340.120 Raadspresentatie

Evaluatie woonbeleid Raad 3 juli

Onderwerpen • • • • •

Waarom deze evaluatie Proces Belangrijkste bevindingen Vervolg Vragen

2

Waarom deze evaluatie •

Huidig beleid (visie en uitvoeringsprogramma) dateert uit 2017 (actualisatie 2021)

•

Er is een hoop gebeurd sinds 2021

•

Daarom wil gemeente beleid nu goed evalueren als voorbereiding op actualisatie

•

Op basis van evaluatie witte vlekken identificeren en in volgende fase beleid actualiseren

3

Proces Tijdslijn

INHOUD / RESULTAAT

PROCES

Evaluatie (februari – juli)

• Inventarisatie doelen/acties/resultaten huidig beleid • Analyse aanpalend beleid • Interne gesprekken • Externe gesprekken (met stakeholders) • Opstellen notitie (incl. doorkijk naar mogelijk plan van aanpak fase 2: actualiseren beleid)

• Startgesprek (feb) • Projectgroep (feb) • Interviews (intern) (april) • Beleidsmedewerkers wonen/wonen-zorg/duurzaamheid • Medewerkers RO/projecten • Wethouders (gezamenlijk) • Projectgroep (april/mei) • Interviews met belanghebbenden (extern) (mei/juni) • Presentatie gemeenteraad (juli/nu)

4

Belangrijkste bevindingen

Conclusies 1. We zien dat er de afgelopen tijd goede voortgang is geboekt met de uitvoering van het woonbeleid. 2. Wel is het huidig woonbeleid op enkele vlakken ingehaald door de tijd - M.n. door nationaal beleid en regionale afspraken 3. Er is vraag naar meer sturing op enkele punten - M.n. betaalbaarheid, diverser bouwen (inc. wonen en zorg) en bouwsnelheid

4. Op sommige punten is het beleid nog onvoldoende uitgewerkt - M.n. duurzaamheid en klimaatadaptatie evenals randvoorwaarden langer zelfstandig wonen 6

Adviezen •

Algemeen: - Sorteer voor op de Wet versterking regie en stel een volkshuisvestingsprogramma op ipv visie - Breng lokaal beleid in lijn met regionale afspraken/landelijk beleid - Werk tijdens de actualisatie aan draagvlak en bekendheid (breed gedragen proces zowel intern als extern)

•

Woningbouwproductie: - Actualiseer tegelijkertijd het aanhangend instrumentarium (toetsingskader/vereveningsfonds) - Voorkom een stapeling van eisen. Maak duidelijk wat echt moet en waar onder voorwaarden uitzonderingen mogelijk zijn - Verleng de horizon van de woninbouwplanning naar 2030 en daarna - Voeg grotere plannen toe waar in fases een constante productie mogelijk is - Kijk niet alleen naar nieuwbouw, maar ook naar de bestaande voorraad (splitsen etc.) 7

Adviezen •

Kwaliteit van de woningbouwproductie: -

Stuur strakker op typologie van woningbouw

-

In de huidige plannen ligt al veel vast. Kijk naar het toevoegen van nieuwe plannen en ook het afschalen van bestaande plannen.

-

Maak bij nieuwbouw ook binnen het sociale huursegment onderscheid op betaalbaarheid.

8

Adviezen •

Wonen met zorg en aandachtsgroepen -

Stel een integraal volkshuisvestingsprogramma op. o Werk de opgaven voor de bestaande groepen bij (gebeurd nu regionaal) o Voeg de opgave voor missende aandachtsgroepen toe

-

Maak de uitkomsten uit het traject “Samen bouwen aan wonen met welzijn en zorg” integraal onderdeel van het programma.

-

Zet in op het aanjagen van doorstroom

-

Kijk niet alleen naar woningen maar ook de inzet op preventie, sociale basis, voorzieningen, en de woonomgeving 9

Adviezen •

Duurzaamheid en klimaatadaptatie -

Borg de ambities rondom duurzaamheid en klimaatadaptatie uit het Convenant duurzaam bouwen, de transitievisie warmte en het Beleidsplan ruimtelijke adaptatie in het woonbeleid.

