6797 Raadsvoorstel vaststelling Randzonevisie wijziging Visie op Rhenen 2035

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp

: : : : : : :

18 november 2025 Shirley Halbesma 6797 Gert van Laar Gemeenteraad Openbaar Vaststellen en publiceren Randzonevisie, wijzigingsbesluit Visie op Rhenen 2035

Voorstel: <test>

De gemeenteraad besluit: 1. De Randzonevisie en daarmee de Visie op Rhenen 2035 gewijzigd vast te stellen (Bijlage 1 Visie op Rhenen incl. Randzonevisie met wijzigingen bijhouden); Belangrijke wijzigingen in de Visie op Rhenen 2035 zijn het: • toevoegen van hoofdstuk 4 over de Randzonevisie en paragraaf 5.2 over de uitvoering van de Randzonevisie; • uitwerken van de randzones in bijlage 1 van de Visie op Rhenen 2035 (Kenmerken en opgaven per deelgebied); • toevoegen van randzone Cuneraweg Noord en Cuneraweg Zuid; • splitsen van randzone Achterberg in randzone Achterberg Zuid en Achterberg Noord; • splitsen van randzone Rhenen in randzone Rhenen West en Rhenen Oost; • minimaal aanpassen van de grenzen van de deelgebieden van de Visie op Rhenen 2035. Randzones zijn overgangsgebieden tussen het landelijk gebied en de bestaande kernen (Achterberg, Elst en Rhenen), bedrijventerrein Remmerden en natuurgebied de Utrechtse Heuvelrug. De randzones zijn deelgebieden in de Visie op Rhenen 2035. De Randzonevisie geeft: • een beschrijving van de kenmerken en de historische opbouw (in tekst en kaart) van de randzones; • een beschrijving van de kwaliteiten en de mogelijke kwaliteitsverbeteringen van de randzones; • een visie op de randzones waarin randvoorwaarden voor nieuwe ontwikkelingen (zoals wonen, werken, recreatie) staan beschreven. 2.

In te stemmen met de beantwoording van de zienswijzen, zoals opgenomen in bijlage 2 Nota zienswijzen Randzonevisie, wijziging Visie op Rhenen 2035; 3. Het vaststellingsbesluit en de vastgestelde Visie op Rhenen 2035 te publiceren.

<Test> Inleiding In juni 2023 heeft de gemeenteraad de Visie op Rhenen 2035 vastgesteld. De Visie op Rhenen 2035 is een toekomst- en omgevingsvisie ineen. Het beschrijft welke kant we met elkaar op willen de komende jaren. En het vormt daarmee het strategisch kader voor de ruimtelijke, maatschappelijke en economische ontwikkeling van Rhenen. Het helpt bij het maken van keuzes in zaken als samenleven, wonen, werken, ontspannen, vervoer. Alle keuzes die de gemeente in de nabije toekomst maakt, moeten in lijn zijn met de Visie op Rhenen 2035.

1

Verdere uitwerking Visie op Rhenen 2035 In de Visie op Rhenen 2035 staan opgaven voor het landelijk gebied, de randzones en een verkenning van een nieuwe kern. Voor de uitwerking hiervan zijn drie afzonderlijke trajecten gestart: het Programma Landelijk Gebied, de Randzonevisie en de Gebiedsverkenning Binnenveld. De drie ruimtelijke trajecten vormen samen het strategisch kader voor de ruimtelijke, maatschappelijke en economische ontwikkeling van Rhenen. In de commissievergadering van 24 september 2025 consulteerden we de commissie Economie en Ruimte over deze drie ruimtelijke trajecten. Dit deden we aan de hand van de conceptnotities van de drie trajecten, presentaties en verschillende stellingen. De wijze waarop de fracties reflecteerden op de presentaties en stellingen gaf het college input voor de definitieve stukken. In bijlage 3 (Verslag consultatie drie ruimtelijke trajecten, commissievergadering 24 september 2025) leest u het verslag van de avond. De input uit de commissievergadering van 24 september 2025 is besproken met het college en is meegenomen bij het uitwerken van de Randzonevisie, wijziging Visie op Rhenen 2035 (zie bijlage 1 Visie op Rhenen 2035 incl. Randzonevisie met wijzigingen bijhouden).

