34373 Raadsvoorstel Uitvoeren activiteiten begroting 2026 PDF

Bestuurlijk Voorstel raad Datum Behandelaar Zaaknummer Portefeuillehouder Besluitvormend orgaan Publicatie Onderwerp Voorstel:

: : : : : : :

10 februari 2026 Bianca Duits 34373 Bert Fintelman Gemeenteraad Openbaar Uitvoeren activiteiten begroting 2026

<test>

De gemeenteraad besluit: 1. Kennis te nemen van het feit dat een deel van de activiteiten binnen de reserve Bestuursprogramma niet langer is gedekt, doordat deze reserve is ingezet voor de woonlastendemping (amendement 11.A.2); 2. Kennis te nemen van de betreffende activiteiten binnen de reserve Bestuursprogramma, zoals opgenomen in bijlage 1. 3. De volgende activiteiten te dekken ten laste van de algemene reserve: a. Klimaatadaptief plein Huis van de gemeente: € 25.000 b. Verkeersveilig Binnenveld: € 139.000 c. Signalering jeugdproblematiek: € 15.000 d. Actief grondbeleid: € 50.000 e. Inzet economische zaken: € 22.000 <Test> Inleiding In november heeft u in de Begrotingsraad besloten om de woonlasten voor inwoners te dempen. Hiervoor is geld gebruikt uit de reserve bestuursprogramma. Deze middelen waren oorspronkelijk bestemd voor andere doelen en zijn deels al uitgegeven. Het college wil de afgesproken activiteiten blijven uitvoeren. Daarom doen wij u een voorstel voor dekking vanuit de algemene reserve. Uiteraard kunt u ook een andere keuze maken. In bijlage 1 leest u: ▪ waar het geld voor bedoeld was, ▪ welke alternatieven er zijn, ▪ wat de gevolgen zijn als er geen dekking is, ▪ en hoe we de dekking voorstellen. Hieronder vindt u een kort overzicht hiervan.

Activiteiten met doel, gevolgen en dekking Klimaatadaptief plein Huis van de gemeente Doel: Ontstenen en vergroenen van het plein om hittestress te verminderen en inwoners een voorbeeld te geven. Gevolgen zonder dekking: Het ontwerp wordt soberder en minder groen. We volgen ons eigen beleid niet. Het plein is niet toekomstbestendig. Dekking: Algemene reserve (€ 25.000). Verkeersveilig Binnenveld Doel: Verbeteren van verkeersveiligheid met lange termijn maatregelen, gefinancierd met een € 150.000 subsidie uit de Regiodeal. Op 10 november heeft college een cofiancieringsverklaring getekend voor € 154.000. Deze zou gedekt worden uit de reserve Bestuursprogramma (collegebesluit 10 november 2025). 1

Gevolgen zonder dekking: De lange termijn verkeersveiligheidsmaatregelen in het Binnenveld kunnen niet worden uitgevoerd. We lopen € 150.000 subsidie mis, doordat we onze cofinancieringsverplichting niet na kunnen komen. Doordat de subsidieaanvraag samen met Ede is ingediend, heeft dit mogelijk ook gevolgen voor de gemeente Ede. We voeren de raadsopdracht niet uit. Bewoners zien geen resultaat van participatie. Samenwerking met Ede en Regio Foodvalley komt onder druk. Dekking: € 40.000 uit reserve Bestuursprogramma (€25.000 voor kortetermijnmaatregelen en 15.000 voor de Regiodeal), € 139.000 uit algemene reserve (voor de regiodeal). Signalering jeugdproblematiek Doel: Preventie en vroegsignalering, o.a. KIES-trainingen en samenwerking met scholen. Gevolgen zonder dekking: Minder preventie, meer escalatie en hogere kosten. Dekking: Algemene reserve (€ 15.000). Actief grondbeleid Doel: Houden van actief grondbeleid en gebiedsontwikkeling om grip te houden op strategische gronden en ruimtelijke opgaven. Gevolgen zonder dekking: Verlies van regie, vertraging in projecten en gemiste strategische kansen, zoals grondverwerving en inzet van instrumenten. Dekking: Algemene reserve (€ 50.000). Inzet economische zaken Doel: Inzet voor uitvoering van de economische agenda en versterking van samenwerking met ondernemers.

