211217 Brief aan GS Gelderland Verbreding Rijnbrug Rhenen

Provincie Gelderland College van Gedeputeerde Staten Postbus 9090 6800 GX ARNHEM

uw kenmerk:

uw brief van:

onderwerp: Verbreding Rijnbrug Rhenen

ons kenmerk: behandeld door: 21/RFV/Ruimte211217 L.W.H. Rebel

doorkiesnummer: 06-22565914

e-mailadres: b.rebel@barneveld.nl

bijlage: -

datum: 17 december 2021

Geacht College, Dinsdag 21 december 2021 besluit u over de (toekomstige) betrokkenheid van de provincie Gelderland bij de breed – ook door u – onderschreven noodzaak voor de verbreding van de Rijnbrug bij Rhenen. Wij hebben de afgelopen periode met elkaar gesproken om als samenwerkingspartners uitvoering te (kunnen) blijven geven aan het, ook door u, vastgestelde bestuursakkoord. Wij dringen er, nogmaals, bij u op aan om gezamenlijk uitvoering te blijven geven aan het in mei jl. vastgestelde bestuursakkoord. Wij doen dat, omdat wij met grote zorg kennis hebben genomen van uw voornemen om uw betrokkenheid bij de verbreding van de Rijnbrug te heroverwegen.

Samen bouwen we bruggen voor een bereikbaar Gelderland! Wij sturen u deze brief mede namens Regio Rivierenland, de gemeenten Rhenen, Veenendaal, Wageningen, Neder-Betuwe, Buren, Tiel, de Economic Board Regio Foodvalley, FOV Regio Foodvalley, bedrijvenkringen van de gemeenten Rhenen, Veenendaal en Neder-Betuwe én koepelorganisaties VNO-NCW Midden & VNO-NCW Rivierenland. Gedeputeerden Van Muilekom en Schaddelee van de provincie Utrecht hebben deze brief ook gezien en steunen deze. Wij denken graag met u mee over oplossingsrichtingen om de verbreding van de Rijnbrug verder voor te bereiden. Wij stellen daarom voor een expertgroep te formeren om een nieuw onderzoek uit te voeren naar, in ieder geval, de actuele ruimtelijke en infraontwikkelingen (en wat dit voor de Rijnbrug betekent), faseringsmogelijkheden van het werk en deze te toetsen aan de hand van een Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse (MKBA). Daarna kan een keuze worden gemaakt en kan de voorbereiding van de verbreding verder worden voortgezet.

Datum: Betreft:

17-12-2021 Verbreding Rijnbrug Rhenen

Coalitieakkoord 2019-2023 In het Coalitieakkoord 2019-2023 “Samen voor Gelderland” wordt over de noodzakelijke aanpak van de Rijnbrug het volgende gezegd: “Mobiliteit is een hoofdtaak van de provincie Gelderland. Of dit nu over de weg, het spoor, het water of met de bus of fiets is. Vandaar dat we het onderwerp mobiliteit opdelen in een aantal modaliteiten en grote ontwikkelingen: We houden vast aan de gemaakte afspraken over investeringen in weginfrastructuur en lopende verkenningen. Daarbij kan worden gedacht aan onder andere De Rijnbrug, A15, de aansluiting van de A1 met de A30, de verbetering van de A28, doortrekking A15 en knooppunt Bankhoef.” Uw Coalitieakkoord 2019-2023 heet ‘Samen voor Gelderland’. Wij doen een beroep op die gezamenlijkheid om samen de schouders te blijven zetten onder het verbreden van deze belangrijke verbindingscorridor. Dat is belangrijk voor de doorontwikkeling van de Gelderse economie, die u in hetzelfde Coalitieakkoord omschrijft als ‘robuust, toekomstbestendig en verbonden’. Door met elkaar te blijven werken aan het oplossen van het knelpunt op en rond de Rijnbrug, slaan wij letterlijk en figuurlijk bruggen voor een robuuste, toekomstbestendige en verbonden economie. Wij zetten hierna, voor alle duidelijkheid, de argumenten op een rij waarom wij besloten een bestuursakkoord vast te stellen.

