20. Inspreeknotitie Fietsersbond - Kruising N233 Bergweg Achterbergsestraatweg

Geachte raadsleden, Van de wethouder heeft u een (schets)ontwerp ontvangen voor de kruising van de N233 met de Achterbergsestraatweg/Bergweg. Deze kruising en omgeving is al vele jaren een groot knelpunt in onze gemeente; zeker voor fietsers is het ronduit gevaarlijk. Het is de belangrijkste verbinding tussen kernen Achterberg en Rhenen (voor auto’s èn fietsers), en de voornaamste ontsluiting van Achterberg met veel fietsende scholieren. Er wordt ook al vele jaren gediscussieerd over mogelijke oplossingen. Dit ontwerp is een samenwerking van de provincie (als wegbeheerder van de N233) en de gemeente (als wegbeheerder van de kruisende en omliggende wegen). Met deze integrale aanpak wordt de (fiets)veiligheid in dit hele gebied verbeterd, ook de belangrijke schoolroute. Dit ontwerp gaat uit van een gelijkvloerse kruising met verkeerslichten; net als nu. Maar er is heel veel gedaan om het (fiets)verkeer veiliger te maken. Dat is erg nodig! De situatie ter plekke, met net naast de kruising gelegen spoorwegovergang (ProRail) legt grote beperkingen op aan elk ontwerp voor dit knelpunt. Een perfecte oplossing is hier niet haalbaar. Alternatieve oplossingen zijn eerder al afgewezen. Deze opnieuw bekijken betekent wéér vertraging en het risico dat geen enkel plan doorgaat. Toenemend verkeer op een (deels) bredere N233 kunnen we helaas niet tegenhouden.

Dit ontwerp voldoet ruimschoots aan de motie van 7 juli 2020 waarin de Raad vraagt om een nieuw ontwerp voor het Kruispunt Achterberg. Fietsersbond Rhenen adviseert de Gemeenteraad dit ontwerp te laten uitwerken en zo snel mogelijk te laten uitvoeren. De urgentie is hoog: de problemen rond deze kruising zijn groot en er is toenemende kans op ongelukken. Het ontwerp lost de grootste knelpunten (gevaar) op. Alle betrokken partijen staan achter dit ontwerp, dat snel uitgevoerd kan worden. In de rest van deze notitie onderbouwen we ons standpunt. 10 maart 2024 Fietsersbond Rhenen

Achtergrond 1. Huidige situatie De huidige inrichting van dit kruispunt kent drie soorten problemen: 1. Doorstroming, in alle richtingen, en voor alle verkeersdeelnemers. Door de breedte van de kruising en verkeersstromen uit veel richtingen staan de verkeerslichten lang op rood. Wachtende auto’s staan daarbij ander verkeer in de weg. De kruising is niet optimaal ingericht, waardoor bij groen maar weinig verkeer kan doorstromen. 2. Weinig overzichtelijk Het is niet altijd duidelijk hoe je moet rijden en waar je je moet opstellen voor rood licht. Voor fietsers is de route vanaf de Bergweg naar Achterberg een zoekplaatje (groene lijn in figuur 1 hieronder): je moet eerst rechtsaf (gehinderd door stilstaande auto’s tot de stoeprand), en dan na 20m weer linksaf (waarbij je het 2-richting verkeer op de Achterbergsestraatweg kruist). Op dit laatste punt staat vaak nog een rij auto’s te wachten richting de kruising. De route voor fietsers vanuit Achterberg naar de Achterbergsestraatweg richting Rhenen centrum (groene lijn in figuur 2) is eveneens onduidelijk, en kruist drukke verkeersstromen.

Figuur 1

Figuur 2

3. Gevaarlijk, vooral voor fietsers Verkeerslichten zijn bedoeld om een kruising veilig te maken, zeker ook voor langzaam verkeer. Op deze kruising is dat duidelijk niet gelukt. De in het vorige punt genoemde rare routes die fietsers moeten maken dwingen om tussen stilstaande auto’s te manoeuvreren en drukke verkeersstromen te kruisen met onduidelijke voorrangsregels. Fietsers worden uitgenodigd om nog meer risico te nemen. Bedenk daarbij dat er heel veel jongeren en ouderen dagelijks over deze kruising fietsen! Een bijzonder gevaar zit in het snelverkeer dat vanaf de kruising direct afslaat naar de Achterbergsestraatweg richting Rhenen-centrum, en daarbij diverse verkeersstromen kruist. Maar vooral de omliggende wegen kennen problemen/gevaren: 1. De Achterbergsestraatweg tussen Achterberg en de spoorovergang is smal, met veel te smalle suggestiestroken. Toch mag er 60km/u worden gereden. Er fietsen veel schoolkinderen, en tegelijk is er veel zwaar verkeer. Een gevaarlijke combinatie! 2. Het oostelijk stuk van de Bergweg (richting Boslandweg) heeft eveneens veel fietsers (fietsroute richting het Binnenveld) èn zwaar snelverkeer. De T-kruising met de Achterbergsestraatweg ligt zeer ongelukkig, vlak bij de spoorovergang. 3. Het onderste deel van de Bergweg west is smal; er is geen ruimte gereserveerd voor fietsers, zelfs geen suggestiestrook.

