Beantwoording technische vragen RB Vragen Visie op Rhenen 250423 def 26 april 2023

Vragen Visie op Rhenen Commissie: Ruimte en Economie Datum:

04 april 2023

VRAAG

ANTWOORD

1.0 Wat is het effect cq impact als de Visie op Rhenen niet Het niet vaststellen van de Visie op Rhenen voor 1 voor 1 januari 2024 wordt vastgesteld? januari 2024 geeft een negatief signaal af aan de samenleving. Het participatieproces liep van juni 2021 tot februari 2022. Tussen februari 2022 en september 2022 spraken de raad en het college verschillende keren over de Visie op Rhenen 2035. Op 12 januari 2023, anderhalf jaar sinds het begin van het participatieproces, werd de Visie op Rhenen 2035 ter inzage gelegd voor de inwoners van Rhenen. Het is de verantwoordelijkheid van het gemeentebestuur (college en raad samen) om besluiten te nemen en zo duidelijkheid te geven aan de samenleving. Juridisch gezien is er geen verplichting om een gemeentelijke omgevingsvisie vast te stellen voor 1 januari 2024. Het moment waarop de verplichting om een omgevingsvisie te hebben gaat gelden, moet nog bij koninklijk besluit worden bepaald. Tot de gemeente een omgevingsvisie heeft, blijven de hoofdzaken van het te voeren beleid uit het milieubeleidsplan, het verkeer- en vervoersplan en de structuurvisie gelden (artikel 4.9, lid 3 Invoeringswet Omgevingswet) . De Visie op Rhenen is echter het begin van de beleidscyclus. De op te stellen omgevingsplannen én de verlening van buitenplanse vergunningen worden bij voorkeur gebaseerd op de richting die in de omgevingsvisie is uitgezet.

Dit zorgt er voor dat de besluiten van het college consequent kunnen worden genomen. Daarnaast is het voor inwoners transparant hoe deze besluiten tot stand komen. 2.0 Nederlandse taal Volgens de taalniveauchecker is de tekst van de visie op Rhenen gebaseerd op niveau C1, dit niveau wordt slechts door 10% van de Nederlandse bevolking begrepen. Waarom is er niet gekozen om de visie op niveau B1 te schrijven, zodat het bereik 80% is? Volgens ons heeft de gemeentelijke organisatie voor de website van Rhenen vastgesteld dat het taalniveau B1 moet zijn. Wat is het uitgangspunt voor de visie van Rhenen?

Klopt, de gemeente probeert zoveel mogelijk op B1niveau te schrijven. Maar dit is nog best lastig. Daarom leggen we in eerste instantie de focus op (nieuws)brieven naar inwoners. Deze moeten zo eenvoudig mogelijk zijn, omdat het uitnodigingen zijn aan inwoners of het zijn boodschappen waar inwoners zelf mee aan de slag kunnen of moeten. Voor een wat abstracter beleidsdocument zoals deze Visie op Rhenen zou het erg veel tijdsinvestering vragen om deze volledig op B1-niveau te krijgen. Om een tekst op B1-niveau te schrijven, letten we niet alleen op taalgebruik (lange zinnen en woordkeus bijvoorbeeld). We letten ook op

Pagina 1 van 6

structuurelementen zoals slim gekozen tussenkopjes, bulletpoints en veel afbeeldingen. Deze elementen zijn in het visiedocument juist heel veel toegevoegd om de lezer op weg te helpen. Maar dit zijn elementen die een taalniveauchecker niet goed kan controleren, hierdoor kan het taalniveau in zo’n checker uitkomen op C1-niveau. Bovendien, wanneer de Visie op Rhenen 2035 is vastgesteld door de gemeenteraad, komt er een infographic van. Deze beeldt de belangrijkste onderdelen van de Visie uit en elk beeld wordt toegelicht met een zeer korte omschrijving op B1 niveau. Deze infographic wordt breed gecommuniceerd in de gemeente. 3.0 Inleiding De Visie op Rhenen 2035 is een toekomstvisie en omgevingsvisie ineen en geeft de richting aan voor de komende jaren. Welke richting wordt hier bedoeld? Dit is heel algemeen gesteld, de visie heeft juridisch bindend, dus niet richtinggevend, maar bepalend.

Het klopt dat de Visie op Rhenen 2035 juridisch bindend is voor de gemeente. Het legt de gemeente vast op de richting, omdat wij de toekomst wel kunnen voorstellen maar niet kunnen voorspellen. Keuzes in de nabije toekomst zijn in lijn met de Visie op Rhenen 2035 (zoals deze straks wordt vastgesteld) of wijken daar beargumenteerd vanaf, bijvoorbeeld vanwege onvoorziene gebeurtenissen. De omgevingsvisie is niet juridisch bindend voor burgers. Hiervoor is het nodig de omgevingsvisie te vertalen naar regels van een omgevingsplan.