Deze argumenten zijn nog even actueel als toen wij met elkaar het bestuursakkoord opstelden. De beste oplossing voor het verbeteren van de bereikbaarheid en de leefbaarheid én het versterken van de economie aan beide zijden van de Rijn De verbreding van de Rijnbrug naar 2 x 2 rijstroken • is de meest optimale, meest robuuste en meest toekomstbestendige oplossing voor het verbeteren van de bereikbaarheid van Regio Foodvalley (Provincie Gelderland/Utrecht) en Regio Rivierenland (Provincie Gelderland); andere oplossingen zijn er niet of zijn niet afdoende; • is nodig voor de middellange termijn (er moet nú wat gebeuren), maar draagt ook bij aan een oplossing voor de langere termijn; • komt uit nader onderzoek naar voren als een robuustere oplossing dan waarvan eerder werd uitgegaan; want uit dat eerdere onderzoek blijkt dat het verkeer richting 2030 weer zou gaan opstropen; • draagt bij aan de versterking van de economische ontwikkeling van Regio Foodvalley en van Regio Rivierenland; • zorgt voor meer doorstroming van het verkeer en dus voor minder files en uitstoot van wachtende auto’s; • zorgt voor meer veiligheid (want die staat door de aanhoudende files onder druk vanwege een hogere kans op aanrijdingen). Geen alternatief • De verbreding van de Rijnbrug is op de middellange termijn de enige optie om de bereikbaarheid en leefbaarheid te verbeteren. Een alternatief is er niet.

• Inwoners en ondernemers hebben al in 2012 de belofte gekregen dat de doorstroming op de Rijnbrug en de N233 zou worden aangepakt. Het is aan hen niet uit te leggen dat de verbreding weer niet doorgaat. • Vanwege de rivieren is dit de enige waterovergang in de wijde omgeving. Een nieuwe rivierovergang elders (bijvoorbeeld het doortrekken van de Prins Willem-Alexanderbrug) is vele malen duurder.

Datum: Betreft:

17-12-2021 Verbreding Rijnbrug Rhenen

Verbrede Rijnbrug belangrijk voor realisatie doelstellingen Strategische Agenda Regio Foodvalley en verbinding met Regio Rivierenland • De ambities van de Regio Foodvalley zijn helder: het doorontwikkelen tot een mondiale topregio op het gebied van agro en food. Hieraan wordt door een intensieve samenwerking tussen overheden, ondernemers en onderwijsinstellingen (Economic Board Regio Foodvalley) hard gewerkt, onder andere door het realiseren van de doelstellingen zoals vastgelegd in de Strategische Agenda 2020-2025. • De Economic Board vindt een adequate infrastructuur en goede verbindingen via de belangrijkste verkeersmodaliteiten in alle richtingen vanzelfsprekend om onze ambities en doelen te kunnen verwezenlijken. • Het niet-realiseren van de verbreding van de Rijnbrug belemmert niet alleen de economische ontwikkeling van beide regio’s maar ook de (gehele) brede welvaart van Midden-Nederland. Verbrede Rijnbrug van belang voor Verstedelijkingsstrategie Arnhem, Nijmegen, Foodvalley • De recent vastgestelde Verstedelijkingsstrategie Arnhem, Nijmegen, Foodvalley noemt de Rijnbrug randvoorwaardelijk om de bouw van 40.000 woningen (waarvan 25.000 in Foodvalley-Zuid!) mogelijk te maken. Wij zien geen mogelijkheden de verstedelijkingsstrategie uit te voeren zonder robuuste infrastructurele maatregelen, waaronder de verbreding van de Rijnbrug.