10

Vervolg •

Er ligt al veel. Leg het accent op de uitvoering. Voor het proces betekent dit: - Vat de opgave samen op basis van bestaande analyses. - Zet samen met de partners een stip op de horizon. Wat pakken we op, wat niet? - Besteedt specifiek aandacht aan de uitvoering. Geef niet alleen aan wat de gemeente gaat doen maar ook met wie, en wanneer.

•

Er lopen nog enkele trajecten die belangrijke input geven voor het actualisatie traject - Woningmarktonderzoek wordt binnenkort opgeleverd - Opgave aandachtsgroepen wordt regionaal in samenwerking vastgesteld. - Wacht met het actualisatieproces totdat ten minste de eerste resultaten bekend zijn (naar verwachting Q4 2024 – circa september). 11

Planning vervolg op hoofdlijnen Stap 1: Samenvatten opgaven en achtergronden op basis van bestaande gegevens (Ontsluiten via kaarten en infographics)

september – oktober 2024

Stap 2: Stip op de horizon (koers bepalen)

Stap 3: Uitvoeringsagenda

(inclusief inform. sessie met de raad)

→ Besluitvorming volgt hierna

november 2024 – januari 2025

februari 2025 – maart 2025

12

Vragen • Heeft u vragen? • Onze vraag voor u: - Op welke 1 à 2 onderwerpen wilt u nadruk leggen bij het opstellen van de woonvisie/volkshuisvestingsprogramma?

13

Bijlage 1 Overige sheets

Bestudeerde documenten •

• • • • • • • •

Regionale plannen - Woondeal - Regioplan vitale Gelderse Vallei - Regiovisie Beschermd wonen en Beschermd Thuis Woonvisie (incl actualisatie 2021) Analyse realisatie en planlijst Bestuursprogramma Omgevingsvisie Visie sociaal Rhenen Startnotitie samen bouwen aan wonen met welzijn en zorg Plan van aanpak Gezond en actief leven TVW en duurzaamheidsplan 15

Woonvisie (incl. actualisatie 2021) Visie (vier thema’s): • Versterken karakter van Rhenen (vergroten fysieke aantrekkelijkheid) • Vergroten kansen eigen bewoners op een woning • Vergroten beschikbaarheid van betaalbare woningen • Voldoende woningen voor kwetsbare ouderen (incl. sluitend netwerk van zorg/ondersteuning in iedere kern). Overige doelgroepen goed begeleiden Belangrijkste speerpunten/acties • 85-90 woningen per jaar tot 2030, daarna 10-25 tot 2040 - 25% sociaal; 10% middenhuur; 15% goedkope koop • Bouwen in alle kernen • Alle app. Levensloopbestendig bouwen, grondgebonden woningen aanpasbaar • Lokaal maatwerk (toewijzen) zoveel mogelijk benutten • Goede huisvesting voor arbeidsmigranten, woonwagenbewoners en statushouders • Ouderen: 360 geclusterde woningen en 110 plekken 24 uurszorg realiseren tot 2040 • Voldoende voorzieningen nabij seniorenwoningen (streven) • Met Rhenam uitstromende doelgroepen en statushouders huisvesten • Werken met corporaties/sociaal team aan leefbaarheid op plekken waar problemen concentreren • Duurzaam bouwen stimuleren en bestaande woningen verduurzamen (samen met Rhenam) 16

Woonvisie (realisatie) Jaar

# Nieuwbouw

2018 2019 2020 2021 2022 2023 (schatting)

111 80 60 30 70 40 391 (65 per jaar)

Totaal (gemiddeld)

Prijsklasse (prijspeil 2024) Sociale huur (tot €879,66 p.m.) Middenhuur (tot ong. €1.157,95 p.m.) Dure huur(>€1.158 p.m.) Goedkope koop (<€250.000)* Goedkope koop (€250.000 - €390.000)* Vrij (>€390.000)*