Gevolgen zonder dekking: Minder ondersteuning voor ondernemers, verzwakte positie richting MKB en vertraging in uitvoering van economisch beleid. Dekking: Algemene reserve (€ 22.000). Kaders ▪ Beleidsplan Ruimtelijke Adaptatie 2022 – 2027 ▪ Raadsbesluit op Motie 5.M.2 (Vaststellen Perspectiefnota 2020 – Veilige Fietsroutes) 9 juli 2019 ▪ Collegebesluit Definitief indienen projecten Regiodeal 10 november 2025 ▪ Collegebesluit Uitkomsten participatieproces Verkeersveiligheid Binnenveld 17 december 2024 ▪ Economische Agenda 4 juli 2023 ▪ Hervormingsagenda Jeugd Beoogd doel Zorgen dat eerder afgesproken activiteiten en projecten doorgang vinden, ondanks dat de reserve Bestuursprogramma is gebruikt voor het dempen van woonlasten. Argumenten 1.1 Het biedt inzicht in de gevolgen van het amendement voor de reserve Bestuursprogramma Door kennis te nemen van het wegvallen van dekking binnen de reserve Bestuursprogramma wordt de gemeenteraad in staat gesteld om een volledig beeld te hebben van de financiële en beleidsmatige consequenties van het eerder genomen besluit. Dit draagt bij aan transparantie en ondersteunt de raad in haar kaderstellende en controlerende rol. 2.1 Het creëert een basis voor eventuele vervolgstappen Het overzicht van de bestemmingen in bijlage 1 geeft helderheid over welke onderdelen geraakt worden. Dit inzicht is van belang om weloverwogen keuzes te maken.

Argumenten Klimaatadaptief plein Huis van de gemeente 3.1 Het plein vergroenen past bij ons beleid en maakt het toekomstbestendig Het plein bij het Huis van de gemeente is nu een hitteplek. Door stenen weg te halen en groen toe te voegen, verminderen we hittestress en maken we het plein aantrekkelijker. Zo laten we inwoners zien wat vergroening oplevert. Dit sluit aan bij onze ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn en om inwoners te verleiden tot vergroening door zelf het goede voorbeeld te geven.

2

Zonder deze middelen kunnen we het plein niet vergroenen en blijft het een hitteplek. Dat betekent dat het niet toekomstbestendig is en niet aansluit bij ons eigen beleid. 3.2 Het zorgt voor een representatief plein dat als ‘voortuin’ van het Huis van de gemeente de beleving van bezoekers versterkt Het plein is de toegang tot het Huis van de gemeente. De bedoeling is dat het plein de voortuin wordt en daarmee het visitekaartje van de gemeente. Een sobere uitvoering doet afbreuk aan deze uitstraling. 3.3 Dit project hangt samen met multicourt en de achterzijde van het Huis van de gemeente Het multicourt is onderdeel van het project omgeving Huis van de gemeente. Dit project bestaat uit het plein, de achterzijde van het Huis en het multicourt. Deze onderdelen zijn bewust samengevoegd, zodat we werk met werk kunnen maken en kosten besparen. Minder geld voor het plein raakt het hele project, omdat alles samenhangt. 3.4 De motie multicourt en dekking hangen samen met dit project In april 2025 heeft de raad een motie aangenomen om voor het multicourt alternatieve dekking te zoeken binnen bestaande investeringsbudgetten. Die dekking is alleen mogelijk als het multicourt onderdeel blijft van het project omgeving Huis van de gemeente. Alternatieve investeringen, zoals wegen of riool, zijn niet bedoeld voor een multicourt. Dat zou oneigenlijk gebruik zijn.

