Beantwoording TV - D66, PvdA, VVD, RB en SGP- MFG netcongestie

GEMEENTE RHENEN Technische vragen Onderwerp: MFG Commissie: Bestuur & Financien Datum: 28 juni 2023 Fractie: D66 Vragen 1. Wat is er meegenomen in de 400kW die benodigd is tussen 16.00 en 20.00? Is het mogelijk dit verder te optimaliseren door middel van een slim regelsysteem? (bijvoorbeeld de wand in de sporthal komt alleen naar beneden op een moment dat de luchtverversing tijdelijk op een laag vermogen draait, of de bodem van het zwembad kan tussen 16.00 en 20.00 niet bewegen)

Antwoorden We hebben extern installatie advies ingewonnen om tot de 400kW te komen. Er is een gedetailleerde lijst in de bijlage opgenomen waarin staat wat er onder de benodigde 400kW valt. Op basis van deze lijst hebben de externe adviseurs de berekening gemaakt. Het verder verlagen van het vermogen van 400kW door peak shaving* is mogelijk, maar biedt weinig kostenbesparing. Voor de accu is de piekcapaciteit niet van invloed op de opslagcapaciteit. De kosten van de accu worden daarentegen voornamelijk bepaald door deze opslagcapaciteit. We zien geen verdere ruimte voor optimalisatie zonder dat de exploitatie van het gebouw in gevaar komt. Als de stroom niet toereikend is, ontstaan er storingen die in dit gebouw tot grote problemen kunnen leiden, omdat je met veel complexe technische activiteiten te maken hebt. *Een strategie voor het afvlakken van stroompieken.

2. Wat is het geoptimaliseerde benodigde vermogen tussen 16.00 en 20.00 bij een buitentemperatuur van 0,10,20 en 30 graden celcius? Wat is bij deze scenario’s de verwachting wat de zonnepanelen opbrengen?

Het is te kort dag om deze berekeningen (extern) te laten uitvoeren. Ons voorstel is gebaseerd op advies van twee onafhankelijke externe installatie adviseurs. De zonnepanelen zijn in de berekeningen buiten beschouwing gelaten, het gebouw moet kunnen functioneren bij geen of minimaal zonaanbod. Het uitgangspunt is dat we niet afwijken van het Programma van Eisen inzake de -10 celcius.

3. Wat is het geoptimaliseerde benodigde vermogen wat noodzakelijk is, indien men toestaat dat het MFG gemiddeld 5 dagen per jaar ivm weersomstandigheden gesloten is? Welke investering in de batterij hoort hierbij?

Bij de aanbesteding is een optimale exploitatie het uitgangspunt. Ons voorstel is gebaseerd op twee externe onafhankelijke installatieadviseurs, die de optimale setting hebben berekend. In het scenario dat het gebouw moet sluiten i.v.m. weersomstandigheden moeten de huidige contracten met de exploitant opengebroken worden. Welke kosten en compensatiekosten dit met zich meebrengt, is niet onderzocht. Er kan dan ook geen uitgebreid antwoord gegeven worden op deze vraag. Tot slot zijn de dagen met koud weer niet van tevoren te voorspellen. Het ene jaar kan het om 5 dagen gaan, het volgende jaar om 3 weken.

4. Kan er schade ontstaan aan de

Het kan schadelijk zijn voor het gebouw.

installaties indien het MFG een aantal

Afschakelen van apparatuur betekent ook weer

dagen per jaar dicht moet vanwege

inschakelen en dat kan extra tijd met zich

electricteitstekort? Indien ja, aan welke

meebrengen. De meeste apparatuur heeft

apparatuur en hoe groot zou die

energie nodig en draait volcontinu. Afschalen

schade zijn?

wordt daarom niet aangeraden. Dichtgaan betekent ook mogelijke extra exploitatiekosten. En betekent dat scholen, verenigingen e.d. er niet terecht kunnen.

5. In het voorstel staat dat er geen

Er worden zonnepanelen geplaatst. Echter

zonnepanelen geplaatst kunnen

kunnen deze zonnepanelen geen stroom terug

worden op het gebouw ivm de

leveren aan het net i.v.m. netcongestie. De

netcongestie. Is het niet zo dat de

stroom die niet wordt gebruik, kan wel

zonnepanelen wel geplaatst kunnen

opgeslagen worden in de accu, waardoor het

worden alleen dat er niet terug

alsnog via die weg optimaal wordt benut.

geleverd kan worden? (i.e. de zonnepanelen kunnen alleen voor direct eigen gebruik gebruikt worden)

6.