# Toevoeging overig Waarvan splitsen/ Totaal transformatie 18 5 13 10 14 10 10 5 10 0 onb. onb. 65 30 (13 per jaar) (6 per jaar) Opgave (obv actuatlisatie 2021) 25% 10% Geen doel 15% Geen doel <50%

Sloop/ onttrekkingen

Saldo

33 3 13 30 15 7 101 (17 per jaar)

96 90 61 10 65 33 355 (59 per jaar

# woningen 2018-2022 75 (22%) 0 (0%) 11 (3%) 22 (7%) 11 (3%) 206 (61%

Type woningen Rijwoning/Appartement/flat 2-1 kap/vrijstaand Senioren (geclusterd of label 55+) Flex Overig

Opgave (obv actuatlisatie 2021) 45% 5% 360 tot 2040 150 tot 2026 Geen doel

# woningen 2017-2022 143 (42%) 141 (42%) 33 (10%) 10 (3%) 10 (3%)

17

Sturingspotentieel planvoorraad Jaar (oplevering

2024

Status (obv prov. Planlijst) Hard Zacht Totaal

2025

Hard Zacht Totaal

2026

2027

onbekend

Eindtotaal

Hard Zacht Totaal Hard Zacht Totaal Hard Zacht Totaal Hard Zacht Totaal

Sociale huur

Middenhuur

0% 100% 15 (15 flex) 0% 100% 178 (150 flex) 0% 100% 36 100% 0% 4 0% 100% 16 2% 98% 249 (165 flex)

0% 0%

0% 0%

0% 100%

Betaalbare Koop (Woondeal) €299.746€390,000 100% 0%

0

0

9

0% 100%

0% 0%

17

Sociale koop Dure huur <€299,746

Koop middelduur 7. Koop duur €390.000>€490,000 €490.000 100% 0%

100% 0%

13

5

9

0% 100%

0% 100%

0% 100%

0% 100%

0

9

50

43

28

0% 100% 9 100% 0% 2 0% 0% 0 7% 93%

0% 100% 10 0% 0% 0 0% 0% 0 0% 100%

43% 57% 23 100% 0% 2 0% 0% 0 28% 72%

0% 100% 11 100% 0% 7 0% 0% 0 25% 75%

50% 50% 70 0% 0% 0 0% 100% 6 32% 68%

0% 100% 12 0% 0% 0 100% 0% 19 41% 59%

28

10

43

81

124

68

Eindtotaal

53% 47% 51 (15 flex) 0% 100% 325 (150 flex) 26% 74% 171 100% 0% 15 46% 54% 41 18% 82% 603 (165 flex) 18

Woonvisie tov woondeal Onderwerp

Woonvisie

Woondeal Foodvalley

Nieuwbouw

765-810 (2022 t/m 2030) 85-90 per jaar

431 (2022 t/m 2030) 45-50 woningen per jaar (obv plancap)

25% sociaal 10% middenhuur 15% goedkope koop

Ambitie: 2/3 betaalbaar en 30% sociaal; én Streven naar 30% sociaal in de voorraad Opgave obv plancap: 56% betaalbaar en 28% sociaal

Afspraken over plancapaciteit

Nee

Ja

Flexwonen

Ja

Deels

Deels

Ja

Wel doelen, niet specifiek benoemd

Ja

Aandeel betaalbaar

Water en bodem sturend Duurzaam en toekomstbestendig bouwen (Convenant Duurzame woningbouw)

19

Woonvisie tov doelgroepen wet Regie Doelgroepen wet Regie Senioren

Mantelzorgers/ontvangers

Woonvisie Ja

Deels

VG/LG/Psychische kwetsbaarheid

Ja

BW/MO/Jeugd (incl uitstroom)

