley is: Foodvalley is een belangrijke voedingsbodem voor de Nederlandse economie en een inspirerende kennisregio in Europa. Karakteristiek voor Foodvalley is de toonaangevende innovatie en vakkennis op het gebied van agrofood, het aantrekkelijke vestigingsklimaat en de dynamische groene leefomgeving. Dit probeert de regio samen met ondernemers en kennis,- en onderwijsinstellingen te realiseren.

Deelnemende partijen

De gemeenten Rhenen, Wageningen, Veenendaal, Ede, Barneveld, Renswoude, Scherpenzeel en Nijkerk.

Openbaar belang

De Regio FoodValley spant zich in voor vijf strategische hoofdopgaven, die zich richten op het vestigingsklimaat en de leefomgeving van het FoodValley-gebied dat acht gemeenten beslaat

Bestuurlijk belang incl wijzigingen

In het regiobestuur heeft burgemeester Van der Pas zitting.

Eigen Vermogen

1-1-2022: € 2.940.759

31-12-2022: € 3.309.759

Vreemd Vermogen

1-1-2022: € 0

31-12-2022: € 0

Begrotingsesultaat GR 2022

€0

Bijdrage gem Rhenen

Bijdrage aan regiokantoor: 2022: € 66.111 (3,27 per inwoner) 2021: € 66.481 2020: € 63.714

Overige bijdragen gem Rhenen

a. Bijdrage aan het mobiliteitsfonds: € 20.504 b. Bijdrage aan de werkprogramma’s uit de stratgische agenda: € 79.691

Relatie beoogd maatschappelijk effect

Regio Foodvalley is gericht op samenwerking van overheden, bedrijven, onderwijs en onderzoeksinstellingen (de gouden driehoek) en het bereiken van regionale, gemeenschappelijke doelen. Uiteindelijk moet dit leiden tot een stevige positionering van Regio Foodvalley op de gebieden Vestigingsklimaat en Leefomgeving.

Risico’s

a: Wanneer een van de gemeente uit de Regio FoodValley treedt, kan het zijn dat de kosten voor Rhenen omhoog gaan, om de begroting voor de regio sluitend te krijgen. b: Het regiokantoor heeft een inventarisatie gedaan naar de gevolgen van COVID-19 op dekking voor de verschillende projecten binnen de Strategische Agenda in 2020. De gevolgen voor 2020 en 2021 bleven beperkt, maar het is mogelijk dat door de aanhoudende coronacrisis de gevolgend ook uitgesteld zijn. Als een regiogemeente niet meer kan deelnemen aan een bepaald project, dan worden de kosten voor de overige gemeenten hoger.

Doelen/ontwikkelingen 2022

Het doel van de regio in 2022 is om verder te gaan met het uitvoeren van de werkprogramma’s uit de Strategische Agenda (pag. 10-19 uit de begroting 2022). In 2021 is er gestart met een aantal grote ruimtelijke trajecten. Het gaat hier voornamelijk om de verstedelijkingsstrategieën en de regionale ruimtelijke verkenning. Daarnaast loopt ook nog steeds het traject rondom de RES. 2022 zal in het teken staan van de uitvoering van deze ruimtelijke trajecten. Naast deze trajecten is verdere ontwikkeling van de eiwittransitie een belangrijk onderwerp voor de gemeente Rhenen.

Programma

1 Bedrijfsvoering

Deelprogramma

1.1 Bestuur

Begroting 2022 31

1.2

Deelprogramma

ORGANISATIE WAT WILLEN WE BEREIKEN? Beleidsdoel Een organisatie die flexibel en wendbaar is, uitgaat van vertrouwen, loslaat wat kan en begeleidt wat moet, samenwerkt met anderen op een gelijkwaardige basis en verantwoordelijkheid neemt en krijgt met een hart voor Rhenen en de publieke zaak. 1.2.1 De organisatievisie implementeren bij alle onderdelen van de organisatie. 1.2.2 Bestuur ondersteunen bij het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen op de gebieden van o.a. financiën, personeel & organisatie, juridische zaken, communicatie en documentatie. WAT GAAN WE ER VOOR DOEN? Reguliere activiteiten: de medewerkers van de ondersteunende diensten personeel en organisatie, juridische zaken, communicatie, informatisering & automatisering, facilitaire zaken & documentaire informatievoorziening, financiën en receptie.

