3 monumentencommissie 20180307 (in agendapunt 3 van het verslag wordt Keldermanspad besproken)

Commissievergadering:

Monumentencommissie, d.d. 6 juni 2018

Agendapunt:

2.

Document /Zaaknummer: Ambtenaar:

Ferrie Huwaë, Team Vergunningen en Handhaving

Onderwerp:

Verslag van de bijeenkomst van 7 maart 2018

Intern doorkiesnummer:

1645

Aanwezig: de heren R. Cassenaar (voorzitter), P. van Deelen, A.J.P.M. Maas, R. van Leeuwen, M. Boosten, A.M. van Kleij en F. Huwaë (secretaris). Bezoekers: wethouder Van den Berg (agendapunten 4. en 5.), de heer Van Dee (agendapunt 5.) en de heer en mevrouw Van Ingen en de buurman (agendapunt 8.). 1. Opening en mededelingen. De voorzitter opent de vergadering om 19.00 uur en heet de leden van de commissie en de bezoekers welkom. Er zijn geen mededelingen. Vanwege de bezoekers wordt de agenda aangepast. 2. Plaatsen zonnepanelen Bontekoestraat 11 Het perceel Bontekoestraat 11 is binnen het gebied met de status van beschermd stadsgezicht gesitueerd. Het plaatsen van de zonnepanelen is op grond van het bestemmingsplan daardoor vergunningsplichtig. Een advies van de monumentencommissie is vereist. De gemeente heeft voor het plaatsen van deze zonnepanelen in het beschermd stadsgezicht nog geen beleid vastgesteld. De heer Van Ingen, de initiatiefnemer, licht aan de hand van een bouwkundige tekening zijn plan toe. Het gaat om een beperkt aantal bescheiden panelen, maar met een hogere opbrengst. Het plaatsen van zonnepanelen over het gehele dakvlak heeft namelijk niet zijn voorkeur. Hij heeft voor zijn plan zijn buren eerst geraadpleegd.

De monumentencommissie geeft daarom op basis van een aantal randvoorwaarden, zoals (1) zijn de zonnepanelen zichtbaar vanuit de openbare weg; (2) worden deze in het achtererf- of voorerfgebied geplaatst; (3) is het een karakteristiek pand of een monument; (4) wat is de hoogte van het pand; (5) wat is de hellingshoek van het dak; (6) wat is de kleur van de dakpannen, op maatwerk advies. Hiermee kan precedentwerking worden voorkomen. De voorkeur van de monumentencommissie gaat toch uit naar het gezamenlijk opwekken van duurzame energie middels de “postcoderoos”. Deze voorkeur is nog niet realiseerbaar. De monumentencommissie stemt op basis van de randvoorwaarden in met het plan en adviseert het college medewerking te verlenen aan het plan. Het plaatsen van deze zonnepanelen tast het beschermd stadsgezicht niet aan. 3. Ontwikkeling 1 duurzame vrijstaande woning Keldermanspad De monumentencommissie heeft op het initiatief, zowel voor de bouw van 2 woningen als 1 woning, om cultuurhistorische redenen het college negatief geadviseerd. Het college heeft toch besloten in principe medewerking te willen verlenen aan dit initiatief. Reden voor de wethouder om het collegebesluit in deze vergadering aan de monumentencommissie toe te lichten. Het college wijkt niet vaak af van het advies van de monumentencommissie.

In dit geval wel, omdat er al lengte van jaren hier sprake is van een bouwval. Daarnaast hebben de eigenaren het recht een soortgelijke schuur opnieuw te bouwen. Met het vervangen van de ruïne door nu één woning wordt de

kwaliteit van de Buitenwal en Keldermanspad en het doorzicht verbeterd. (1) Mede op verzoek van een aantal omwonenden om aan de huidige situatie wat te doen; (2) vooruitlopend op de Omgevingswet en de zogenaamde burgerparticipatie en (3) in het kader van het algemeen belang, heeft het college het initiatief toch gehonoreerd onder voorwaarden. In het nog te wijzigen bestemmingsplan worden deze voorwaarden vastgelegd: (1) woonbestemming met 1 bouwvlak; (2) rondom de woonbestemming komt de bestemming Agrarisch of Groen; (3) mogelijkheden voor vergunningsvrij bouwen en inrichting als tuin worden via de bestemming en voorschriften onmogelijk gemaakt; (4) alleen in het verlengde van de woning tot het pad aan de voorkant mogen auto’s worden gestald; (5) Het handhavend optreden van de gemeente in de toekomst moet de kwaliteit van het gebied waarborgen. Ook op deze locatie was geen agrarisch bedrijf gevestigd. De “ruimte voor ruimte regeling” kan hier niet van toepassing zijn. Vroeger stond op deze locatie een melkfabriek. De monumentencommissie is niet blij en het niet eens met het besluit van het college. Om cultuurhistorische redenen, de stad Rhenen met zijn unieke open schootsveld, vindt de monumentencommissie juist in het kader van het algemeen belang om hier geen medewerking te verlenen.