4.0 Inleiding In de periode tot 2035 veranderen omstandigheden. Welke omstandigheden zijn hier van toepassing. Waarom wordt dit niet nader geduid? In de vervolgzin wordt “gebeurtenissen” gebruikt, wat zijn de verschillen cq overeenkomsten?

Gebeurtenissen en omstandigheden zijn synoniem aan elkaar. Dergelijke variaties maken de tekst minder eentonig. Het ene woord spreekt de één ook meer aan dan het andere woord. Het is nog onbekend welke gebeurtenissen ons gaan overkomen. Misschien komt er een nieuwe pandemie? Of duurt de oorlog in Oekraïne zo lang dat dit gevolgen heeft die wij nu niet kunnen voorzien? Of een nieuwe technologie neemt plots een vlucht en biedt dit kansen? Enzovoorts.

5.0 Definities De volgende begrippen worden door elkaar gebruikt, het is onduidelijk wat de verschillen zijn tussen de benoemde groepen in de tekst: • Gemeentebestuur • Gemeentelijke organisatie • De Raad • Gemeenteraad • Gemeenschap • Samenleving • De gemeente • De gemeente Rhenen • Inwoners Het is onduidelijk welke groepen nu specifiek worden benoemd en welke verschillen er zijn.

In de context van een zin wordt duidelijk wat met de woorden wordt bedoeld. Bijvoorbeeld of met de gemeente wordt bedoeld: de gemeentelijke organisatie in zijn geheel (raad, college en ambtelijke organisatie) of dat het gaat om het grondgebied van de gemeente en alle inwoners. Het is overbodig om steeds de gemeente Rhenen te zeggen, maar soms is het goed in de context van de alinea om dat toch te doen. Samenleving en gemeenschap zijn synoniem aan elkaar. Soms is het nodig om specifiek de raad, het college of de ambtelijke/gemeentelijke organisatie te schrijven, vanwege hun verschillende verantwoordelijkheden.

Pagina 2 van 6

6.0 Rechtskracht cq juridische status van de visie op Rhenen. In bijlage 1 staat: Het omgevingsplan bevat juridisch bindende regels waarmee kan worden gezorgd dat kenmerken behouden blijven en opgaven gerealiseerd kunnen of zelfs moeten worden

Zoals hiervoor aangegeven, is de visie alleen bindend voor de gemeente zelf. Dit wil zeggen: latere besluiten over de fysieke leefomgeving moeten passen binnen de omgevingsvisie óf er moet worden onderbouwd waarom afwijking nodig is. In bijlage 1 wordt gewezen op juridisch bindendheid voor burgers. Dit kan alleen via het omgevingsplan worden bereikt.

Het lijkt ons dat u in de Inleiding van de visie op Rhenen de juridische rechtskracht duidelijk beschrijft. Wat wordt beschreven in de visie is niet vrijblijvend, maar juridisch bindend, dit is onduidelijk 7.0 Wat kenmerkt Rhenen De randzones, dit zijn de overgangsgebieden tussen bebouwd en onbebouwd. Waarom zijn deze gebieden specifiek benoemd? In principe bestaat Rhenen uit bebouwd gebied, natuurgebied en agrarisch gebied. Op basis van welke input cq. participatie zijn deze gebieden benoemd?

8.0 3.1 Uitgangspunten van Overheden De raad heeft kaders gesteld in de kadernota Visie op Rhenen. Welke kaders zijn afkomstig van andere overheden, graag vermelding met bronvermelding?

De provincie heeft in haar verordening kernrandzones aangewezen. Dit zijn zones zonder een specifieke begrenzing waar onder voorwaarden uitbreiding van woningbouw mogelijk is. Deze zijn op basis van logische grenzen en landschappelijke kenmerken preciezer begrensd. Daarnaast zijn de randzones nu eenmaal niet eenduidig aan te merken als alleen natuur, agrarisch of alleen bebouwd gebied. De volgende kaders zijn afkomstig van andere overheden:

Vogel- en habitatrichtlijn: Natura 2000 gebieden: geen aantasting areaal, geen significant negatieve effecten (o.a. stikstofdepositie)

Wij zijn benieuwd naar de bron van het volgende kader: is het Binnenveld vooral voor agrarische doeleinden en natuur; de randen worden gebruikt voor woningbouw en energieopwekking;