Op basis van welke aannames, en gegeven de volledige levenscyclus, is bepaald dat een grotere accu een duurzamere oplossing is dan een kleine accu en gasgenerator?

De gemeente en de projectontwikkelaar hebben allebei extern advies ingewonnen bij installatieadviseurs. Met als uitgangspunt om zo dicht mogelijk bij de aanbesteding te blijven, namelijk een all-electric gebouw. Als er gas wordt verbrand om stroom op te wekken komt er CO2 vrij. Bij een accu is dit niet het geval. Vanuit duurzaamheid en het uitgangspunt all-electric, wordt de grotere accu oplossing geadviseerd.

7. Is er nagedacht over andere oplossingsrichtingen, zoals bijvoorbeeld het accepteren dat het badwater enigzins afkoelt (binnen de grenzen van het PvE) en het gebruik van de warmtepompen optimaliseren door middel van het verder verbeteren van de isolatie van het bassin en het gebouw?

Het gaat - zoals ook verwoordt in het voorstel - niet alleen om het verwarmen van het badwater. Wel is hier al rekening mee gehouden door de capaciteit van de warmtepompen niet geheel mee te nemen op het moment van netcongestie tussen 16:00 en 20:00 uur. De minimum te leveren capaciteit heeft ook invloed op alle andere systemen die elektra verbruiken. Denk o.a. aan samen koken, catering, verlichting en luchtbehandeling. Deze faciliteiten hebben samen meer dan 100KW nodig. Het gebouw voldoet aan het bouwbesluit. Nieuwe engineering betekent nieuwe ontwerpeisen, betekent nieuwe berekeningen en betekent uitstel van de bouw. Dit laatste betekent kosten die bij de opdrachtgever worden neergelegd. In dit geval dus de gemeente. Daarnaast heeft verder isoleren van het gebouw een heel geringe invloed op de elektravraag, de warmteverliezen van het gebouw zijn nog maar een kleine post in het energieverbruik.

Onderwerp: MFG Netcongestie Commissie: Bestuur en Financiën Datum: 19 juni 2023 Fractie: PvdA Vragen 1. Stedin heeft aangegeven dat rondom de netcongestie een probleem is. Vraag: Stel dat als er geen sprake geweest zou zijn van nieuwbouw (huidig object blijft zoals het is) was er dan ook een probleem geweest rondom de netcongestie?

Antwoorden Nee, dan was er geen probleem geweest. Dit komt omdat het huidige gebouw wordt verwarmd middels een gasaansluiting. Voor de nieuwbouw is dit niet het geval. Daarbij opgemerkt dat het huidige gebouw niet aan het bouwbesluit voldoet, zoals die nu wel geldt voor de nieuwbouw van het MFG Rhenen. Door het bouwbesluit zijn er meer installaties benodigd in het gebouw. De grootste gebruiker na verwarmen is de luchtbehandeling. Daar komt bij dat er extra functies aan het gebouw zijn toegevoegd, zoals koeling, fitness en een leskeuken met elektrische kooktoestellen.

2. Hoeveel vermogen KW verbruikt het huidige

Het huidige pand kan maximaal 118 kW

pand? Blijft de vraag: is bij dit vermogen dan

piekbelasting verbruiken. Nee, want het betreft

ook een probleem rondom de Netcongestie?

een bestaande aansluiting. Zie antwoord vraag 1.

3 Is er een manier om de netcongestie te

Nee, wij hebben deze mogelijkheid niet

omzeilen?

gevonden.

