Beantw. SV RB - Actualisatie archeologische verwachtings- en beleidskaart Rhenen

GEMEENTE RHENEN Technische vragen

Onderwerp: Actualisatie archeologische verwachtings- en beleidskaart Rhenen Commissie: Ruimte & Economie Datum: 18 september 2024 Fractie: RB Vragen 1. Een algemene vraag van onze fractie: In 2010 bleek het door de Raad vastgestelde bestemmingsplan de toets der kritiek van de provincie Utrecht niet te kunnen doorstaan op het gebied van (o.a.) de vastgestelde procedure archeologische vondsten. Hierdoor moest het vastgestelde bestemmingsplan op onderdelen opnieuw de (kostbare) gemeentelijke procedure doorlopen. Uit het huidige raadsvoorstel begrijpt onze fractie dat de gemeente het bevoegd gezag is voor het aspect archeologie.

Antwoorden Vooropgesteld: Het hier voorliggende voorstel heeft (nog) geen betrekking op het wijzigen van het Omgevingsplan. Wel wordt voorgesteld om beleid vast te stellen dat onder andere als uitgangspunt dient voor een latere wijziging van het omgevingsplan. De decentralisatie van taken is niet nieuw, maar bestaat al sinds de implementatie van het Europese Verdrag van Malta (1998) via de Wet op de Archeologische Monumentenzorg (2007). Gemeenten ontvangen voor deze verhoogde bestuurslast sindsdien extra geld via het Gemeentefonds voor deze taak.

Daarnaast is ieder gemeente vanuit de Omgevingswet verplicht om voor 2032 over een definitief omgevingsplan te beschikken. Eén van (Citaat: Er is sprake van de verplichte thema’s is het archeologisch decentralisatie van taken en erfgoed. Door de actualisatie van het gemeentelijk verantwoordelijkheden, waarbij de archeologiebeleid kan het thema ‘archeologie’ in gemeente verantwoordelijk is voor één keer opgenomen worden in het het behoud van het archeologische Omgevingsplan en voldoet de gemeente aan de erfgoed binnen de verplichting om voor het gehele grondgebied van gemeentegrenzen.) de gemeente eenduidig beleid op archeologische waarden te voeren. Door dit beleid mee te nemen Over welke risico’s hebben wij in de gemeentelijke planning om te komen tot een het? definitief omgevingsplan kunnen kosten worden bespaard. De wijziging van het omgevingsplan is tenslotte toch al noodzakelijk; door hiervoor in één keer een actuele gemeentebrede laag in te voegen verloopt dit proces zo efficiënt als mogelijk.

2. In hoeverre loopt de gemeente Rhenen een risico (overstijging personele capaciteit en financieel risico door standaardisering (lagere) leges en provinciale bevoegdheden archeologie) vanwege deze wettelijke taakstelling? (TOELICHTING: in het Baacrapport staat dat onder de Omgevingswet ook de monumentenwet is geïmplementeerd met daarin o.a. de provinciale bevoegdheid om archeologische attentiegebieden aan te wijzen. Voor die gebieden dient de gemeente binnen een nader vast te stellen termijn een nieuw omgevingsplan op te stellen, waarbij rekening wordt gehouden met de aanwezige en/of verwachte archeologische waarden. Dit is een kostbare aangelegenheid en betreft slechts één v/d risico’s.) 3. Kunnen de kosten voor aanwijzing archeologisch attentiegebied en aanpassing Omgevingsplan 100% op de provincie worden verhaald en zo niet; ziet u mogelijkheden om dit middels een in te dienen amendement gunstiger te kunnen regelen?

De provincie heeft in haar Omgevingsverordening al attentiegebieden aangewezen, één daarvan is de Heuvelrug en omvat dus ook een deel van de gemeente Rhenen. Voor de Heuvelrug zijn er geen directe consequenties. Wel is het inderdaad van belang dat er actueel archeologiebeleid is en dat het archeologiebeleid is opgenomen in het Omgevingsplan (gebieden met onderzoeksverplichting en vrijstellingsgrenzen). Door vaststelling van het archeologiebeleid en het navolgend opnemen in het omgevingsplan voldoen we aan de provinciale eisen. Er is niet direct een financieel risico. De gemeente moet hoe dan ook een definitief omgevingsplan maken waarin een archeologische laag aanwezig is. Er is echter juist wel sprake van een financieel risico voor de gemeente Rhenen als we niet beschikken over actueel beleid. In dat geval kunnen we namelijk geen onderzoek vooraf afdwingen bij initiatiefnemers. Bij eventuele toevalsvondsten is de gemeente dan verantwoordelijk voor het bekostigen van archeologisch onderzoek en de mogelijke maatregelen die moeten worden getroffen. De provincie heeft een subsidiemogelijkheid voor het opstellen van een archeologische beleidskaart, maar het bijwerken van het omgevingsplan valt buiten deze subsidiemogelijkheid. Het omgevingsplan is een gemeentelijk instrument onder de Omgevingswet.

Het onderhouden en actueel houden daarvan is dan ook een gemeentelijke verantwoordelijkheid. Dit betekent dat de gemeente Rhenen hiervoor ook de kosten moet dragen. Wel kunnen we onderzoeken of het mogelijk is om wijzigingen in het Omgevingsplan te bundelen, om zo de kosten te drukken.