VTH-beleidsplan-Rheden-versie 260129

Gemeente Rheden

en Gezondheidsregio Gelderland-Midden. Na afronding van de beoordeling wordt een besluit voorbereid en bekendgemaakt. Vergunningen en bijbehorende voorschriften worden vastgelegd en gedeeld ten behoeve van toezicht en handhaving. Als zienswijzen, bezwaar of beroep worden ingediend, werken casemanagers, juristen en toezichthouders nauw samen om de juridische kwaliteit en consistentie van besluiten te borgen. Bibob In gevallen waarin sprake kan zijn van risico’s op misbruik van vergunningen voor criminele activiteiten, kan een Bibob-toets worden uitgevoerd. De toepassing van Bibob is vastgelegd in gemeentelijke beleidsregels en maakt onderdeel uit van het integraal veiligheidsbeleid. Een negatieve Bibob-uitkomst kan aanleiding zijn om een vergunning te weigeren of in te trekken. Ontvankelijkheid, meldingen en legalisatie Bij alle verzoeken vindt een ontvankelijkheidstoets plaats. Indien gegevens ontbreken en niet tijdig worden aangeleverd, kan het verzoek buiten behandeling worden gesteld. Ook meldingen, zoals meldingen voor brandveilig gebruik, sloopactiviteiten en bouwactiviteiten onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), worden beoordeeld op volledigheid en naleefbaarheid. In geval van illegale situaties wordt beoordeeld of legalisatie mogelijk is. Indien legalisatie kansrijk wordt geacht, krijgt de overtreder de gelegenheid een vergunning aan te vragen.

Indien legalisatie niet mogelijk is of uitblijft, wordt de handhavingsstrategie toegepast. Toetsingskaders bij vergunningverlening Bouwen en technische toetsing Een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit wordt verleend indien aannemelijk is dat het bouwplan voldoet aan de technische voorschriften uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De verantwoordelijkheid voor naleving ligt primair bij de initiatiefnemer en uitvoerende partijen. Bij de beoordeling wordt vastgesteld of sprake is van vergunningvrij bouwen of van bouwen onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) of vergunningplichtig is op grond van het Bbl. Voor bouwwerken die onder de Wkb vallen, vindt de bouwtechnische toetsing plaats door een gecertificeerde kwaliteitsborger. Voor overige bouwactiviteiten toetst de gemeente aan het omgevingsplan, het Bbl, het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), de APV, relevante gemeentelijke beleidsregels en provinciale en waterschapsverordeningen. Toetsniveaus en toetsprotocol De intensiteit van de toetsing is afhankelijk van het risico van het bouwplan. De gemeente hanteert verschillende toetsniveaus, variërend van een integrale toets tot een beperkte of steekproefsgewijze toets. De keuze voor het toetsniveau is gebaseerd op de aard van het bouwwerk, de gebruiksfunctie en de risico’s in de gebruiksfase.

Voor de bouwtechnische beoordeling wordt het toetsprotocol van de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht Nederland (VBWTN) gehanteerd. Brandveilig gebruik en sloop Aanvragen en meldingen voor brandveilig gebruik worden getoetst aan het Bbl en aan het omgevingsplan. Daarbij wordt gekeken naar gebruiksfuncties, zelfredzaamheid, vluchtwegen en brandveiligheidsvoorzieningen. De veiligheidsregio adviseert hierbij. Sloopactiviteiten worden beoordeeld aan de hand van het Bbl en de geldende regels voor asbestverwijdering. De Omgevingsdienst Groene Metropool ondersteunt en adviseert ons hierbij. Meldingen en vergunningen worden beoordeeld op veiligheid en bescherming van de omgeving.

21

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Gemeente Rheden

Welstand, erfgoed en archeologie Bouwwerken worden getoetst aan het geldende welstandsbeleid van de gemeente Rheden. Voor monumenten en activiteiten in archeologisch waardevolle gebieden wordt getoetst aan de Erfgoedverordening gemeente Rheden, het omgevingsplan en relevant erfgoedbeleid. De beoordeling is gericht op het behoud van cultuurhistorische waarden. Milieubelastende activiteiten Vergunningverlening en meldingen voor milieubelastende activiteiten worden getoetst aan de Omgevingswet, het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). De uitvoering van deze taken is belegd bij de Omgevingsdienst Groene Metropool, die werkt volgens een regionale, risicogerichte uitvoerings- en handhavingsstrategie. Kap, aanleg en openbare ruimte Voor kap- en aanlegactiviteiten wordt getoetst aan het omgevingsplan en aan relevante bepalingen uit de APV en gemeentelijke beleidsregels. Hierbij wordt gekeken naar effecten op groenstructuren, landschap en leefbaarheid. Activiteiten in de openbare ruimte, zoals evenementen, reclame en terrassen, worden getoetst aan het omgevingsplan en de APV gemeente Rheden. Daarbij wordt beoordeeld of sprake is van aanvaardbare gevolgen voor veiligheid, bereikbaarheid, leefbaarheid en openbare orde.