Daarom hebben we het project groter gemaakt: zodat we werk met werk kunnen maken en kosten besparen. In het voortraject hebben we al aangegeven dat er weinig middelen zijn. Om extra dekking te realiseren, is er bovendien een subsidieaanvraag gedaan voor het multicourt. 3.5 De voorbereidingen voor het Plein van de Huis van de gemeente zijn al gestart Het ontwerp is in ontwikkeling en we willen dit in januari ter inzage leggen voor omwonenden van het Huis van de gemeente. De planning is dat de uitvoering in het voorjaar van 2026 plaatsvindt. Argumenten Verkeersveilig Binnenveld 3.1 We geven uitvoering aan een bestaand collegebesluit en het bestuursprogramma Het college heeft op 17 december 2024 besloten (bijlage 2) om fietsstroken aan te brengen, kruispunten aan te passen en de weginrichting in nieuwe 30 km/uur-zones te verbeteren (lange termijn maatregelen). Daarbij is afgesproken dat de benodigde middelen gezocht worden, eerst in de beschikbare reserve collegeprogramma. Dit voorstel geeft uitvoering aan dat besluit en aan het bestuursprogramma, waarin verkeersveiligheid in het Binnenveld als prioriteit is opgenomen. Het gaat om de lange termijn maatregelen waarvoor dit geld bedoeld was. 3.2 We voeren een raadsopdracht uit en benutten extra middelen De gemeenteraad heeft verkeersveiligheid in het Binnenveld als prioriteit vastgesteld (Motie 5.M.2).

Door cofinanciering krijgen we waarschijnlijk € 150.000 extra via de Regiodeal. Daarmee realiseren we meer maatregelen dan met ons eigen budget mogelijk is. 3.3 We komen bestuurlijke en regionale afspraken na Het college heeft zich gecommitteerd via een cofinancieringsverklaring en een gezamenlijke subsidieaanvraag met gemeente Ede. Als we niet bijdragen, vervalt de subsidie sowieso en kan dit ook gevolgen hebben voor Ede. Dat willen we voorkomen, zodat de samenwerking in Regio Foodvalley goed blijft. 3.4 We geven gevolg aan participatie Bewoners hebben verkeersveiligheid in het Binnenveld als topprioriteit aangegeven. Door uitvoering te geven, laten we zien dat hun inbreng telt en versterken we het vertrouwen in participatie. 3.5 We verbinden Rhenen met het regionale fietsnetwerk Met een veilige fietsroute door het Binnenveld verbinden we Rhenen met het regionale fietsnetwerk van Foodvalley en de nieuwe doorfietsroute Barneveld–Veenendaal–Wageningen. Dit draagt bij aan duurzame mobiliteit en ons eigen beleid.

3

Argumenten Signalering Jeugdproblematiek 3.1 Zo versterken we onze preventieve taken en voorkomen we een toename van problematiek en kosten Vroegsignalering en preventie voorkomen dat problemen escaleren. Zonder deze inzet neemt de druk op jeugdhulp toe, wat leidt tot hogere kosten en zwaardere trajecten. 3.2 De doelen en interventies sluiten nauw aan bij het Investeringsplan Sociaal Domein Op 11 november 2025 heeft de gemeenteraad het Investeringsplan Sociaal Domein vastgesteld. Het doel van dit plan is om structureel te besparen op maatwerk (Jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning), om deze besparingen weer in te kunnen zetten voor structurele versterking van de toegang en het voorliggende veld. De interventies: KIES-trainingen en Preventie op scholen sluiten hier naadloos bij aan. Deze versterken namelijk het voorliggende veld, waardoor mogelijk verder bespaard kan worden op maatwerk Jeugdhulp. Argumenten Actief grondbeleid 3.1 Er is regie nodig op schaarse ruimte en samenkomende opgaven De komende jaren komen woningbouw, energietransitie, klimaatadaptatie en infrastructuur samen in Rhenen. Deze opgaven vragen om ruimte, terwijl die schaars is. Grond is daarmee een strategisch middel geworden. De gemeente bezit relatief veel grond in het Binnenveld (langjarig verpacht) en juist weinig in en rond de kernen.

