5 monumenten 20200401 (in agendapunt 6 van het verslag wordt Keldermanspad besproken)

Commissievergadering:

Monumentencommissie op 24 juni 2020

Agendapunt:

2.

Document / Zaaknummer: Ambtenaar:

Ferrie Huwaë, Team Vergunningen en Handhaving

Onderwerp :

Verslag van de bijeenkomst van 1 april 2020

Intern doorkiesnummer:

1645

Leden monumentencommissie: de heren R. Cassenaar (voorzitter), A.J.P.M. Maas, M. Boosten, P.S. van der Spuij, P. van Deelen en F. Huwaë (secretaris). _______________________________________________________________________________ Schriftelijke afhandeling Vanwege het Coronavirus en de door de overheid opgelegde maatregelen heeft de vergadering niet plaatsgevonden. De leden van de monumentencommissie hebben schriftelijk gereageerd op de agendapunten. 2. Bouwen Integraal Kind Centrum (IKC) aan de Bantuinweg 43 Reactie monumentencommissie: Het fraaie ontwerp heeft een eigen kwaliteit en uitstraling, mede door de segmentering van de voorgevel en de verspringende gevelkozijnen. Het ontwerp doet minder massaal voorkomen en is in balans met de (groene) grens die de middeleeuwse stad ooit op deze plek moet hebben gehad. De overwegend bamboe houten voorgevel met de Cortenstalen, terugliggende tussenvlakken is een passende materialisatie en detaillering. Een fraai ontwerp dat overtuigend overkomt en zich mooi voegt in de omgeving. Bij de verdere uitwerking vraagt de monumentencommissie aandacht voor: -

De materialisering en de detaillering van de dakrand (ook in bamboe of Cortenstaal). Door de afwijkende kleur en materiaal doet de dakrand heel zwaar aan. Meer verfijnen en een dunnere maat is wenselijk;

-

Meer transparantie in de as van het gebouw te doen, bijvoorbeeld met een bepaalde perforatie in het staal en met een ‘open’ ruimte erachter. Het Cortenstaal wordt toegepast om de gevel te geleden, maar leidt ook tot vrij vlakke gesloten gevelvlakken, vooral bij/boven de entree. Dan wordt het spannender zowel van binnen als van buiten. De overige terugliggende stroken met staal is eigenlijk niet gewenst. Er gebeurt immers al erg veel in de gevel;

-

Een meer groene invulling aan het schoolplein. Dit past beter bij het karakter van de vroegere bantuin. Daarnaast biedt dit ook een gezondere omgeving voor de kinderen (een reducering van het hittestress) en wordt het hemelwater beter opgevangen;

-

Om de zonnepanelen zo veel mogelijk in het dak te laten opgaan zonder extreem veel aandacht te trekken.

Advies monumentencommissie: De monumentencommissie adviseert het college positief op deze nieuwe ontwikkeling. Het fraaie ontwerp tast het beschermd stadsgezicht en de karakteristiek van de omgeving niet aan. Met deze ontwikkeling wordt de specifieke waarde van de omgeving versterkt. Bij de uitwerking van het ontwerp vraagt de monumentencommissie wel aandacht voor de genoemde onderdelen.

3. Verslag van de bijeenkomst van 4 december 2019 Het verslag wordt vastgesteld.

4.

Jaarverslag 2019

Het jaarverslag 2019 wordt goedgekeurd. Het jaarverslag mag aan het college en aan de raad ter informatie worden aangeboden.

5. Archeologische onderzoeken in Rhenen De rapporten zijn conform de geldende richtlijnen opgesteld. Het aantal archeologische sporen dat werd aangetroffen was bescheiden. De bevindingen van deze onderzoeken worden voor kennisgeving aangenomen.