Ja

Daklozen/dreigend daklozen

Nee

Uitstroom vrouwenopvang (na huiselijk geweld) en slachtoffers mensenhandel

Nee

Ex-gedetineerden / forensische zorg

Nee

Stoppende sekswerkers

Nee

Arbeidsmigranten

Ja

Woonwagenbewoners

Ja

Statushouders

Ja

Vluchtelingen en ontheemden

Nee 20

Bijlage 2: Samenvatting documenten

Coalitieakkoord Ambitie: • Iedereen heeft een geschikte, duurzame en betaalbare woning, die staat in een groene, gezonde leefomgeving. Met aandacht voor ontmoeting én die goed bereikbaar is. • Iedereen verdient gelijke kansen en kan echt meedoen in de samenleving. Daarbij gaan we uit van eigen regie en eigenkracht van mensen en de samenleving (samenredzaamheid) Speerpunten (relevant voor wonen): • Woonvisie actueel houden mov Nationale Woon- en bouwagenda • Onderzoek naar inbreiding en herstructurering (vergroening meenemen) • Alle woningen toekomstbestendig gebouwd (Convenant Duurzaam Bouwen) • Actiever grondbeleid voeren en strakkere regie door ontwikkelkader op eigen gronden • Woningbouw uit bestaande voorraad (splitsen/erfdelen) beter mogelijk maken • Aandacht voor kwetsbare groepen (onderzoeken meer betaalbaar en flex realiseren) • In gesprek met zorgpartijen over wonen en zorg (mn opgave ouderen) • Actief zoeken naar woonvormen voor ouderen (hofjes/kleinschalige 24-uurszorg) • Stimuleren en faciliteren een stevige sociale basis in alle kernen • Met voorrang toewijzen aan eigen inwoners • Extra aandacht voor wijken waar leefbaarheid een grote investering verdiend • Ambtelijke capaciteit uitbreiden mbv financiële middelen van het Rijk, provincie en regio

22

Bestuursprogramma Belangrijkste doelen (mbt wonen en zorg): • Iedere inwoner woont in een geschikte, duurzame en betaalbare woning (BVV ind.) • Woningen staan in een groene omgeving • Ambitie in 2040 energieneutraal, 2050 klimaatneutraal (2050 aardgasvrij) Speciale aandacht voor kwetsbare bewoners • Iedereen verdient een gelijke kans en kan meedoen • Stevige sociale basis in alle kernen • Beschikbare en betaalbare zorg op maat • Gezondheid en welzijn van de inwoners verbeteren (gezonde leefstijl stimuleren)

Belangrijkste maatregelen: • Actiever grondbeleid • Ism zorgpartijen zoeken naar woonvormen voor ouderen en kwetsbaren • (pré)mantelzorgwoningbeleid afmaken, woningsplitsen makkelijker maken en verkennen beleid spoedzoekers • Met regio verkennen woningbouw in Nieuwe Meent. Zelf kernrandzones uitwerken • Verkenning locaties flexwonen • Nieuwe HVV waarin we mogelijkheden voorrang aan eigen inwoners verkennen • Optimaliseren bestaande inzet duurzaamheid en uitbreiding met stimuleringsregelingen (isolatieregeling) • Duurzaamheidsambities opnemen in de woonvisie (waaronder Convenant Duurzaam Bouwen) • Groenbeleidsplan incl aandacht voor de woonomgeving • Visie sociaal domein vaststellen, centrumplan Elst uitvoeren en Integraal plan met Rhenam voor de Dr. Wallerstraat • Mantelzorgbeleid evalueren en herijken

23

Omgevingsvisie Visie: • Rhenen groeit en blijft zelfstandig (groei van 20.000 naar 25.000 – 27.000 mensen) • Het goede (cultuurhistorie, open landschap, vrijwilligers) behouden en verbeteren • Woonbuurten dichter bij elkaar en groener (bijv. 3-30-300 regel) • Extra woningen (ook in Achterberg, Elst en Rhenen; gebieden benoemd) -

• • •

1.000 nieuwe woningen (mn voor jongeren, gezinnen en ouderen/doorstroom) In iedere kern bouwen (schaal en stijl van de kern) Geen hoogbouw in randzones Achterberg, Elst en Rhenen Zoveel mogelijk realiseren via transformatie en verdichting Tegen grens met Veenendaal zoekgebied nieuwe woonkern (onderzoek wens- haalbaarheid) Zoveel mogelijk innovatieve woonvormen toepassen (erfdelen, hofjes) Woningen toewijzen zoveel mogelijk toewijzen aan eigen inwoners