Buiten de stadsmuren en stadspoort aan de Rijnstraat zijn in het verleden kleine simpele woningen gebouwd voor de kleine lieden. De woningbouwontwikkeling in het plan Buitenwal en Keldermanspad vanwege een bedrijfsverplaatsing heeft de monumentencommissie destijds positief geadviseerd met duidelijke voorwaarden. Voor de woningen moeten lage goten en nokken worden toegepast. In het plan zijn nu pakhuizen gebouwd. Het silhouet op Rhenen vanuit de Neder-Rijn is stukgemaakt. In het kader van het algemeen belang is dit een extra argument om te stoppen met de bouw van woningen op deze locatie. Het terugbrengen van het initiatief naar één woning vindt de monumentencommissie wel een verbetering. Het negatief advies van de monumentencommissie inzake monumentale kwaliteiten benadrukt slechts de spelregels. De monumentencommissie geeft aan dat de redenatie en de definitie van het algemeen belang best lastig is. De monumentencommissie adviseert slechts vanuit monumentale aspecten. De eindverantwoording ligt bij het college. Afgesproken wordt dat het ontwerpbestemmingsplan en het archeologisch onderzoek aan de monumentencommissie zal worden geboden. 4. Verslag van de bijeenkomst van 13 september 2017 Inhoudelijk/Tekstueel: 2.

Voortgang/stand van zaken restauratie Cuneratoren: De commissie ziet graag nog het bouwhistorisch onderzoeksrapport en het restauratieverslag met de documenten tegemoet. Het verslag wordt vastgesteld. 5. Jaarverslag 2017 monumentencommissie De monumentencommissie keurt het jaarverslag goed. Het jaarverslag mag aan het college en aan de raad ter informatie worden aangeboden. 6. Evaluatie werkzaamheden monumentencommissie 2014-2018 (met portefeuillehouder) De aanwezigheid van de portefeuillehouder wordt bijzonder op prijs gesteld. De vorige portefeuillehouder en tevens voorzitter van de monumentencommissie, voormalig burgemeester Van Oostrom, heeft samen met de leden informeel beleid/visie, ideeën en plannetjes vormgegeven. Dit was ook mogelijk, hij was tevens voorzitter van de monumentencommissie. Door wijziging van de verordening is de huidige portefeuillehouder ook geen voorzitter meer. Het huidige college heeft in hun collegeperiode het accent gelegd op de uitvoering (restauratie Cuneratoren en herinrichting winkelgebied). Er was ook geen monumentenvisie. De monumentencommissie stelt vast dat nu de voorzitter geen lid meer is van het college de vergaderingen anders worden ervaren. Met of zonder een lid van het college is een wereld van

verschil. De monumentencommissie vraagt zich af er voor het volgende college ook een overdrachtsdocument is gemaakt met een samenvatting van de ontwikkelingen op het gebied van erfgoed in de gemeente. De monumentencommissie spreekt de wens uit en is benieuwd of het nieuwe college wel met een monumentenvisie komt. Hoe wilt het college de komende 4 jaren ermee omgaan? De monumentencommissie stelt vast dat een groot deel van de adviezen door het college zijn overgenomen. Over de aanbouw van de Cuneratoren heeft het college anders beslist. De adviezen van de monumentencommissie voor lagere goot- en bouwhoogten in het plan Rheense Waarden aan de Buitenomme en Kedermanspad zijn niet in het bestemmingsplan overgenomen en dat is nu op de locatie heel duidelijk zichtbaar. Overigens staat het evaluatiemoment hier los van. De huidige technische voorzitter functioneert prima. De portefeuillehouder was ook een periode voorzitter geweest van de monumentencommissie. De keus voor een portefeuille is een keus van de partij. De monumentencommissie is een onafhankelijk adviesorgaan. In de monumentencommissie mogen daarom geen leden van het college zitting nemen. Dit is nu verankerd in de verordening. De discussie onderling en met de insprekers aangaande adviseringen en de adviseringen op zich kan nu vrijer worden uitgevoerd.

Voor de toekomst met de nieuwe Omgevingswet is straks een omgevingsvisie vereist. In deze visie kan de gemeente de beleidsvorming op het gebied van de fysieke leefomgeving, inclusief het erfgoed, vastleggen en uitvoeren. Dit vergt een integrale benadering op het gebied van de ruimtelijke leefkwaliteit. De burgerparticipatie vraagt daarnaast om een andere benadering met maatwerk. De portefeuillehouder legt uit dat in het college ook flinke gesprekken zijn geweest over de aanbouw van de kerk. Voor de exploitatie en instandhouding van het kerkgebouw moeten keuzes worden gemaakt. Het is uiteindelijk een hele dure uitbreiding geworden. Tekst en uitleg van de beslissing van het college om van het advies van de monumentencommissie af te wijken kan wel verhelderend werken. Iets voor de toekomst. De portefeuillehouder dankt de monumentencommissie voor de samenwerking. 7. Wijzigen voorgevel restaurant Frederik van de Paltshof 9 De commissie adviseert het college positief te beslissen op deze aanvraag om een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen. Ten opzichte van wat er nu staat met de gebruikte materialen zal het wijzigen van de voorgevel een flinke vooruitgang opleveren van het gevel- en straatbeeld. De gekozen aluminium pui is acceptabel. 8.