Horeca, exploitatie en evenementen Vergunningaanvragen voor horeca- en exploitatieactiviteiten worden getoetst aan de APV gemeente Rheden en aan bijzondere wetgeving, waaronder de Alcoholwet. Daarbij wordt gekeken naar openbare orde, veiligheid, leefbaarheid en het woon- en leefklimaat. Ook wordt beoordeeld of de exploitatie past binnen het omgevingsplan. Waar relevant kan een Bibob-toets worden uitgevoerd. Vergunningen voor evenementen worden getoetst aan de APV, het omgevingsplan en relevante beleidskaders. Bij de beoordeling wordt aandacht besteed aan risico’s voor openbare orde en veiligheid, geluid, bereikbaarheid, brandveiligheid en inzet van hulpdiensten. Afstemming met politie en veiligheidsregio maakt onderdeel uit van de beoordeling. Afwijkingen van het omgevingsplan Indien een activiteit in strijd is met het omgevingsplan, wordt beoordeeld of een binnenplanse afwijking of een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) mogelijk is. Hierbij worden de wettelijke procedures, beoordelingscriteria en termijnen toegepast, met inachtneming van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. In bepaalde gevallen maakt het adviesrecht van de gemeenteraad onderdeel uit van de afweging. Om ervoor te zorgen dat ook in dergelijke gevallen de procedure voortvarend kan worden doorlopen zijn separate afspraken met de raad gemaakt.

Monitoring en doorontwikkeling De uitvoering van vergunningverlening wordt gemonitord via het jaarlijkse uitvoeringsprogramma en het jaarverslag VTH. Inzicht in aantallen aanvragen, doorlooptijden, risico’s en knelpunten wordt benut om de werkwijze waar nodig aan te passen en verder te professionaliseren.

22

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Gemeente Rheden

Bijlage 4: Uitvoeringskader toezicht

Uitgangspunten en doel van toezicht Het toezicht van de gemeente Rheden is gericht op het bevorderen van naleving van wet- en regelgeving en op het voorkomen en beperken van risico’s voor veiligheid, gezondheid, leefbaarheid en omgevingskwaliteit. Toezicht draagt bij aan rechtszekerheid en rechtsgelijkheid en is tegelijkertijd risicogestuurd, zodat met de beschikbare capaciteit een zo groot mogelijk maatschappelijk effect wordt bereikt. Toezicht maakt onderdeel uit van de integrale VTH-keten. Waar preventie en vergunningverlening onvoldoende leiden tot naleving, vormt toezicht de schakel naar handhaving. Zodra een overtreding wordt vastgesteld en niet vrijwillig wordt beëindigd, wordt overgeschakeld naar de handhavingsstrategie. Het toezicht wordt uitgevoerd vanuit verschillende disciplines en domeinen. Binnen het omgevingsrecht ligt de nadruk op bouwen, gebruik, milieu en brandveiligheid. Binnen OOV richt het toezicht zich onder meer op horeca, evenementen, overlast en naleving van de APV. Daarnaast wordt toezicht gehouden op groene wetgeving en het buitengebied, gericht op bescherming van natuur, landschap en recreatieve waarden. Organisatie van het toezicht Het toezicht wordt uitgevoerd door gemeentelijke toezichthouders en boa’s, in samenwerking met ketenpartners. Het team Omgevingsrecht voert toezicht uit op bouwen, gebruik en ruimtelijke aspecten.

De ODGM is verantwoordelijk voor het toezicht op milieubelastende activiteiten en aanverwante taken. De VGGM voert toezicht uit op niet-bouwkundige aspecten van brandveiligheid. Binnen VTH-OOV voeren boa’s toezicht uit op naleving van de APV, bijzondere wetten en vergunningvoorschriften, waaronder horeca- en evenementenvergunningen. Voor toezicht in het buitengebied en op groene wetgeving wordt samengewerkt tussen toezichthouders, groene boa’s en waar nodig externe partners. Aanleidingen voor toezicht Toezicht vindt plaats op basis van verschillende aanleidingen: bestuurlijke en risicogestuurde prioriteiten uit het VTH-beleidsplan en het jaarlijkse uitvoeringsprogramma; -

verleende vergunningen en ontvangen meldingen; klachten, meldingen en handhavingsverzoeken van inwoners en bedrijven; signalen vanuit surveillance, wijkgericht werken en samenwerking met partners; waarnemingen van toezichthouders en boa’s in het vrije veld (oog- en oorfunctie).