Er mag 50 worden gereden, maar door de nabijheid van de N233 wordt het vaak meer. Ook op deze weg is veel fietsverkeer. 4. De kruising Bergweg / Beukenlaan is gevaarlijk; hier fietsen veel schoolkinderen. Door de helling zijn snelheidsverschillen groot. 5. De ligging van de Achterbergsestraatweg (west) t.o.v. het kruispunt is ongelukkig. Dit verkeer kruist stilstaande auto’s en rijdende fietsers. Met al deze problemen beoordeelt de Fietsersbond de huidige kruising + omgeving als gevaarlijk voor fietsers. Daar moet zo snel mogelijk wat aan gedaan worden!

2. Het nieuwe ontwerp Het voorliggende ontwerp is niet perfect, maar lost wel heel veel van de huidige problemen op:  Juist de integrale aanpak van provinciale en gemeentelijke wegen maakt het mogelijk om het héle knelpunt op te lossen. Hele fietsroutes worden veiliger.  Door verbreding van het kruispunt is er ruimte voor extra opstelstroken. Dat bevordert de doorstroming (meer auto’s tegelijk bij groen), maar zorgt ook voor kortere wachtrijen die het overige verkeer minder hinderen.  De verbreding zorgt dat op de Bergweg een vrijliggend fietspad mogelijk is. Een flinke verbetering van de veiligheid!  Het gedeeltelijk afsluiten van de Achterbergsestraatweg nabij de kruising voorkomt de onoverzichtelijke en gevaarlijke situatie waarbij fietsers en auto’s elkaar kruisen. Het voorkomt ook een rij wachtende auto’s op dit punt, en zal bijdragen aan minder sluipverkeer door Rhenen in de spits.  De situatie net oostelijk van het spoor wordt overzichtelijker en veiliger door afsluiten van dit deel van de Bergweg (oost).  Het 2-richting fietspad aan de zuidkant biedt veel voordelen, o.a. beter afstelling verkeerslichten en minder “verkeerd oversteken”.  De route over de kruising is voor alle verkeersdeelnemers duidelijk en overzichtelijk.

 

 

Het vrijliggend fietspad langs de Bergweg, aansluitend op de parallelweg op het hoge deel van de Bergweg, creëert een mooie en veilige fietsroute. Verbeterpunt: Wij pleiten voor doortrekken tot aan de Nieuwe Veenendaalseweg. De Achterbergsestraatweg tussen Achterberg en de nieuwe ontsluitingsweg is nog niet veiliger voor fietsers. De aansluiting van de nieuwe ontsluitingsweg brengt fietsers in de knel met vrachtverkeer. Verbeterpunt: Dit kan alsnog in het ontwerp uitgewerkt worden. Het nieuwe ontwerp maakt een betere regeling van de verkeerslichten mogelijk. De wachttijd kan (ook voor fietsers) aanzienlijk verkort worden. Betere doorstroming, minder irritatie, minder neiging tot gevaarlijk gedrag. Belangrijk is ook dat voetgangers en mensen met beperkingen veel veiliger kunnen oversteken.

Voor de fietsveiligheid is de gedeeltelijke afsluiting (busbaan) van de Achterbergsestraatweg (west) een belangrijk punt, al begrijpen wij dat dit voor velen controversieel is. Met name het snelverkeer dat, komend vanaf de kruising, linksafslaat richting Rhenen-centrum is een gevaar voor fietsers op het nieuwe fietspad. Een vergunning-systeem lost dat probleem niet op. Wellicht is éénrichtingsverkeer (alleen in noordelijke richting) een compromis om de omliggende wegen minder te belasten. De kosten van dit voorstel voor de gemeente zijn vergelijkbaar met de in 2020 afgewezen fietstunnel. En dat is opmerkelijk, want er wordt veel meer aangepakt op de gemeentelijke wegen:  Beter doorstroming voor auto’s vanuit Rhenen en Achterberg, zowel van/naar de N233 als tussen de kernen.  Sterk verbeterde fietsveiligheid langs de Bergweg (west) en naar de Beukenlaan (Ericaschool).  Verbeterde fietsveiligheid ook aan de oostkant, met vrijliggend fietspad en afsluiting Bergweg (oost). Een forse kostenbesparing is bereikt door de integrale aanpak samen met de provincie. Met alle verbeteringen in dit ontwerp beoordeelt de Fietsersbond dit ontwerp als veilig voor fietsers, behoudens een paar verbeterpunten. Niet perfect, maar goed genoeg.

