Beantw. TV D66 - Taakstelling Sociaal Domein

GEMEENTE RHENEN Technische vragen

Onderwerp: Taakstelling Sociaal Domein Commissie: Samenleving Datum: 20 mei 2025 Fractie: D66 Vragen Impact op visie sociaal domein / Rhenen 2035 1. Kader raadsvoorstel, p.2: Hier staat aangegeven dat ombuigingen mogelijk niet passen in vastgestelde visie of beleid. Voor welk van de voorgestelde maatregelen geldt dit?

Antwoorden 1. De voorgestelde maatregelen zijn niet strijdig met beleid. De voorgestelde maatregelen gaan over versoberen of over het efficiënter inzetten van middelen. We hebben een breed pakket aan maatregelen bekeken. Daar zitten ook maatregelen bij, die wel strijdig met beleid zouden zijn. Deze maatregelen zijn niet in dit besluit opgenomen, maar behoren, bijvoorbeeld bij een kerntakendiscussie, wel tot de mogelijkheden.

Extra geld Rijk agv SPUK IZA/AZWA 2. In hoeverre gaan de maatregelen die als bezuiniging staan opgenomen in tegen de afspraken die zijn gemaakt in het kader van de SPUK IZA en invulling afspraken concept AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord)? N.B. Deze vraag is vooral bedoeld op preventieve maatregelen die een formele (duurdere) zorgvraag voorkomen. 3. Uit een ledenbrief van de VNG blijkt dat het kabinet de financiële zorgen van de gemeenten serieus neemt en zijn er substantiële extra middelen voor gemeenten opgenomen t/m 2027. Hoeveel euro verwacht Rhenen grosso modo extra te ontvangen voor sociaal domein agv de voorjaarsnota Rijk?

2. We focussen ons vooral op interventies die bewezen effectief zijn, zoals welzijn op recept en valpreventie. Zo blijft – naar verwachting – voldoende budget over voor de uitvoering van deze interventies. Daarbij hebben we ons vooraf gerealiseerd dat de IZA/GALAmiddelen incidenteel van karakter waren. Dit heeft niet uitgenodigd tot het aangaan van structurele afspraken. In de praktijk zien we dat er nog veel geld gaat naar zorg en nog weinig naar preventie. Als gevolg van bezuinigingen zijn er nog minder middelen voor preventie, terwijl we daarmee juist de vraag naar zorg afremmen. 3. Extra middelen / ‘kortingen’ op het gemeentefonds voor de jeugdzorg: 2025: €

446.000 V

2026: € 1.052.000 V

2027: € 1.024.000 V 2028: €

360.000 N

2029: €

327.000 N

Toelichting: 1.Compensatie van de tekorten op de jeugdzorg: De commissie-Van Ark berekende in haar rapport ‘Groeipijn’ dat het tekort op de jeugdzorg oploopt tot € 828 miljoen in 2024. Hiervan wordt 50% structureel toegevoegd aan het gemeentefonds. 2. Verzachten ingroeipas hervormingsagenda in 2026 en 2027: levert in die jaren incidenteel extra geld op. 3. Eigen bijdrage jeugdzorg: met ingang van 1 januari 2028 wordt er een eigen bijdrage ingevoerd voor de mensen die jeugdzorg ontvangen. Zorgt voor een korting op het gemeentefonds vanaf 2028. 4. Trajectduur jeugdzorg: het Rijk en gemeenten gaan met de sector afspraken maken over betere sturing op de trajectduur. Zorgt voor een korting op het gemeentefonds vanaf 2028. 5. Indexeren opbrengst Hervormingsagenda: De besparingen van de Hervormingsagenda zijn berekend op het prijs- en volumepeil 2019. Het grootste deel van deze maatregelen beginnen vanaf 2028. Omdat het volume en prijspeil in het gemeentefonds is toegenomen ten opzichte van 2019 past het Rijk een stevige korting toe op het gemeentefonds (€ 507 miljoen). Deze cijfers zijn onder voorbehoud, omdat de definitieve cijfers onderdeel zijn van de uitkomsten uit de meicirculaire 2025.

Ondersteuning Mantelzorgers 4. Kanttekeningen 1.2: Budget mantelzorgers wordt nu niet gebruikt. a. Wat is het doel van het budget? b. Wat is de reden dat dit nu niet gebruikt wordt? 5. Is bekend hoeveel mantelzorgers Rhenen kent en welke trend daarin wordt verwacht (agv demografische ontwikkelingen) voor de komende jaren?

4a. Gemeenten ontvangen van het Rijk budget voor het waarderen en ondersteunen van mantelzorgers. De wijze waarop dit budget besteed moet worden, is niet voorgeschreven, Het wordt in onze gemeente ingevuld door de opdracht mantelzorgondersteuning aan de welzijnsorganisatie en de individuele ondersteuning door het sociaal team. We zetten geen lopende maatregelen stop. In Rhenen heeft de welzijnsorganisatie een opdracht mantelzorgondersteuning. Deze opdracht bestaat uit de organisatie van de jaarlijkse ‘waarderingsdag’ en

6. Bijlage 0 / Stoppen collectieve ondersteuning mantelzorgers: a. Wat omvat de ‘blijk van waardering’ die jaarlijks wordt georganiseerd? b. Hoe vind de professionele begeleiding van mantelzorgers plaats nadat de collectieve ondersteuning is stopgezet?