Verordening provincie: • Natuurnetwerk Nederland: geen ruimtelijke ontwikkelingen, tenzij … • Waterwingebied met daaromheen grondwaterbeschermingsgebied en In de kadernota staat nl: In dit kader wordt met primair boringsvrije zone leidt tot beperkingen van bedoeld dat in uitzonderlijke gevallen het Binnenveld ook het gebruik. benut kan worden voor andere doeleinden. Bijvoorbeeld • Militair erfgoed Grebbelinie wonen langs de kernranden en het realiseren van de • De verordening wijst een gebied aan waar duurzame energieopgave. Nu wordt dit anders vertaald, uitbreiding van wonen onder voorwaarden is wie heeft dit bepaald? toegestaan. • Kernrandzones (verstedelijking kan worden Waarom zijn de kaders niet 1-op-1 overgenomen uit toegestaan ten behoeve van en in de kadernota, maar aangepast overgenomen. Dit combinatie met verbetering ruimtelijke kwaliteit) geldt voor alle kaders, waarom? Graag aanpassen

aan de bron of verwijzen, maar niet aanpassen aan In de Visie op Rhenen 2035 staat het kader: is het eigen inzicht. Binnenveld vooral voor agrarische doeleinden en natuur; de randen worden gebruikt voor woningbouw en energieopwekking;

Het tweede deel (‘de randen…energieopwekking’) komt uit de toelichting op het eerste deel, het

Pagina 3 van 6

kader. Beide staan in de Kadernota Participatieproces Visie op Rhenen 2035. In de Visie op Rhenen 2035 zijn de kaders kort en krachtig verwoord. Dit ten behoeve van de leesbaarheid van de tekst. Vooral, primair, uitzonderlijke gevallen: deze woorden geven allemaal hetzelfde aan, namelijk wat de hoofdmoot is en waar ervan kan worden afgeweken of waar en wat er iets anders kan worden. Dit zijn keuzes die de gemeenteraad uiteindelijk maakt op voorstel van het college.

9.0 Woningen Aan de rand van het Binnenveld (D12) ontstaat een nieuwe woonkern in een eigen stijl. Hier komen ongeveer 2.500 woningen. In de kadernota staat als kader: Tot 2040 is er in de gemeente Rhenen behoefte aan 1.000 extra woningen, dit blijkt uit het onderzoek Woningbehoefte Regio FoodValley: de actuele woningbehoefte en de inhaalvraag in beeld. In de Woonvisie: Kiezen voor Rhenen is de doelstelling geformuleerd om vijftig woningen per jaar te bouwen. Dit betekent dat er na 20 jaar minimaal 1.000 gebouwd moeten worden.

Op basis van welke input cq kader, cq participatie zijn de 2500 woningen in deze visie opgenomen? Graag bronvermelding noemen. Wie heeft dit bepaald? Ook insprekers, medeparticipanten hebben hierover vragen gesteld en voelen zich benadeeld door deze onbegrijpelijke input. Graag uitleg met onderbouwing, cq aanvullende kaderstelling.

De Visie op Rhenen heeft als ondertitel ‘behoud ons Rhenen en maak het nog mooier’. Dit houdt in dat we zo min mogelijk de groene en dorpse karakter van de kernen willen verstoren. De Visie op Rhenen heeft de ambitie om de kwaliteiten van de kernen juist te versterken. Als we in en rond de kernen woningbouw willen realiseren kiezen we voor kwaliteit i.p.v. kwantiteit. Toch willen we voldoende woningen bouwen voor onze huidige en nieuwe inwoners van de gemeente. Ook om te voorkomen dat onze gemeente nog verder vergrijsd. Hierdoor kunnen we ook het huidige voorzieningenniveau op hetzelfde niveau houden. Door te bouwen tegen de huidige verstedelijking van Veenendaal behouden we juist de sterke punten van onze kernen en verbeteren die. Het is een gebied waar geen natuurwaarden worden aangetast bij eventuele woningbouw en waarbij er minder beperkende provinciale regelgeving geldt. De uitleglocatie is als zoeklocatie opgenomen in de Verstedelijkingsstrategie, dat in 2022 is vastgesteld door de gemeenteraad. In het raadsvoorstel van de Verstedelijkingsstrategie staat dat we deze opnemen in ons eigen ruimtelijk beleid. In de Verstedelijkingsstrategie is niet opgenomen hoeveel woningen precies op deze locatie worden gebouwd. Wat de mogelijkheden zijn voor deze locatie willen we juist onderzoeken na vaststelling van de Visie op Rhenen.