En naar aanleiding van een vraag van de commissie op 24 september 2025 is een kaart toegevoegd bij dit raadsvoorstel met daarop de oppervlakte natuur welke de laatste 25 jaar is toegevoegd (zie bijlage 4 Kaart bestemmingsplannen natuur). De drie ruimtelijke trajecten kennen een grote mate van samenhang. Een besluit bij een traject, heeft gevolgen voor de ander. Om die samenhang nog verder te duiden is een memo opgesteld (zie bijlage 5). De drie ruimtelijke trajecten worden allen afzonderlijk in de raad van december aan uw aangeboden. Uitwerking Randzonevisie, wijziging Visie op Rhenen 2035 In de Visie op Rhenen 2035 staat dat de randzones in de gemeente Rhenen optimaal ontwikkeld worden. Randzones zijn overgangsgebieden tussen het landelijk gebied en de bestaande kernen Achterberg, Elst en Rhenen, het bedrijventerrein Remmerden en het natuurgebied de Utrechtse Heuvelrug. In het bestuursprogramma 2022–2026 is een actiepunt opgenomen om als uitwerking van de Visie op Rhenen 2035 een visie voor de randzones in de gemeente Rhenen op te stellen. De Randzonevisie die er nu ligt, is het resultaat van dat actiepunt. Deze Randzonevisie is verwerkt in de Visie op Rhenen 2035 en wijzigt daarmee de Visie op Rhenen 2035. Het raadsvoorstel gaat enkel over de voorgestelde wijzigingen van de Visie op Rhenen 2035.

Kaders Visie op Rhenen 2035 Omgevingswet, afdeling 3.1 Omgevingsvisies Beoogd doel Het optimaal ontwikkelen van de randzones in de gemeente Rhenen. Zodat mogelijke ontwikkelingen (zoals wonen, landbouw, recreatie, werken, energieopwekking) onder de juiste voorwaarden de juiste plek kunnen krijgen. Argumenten 1.1 De Randzonevisie geeft een optimale invulling van elke randzone weer Op basis van een beleids-, data- en gebiedsanalyse en de input van inwoners, maatschappelijke organisaties en andere stakeholders is gekomen tot een visie op de randzones. De Randzonevisie geeft richting aan de toekomstige ontwikkeling van de randzones. Voor elke randzone staat welke functies het meest kansrijk zijn en onder welke randvoorwaarden ontwikkelingen mogelijk zijn. Zo ontstaat er duidelijkheid: waar is ruimte voor kleinschalige woningbouw, dagrecreatie of een nieuwe invulling van een erf? En waar staat behoud van het huidige landschap, gronden voor de landbouw of natuur centraal? 1.2 Met de Randzonevisie geven we sturing aan mogelijke ruimtelijke initiatieven De Randzonevisie laat zien hoe initiatieven kunnen bijdragen aan de kwaliteiten van de randzones én aan de bredere doelen uit de Visie op Rhenen 2035. Uiteindelijk is het doel om in de randzones de juiste functie op de juiste plek te laten landen onder de juiste voorwaarden.

Ook is het doel om op een zorgvuldige manier sturing te geven aan initiatieven in de randzones.

