Aanbiedingsbrief gemeenteraad rekenkamerrapport Duurzaamheid

Raad van de gemeente Rhenen Postbus 201 3910 AE Rhenen Rhenen, 25 april 2024 Geachte leden van de raad, Bijgaand ontvangt u het rapport ‘Het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Rhenen in beeld’. Dit rapport is opgesteld door de rekenkamer zelf. Het is een beschrijvend onderzoek over wat en hoe er is geschreven, besloten en gebudgetteerd op het gebied van het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Rhenen. Op grond van het onderzoek heeft de rekenkamer een aantal conclusies en aanbevelingen geformuleerd. Het besluit voor het al dan niet doen van een beoordelend vervolgonderzoek vindt plaats naar aanleiding van de resultaten van dit onderzoek. Het rapport is aan het college aangeboden voor een bestuurlijk reactie. Het college heeft op 23 april haar bestuurlijke reactie op het rapport en de aanbevelingen gegeven. Deze reactie is ook bij deze brief gevoegd.

Centrale probleemstelling De centrale probleemstelling van dit onderzoek luidt als volgt: • Wat en hoe is er geschreven, besloten en gebudgetteerd op het gebied van het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Rhenen? Op basis van deze centrale probleemstelling is een aantal afgeleide onderzoeksvragen bepaald: • Hoe zijn de ambities van het gemeentelijk duurzaamheidsbeleid geformuleerd? • Hoe verhouden de ambities van gemeente Rhenen zich met de ambities van de regio Foodvalley? • Is er een plan van aanpak om de ambities te realiseren? • Hoe heeft de raad invulling kunnen geven aan zijn kaderstellende en controlerende rol op het gebied van de duurzaamheidsvraagstukken? Algemene bevinding Duurzaamheid wordt binnen de gemeente Rhenen voorgesteld als een boom met verschillende takken of pijlers. De pijlers betreffen de thema’s energieneutraal, circulaire economie en klimaatbestendigheid, aangevuld met een pijler bestaande uit maatregelen, die de andere pijlers overkoepelen. In de bestudeerde documenten hebben we geen relaties, verbindingen of een samenhangend en overkoepelend duurzaamheidsbeleid kunnen vinden, wel een overvloed aan voorgenomen en uitgevoerde losse maatregelen op dit gebied. Aanbevelingen Op basis van de hierboven genoemde conclusies doen we aan de raad de volgende aanbevelingen: 1.

Geef het college opdracht om de gestelde ambities en doelen in het kader van duurzaamheid bij te stellen, waarbij de volgende keuzes aan de orde zijn: a. Laat de ambities en doelen aansluiten bij het instrumentarium, de bevoegdheden, budget en beschikbare menskracht van de gemeente. Uitleg: de gemeente kan maar beperkt als procesregisseur optreden, maar wel tot op zekere hoogte gewenste veranderingen faciliteren. Laat de doelen meer aansluiten bij wat daadwerkelijk bereikt kan worden. Daarop moeten dan ook de budgetten en menskracht gericht zijn.

b.

c.

Als doelen onhaalbaar blijken voor de beschikbare capaciteit (mensen/tijd/budget), stel als raad dan óf de capaciteit óf de doelen bij. Uitleg: vaak willen we meer dan mogelijk is, zeker in deze dynamische, onzekere tijden, waarbij eerder bezuinigd moet worden dan dat er extra budgetten vrijkomen. Onrealistische doelen zijn niet motiverend, niet voor de beleidsmakers maar ook niet voor de uitvoerenden en inwoners. Dus maak keuzes voor bij de context passende doelen. Laat het college een keuze maken tussen óf het opknippen van de ‘duurzaamheidsboom’ met inzet op de prioriteiten in het belang van de inwoners óf het opzetten van een volwaardig duurzaamheidsprogramma. ` Uitleg: Een volwaardig samenhangend duurzaamheidsprogramma is meer dan een theoretisch model. Er zal een monitorsysteem met indicatoren voor de concrete doelen nodig zijn, waarin de samenhang bewaakt wordt tussen de verschillende doelen. Hierop zal het pakket met maatregelen afgestemd moeten zijn. Gezien de komende moeilijke financiële (ravijn)jaren zal dit voor de gemeente een financiële belasting zijn. Bovendien als je een overkoepelende duurzaamheidsagenda hanteert, dan krijg je mogelijk een enorme actielijst met de meest uiteenlopende onderwerpen, hetgeen bijna ondoenlijk is. De gemeente kan ook keuzes maken vanuit het directe belang van de inwoners.

Leg de speerpunten in de duurzaamheidsaanpak bij het beheersen van de grootste gevoeligheden voor de inwoners: waar hebben zij het meeste last of juist profijt van, zowel in financieel als in maatschappelijk opzicht? Is dat bijvoorbeeld de angst voor overstromingen of juist voor de hittestress, of is het volop inzetten op energiebesparing een betere keuze (waardoor de netcongestie wordt verminderd en er weer meer gebouwd kan worden). Stuur aan om met de inwoners in gesprek te gaan over wat zij het belangrijkste vinden en pas daar de doelen op aan.

2. Zet tijdelijk extra budget en menskracht in om een betere archivering en vindbaarheid van raadsdocumenten in het raadsinformatiesysteem te realiseren. Uitleg: In dit onderzoek liepen we aan tegen de moeilijke toegankelijkheid van het Raadsinformatiesysteem. Voor ons onderzoek was er bijvoorbeeld geen dossier ‘duurzaamheid’ beschikbaar in het systeem. Daardoor was het ondoenlijk een volledig overzicht te verkrijgen van beleid en uitvoering op het gebied van duurzaamheid. Dat geldt dan ook voor de meeste andere onderwerpen. Het Raadsinformatiesysteem moet niet alleen gemakkelijk toegankelijk zijn voor de rekenkamer maar ook voor de raadsleden en alle inwoners van de gemeente. Dit blijkt nu niet het geval te zijn. Maak dossiers aan per onderwerp, laat deze consequent vullen, waarbij ook de medewerking van ambtelijke beleidsmedewerkers ingezet kunnen worden. Graag gaan we met u in gesprek om ons onderzoek, de bevindingen en onze aanbevelingen nader toe te lichten. Namens de rekenkamer, Bert Lokhorst, voorzitter

Bijlage: Rekenkamerrapport ‘Het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Rhenen in beeld’. Bestuurlijke reactie van college van B&W 23 april 2024