3. Ongelijkvloerse alternatieven In het verleden is veel gepraat over een ongelijkvloerse kruising. Daarvoor zijn twee varianten: 1. Een fietstunnel. 2. Een viaduct, met de N233 verlaagd, de Bergweg/Achterbergsestraatweg op maaiveld, en ook alle fietspaden gelijkvloers.

Fietstunnel Op het eerste gezicht een goed idee, maar toch in 2020 terecht afgewezen. Uit vele varianten was de “beste” gekozen, maar die had nog steeds veel nadelen (ver omrijden, sociaal onveilig, duur). Groot nadeel van een fietstunnel is dat het alleen een oplossing biedt voor fietsers, en alleen in oostwest richting. Auto’s en voetgangers hebben er geen baat bij, fietsers in andere richtingen ook niet. Het hoogteverschil maakt een lange tunnel noodzakelijk, die daardoor onaangenaam en sociaal

onveilig wordt. De kans op ontwijkgedrag, toch gelijkvloers de N233 oversteken, is groot. Ook voor voetgangers en mensen met beperkingen is een fietstunnel geen goede oplossing. Een nadeel van deze oplossing is ook het grote ruimtebeslag; er blijft minder ruimte over om ook de omgeving (inclusief aansluitingen) veiliger te maken. Daarmee blijft ook de schoolroute gevaarlijke knelpunten houden. Het nieuwe ontwerp is echt veel beter, behalve misschien voor sommige fietsers.

Viaduct Deze variant voor de kruising heeft grote voordelen: alle verkeer in alle richtingen wordt er beter van; met weinig of geen conflicten en minimale wachttijden. Fietsers kunnen bij een ongelijkvloerse kruising zelfs bijna onbelemmerd doorrijden, prachtig! Maar... daar hangt een prijskaartje aan, en niet alleen financiëel.  Het verkeer zal èrgens van Achterberg en Rhenen van/naar de N233 moeten kunnen. Voor invoeg/uitvoegstroken ontbreekt hier de ruimte; dat zou ook tot nieuwe files leiden. Voorgestelde oplossing is om noordelijk van de huidige kruising een 3-weg rotonde in de N233 aan te leggen (op maaiveld); aan de westkant komt dan een zijweg die met een bocht aansluit op de Bergweg. Dat betekent: weer een extra kruising op de Bergweg (potentieel gevaar), verminderde doorstroming (rotonde), en forse extra kosten voor rotonde+zijweg+kruising. Het knelpunt is deels verplaatst.  De hoge kosten, noodzakelijke grond-acquisitie en ingrijpende werkzaamheden betekenen dat dit plan zeker niet snel uitvoerbaar is. De hoge kosten maken het ook zeer twijfelachtig of gemeente en provincie die willen en kunnen betalen.  Tenslotte heeft dit plan zoveel meer ruimte nodig dat een aantal verbeteringen die in het voorliggende gelijkvloerse ontwerp zitten niet doorgevoerd kunnen worden. Met name de veiligheid op de Bergweg wordt juist slechter.

Alles overziend denkt de Fietsersbond dat een ongelijkvloerse kruising op deze plek òf te weinig voordeel oplevert òf niet (op korte termijn) realiseerbaar is.

4. Conclusie Bij motie van 7 juli 2020 vraagt de gemeenteraad om:  Aanpassing van de kruising ter bevordering van doorstroming en veiligheid [...]  [...] hogere eisen stellen aan de inrichting van de kruising [...]  Het kruispunt bij Achterberg en op de wegen die daar [...] op aangesloten zijn de veiligheid voor fietsers beter [maken]  De doortstroming voor overige verkeersdeelnemers [verbeteren]  Gereserveerd budget [hiervoor] in te zetten Dat is precies wat het nieuwe ontwerp biedt. En zelfs meer, door ook omliggende knelpunten aan te pakken. Daarnaast heeft dit ontwerp twee sterke punten:  Samenwerking van gemeente en provincie levert kostenbesparing èn soepeler uitvoering.  Integrale aanpak van kruispunt en omgeving betekent dat meer dan alleen één knelpunt

wordt opgelost. De hele (fiets)route Achterberg-Rhenen wordt veiliger. De wereld staat niet stil. De verkeersdrukte op deze kruising zal zeker toenemen, o.a. door woningbouw en verbreding Rijnbrug. Zonder maatregelen zal de onveiligheid alleen maar toenemen. De provincie zal de doorstroming van de N233 bij dit kruispunt sowieso willen aanpakken. Haalbaarheid op korte termijn is dus belangrijk; de huidige onveiligheid moet snel worden opgelost! Alternatieve oplossingen bieden geen uitzicht op een oplossing op korte termijn. Daarom adviseren wij: Gebruik het voorliggende ontwerp en het momentum dat er nu is voor een snelle en adequate oplossing van dit urgente knelpunt. Fietsersbond Rhenen maart 2024