2

1.3 De Randzonevisie kwam tot stand in samenspraak met inwoners, de raad, provincie Utrecht en andere stakeholders De ontwerp-Randzonevisie is in drie fasen opgesteld: • Analysefase • Bespreekfase • Visiefase Tijdens deze fasen zijn inwoners, maatschappelijke organisaties, de provincie Utrecht en andere stakeholders betrokken. Op 26 maart 2025 was er een bijeenkomst voor stakeholders en geïnteresseerde inwoners om mee te denken over de analyse van de randzones. Daarna vonden drie bijeenkomsten plaats voor inwoners in Achterberg, Rhenen en Elst. Deze bijeenkomsten vonden plaats op 8, 13 en 14 mei 2025. De provincie Utrecht heeft in de analysefase en in de visiefase meegedacht. Het volledige participatietraject staat beschreven in bijlage 7 van de Randzonevisie, wijziging Visie op Rhenen 2035. Bij dit raadsvoorstel leest u het verslag van de drie bijeenkomsten (zie bijlage 6 Verslag bijeenkomsten mei 2025 over de randzones in Rhenen). 1.4 Met de Randzonevisie kunnen we onze standpunten goed behartigen in overleggen met de regio en provincies Met het vaststellen van de Randzonevisie geven we duidelijk aan welke belangen de gemeente Rhenen vooropstelt. Daarmee is het helder welke standpunten we innemen naar buiten toe, zoals de regio, de provincie Utrecht en andere gemeenten.

1.5 Met de Randzonevisie wordt het eenvoudiger om initiatieven met de provincie Utrecht af te stemmen De provincie Utrecht stimuleert de gemeente Rhenen deze Randzonevisie op te stellen. Nu wordt elk initiatief individueel afgestemd met de provincie. Door samen met betrokken partijen en de provincie een integrale visie op te stellen, kan de gemeente deze gebruiken als beleidskader. Dit betekent dat initiatieven die binnen de Randzonevisie passen, een grotere kans van slagen hebben. 1.6 Om in te spelen op mogelijke toekomstige ontwikkelingen zijn er twee randzones toegevoegd en zijn twee randzones gesplitst in tweeën In een paar gevallen is een randzone gesplitst in twee aparte randzones. Randzone Achterberg is gesplitst in randzone Achterberg Noord en randzone Achterberg Zuid. En randzone Rhenen is gesplitst in randzone Rhenen West en randzone Rhenen Oost. Daarnaast zijn er twee nieuwe randzones toegevoegd: Cuneraweg Noord en Cuneraweg Zuid. Dit komt doordat er een verzoek is tot vestiging van bedrijven in deze gebieden. Door deze twee randzones toe te voegen aan de Randzonevisie, creëren we ook een toetsingskader voor deze twee gebieden.

1.7 In de Randzonevisie zijn de grenzen van de deelgebieden, genoemd in de Visie op Rhenen 2035, logischer ingedeeld op basis van landschappelijke en/of kadastrale grenzen In de Visie op Rhenen 2035 staan verschillende gebieden die randzones worden genoemd. De Randzonevisie werkt deze randzones verder uit. Daaruit is ook gedetailleerder gekeken naar de begrenzing van de deelgebieden en waarbij aanpassingen nog nodig waren. Bijvoorbeeld als een kadastraal perceel een deel in het ene deelgebied en een deel in het andere deelgebied lag. Met de Randzonevisie is gekeken naar bij welk deelgebied dit kadastraal perceel in zijn geheel hoort. 1.8 De Randzonevisie geeft aan dat er een natuurvisie moet worden opgesteld om nieuwe ontwikkelingen in het NNN mogelijk te maken In enkele randzones zien we ruimte voor stedelijke ontwikkelingen op locaties met een status als Natuurnetwerk Nederland (NNN). Op aangeven van de provincie Utrecht geldt als voorwaarde dat we voor die ontwikkelingen een natuurvisie op moeten stellen. Met behulp van de natuurvisie kan compensatie voor verlies van oppervlakte en kwaliteit van het NNN worden onderbouwd. 1.9 De Randzonevisie is juridisch gezien een wijziging van de Visie op Rhenen 2035 De randzones zijn deelgebieden in de Visie op Rhenen 2035. De Randzonevisie is een verdere uitwerking van die randzones.