Dit vereist een zorgvuldige afweging van inzet en ontwikkeling van gemeentelijke gronden om maatschappelijke doelen te realiseren. 3.2 We hebben bewust gekozen voor interne inzet Voor deze regie is capaciteit nodig. Daarom hebben we de functie adviseur grondzaken geïntroduceerd. Deze functie is ingevuld binnen de bestaande formatie en wordt gedekt uit middelen die in het bestuursprogramma beschikbaar zijn gesteld. Hiermee is bewust gekozen voor interne inzet in plaats van externe inhuur, omdat dit goedkoper is en zorgt voor kennisopbouw binnen de organisatie. Deze dekking is door het aangenomen amendement nu weggevallen. 3.3 De inzet is noodzakelijk om grip te houden op grondbeleid en gebiedsontwikkeling en om strategische kansen te benutten Deze functie zorgt voor strategisch advies, onderhandelingen en samenwerking met partners. Gebiedsontwikkelingen vragen om tijdige inzet. Als capaciteit ontbreekt, verliezen we invloed op strategische gronden en vertraagt de uitvoering van ruimtelijke opgaven. 3.4 Uitvoeringkracht nodig voor actuele en komende projecten In 2025 is gestart met een verkenning. In 2026 en 2027 volgt uitwerking van instrumentarium en strategie. Urgente dossiers zoals de gebiedsverkenning vragen nu om inzet.

Argumenten Inzet economische zaken 3.1 Deze activiteiten versterken de samenwerking met ondernemers, stimuleren initiatieven en zorgen voor uitvoering van de economische agenda Onderdeel hiervan is de bedrijfscontactfunctionaris, die als eerste aanspreekpunt voor ondernemers fungeert, verbinding legt en vragen intern doorzet. Dit is cruciaal voor het behouden en versterken van de economische positie en vitaliteit van Rhenen. Zonder deze inzet ontbreekt een duidelijk aanspreekpunt, ontstaan vertragingen en gemiste kansen, en verzwakt het ondernemersklimaat. Concreet betekent dit dat we actief uitvoeren: ▪ Het organiseren en notuleren van kwartaaloverleggen met ondernemersverenigingen. ▪ Het opvolgen van actiepunten uit deze overleggen. ▪ Het structureel afleggen van individuele bedrijfsbezoeken. ▪ Het bieden van een algemene vraagbaak voor ondernemers. ▪ Frequente afstemming met teams over ondernemerszaken. ▪ Vertegenwoordiging van de gemeente bij netwerkbijeenkomsten. ▪ Het samenbrengen van ondernemers en initiatieven om kansen voor extra bedrijvigheid te realiseren.

4

3.2 De functie biedt helderheid en ondersteuning voor ondernemers Zonder een duidelijk aanspreekpunt weten nieuwe en bestaande ondernemers niet waar zij terecht kunnen. De bedrijfscontactfunctionaris denkt mee over problematieken en kansen. En zet vragen intern door. Ook stimuleert en faciliteert de bedrijfscontactfunctionaris waar mogelijk de samenwerking tussen de verschillende ondernemersverenigingen en de gemeente, met als doel deze samenwerking verder te versterken. Kanttekeningen (risico's en nadelen) 3.1 Het inzetten van de algemene reserve verlaagt het weerstandsvermogen van de gemeente Het inzetten van de algemene reserve verlaagt het weerstandsvermogen van de gemeente. Dit beperkt de mogelijkheid om onverwachte tegenvallers of risico’s op te vangen, wat op termijn kan leiden tot extra druk op de begroting. 3.2 Het aanspreken van de algemene reserve beperkt de toekomstige beleidsruimte Door de algemene reserve aan te spreken, neemt de financiële flexibiliteit af. Dit kan betekenen dat er minder ruimte is voor nieuwe beleidsinitiatieven of investeringen die aansluiten bij toekomstige ambities van de raad. 3.3 De financiering van de Jeugdhulp blijft uitermate onzeker Daar waar mogelijk is er naar alternatieve financiering gezocht. Zo zal de inzet van de Specialistisch ondersteuner Jeugdgezondheidszorg bij de huisartsen in 2026 bekostigd worden uit IZA/GALA-budget.