6. Ontwerpbestemmingsplan en archeologisch onderzoek Keldermanspad Rhenen Om de bebouwingsmogelijkheden op het perceel zo beperkt mogelijk te houden vraagt de monumentencommissie bij de verdere uitwerking van het bestemmingsplan aandacht voor de volgende onderdelen: A. Algemeen bestemmingsplan -

Het idee is een woonbestemming met daar omheen tuin of een agrarische bestemming. Het bijgebouw zou eigenlijk in de hoofdmassa moeten worden opgenomen. Het is nog steeds een ‘standaard’ bestemmingsplan voor deze bijzondere locatie. Maatwerk is noodzakelijk.

B. Details bestemmingsplan -

Geen bouwwerken toestaan op de plek buiten het bouwvlak met de bestemming V-VG. Behoort dit vlak tot het eigendomsrecht van de toekomstige woning?

-

Het opgeven van een nokrichting bij het bouwvlak;

-

Geen zwembad toestaan in de achtertuin;

-

Een verdere aanscherping van de bouwregels voor de tuin. In de Bestemmingsregels onder Artikel 4 staat er op de gronden met bestemming Tuin wel “daarbij bijbehorende bouwwerken, geen gebouw zijnde” mogen worden gebouwd. Deze bouwwerken mogen tot 3 m hoog zijn. Uit artikel 1.27 blijkt dat hiermee wordt bedoeld ‘geen gebouw en overkapping’. Andere bouwsels zijn dus wel toegestaan. Er is dan nog steeds ruimte voor tot 3 m hoge kweekkasjes, buitenkeukens, tuinornamenten, open prieeltjes etc. die het beeld kunnen verstoren.

C. Archeologisch onderzoek -

Bij het opstellen van de PvE inzake het vervolgonderzoek moet de vraagstelling wel steunen op de volledige beschikbare kennis rondom dit terrein. Het bijgevoegd Transect-rapport 2394 is nog niet goedgekeurd. De cultuurhistorische waarden die mogelijk hier in het geding zijn komen pas in beeld als er naast beleidsrapporten ook gebruik wordt gemaakt van relevante cultuurhistorische literatuur, primaire bronnen en inhoudelijke beschouwingen over de problematiek ter plaatse. Door de studies van Spek (2008), Schoemaker (2007 en 2008), Strous (2014) en Vredenberg (2014) erbij te betrekken wordt duidelijk dat er op dit terrein meer aan de hand is dan de stadsgracht die wordt aangesneden. Ooit lag de Nederrijn veel dichter bij de stad dan nu het geval is. Eerder al is aangetoond dat een dergelijke rivierstrang uiteindelijk dienst ging doen als stadsgracht. Wanneer dit precies is gebeurd is nog niet bekend. Een dergelijke onderzoeksvraag die raakt aan de stadsvorming van Rhenen zou een

belangrijk doel kunnen zijn bij het archeologisch onderzoek. Het nu voorliggende rapport maakt daar geen melding van, omdat de beschikbare literatuur niet is geraadpleegd.

De monumentencommissie adviseert het college: (1) Bij de uitwerking van het bestemmingsplan rekening te houden met de genoemde aandachtspunten. Hierdoor worden de bebouwingsmogelijkheden op het perceel zo beperkt mogelijk gehouden; (2) Bij het opstellen van de PvE inzake het vervolgonderzoek ook gebruik te maken van volledige beschikbare plaatselijke literatuur en kennis rondom dit terrein.

7.

WAS-paal (Waarschuwings- en Alarmeringssysteem) bij het IKC aan de Bantuinweg

Reactie monumentencommissie: -

Optie 1 - Oude Veenendaalseweg, in het plantvak: Deze plek verstoort het straatbeeld en ontsiert het zicht op het nieuwe (mooie) gebouw minder dan optie 2;

-

Optie 2 - Bantuinweg, in de hoed van de blauwe muurtjes (die t.z.t worden gesloopt): Deze plek verstoort het straatbeeld en ontsiert het zicht op het nieuwe (mooie) gebouw;

-

Optie3 - KE. -plantsoen, tegenover Servetstraat: Deze plek geeft het minste verstoring in het straatbeeld, maar het beeld van de ‘groene gordel’ wordt wel verstoord.