Daarmee wijzigt de Randzonevisie de Visie op Rhenen 2035. 1.10 De raad is bevoegd om de Visie op Rhenen 2035 gewijzigd vast te stellen Artikel 3.1 van de Omgevingswet geeft aan dat de raad de omgevingsvisie vaststelt. De Visie op Rhenen 2035 is de toekomst- en omgevingsvisie van de gemeente Rhenen. U bent dus bevoegd om de Randzonevisie als wijziging van de Visie op Rhenen 2035 vast te stellen. Het raadsvoorstel gaat enkel over de voorgestelde wijzigingen van de Visie op Rhenen 2035. Als gekozen en hoogste bestuursorgaan, stelt u met de Randzonevisie heldere kaders vast voor de ontwikkelingen in de randzones van gemeente Rhenen. Dit als uitwerking van de globale beleidsuitgangspunten van de Visie op Rhenen 2035. 3

2.1 Met de ‘Nota zienswijzen Randzonevisie, wijziging Visie op Rhenen 2035’ verantwoorden we wat we hebben gedaan met de binnengekomen zienswijzen De ontwerp-Randzonevisie lag van dinsdag 2 september 2025 t/m maandag 13 oktober 2025 ter inzage. Dit deed het college. Inwoners, maatschappelijke organisaties en andere overheden konden in deze periode hun mening over de ontwerp-Randzonevisie geven. In totaal zijn er 35 zienswijzen van verschillende aard tijdens de terinzagelegging binnengekomen (zie bijlage 7). De samenvatting van de zienswijzen en de beantwoording daarvan vindt u in bijlage 2. 2.2 De zienswijzen geven aanleiding tot het aanscherpen en verduidelijken van de Visie op Rhenen 2035 Naar aanleiding van een aantal zienswijzen heeft het college de ontwerp-Randzonevisie, wijziging van de Visie op Rhenen 2035, op sommige punten aangepast. Dit is te vinden in de bijlage 2 Nota zienswijzen Randzonevisie, wijziging Visie op Rhenen 2035. 3.1 Wettelijke procedure kan worden afgerond Met het publiceren van het besluit wordt de ruimtelijke procedure afgerond. De visie treedt daarna in werking. Tegen een omgevingsvisie staat geen beroep open. De omgevingsvisie is alleen bindend voor de gemeente Rhenen. Dat houdt in dat de gemeente Rhenen zich aan haar eigen, gewijzigde Visie op Rhenen 2035 moet houden.

Kanttekeningen (risico's en nadelen) 1.1 Als er vertraging in de besluitvorming zou komen, dan heeft dit directe gevolgen voor potentiële ontwikkelingen in de randzones Door de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 is de kans aanwezig dat besluitvorming uitgesteld wordt naar volgend jaar. Potentiële ontwikkelingen die wachten op een helder toetsingskader vanuit de Randzonevisie moeten dan nog langer wachten voordat ze duidelijkheid krijgen over hun plan. 1.2 Ontwikkelingen in het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en blijven heel lastig De provincie Utrecht gaf in haar zienswijze aan dat haar uitgangspunt blijft dat er geen ontwikkelingen in het NNN mogen. Waar wij als gemeente Rhenen uitgaan van ‘ja, mits’, hanteert de provincie Utrecht het principe ‘Nee, tenzij er sprake is van hele uitzonderlijke situaties’. Met de Randzonevisie geven we aan wat de meerwaarde van ontwikkelingen kan zijn voor het NNN. Met het opstellen van een natuurvisie willen we een eerste aanzet geven voor de argumentatie waarom de ontwikkelingen in het NNN bij kunnen dragen aan natuurontwikkeling. 1.3 De Commissie Ruimte en Economie, 24 september 2025, wilde geen ontwikkelingen in het NNN vanwege het beperken van het verlies van landbouwgronden. Voor ontwikkelingen in het NNN geldt altijd dat het verlies aan oppervlakte van het NNN gecompenseerd moet worden. Dit gaat ten koste van landbouwgrond.