Dit betekent ook dat we mogelijk andere zaken niet of minder kunnen doen. We moeten blijven opletten of dit niet zorgt voor vertraging in de uitvoering van de hervormingsagenda. De financiering van de Jeugdhulp blijft uitermate onzeker. Waar we dit jaar ruimte in ons budget hebben om bijvoorbeeld de hogere kosten van Veilig Thuis op te vangen, valt niet te voorspellen hoe dit in volgende jaren zal uitpakken. In de raadsinformatiebrief die u in januari ontvangt over de bestedingen binnen de Jeugdhulp kunt u lezen welke maatregelen en inspanningen gerealiseerd zijn en lopen. En tegen welke uitdagingen we nog aanlopen. 3.4 Er is geen structurele dekking voor actief grondbeleid na 2027 De adviseur grondzaken is opgenomen in de bestaande formatie. Voor deze functie is financiële dekking geregeld tot en met 2027 via middelen uit het bestuursprogramma. Deze inzet is nodig om grip te houden op grondzaken en gebiedsontwikkeling, essentieel voor het realiseren van ruimtelijke opgaven zoals woningbouw, energietransitie, klimaatadaptatie en infrastructuur. Ruimte is schaars en grond is een strategisch middel. De gemeente bezit veel grond in het Binnenveld, maar weinig in en rond de kernen. Zonder deze inzet lopen we vertraging op en missen we strategische kansen, bijvoorbeeld bij grondverwerving of het benutten van instrumenten zoals voorkeursrecht. Na 2027 is er geen structurele dekking.

Dit nemen we mee in de Perspectiefnota 2028. 3.5 Er is geen structurele dekking voor de bedrijfscontactfunctionaris na 2027 De bedrijfscontactfunctionaris is opgenomen in de bestaande formatie. Voor deze functie is financiële dekking geregeld tot en met 2027 via middelen uit het bestuursprogramma en de economische agenda. Deze functie is cruciaal voor verbinding en samenwerking met ondernemers, individueel en in collectieven zoals ondernemersverenigingen en bedrijvenkringen. Zonder deze inzet verzwakt onze positie richting ondernemers en daarmee ook de economische positie van het MKB. Het MKB zorgt voor werkgelegenheid, economische groei, innovatie en belastinginkomsten, en draagt bij aan het welzijn van inwoners. Na 2027 is er geen structurele dekking. Dit nemen we mee in de Perspectiefnota 2028. Aanvullende financiële notities De kosten voor het opstellen van de kernrandenvisie (€ 100.000, waarvan € 22.000 in 2024 en het restant in 2025) zijn al gemaakt. De dekking uit het bestuursprogramma vervalt. Omdat er in 2025 geen besluit meer kan worden genomen, worden deze kosten verwerkt in het rekeningsresultaat 2025 (de facto ten laste van de algemene reserve). Vervolg Vervolgstappen 5

Na vaststelling wordt het verwerkt in de Voorjaarsrapportage 2026. Monitoring of evaluatie Voortgang en financiële effecten worden gerapporteerd in de tussenrapportages en de jaarrekening. Communicatie Interne teams en externe partners over het besluit en start uitvoering van de projecten informeren. Bijlagen Bijlage 1: Toelichting op activiteiten, met alternatieven en gevolgen

6