diverse groepsgerichte activiteiten door het jaar heen aangeboden door de Welzijnsorganisatie Daarnaast verzorgen de Welzijnsorganisatie en het Sociaal Team individueel advies en ondersteuning. Tenslotte wordt ook respijtzorg aangeboden. Dit is tijdelijke opvang van de zorgvrager, zodat de mantelzorger enkele dagen wordt ontlast en zodoende de taak kan volhouden. 4b. Voor dit specifieke budget is geen doel omschreven. De komende 2 jaar (2025 en 2026) wordt dit budget niet gebruikt en kan daarom mee in de ombuigingen. We komen in 2026 bij de raad terug met Mantelzorgbeleid. 5. Onderzoeksbureau Ecorys en Kenniscentrum MantelzorgNL schatten dar er in Rhenen 5900 inwoners van 16 jaar en ouder mantelzorg verlenen. Dit betekent dat ca. 1 op 3 inwoners mantelzorger is. Dit aantal zal toenemen naarmate het aantal inwoners (met een zorgvraag toeneemt) naar verwachting groeit dit in de komende 15 jaar naar 1 op 2 inwoners. 6a. Dit is een jaarlijkse feestelijke dag in het teken van ontspanning, ontmoeting en kennisdelen 6b. De professionele ondersteuning blijft plaatsvinden in de vorm van individueel advies en respijtzorg en de collectieve ondersteuning stopt dus niet, maar is belegd met een opdracht bij de welzijnsorganisatie.

7. Kanttekeningen 2.3: Hoeveel ontvangt Rhenen binnen het gemeentefonds voor het sociaal domein? Hoeveel daarvan zetten we ook in? Graag een overzicht conform indeling informatienota Informatie ombuigingen sociaal domein (1196950).

8. Bijlage 0 / versoberen maatwerk GGDrU:

7 Via het gemeentefonds ontvangt gemeente Rhenen net als de andere gemeenten een algemene uitkering. De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn voor de gemeenten vrij besteedbaar. Gemeenten zijn, met inachtneming van de wet- en regelgeving, autonoom in het voeren van hun beleid bekostigd uit het gemeentefonds. Voorheen ontvingen de gemeenten voor de nieuwe taken in het sociaal domein een specifieke uitkering. Dat is echter niet meer het geval.

8a Ja. De raad heeft op 11 maart besloten een zienswijze te geven op de Kaderbrief GGDrU 2026. De raad vond

a. Zijn deze versoberingen voor 2026 e.v. al in gang gezet? Of kunnen we als raad daar nog op terugkomen?

de collectieve bezuiniging op de gemeentelijke bijdrage van 0,5% niet voldoende en pleitte voor een taakstelling van 1,5 – 2%. Daarom hebben we zorgvuldig gekeken naar mogelijkheden om te bezuinigen op de GGDrU. Het college heeft in maart 2025 de bezuinigingen op het lokaal maatwerk vanaf 2026 vastgesteld en heeft de raad in de verzamelmail van week 15 hierover geïnformeerd. Het definitieve besluit moesten we uiterlijk 1 april 2025 doorgeven. De bezuinigingen zijn reeds verwerkt in de Ontwerpbegroting GGDrU 2026.

Wat betekent minder ‘stevig ouderschap’ of ‘nu niet zwanger’ trajecten op termijn voor het jeugd maatwerk? Deze zorg is ‘evidence based’1 en voorkomt duurdere zorgvraag.

8b. Het is lastig om hier een exacte uitspraak over te doen. We zien wel dat deze interventies steun bieden in kwetsbare situaties en daarmee invloed hebben op de zorgvraag.

b.

Stevig Ouderschap We continueren Stevig Ouderschap, maar schalen af naar minder trajecten omdat er aantoonbaar minder vraag naar is. We kunnen niet aantonen dat door 1 (preventieve) interventie, zoals Stevig Ouderschap, kinderen niet in de jeugdzorg belanden. Het gaat om een stevigere basis bij ouders, waardoor zij de opvoeding beter aankunnen. Van de ouders die deelnamen voelt 72% zich zekerder en 66% heeft meer zelfvertrouwen gekregen. Het risico op opvoedingsproblemen is bij 22% van de gezinnen afgenomen. Als ouders geen Stevig Ouderschap krijgen zie je 5x meer kans op meldingen bij Veilig Thuis. Zie ook Infographic - Stevig Ouderschap Stevig Ouderschap Nu Niet Zwanger Een onbedoelde zwangerschap in kwetsbare situaties kan in bepaalde gevallen extra (zorg)vragen en kosten met zich meebrengen. Deze worden geschat op gemiddeld €25.000 (jeugdzorg /Wmo /justitie) tijdens zwangerschap en 1e jaar. Met deze interventie verwachten we dat deze kosten niet gemaakt hoeven te worden.

a. Verwachting is dat AZWA/IZA SPUK in 2026 soelaas kan bieden. Hoe snel is dit maatwerk weer 1

8c. Als er aanvullende middelen komen, zullen we afwegen welke interventies voorzien in de dan actuele

https://www.ncj.nl/onderwerp/stevig-ouderschap/kosten-en-baten/ en https://vng.nl/sites/default/files/202102/mkba_nnz.pdf

op te bouwen indien mogelijk?

behoefte en met de GGD in overleg treden om over de invulling nadere afspraken te maken. Deze zouden dan per 2027 ingezet kunnen worden.