4. Door nu een accu/batterij aan te schaffen

Deze vraag is hypothetisch en daarom niet

kan in eigen energie worden voorzien op

direct te beantwoorden. Door een accu aan te

momenten dat dit nodig blijkt te zijn en zou

schaffen zijn ook zonnepanelen optimaal te

dat een besparing moeten opleveren.

gebruiken. Stel dat Stedin wel energie zou

Vraag: Stel dat Stedin wel de benodigde

kunnen leveren. Dan blijft staan dat we niet

energie had kunnen leveren, wat zijn dan de

zelf energie kunnen terug leveren tot in ieder

gemiddelde jaarkosten?

geval 2029 en mogelijk langer. Door geen accu aan te schaffen zal een groter deel van het energieverbruik betaald moeten worden. Op het moment dat er teveel wordt opgewekt slaan zonnepanelen namelijk uit. Maar zoals gezegd dit is hypothetisch. De toekomstige energietarieven zullen ook meer differentiatie gaan kennen, duur bij veel vraag, goedkoop bij weinig vraag naar elektriciteit. Een accu biedt de mogelijkheid om ook in de toekomst slim gebruik te maken van deze tarieven.

Onderwerp: Agendapunt 6 MFG netcongestie B&F. Raadsvoorstel. Datum: 28 juni 2023 Fractie: VVD Vragen 1. Graag ontvangen wij de onderzoeksbevindingen van de heer Braaksma van EWZ betreffende verwarming door een normale gasaansluiting.

Antwoorden Dit onderzoek is er niet van dhr. Braaksma. In een eerder stadium, toen de informatie van eind mei nog niet bekend was, hebben de installateur en ontwikkelaar verkend wat de mogelijkheden zijn voor een gasaansluiting. In dit scenario was het nog zo dat er 24 uur lang niet voldoende stroom geleverd kon worden. In plaats van 4 uur. Een deel van de oplossing zou dan een WKK-installatie zijn. Dit is een installatie die zowel verwarmd, als stroom opwekt. De exploitant heeft aangegeven dat op basis van zijn ervaring de kosten dan behoorlijk stijgen, o.a. door het onderhoud wat erbij komt kijken. Daarnaast zijn de gasprijzen erg onzeker en voldoet het niet aan PvE en binnen de duurzaamheidsambities van de gemeente.

2. Graag ontvangen wij het complete onderzoeksrapport dat is gemaakt om het maximaal aantal van 740KW terug te brengen naar 400KW.

Dat heeft ertoe geleid dat we verder zijn gaan praten met Stedin. Hierdoor hebben we eind mei in onze ogen goed nieuws gekregen, omdat het probleem kleiner is dan we in eerste instantie te horen hadden gekregen. Namelijk dat de stroom alleen tussen 16.00 en 20.00 uur niet toereikend is. Daarom is een gasaansluiting in de huidige situatie, wat het college betreft geen oplossing meer. Er is in samenwerking met twee externe installatie adviseurs in korte tijd een optimale setting opgezet om voor te leggen aan uw raad. Voor de uitkomsten verwijzen wij u naar het voorstel en bijbehorende bijlagen. Er is geen uitgebreid onderzoeksrapport opgesteld.

3. Waarom is gekozen voor een afschrijving van 25 jaar voor een investering van

In bijlage 5 zijn de voor- en nadelen van verschillende accu’s benoemd.

1,075 miljoen? Voor deze investering is uitgegaan van de supercondensator. Deze heeft een levensduur van mogelijk 50 jaar. Echter zijn er naast de investering van de accu ook kosten die te maken hebben met het installatiewerk. Die staan op ongeveer 15 jaar. Navraag bij dhr. Braaksma leverde op dat 25 jaar een realistisch afschrijvingstermijn is voor de keuze supercondensator. 4. Graag ontvangen wij het garantie

Wij hebben geen enkele bestelling gedaan

rapport van de leverancier dat de accu

zonder een raadsbesluit en beschikken dan ook

25 jaar goed zal functioneren.

niet over een garantierapport. Zie ook antwoord vraag 3.

Onderwerp: Agendapunt 6 MFG netcongestie B&F. Raadsvoorstel. Datum: 28 juni 2023 Fractie: RB VRAAG

ANTWOORD

1. Volgens de aanbestedingswet 2012 mag er niet

Op deze wijzigingen is artikel 2.163.e uit de aanbestedingswet van toepassing. Conform dit artikel kan de opdracht met maximaal 50% van de opdrachtwaarde worden verhoogd.

meer dan 15% van de oorspronkelijke overheidsopdracht als “wezenlijk meerwerk” in opdracht worden gezet. U heeft al 900K meerwerk geaccepteerd en in opdracht gezet bij de aannemer. De opdracht voor netcongestie moet dus opnieuw worden aanbesteed of u moet het

Voorwaarden hierbij zijn dat de wijziging het gevolg is van omstandigheden die de

meerwerk aanbesteden volgens het volgende artikel: https://www.pianoo.nl/nl/inkoopproces/fase-2doorlopenaanbestedingsprocedure/aankondigen/nietwezenlijke-wijziging A. Graag de juridische onderbouwing waarom niet wordt aanbesteed op basis van de regels zoals deze van toepassing zijn in de aanbestedingswet. B. Gezien de kennis op het gebied van juridische zaken aangaande de aanbestedingswet (Brandtweer en Dorphuis) zien wij deze vragen graag onderbouwd door een specialist.