De monumentencommissie adviseert het college de WAS-paal op het achterterrein van het nieuwe IKC te plaatsen. Een andere mogelijkheid zou kunnen zijn optie 1 of optie 3. Er is hierover geen unanieme keuze gemaakt.

8.

Object Servetstraat 1/Frederik van de Paltshof 19A

Reactie monumentencommissie: A. Algemeen -

In cultuurhistorisch opzicht is dit relatief grote, rechthoekige pand de vertegenwoordiger van een in Rhenen opmerkelijke periode. In de 19de en de eerste helft van de 20ste eeuw floreerde de tabaksteelt in Rhenen. De nog aanwezige tabaksschuren getuigen daarvan. Ook vestigden zich een keur aan kleine sigarenfabriekjes in Rhenen. In dit gebouw op de hoek van de Servetstraat en de Frederik van de Paltshof was een dergelijk fabriekje gevestigd. Al snel nam dit aantal af toen er in Veenendaal grotere sigarenfabrieken gebouwd werden. Het merendeel van de voormalige tabaksverwerkende fabriekjes in het centrum van Rhenen overleefden de verwoesting van de stad in mei 1940 niet. Het pand hier aan de noordkant van de toenmalige Herenstraat bleef wel behouden. Een opvallende uitzondering.

B. Details -

De wijzigingen aan kozijnen en de luifel in de voorgevel zijn niet passend bij de architectuur. Er zijn passender oplossingen denkbaar waarbij de verdeling van bovenlicht en groot onder(schuif)raam in stand blijven en toch goed bruikbaar zijn. Bijvoorbeeld door draaikiepramen toe te passen die eruitzien als schuiframen of stolpramen zonder kalf. De luifel dient beperkt te worden tot de breedte van de pui.

-

Het historische karakter van het pand kan beter tot uiting komen als de bakstenen kleur wordt teruggebracht.

C. De openingen in de zijgevel -

Hierover is de monumentencommissie niet eenstemmig. Een meerderheid vindt dat de openingen in de zijgevel het beschermde stadsgezicht niet aantasten en niet leiden tot een storend beeld. Het effect is gering. Het is een smalle straat en de nieuwe functie vraagt om meer openheid. Als voormalig fabrieksgebouw mag het beslist een zakelijke, repeterende uitstraling krijgen ook al krijgt het gebouw daardoor wat meer ramen dan dat er nu zijn. Voorwaarde is echter dat de bakstenen kleur van het pand wordt teruggebracht. Een minderheid vindt dat de smalle straten en stegen die uitkomen op het Frederik van de Paltshof een belangrijk en waardevolle structuur van de historische stad vormen. De gevels die grenzen aan deze smalle straten en stegen zijn daarmee ook waardevol met name op de hoeken. Deze waarde spreekt niet uit de grote hoeveelheid repeterende Franse balkons in de zijgevel.

De monumentencommissie adviseert het college de aanvraag om een omgevingsvergunning te laten aanpassen voor wat betreft de wijzigingen in de voorgevel (de ramen en luifel) en het terugbrengen van de bakstenen kleur van het pand.

9. Object Koningin Elisabethplantsoen 4 Reactie monumentencommissie: Het huidige woonhuis en schuur hebben beslist geen of zeer beperkte monumentale waarden. De ramen en dakkapellen wekken de indruk dat het hier om moderniseringen gaat uit de jaren zeventig of tachtig. Door deze ongedaan te maken en historiserend te komen tot kleinere dakkapellen die verwijzen naar de Delftse School, is geen verslechtering. Dit geldt ook voor het vervangen van de schuur. Dat er een nieuwe schuur wordt gebouwd kan consequenties hebben voor de archeologische waarden. De tuin bevindt zich pal ten noorden van de middeleeuwse stadsmuur. In de tuin van deze woning lag de droge gracht die – zoals uit opgravingen aan de oostkant van de stad uit 2011 is gebleken – tot 22 meter breed kon zijn. De tuin achter deze woning aan het Koningin Elisabethplantsoen 4 kent enorme hoogteverschillen zodat het heel goed denkbaar is dat door grondverzet nog slechts beperkt sprake is van een ongeroerd bodemarchief. Ondanks