Samenleving staat klaar voor elkaar (zo lang mogelijk zelfstandig, in iedere kern 24-uurszorg) Ondersteunen van verenigingen in de brede zin Meer ruimte voor natuur en natuurgebieden. Gemeente is groener dan nu 24

Visie sociaal Rhenen Visie: • Een actieve, betrokken samenleving • Een inclusieve samenleving waarin iedereen kan meedoen • Inwoners voelen zich gezond en vitaal (kunnen fysieke en mentale uitdagingen aan) • Zorg en ondersteuning blijven bieden → sturen op preventie • Actief samenwerken op regionaal niveau. Speerpunten/Principes • Iedereen doet mee vanuit vermogen • Mensen behouden zoveel mogelijk de eigen regie • Vanuit oorzaak werken aan een duurzame oplossing • Werken vanuit vertrouwen • Eenvoud → doen wat nodig is Pijlers: • Gezond en vitaal (positieve gezondheid, ondersteuning waar iemand het zelf niet meer kan) • Ontmoeten en verbinden (faciliteiten, openbare ruimte, samenwerken met maatsch. org. regie op samenwerken • Passende toegankelijke voorzieningen (bewoners initiatieven, sociale basis, preventie, omkijken naar elkaar, keuze) • Aantrekkelijke leefomgeving (Openbare ruimte inrichten op leefbaar/toegankelijk/ontmoeten, kader van afwegingen, onderst. Bewoners) • Leren en ontwikkelen (basis onderwijs in alle kernen, extra ondersteuning voor mensen die dit nodig hebben)

25

Startnotitie: Uitvoeringsprogramma WZ Actielijnen: • Versterken van samenwerking wonen, welzijn en zorg ouderen tussen alle partijen • Bouwen voor- en huisvesten van ouderen met zorg • Bouwen voor- en huisvesten van andere aandachtsgroepen die zorg nodig hebben (lijkt te missen in de uitwerking) Uitgangspunten • Opgave actualisatie woonvisie is uitgangspunt. Indien nodig actualiseren met provinciaal onderzoek • Samenwerking aansluiten bij lopende projecten en bestaande netwerken • Gemeenschap/bewoners betrekken

Uitwerking: • Actielijn 1 (2023-2024): Beeld omvang woonzorgvraag en vormgeven aanpak Aanwijzen geschikte locaties tbv geclusterd wonen en 24-uurszorg ouderen Opstellen uitvoeringsprogramma op hoofdlijnen Bestuurlijk overleg, concretiseren opgave, vormgeven samenwerking en aanpak Consultatie netwerkpartners Bekrachtiging bestuurlijke afspraken •

Actielijn 2 (2023-2024): Uitwerken randvoorwaarden wonen zorg en welzijn Start ontwikkeling, aansluiten bij lopende projecten

26

Plan van aanpak: Gezond en actief leven akkoord Ambitie: • Gemeente streeft naar een actieve en beweegvriendelijke omgeving waarin inwoners van alle leeftijden kunnen genieten van bewegen, sport en cultuur Uitwerking: • Sportclubs, scholen, kerken, zorgorganisaties, Mozaïek, Rivierstroom, Sportservice Rhenen, buurtsportcoaches en cultuurcoach worden betrokken Actielijnen: • Terugdringen gezondheidsachterstanden • Gezonde fysieke leefomgeving • Versterken sociale basis (incl mantelzorg, één tegen eenzaamheid en welzijn op recept) • Een gezonde leefstijl • Versterken mentale gezondheid • Vitaal ouder worden (waaronder valpreventie) • Versterken kennis en adviesfunctie GGD en regionale aanpak preventie