Uitstel leidt tot meerkosten • Het project vraagt om daadkracht. Verder uitstel is niet wenselijk en leidt tot oplopende kosten. • In plaats van het doorrekenen van onzekerheden moet worden ingezet op aanbesteding op basis van P50, niet in het minst vanwege de hiervoor nú al gereserveerde bedragen. Nakomen van bestuurlijke afspraken met samenwerkingspartners • PS Gelderland en Utrecht kozen in 2018 (mede op uw voorstel) voor deze robuuste oplossing. • We zijn samen overeengekomen om de verbreding van de Rijnbrug te realiseren. • De afspraken zijn in mei jl. door middel van een nieuwe bestuursovereenkomst vastgesteld en overeengekomen (ook door de provincie Gelderland). • Alle andere partners willen de aan hen gevraagde middelen beschikbaar stellen. Stikstof • We werken aan oplossingen voor de stikstofproblematiek. Wij hebben de sterke verwachting dat dit oplosbaar is en dat dit niet voor een reële vertraging zal zorgen. Daardoor is de planning, met oplevering in 2025-2026, nog steeds haalbaar, waardoor de financiële impact is te overzien. Financiële zaken • De investering in de verbreding van de Rijnbrug wordt gelijkelijk verdeeld tussen de beide provincies. Het presenteren van een totaalbedrag heeft het onbedoelde effect dat het tekort als fors hoger wordt opgevoerd. Dat is maar ten dele het geval, omdat de provincie Utrecht wél voornemens is de kostenverhoging te dekken.

Indexatie en P85 al in 2018 bekend • De kostenverhoging – als gevolg van indexering en risicoreservering (als gevolg van de P50- naar de P85-methodiek) – was al in 2018 bij de provincie Gelderland bekend. • Bij een dergelijke investeringsbeslissing van ruim 40 miljoen mag worden verondersteld dat wordt gekeken naar de uitgangspunten, dus of deze beslissing wel was opgesteld conform de Gelderse afspraken om te werken met de zekerheid van een P85.

Datum: Betreft:

•

•

•

17-12-2021 Verbreding Rijnbrug Rhenen

Bij het investeringsbesluit van 2018 is al geconstateerd dat de verbreding niet eerder dan in 2025 klaar zou zijn. Waarom worden de lasten voor indexatie – die bekend hadden moeten zijn – nu als onverwachte kosten opgevoerd? Desondanks zijn de afgelopen periode door alle samenwerkingspartners investeringen gedaan om de verbreding van de Rijnbrug verder voor te bereiden. Wij mochten er daarom toch bestuurlijk op vertrouwen dat het bovenstaande argumenten geen onoverkomelijke belemmering zou vormen? Waarom hebt u de verbreding van de brug niet meegenomen in de zogenoemde Midterm Review - zeker met het oog op wat u hierover in diverse statenbrieven schetst?

Zijn alle risico opslagen wel nodig? • Wij vragen ons af of alle risico opslagen wel echt nodig zijn omdat de meeste risico’s (bijvoorbeeld die ten aanzien van de pijlers) al als vaste posten zijn geraamd. Nu gaat daar de post onvoorzien overheen, vervolgens de P85-methodiek en ten slotte de indexering. Financieel experts geven aan dat dit niet nodig hoeft te zijn. Wij onderschatten het belang van risico inventarisatie niet, maar hier is sprake van risico op risico op risico. Dat kan niet de bedoeling zijn en dat hoeft ook niet. • In 2018 is uitgegaan van een raming van 81 miljoen euro. De bijgestelde raming is 10 miljoen euro duurder. Dit totale bedrag is inclusief (!) risicoposten als afdracht BTW, pijlers en de op advies van Rijkswaterstaat opgehoogde post onvoorzien (met 15%). BTW-compensabel • De BTW-afdracht (15 miljoen euro) is als post in de raming meegenomen, maar het is niet zeker of deze afdracht noodzakelijk is. Ook over dit bedrag worden de post onvoorzien en de P85-methodiek berekend, waardoor – onnodig – sprake is van risico op risico. Wij hopen dat het bovenstaande voldoende aanleiding is uw voornemen te heroverwegen en in gezamenlijkheid te zoeken naar oplossingen voor deze situatie. Wij trekken daarin graag met u op.