WAT MAG HET KOSTEN? (x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Baten

0N

0N

0N

0N

Lasten

3.573 N

3.608 N

3.608 N

3.608 N

A. Saldo van baten en lasten

3.573 N

3.608 N

3.608 N

3.608 N

Onttrekking reserves

0N

0N

0N

0N

Toevoeging reserves

0N

0N

0N

0N

B. Mutaties reserves

0N

0N

0N

0N

3.573 N

3.608 N

3.608 N

3.608 N

Geraamd resultaat (A+B)

32

1.3

Deelprogramma

FACILITAIR

WAT WILLEN WE BEREIKEN? Beleidsdoel Het ondersteunen van het primaire proces bij het behalen van de doelstellingen, het zorgen van een fijn werkklimaat en het zorgen voor een prettig verblijf voor bezoekers van het Huis van de Gemeente. 1.3.1 Ambtenaren en klanten kunnen op een prettige, gebruiksvriendelijke en veilige manier gebruikmaken van het gemeentelijk vastgoed. 1.3.2 Het zorgdragen voor de beschikbaarheid van informatie- en communicatietechnologie (ICT) zodat de organisatie de geplande resultaten kan leveren. WAT GAAN WE ER VOOR DOEN? Reguliere activiteiten: het algemene gemeentelijk vastgoed, de buiten gebruik gestelde gebouwen alsmede de activiteiten die betrekking hebben op de materiële componenten van informatisering & automatisering, opleidingen, arbodienst en dergelijke. Voor een toelichting op de voorgenomen activiteiten 2022 verwijzen wij u naar de paragraaf bedrijfsvoering.

WAT MAG HET KOSTEN? (x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Baten

60 V

60 V

60 V

60 V

Lasten

2.628 N

2.685 N

2.662 N

2.612 N

A. Saldo van baten en lasten

2.568 N

2.624 N

2.601 N

2.551 N

Onttrekking reserves

42 V

42 V

42 V

42 V

Toevoeging reserves

0N

0N

0N

0N

B. Mutaties reserves

42 V

42 V

42 V

42 V

2.525 N

2.582 N

2.559 N

2.509 N

Geraamd resultaat (A+B)

33

deelprogramma facilitair

1.3

WIE HEBBEN WE DAARBIJ NODIG? Regionaal Archief Zuid-Utrecht (RAZU) Vestigingsplaats

Wijk bij Duurstede

Doel

Het RAZU heeft een tweeledig doel: het uitvoeren van de Archiefwet 1995 voor de gemeenten en het vervullen van de functie van regionaal kennis- en informatiecentrum op historisch gebied door het opbouwen, beheren en voor het publiek beschikbaar stellen van een brede collectie historische bronnen.

Deelnemende partijen

6 gemeenten te weten Bunnik, Houten, Rhenen, Utrechtse Heuvelrug, Vijfheerenlanden, Wijk bij Duurstede.

Openbaar belang en ontwikkelingen

De Archiefwet verplicht overheidsinstellingen de archieven in goede, geordende en toegankelijke staat te bewaren. Daarnaast verplicht de Archiefwet overheidsinstellingen om archieven die ouder zijn dan 20 jaar en voor blijvende bewaring in aanmerking komen, toegankelijk te maken voor het publiek. De Archiefwet verplicht overheidsinstellingen de archieven in goede, geordende en toegankelijke staat te bewaren. Daarnaast verplicht de Archiefwet overheidsinstellingen om archieven die ouder zijn dan 20 jaar en voor blijvende bewaring in aanmerking komen, toegankelijk te maken voor het publiek. Uit deze wet vloeit de volgende hoofdtaken van dit samenwerkingsverband: 1. Beheer van de oudere archieven. 2. Toezicht en advisering. 3. Beheer jongere archieven en 4. Dienstverlening met inbegrip van publieksactiviteiten op cultuurhistorisch gebied.