27

Transitievisie warmte Ambitie: • In 2050 is Rhenen een aardgasvrije gemeente Uitgangspunten: • Transitie moet iedereen aan mee kunnen doen e,n bewoners komen niet in financiële problemen • Gemeente en professionele partijen nemen het voortouw met oog voor innovatie Uitvoering: • Tot 2030 inzetten op isoleren, besparen en no regret, vanaf 2030 van het gas af. • Tot 2030 in twee proeftuinen alvast van het gas af (Remmerden en Achterberg) • Op basis van bevindingen samen met bewoners wijkuitvoeringsplannen opstellen 28

Routekaart energietransitie Ambitie: • In 2040 is Rhenen een energieneutrale gemeente (TVW zegt 2050; welke is het?) • Wonen: tot 2030 ong. 3.000 gebouwen van het gas af, tot 2035 ong. 6.200 en voor 2040 alle gebouwen van het gas af. Acties: • Energieloket • Samenwerking met Rhenam • Aardgasvrije nieuwbouw • Wijkaanpak TVW • Onderzoek naar aardwarmte • Communicatie • Stimuleren zon op dak en onderzoeken energieopslag 29

Regionale plannen en afspraken - Woondeal Afspraken: • 2/3 betaalbaar waarvan 30% sociale huur (ambitie) • Ten minste 56% betaalbaar waarvan 28% sociale huur op gemeenteniveau (opgave). • Streven naar 30% sociale huur in de voorraad (nu 26,7%) • Zorgen voor voldoende plancapaciteit • Enkele aanvullende afspraken: - In 2023 woondeal uitbreiden met afspraken over flexwoningen - In 2023 lokaal een integrale woonzorgvisie opstellen - Water en bodem sturend bij gebiedsontwikkelingen en locatiekeuzes Opgave Rhenen: • 431 woningen waarvan 100 in sleutelproject Achterberg west - 106 sociale huur (25%) – 80 in plancap - 46 middenhuur (10%) – 34 in plancap - 124 betaalbare koop (29%) – 48 in plancap - Zachte plannen of plannen zonder programmering om in te sturen (ong. 150) 30

Regionale plannen en afspraken – Vitale Gelderse Vallei

Ambitie: • Verbeteren ervaren gezondheid en verkleinen gezondheidsverschillen door streven naar fijn wonen, leven en werken • Behoud van medewerkers, vrijwilligers en betrekken mantelzorgers, waarbij we uitgaan van slimme inzet van medewerkers • Substantiële impact op de lange termijn op de zorgkosten per inwoner. Dit bereiken we door meer zelf te doen, langer thuis te wonen en meer digitaal te doen waar mogelijk • Behoud van kwaliteit van zorg en ondersteuning door passend zorg en ondersteuning. Uitgangspunten: • Naar elkaar omzien • Gezonde leefstijl • Bestaanszekerheid • Fijne leefomgeving • Laagdrempelige toegang • Professionals kennen en vinden elkaar Regio opgaven: • Vitaal ouder worden (versterken sociale basis, zelfstandig zo lang het kan, beschikbaarheid van zorg en voorkomen acute/crisis) • Kansrijk opgroeien (gezonde ontwikkeling, ouderbetrokkeheid, kansrijke leefomgeving, jeugdzorg beschikbaar) • Mentaal vitaal (netwerk versterken, veerkracht versterken, mentale gezondheid, bestaanszekerheid, activiteiten, toegankelijke zorg) • Passende acute zorg (Uitvoeren plan speodzorg Vitale Vallei 2.0) • Passende zorg & ondersteuning bij multiproblematiek (versterken eerste lijn, meld- en adviespunt, welzijn op recept)

31

Regionale plannen en afspraken – Regiovisie Beschermd wonen, beschermd thuis Ambitie: • Inclusieve samenleving • Afname gebruik BW, toename BT (doordecentralisatie beschermd wonen) • Duurzame uitstroom (bij voorkeur in de eigen gemeente) • Bevorderen ketensamenwerking • Organiseren tussenvormen Uitgangspunten: • Rhenen mandateerd taken BW aan de gemeente Ede (blijft centrumgemeente) • Rhenen zorgt voor passende uitstroommogelijkheden

32