Meedenken om dingen mogelijk te maken Wij willen, zonder de breed onderschreven noodzaak voor de verbreding van de Rijnbrug ter discussie te stellen, graag met u werken aan oplossingsrichtingen. Wij stellen daarom voor om een expertgroep te formeren om een nieuw onderzoek uit te voeren naar, in ieder geval, de actuele ruimtelijke en infraontwikkelingen (en wat dit voor de Rijnbrug betekent), faseringsmogelijkheden van het werk en deze te toetsen aan de hand van een Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse (MKBA). Meer specifiek: 1. Onderzoek naar financiële oplossingen Wij stellen voor een expertgroep te formeren met daarin vertegenwoordigers van provincies en regio’s én (externe) financiële experts om oplossingsrichtingen te verkennen. De expertgroep kan in ieder geval onderzoek doen naar en adviseren over: - het toepassen van de post onvoorzien en de P85-methodiek over de wellicht niet eens noodzakelijke BTW-afdracht, waardoor de kosten dalen. - de noodzaak om de pijlers te versterken/vervangen (terwijl deze kosten nu als vaste kosten zijn meegenomen). - andere financiële oplossingsmogelijkheden. Het Rijk is eigenaar van de Rijnbrug. In ruil voor de beheerkosten, krijgt het Rijk een geheel nieuw brugdek. Wij stellen voor met het Rijk in gesprek te gaan om te bezien of het mogelijk is de BTWafdracht in mindering op het project te brengen.

Dat zou 15 miljoen euro kunnen schelen. Wellicht helpt in dat verband wat de coalitiepartijen in hun coalitieakkoord hebben vermeld: “We trekken structureel €1,25 miljard uit voor het inlopen van achterstanden bij beheer en onderhoud

Datum: Betreft:

17-12-2021 Verbreding Rijnbrug Rhenen

van onze wegen, spoor, bruggen, viaducten en vaarwegen en voor het onderhoud en renoveren en vervangen ervan in de toekomst, ook met het oog op de verkeersveiligheid.” 2. Onderzoek naar inhoudelijke/technische oplossingsrichtingen De expertgroep ook onderzoek te laten doen naar - andere oplossingsmogelijkheden, bijvoorbeeld die nu nog niet in beeld zijn gekomen; - faseringsopties (wij hebben de optie aangedragen om de zuidelijke aansluitingen van de brug gefaseerd uit te voeren; hiermee zou 6 tot 12 miljoen euro kunnen worden bespaard, dat wellicht helpt om de besluitvorming te vergemakkelijken). Onze oproep is een roep om hulp. Wij vragen uw hulp en medewerking om de verbreding van de Rijnbrug alsnog voort te zetten, overeenkomstig het ook door u vastgestelde bestuursakkoord van mei jl. Andere middellange termijn oplossingen (bijvoorbeeld een brug elders) zijn reeds in eerdere stadia verkend en – gegeven de hogere kosten – afgevallen. Er zijn weinig tot geen alternatieven om de filedruk op de Rijnbrug te reduceren, anders dan de verbreding naar 2 x 2 rijstroken. Wij doen deze oproep vanuit de diepe overtuiging dat de verbreding noodzakelijk is en bijdraagt aan de ook door u gewenste versterking van de bereikbaarheid en leefbaarheid van beide regio’s aan de beide oevers van de Rijn.

Met vriendelijke groet, Regio Foodvalley Economic Board Regio Foodvalley Gemeente Rhenen Bedrijvenkring Rhenen Gemeente Veenendaal Bedrijvenkring Veenendaal Gemeente Wageningen FOV Regio Foodvalley Regio Rivierenland Gemeente Buren Gemeente Neder-Betuwe Ondernemersvereniging Neder-Betuwe Gemeente Tiel VNO-NCW Gelderland/Vallei VNO-NCW Rivierenland

L.J. (René) Verhulst, voorzitter M. (Martin) Ruiter, voorzitter J.J. (Jan-Jacob) van Dijk, vicevoorzitter J.A. (Hans) van der Pas, burgemeester F. (Fius) van Laar, voorzitter K.J.G. (Gert-Jan) Kats, burgemeester G. (Gerrit) Valkenburg, voorzitter F. (Floor) Vermeulen, burgemeester W. (Willem) Kuijsten, voorzitter J. (Hans) Beenakker, voorzitter J.P.M. (Josan) Meijers, (wnd.) burgemeester A.J. (Jan) Kottelenberg, burgemeester R. (René) van Eck, voorzitter J. (Hans) Beenakker, burgemeester M. (Martin) Ruiter, voorzitter H. (Hans) van Zuijdam, voorzitter