dit

gegeven

pleit

de

commissie

voor

een

vooronderzoek

(en

waar

nodige

vervolgonderzoeken en begeleiding) bij bodemingrepen buiten het bestaande bouwvlak.

Advies monumentencommissie: De monumentencommissie adviseert het college positief op de renovatie van de woning en het bouwen van een schuur. Dit voornemen tast het beschermd stadsgezicht en de karakteristiek van de omgeving niet aan. Met deze ontwikkeling wordt de specifieke waarde van de omgeving versterkt. De commissie pleit wel voor een vooronderzoek (en waar nodige vervolgonderzoeken en begeleiding) bij bodemingrepen buiten het bestaande bouwvlak.

10. Object Utrechtsestraatweg 93 Reactie monumentencommissie: Destijds heeft de commissie aangegeven dat zonnepanelen op dit pand afbreuk doen aan de kwaliteit van het monument. Destijds is door de commissie als een mogelijke suggestie het plaatsen van PV-panelen op de steilrand gedaan. Er is wel grond op de steilrand opgebracht. Dat is geen bezwaar. Diepe ingravingen in de steilrand daarentegen zijn onwenselijk, omdat dit de aardkundige waarde van de steilrand aantast. De steilrand kent ook een hoge archeologische verwachtingswaarde (categorie 4). De panelen worden ‘gefundeerd’ met 1,5 m lange aluminium kokers of pennen. Dit is wel een ingreep dieper dan 0,3 m, maar de totale oppervlakte die wordt aangetast blijft beperkt en daarmee toegestaan binnen deze categorie. Met

het ingediende voorstel wordt de kwaliteit van het monument in stand gehouden en toch kan er worden verduurzaamd. Dit gaat enigszins ten koste van ervaring van de steilrand vanaf het water. Gezien de geringe hoeveelheid panelen is dit acceptabel. Advies monumentencommissie: De monumentencommissie adviseert het college op de aanvraag om een omgevingsvergunning voor het plaatsen van zonnecollectoren positief te besluiten. Dit voornemen tast het karakter van het rijksmonument met de omgeving niet aan. De specifieke waarde van het rijksmonument met de omgeving behoudt zijn specifieke waarde.

11. Object Oude Veenendaalseweg 2 De carport en het tuinhuis worden eigenlijk geplaatst op het zijerf. De belangrijkste gevel van de woning op het perceel is de gevel die uitkijkt op de Utrechtsestraatweg. Reactie monumentencommissie: -

De overlegde informatie is eigenlijk te summier en onvoldoende om te reageren. Van de carport is geen informatie beschikbaar.

-

Op basis van de overlegde gegevens is het tuinhuis te groot en van te weinig kwaliteit. Gevraagd wordt om een hoogstaand ontwerp voor de carport en voor een kleiner tuinhuis dat meer passend is bij de architectuur van de woning.

-

De situering van het tuinhuis is akkoord. De carport is qua positie zo aan de straat bezwaarlijk. Geadviseerd wordt om deze verder van de straat terug te plaatsen en niet voor de belending.

Advies monumentencommissie: De monumentencommissie adviseert het college in principe medewerking te verlenen aan dit voornemen, mits er een ontwerp voor de carport en voor een kleiner tuinhuis wordt gemaakt van een hogere kwaliteit en meer passend bij de architectuur van de woning. Zo behoudt het beschermd stadsgezicht met deze ontwikkeling toch nog zijn specifieke waarde.