Om toch een stip aan de horizon te zetten stelt het college voor om uit te gaan van ongeveer 2500 woningen. Of dit mogelijk is zal na onderzoek duidelijk worden. De drie voorlopige visies verschilden onder andere van elkaar op het punt van groei. In de ene voorlopige visie zou de bevolking minimaal groeien (met ongeveer 3.000 inwoners) en in de andere met ongeveer 7.000 inwoners. Dit stond bijvoorbeeld in

Pagina 4 van 6

de nieuwsbrief van 18 januari 2022. In de Visie op Rhenen 2035 die nu voorligt, is het voorstel om te groeien met ongeveer 7.000 inwoners. In de Kadernota Participatieproces Visie op Rhenen 2035, paragraaf 5.2.2, staat dat inwoners en ambtenaren samen de vele uitspraken over de gewenste toekomst van Rhenen zouden indikken tot 3 à 5 voorlopige visies. Uit alle uitspraken kwamen drie uiteenlopende richtingen naar voren; niet meer en niet minder. Het komen tot één integrale visie is een politiek proces. Daarmee is het de verantwoordelijkheid van het college én de gemeenteraad. 10.0 17. Veengebied en Grebbelinie blz 34 Het Landbouwgebied in dit gebied wordt afgewaardeerd, dit heeft consequenties. Hoe worden deze consequenties opgevangen, cq wordt er een regeling getroffen voor de “enkele boerderij”? Wordt dit verwerkt in de begroting? Wie gaat dit financieren?

De visie geeft alleen een gewenste richting aan. De manier waarop dit wordt gerealiseerd moet nog worden uitgewerkt. Of hiervoor een financiële regeling nodig is, is op dit moment nog niet bekend.

11.0 Bijlage 1

De opgaven zijn afgeleid uit de beschrijving van de Visie op Rhenen. Sommige opgaven gelden voor meerdere deelgebieden. In plaats van in herhaling te vallen, is ervoor gekozen om deze opgaven, die dus voor meerdere deelgebieden gelden, als ‘deelgebied overstijgend’ te benoemen. Dit komt de leesbaarheid van het al uitgebreide document ten goede.

Naast de opgaven per deelgebied is er een aantal deelgebied overstijgende opgaven. Wie heeft deze opgaven vastgesteld, cq op welke wijze zijn deze in het participatieproces vastgesteld? Vanuit de kaders zijn deze opgaven niet of nauwelijks te herleiden. 12.0

In de kadernota worden een aantal (11) vragen gesteld waarop de Visie een antwoord zou moeten formuleren. Wij herkennen, op een uitzondering na geen antwoorden op de vragen die in de kadernota worden gesteld.

Zie bijlage 4 Beantwoording vragen Kadernota, van de Visie op Rhenen 2035.

Kunt u aanwijzen waar deze vragen worden beantwoord?

Pagina 5 van 6

13.0 Omgevingsvisie De VNG heeft een kader opgesteld waaraan de omgevingsvisie moet voldoen: https://vng.nl/artikelen/de-omgevingsvisie Hierin staan 3 belangrijke elementen: Een beschrijving van de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving: waar bestaat de fysieke leefomgeving uit en wat is de kwaliteit ervan? • De hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming en behoud van het grondgebied: wat gebeurt er/ gaat er gebeuren aan ontwikkelingen en instandhouding van het grondgebied? • De hoofdzaken van het voor de fysieke leefomgeving te voeren integrale beleid: wat zijn de na te streven doelen en op welke manier worden die bereikt? •

De 3 genoemde elementen zijn inderdaad benoemd in de omgevingswet als elementen die een omgevingsvisie moet bevatten Het gaat hierbij nadrukkelijk om de hoofdlijnen van zowel de kwaliteiten als de voorgenomen ontwikkelingen. In bijlage 1 is dit per deelgebied beschreven. Hiermee wordt in onze ogen ruim voldoende voldaan aan de eisen die de wet stelt aan een omgevingsvisie. We hebben er daarbij bewust voor gekozen om niet te spreken over kwaliteiten (wat een waardeoordeel bevat), maar over kenmerken.

Naar onze mening voldoet de visie niet aan de minimale elementen die zijn voorgeschreven. Graag ontvangen wij de uitleg waarom de visie wel voldoet aan de bovengenoemde punten? Voorbeeld: Kwaliteit als woord wordt veelal gebruikt in het kader van natuur, maar niet in de beschrijving van de fysieke leefomgeving per deelgebied. Wat is de kwaliteit of het kwaliteitsstreven per deelgebied.

Pagina 6 van 6