2. De vraag is gesteld of de netcongestie wel het

probleem van de gemeente is. In oktober 2021 is aangegeven door Stedin dat er een netcongestie probleem is, ver voor de gunningsdatum. Tijdens de vergadering over de netcongestie werd aangegeven dat er 1 partij was die in de aanbestedingsstukken de netcongestie had opgemerkt. 1. Welke vragen heeft de huidige aannemer gesteld aangaande de op het moment van de aanbesteding bekend Netcongestie? 2. Is er door de aannemer in het contract een voorbehoud gemaakt voor de netcongestie? 3. Heeft de aannemer (ontbindende) voorwaarden opgenomen op basis van de netcongestie? 4. Zijn er in het contract afhankelijke randvoorwaarden gesteld voor het realiseren van een all-electric zwembad? Wij zien graag een kopie van de vragen en voorwaarden tegemoet.

aanbestedende dienst niet kon voorzien en de wijziging geen verandering in de algemene aard van de opdracht meebrengt. Dit antwoord komt van de jurist van Synarchis onze adviseur in de aanbesteding en vervolgtraject.

In oktober 2021 is netcongestie gemeld over de terug levering van energie, door bijvoorbeeld zonnepanelen. Zoals in de presentatie gemeld is op 17 november 2022 netcongestie gemeld op de dag dat de gemeente een afspraak had over de benodigde aansluiting. Zoals weergegeven in het voorstel is de opdrachtgever verantwoordelijk voor de aansluiting van de nutsaansluiting. De vragen 1,2,3 die u stelt kunnen we daarom niet beantwoorden. 4. Uitgangspunt bij de aanbesteding in het Programma van Eisen was een all-electric zwembad.

3. Zijn er vanuit de gemeente vragen gesteld of

Nee, want de aanbesteding is gepubliceerd in juli 2021. De nutsvoorziening is de verantwoordelijkheid van de gemeente. De energiebedrijven zijn een derde partij waar de aannemer niet verantwoordelijk voor kan zijn. Zoals gezegd is de netcongestie waar we de oplossing voor aanbieden gepubliceerd op 17 november 2022.

4. Doorrekening capaciteit Accu

Graag ontvangen wij uw berekening, zodat we deze kunnen laten toetsen. Er zijn twee offertes uitgevraagd bij twee acculeveranciers. Waarbij we de uitgangspunten hebben vermeld. Deze zijn niet direct met elkaar te vergelijken, omdat de soorten verschillend zijn. We hebben gekozen voor de accu die in ieder geval in het gebouw mag staan.

5. Alternatieven

In eerste instantie zijn CV-ketels overwogen in combinatie met elektraopwekking middels gas. Dit was op het moment dat we over onvoldoende informatie beschikten vanuit Stedin over de duur van de netcongestie. Zoals beschreven werd eind mei duidelijk dat deze beperkt is tot 4 uur per dag. Toen hebben we die optie losgelaten. Ook omdat er bij gas een ander exploitatieplaatje uitkomt en de exploitatieovereenkomst met

opmerkingen opgenomen over de netcongestie?

Op basis van een doorrekening van de capaciteit van de accu komen wij tot de conclusie dat bij een koude dag tussen 16 en 20.00 uur de accucapaciteit onvoldoende zal zijn. Welke garanties worden er gegeven over de werking van het zwembad tussen 16 en 20.00 uur?

Er zijn alternatieven mogelijk door het installeren van CV ketels, aardwarmte e.d. In welke mate zijn die mee overwogen?