Beoordeelde archeologische bodemrapporten In de periode van 1 januari 2017 tot en met 15 februari 2018 is slechts één aanvraag ingediend met de verplichting van een archeologisch onderzoek beoordeeld. Voor het realiseren van een woonhuis en een tijdelijke unit op het perceel Zwijnsbergen 55 in Elst (Ut) heeft BAAC bv (Onderzoeks- en adviesbureau voor Bouwhistorie, Archeologie, Architectuur- en Cultuurhistorie) een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (karterende fase) uitgevoerd. De monumentencommissie vindt het rapport niet goed. Voorgesteld wordt om de regio-archeoloog uit te nodigen voor een collegiaal overleg tijdens een reguliere vergadering van de monumentencommissie. Andere kwesties kunnen tijdens dit overleg ook worden besproken. 9. Uitbreiding kerkgebouw Koningin Elisabethplantsoen 5 In de vergadering van 7 juni 2017 heeft de monumentencommissie al ingestemd met het oorspronkelijke plan. De monumentencommissie is van mening dat voor dit deel van de stad het bijeenkomstgebouw en de beoogde uitbreiding met de markante typische klassieke vorm straks een blikvanger is. Het advies van de monumentencommissie staat voor het eerst lijnrecht tegenover het advies van de welstandscommissie. De welstandscommissie adviseert negatief op het principeverzoek. Het

bestaande gebouw heeft een kenmerkende, krachtige hoofdvorm: langwerpig en met een stevige kap. Dwars op deze kap wordt een kap geplaatst met een gelijke hoogte en vormgeving. In relatie tot het bestaande volume en de omgeving acht de welstandscommissie deze massavorm bezwaarlijk. De massavorm van de bestaande kerk wordt door deze toevoeging ontkracht en het totaal bijzonder massaal. Dit massale beeld past niet in deze kleine kleinschalige omgeving en het karakter van het gebouw en de Binnenstad. Tevens sluit de kap met de platte aanbouwen (vooral de voorzijde) niet aan op de architectonische opzet. Naar de omgeving toe (de woningen rechts) zal de kap bijzonder dominant overkomen. Vanwege het negatief advies van de welstandscommissie heeft de ontwerper namens zijn opdrachtgever een gewijzigd schetsplan ingediend. De argumenten van de welstandscommissie is aanleiding voor de monumentencommissie hun advies te herzien. De schetsmatige bouwkundige tekeningen van het gewijzigd plan zijn bizar slecht. De tekeningen laten nog steeds zien een kerkgebouw en uitbreiding met te grote gevelaanzichten en een te groot volume. De heldere langshuiskerk wordt met een dwarskap nog steeds ontkracht. Op deze manier heeft de ontwerper getracht om met deze uitbreiding het maximale aan nuttige vloeroppervlakte te besteden. Hoe meer, hoe beter, het aantal zitplaatsen wordt bijna verdubbeld.

Het dak van de uitbreiding is wel verlaagd om de hinder voor de naaste buren te verminderen. Het is een raar plan, met name de inrichting van de plattegronden. De monumentencommissie vraagt zich af of op die locatie dit een plan is met kwaliteit. Stadsboerderijen aan de noordkant horen eigenlijk bij een middeleeuwse stad. Het oorspronkelijke bijzondere kerkgebouw is een karakteristiek pand in dit gedeelte van het beschermd stadsgezicht. Los van de strijdigheid met het bestemmingsplan zijn er vanuit welstand technische en cultuurhistorische aspecten argumenten om het principeverzoek af te keuren: (1) er is te veel volume; (2) de verhoudingen zijn zoek en (3) het beschermd stadsgezicht wordt aangetast. Reden voor de monumentencommissie het college voor te stellen geen medewerking te verlenen aan het gewijzigd plan. 10. Beëindiging en (her-)benoemingen leden monumentencommissie In zijn brief van 7 februari 2018 heeft de heer R. van Leeuwen zijn lidmaatschap met ingang van 1 maart 2018 opgezegd. In deze vergadering is de heer R. van Leeuwen bedankt voor zijn jarenlange inzet als lid van de monumentencommissie voor onze gemeente. We nemen afscheid van een prettige en gewaardeerde collega. Zijn groot geheugen, zijn bijzondere zienswijze en deskundige inbreng en kennis van monumentale restauraties zal gemist worden. Het zal niet meevallen om deze kennis en ervaring op te vullen. 11.

Rondvraag Hiervan wordt geen gebruik gemaakt. 12. Sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 22.15 uur.