Uw college stelt toch voor om ontwikkelingen in het NNN niet geheel uit te sluiten. Een reden hiervoor is dat een mogelijke uitbreiding van Remmerden en Ouwehands Dierenpark in zijn geheel in NNNgronden liggen. We schrijven wel op dat we streven het verlies van landbouwgronden zoveel mogelijk te willen beperken. Voor Randzone Rhenen West is mede daarom de mogelijkheid om te bouwen op de oostelijke akker, die in de beschermde ‘Groene contour’ ligt, verwijderd. 1.4 De Gebiedsverkenning Binnenveld en het Programma landelijk gebied zijn van mogelijke invloed op de Randzonevisie, wijziging Visie op Rhenen 2035 De drie ruimtelijke trajecten (het Programma Landelijk Gebied, de Randzonevisie en de Gebiedsverkenning Binnenveld) hebben elk hun eigen doelen en belangen. Als deze doelen los van elkaar worden uitgewerkt, ontstaat het risico dat ze elkaar in de weg zitten of gaan botsen. In de commissie van 24 september zijn de drie trajecten gezamenlijk besproken en is de raad geconsulteerd. Bij de verdere uitwerking zijn de drie trajecten inhoudelijk op elkaar afgestemd. De drie ruimtelijke trajecten worden in december los van elkaar ter vaststelling aangeboden aan de raad. Door mogelijke amendementen, moties lopen we het risico dat de drie trajecten alsnog gaan botsen met elkaar. Bij de behandeling van amendementen kijken we naar de relatie met de andere twee trajecten.

We vragen de raad daarom zo vroeg mogelijk hun amendementen kenbaar te maken, zodat we een advies kunnen geven over mogelijke wijzigingen in de andere twee trajecten.

4

Ter verduidelijking, het voorliggend raadsvoorstel gaat enkel over de voorgestelde wijzigingen van de Visie op Rhenen 2035. Mogelijke amendementen mogen niet tot gevolg hebben dat er een geheel nieuwe visie ontstaat. De ontwerp-Randzonevisie, wijziging Visie op Rhenen is het product van het participatieproces. Bij het vaststellen van een wezenlijke wijziging van de visie, getuigt het van goed bestuur, om de visie opnieuw als ontwerp ter inzage te leggen. Dan kunnen onze inwoners kennisnemen van die wijziging en daarop reageren. Aanvullende financiële notities In paragraaf 5.2 uitvoering staat dat we een natuurvisie opstellen. Voor het opstellen van een natuurvisie zijn geen middelen in de begroting beschikbaar. We hebben nog geen indicatie van de kosten. We nemen het budget te zijner tijd mee als wens in de prioriteitenstelling in de Perspectiefnota 2027. Vervolg Vervolgstappen Als u als raad de Visie op Rhenen 2035 vaststelt, dan treedt de visie in werking nadat het is bekend gemaakt. Er is na vaststelling door de raad geen beroep mogelijk. Monitoring of evaluatie De Visie op Rhenen 2035 wordt elke vier jaar geactualiseerd. Aan het begin van een nieuwe bestuursperiode kijkt het college van burgemeester en wethouders of de visie nog klopt of dat er aanpassingen nodig zijn. Als dat het geval is, stelt de raad de nieuwe versie vast.

De Randzonevisie is een uitwerking van de Visie op Rhenen 2035 en wordt dan ook meegenomen in de eventuele actualisatie. Participatie De vastgestelde visie en de nota van zienswijzen wordt nagezonden aan deelnemers van de participatiebijeenkomsten en diegene die een zienswijze hebben ingediend. Communicatie De vaststelling wordt gepubliceerd in De Rijnpost (De Gemeentepagina), het Gemeenteblad en op de gemeentelijke website. De gewijzigde Visie op Rhenen 2035 is te vinden op de website van het Omgevingsloket, onder het tabblad ‘Regels op de Kaart’. Bijlagen Bijlage 1: Visie op Rhenen 2035 incl. Randzonevisie met wijzigingen bijhouden Bijlage 2: Nota zienswijzen Randzonevisie, wijziging Visie op Rhenen 2035 Bijlage 3: Verslag consultatie drie ruimtelijke trajecten, commissievergadering 24 september 2025 Bijlage 4: Kaart bestemmingsplannen natuur Bijlage 5: Memo samenhang drie ruimtelijke trajecten Bijlage 6: Verslag bijeenkomsten mei 2025 over de randzones in Rhenen Bijlage 7: Zienswijzen geanonimiseerd en niet geanonimiseerd Bijlage 8: Raadsbesluit

5