Sportfondsen moet worden opengebroken. Het uitgangspunt all-electric verandert dan. Overigens kan verwarmen middels gas of aardwarmte het probleem nog niet oplossen. Er zijn immers ook andere installaties die elektra verbruiken en samen nog steeds boven de 100kW uitkomen. Tot slot, elke andere techniek die u wilt toepassen op gebied van verwarmen leidt tot nieuwe engineeringskosten. Dit loopt in de tonnen. Ontwerpen moeten opnieuw, materialen afbesteld e.d. De bouw is deze week begonnen. 6.0 Afkoeling In welke mate koelt het zwembad water af tussen 16 en 20.00 uur? Is er een zwembad expert betrokken bij de uitwerkingen van het voorgestelde scenario? Is er contra expertise aangevraagd bij experts op dit gebied?

Er wordt al rekening gehouden met gedeeltelijke afkoeling. Wij hebben twee onafhankelijke installatie experts gevraagd met (ruime) ervaring op het gebied van zwembaden om hier naar te kijken. In de maximale berekening van de benodigde kW is rekening gehouden dat op de koude dag van -10 graden er 1 warmtepomp voor 25% meedraait. De andere draait op 100% met deze gegevens en verbruik van andere installaties kom je uiteindelijk op de 400kW. In 4 uren tijd kan een maximaal bezet zwembad (80 personen in het bad) 0,3 °C afkoelen als het niet wordt verwarmd. Continue maximale bezetting gedurende 4 uren is uitzonderlijk. Door voor het moment van vermogensbeperking het bad ca. 0,15 °C hoger te verwarmen, is de afkoeling dus verwaarloosbaar.

7. Verzekering

De netcongestie is bekend gemaakt op 17 november 2022. Ik ga ervan uit dat u verwijst naar de behandeling van de 6% prijscompensatie als gevolg van de Oekraïne oorlog. In alle gevallen, wie de aanbesteding ook had gewonnen, was u de kosten kwijt geweest. Dit is overmacht zoals destijds ook verwoord. Ook de kosten van netcongestie zijn uiteindelijk overmacht. De gemeente is als organisatie niet in staat deze problematiek te wijzigen. Wij kunnen op dat punt dan ook geen bindende afspraken maken, deze zijn er dus ook niet.

De wethouder heeft vorig jaar aangegeven dat er geen verdere overschrijdingen zijn te verwachten aangaande het zwembad. Op dat moment was de netcongestie al bekend. We nemen aan dat er toen bindende afspraken zijn gemaakt over verdere overschrijding. Mogen wij deze bindende afspraken ontvangen?

Onderwerp: Agendapunt 6 MFG netcongestie B&F. Raadsvoorstel. Datum: 28 juni 2023 Fractie: SGP Vragen 1. Wat zijn de globale kosten als we volledig overschakelen op gas bij het MFG? Zitten daar naast de kosten nog andere haken en ogen aan?

Antwoorden Als we volledig op gas overgaan komen de volgende zaken in ieder geval aan de orde: 1. De warmtepompen moeten worden afbesteld en dit brengt kosten met zich mee. 2. Er moeten CV-ketels worden aangeschaft. In een eerdere fase kon dit

nog budgetneutraal, nu weten we dat niet. 3. Er komen nieuwe engineeringkosten van enkele tonnen. Ontwerpen en installaties moeten opnieuw worden ingetekend. Deze maand wordt het uitvoeringsontwerp definitief vastgesteld. Dit leidt daarnaast tot tijdverlies (enkele maanden, o.a. door vakantie) met als oorzaak de gemeente. Dit laatste kan leiden tot latere oplevering waar we geen actie op kunnen ondernemen. 4. De Rijksoverheid gaat de komende jaren gasverbruik ontmoedigen. 5. Exploitatiecontract en bouwcontract is opgesteld op basis van all-eletric. Sportfondsen zal exploitatiecontract willen veranderen. 6. Gasprijs is de afgelopen twee weken met 50% gestegen. Exploitatielast is derhalve niet makkelijk te berekenen. Wel is de verwachting dat deze nog stijgt en daarmee de kosten in de exploitatie ook. Sportfondsen krijgt deze dan vergoed. 7. In de RES 1.0 staat als uitgangspunt dat we zoeken naar duurzame alternatieven voor het aardgas waarmee we onze huizen en gebouwen verwarmen. 8. Tot slot met alleen gas heb je de netcongestie niet opgelost. De energiebehoefte wordt door meer dan alleen het verwarmen van het gebouw veroorzaakt.