De prioriteiten voor toezicht worden jaarlijks vastgesteld en waar nodig bijgesteld op basis van ontwikkelingen, signalen en ervaringen uit de uitvoering. Vormen van toezicht De gemeente hanteert verschillende toezichtvormen, afhankelijk van risico, domein en aanleiding: Regulier toezicht, bijvoorbeeld bij (ver)bouw, gebruik en vergunningplichtige activiteiten; Signaal- en klachtgestuurd toezicht, onder meer bij overlast, strijdig gebruik en illegale activiteiten; Thematisch of projectmatig toezicht, gericht op specifieke onderwerpen of gebieden; Gebiedsgericht toezicht, waarbij meerdere aspecten integraal worden meegenomen; Surveillance, met name binnen OOV en in het buitengebied; Administratief toezicht, zoals dossier- en documentcontrole (o.a. kwaliteitsborging Wkb); Hercontroles, naar aanleiding van eerdere constateringen.

23

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Gemeente Rheden

Met de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is het bouwtechnisch toezicht bij gevolgklasse 1 verschoven naar gecertificeerde kwaliteitsborgers. De gemeente houdt toezicht op de naleving van het stelsel en op de kwaliteit van de kwaliteitsborging. Toezicht per domein en onderwerp Bouwen en gebruik De gemeente voert het toezicht uit op basis van een gemeentelijk toezichtprotocol dat is afgeleid van het landelijke protocol van de Vereniging Bouw- en Woningtoezicht Nederland. De diepgang van het toezicht is afhankelijk van de risico’s voor constructieve veiligheid, brandveiligheid en gezondheid. Daarnaast wordt toezicht gehouden op het gebruik van bouwwerken, waaronder strijdig gebruik, functiewijzigingen en permanente bewoning. Voor nieuwbouwprojecten die onder de WKB vallen, houdt de gemeente geen toezicht op de technische bouwactiviteit. Wel houdt de gemeente toezicht op de ruimtelijke activiteit van dit project. Brandveiligheid en constructieve veiligheid Bouwwerken moeten veilig zijn qua constructie en qua brandveiligheid. De prioriteit ligt bij bouwwerken met een hoog risico in de gebruiksfase. Welke dit zijn is bepaald aan de hand van risicoanalyses van de brandweer en de gemeente Rheden.

Bij bouwwerken met een hoog risico vindt altijd een uitgebreide bouwtechnische toets plaats, wordt integraal gecontroleerd en heeft herstel van afwijkingen met een directe invloed op de constructie en brandveiligheid de hoogste prioriteit. Dit geldt ook voor sloopactiviteiten met eventuele risico’s daarvan voor de omgeving. De detaillering van de toetsing bij een verzoek en bij toezicht sluit aan bij het toetsprotocol dat is ontwikkeld door de Vereniging van Bouw- en Woningtoezicht. De veiligheidsregio (brandweer) houdt op basis van gebruiksmeldingen toezicht op gebruiksaspecten van brandveiligheid bij bestaande bouw. Publiek toegankelijke functies en functies voor minder zelfredzame personen hebben hierbij de prioriteit. De veiligheidsregio plant de bezoeken hiervoor zelf in op basis van controleschema’s die gebaseerd zijn op de risico’s. Ook houdt de veiligheidsregio toezicht bij Seveso-inrichtingen. De omgevingsdienst controleert periodiek bedrijven en koppelt terug naar de gemeente of de veiligheidsregio als tijdens de opname constateringen zijn gedaan met betrekking tot brandveiligheid. Voor wat betreft toezicht op bestaande bouwwerken houdt de gemeente Rheden toezicht op de bouwkundige aspecten van brandveiligheid. Als de toezichthouder ter plaatse is, dan kijkt deze ook direct naar de gebruiksaspecten van brandveiligheid en bekijkt de brandveiligheid integraal.

De volgende gebruiksfuncties worden periodiek gecontroleerd: • • • • • • •

Hotels en logiesfuncties Verzorgingstehuizen, hospices etc Horeca Sportfuncties Scholen Kinderdagverblijven, peuterspeelplaatsen etc Campings

Erfgoed en archeologie Het toezicht op erfgoed en archeologie is gericht op het beschermen van cultuurhistorische waarden en archeologische resten. Toezicht vindt plaats bij werkzaamheden aan rijks- en gemeentelijke

24

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Gemeente Rheden

monumenten en bij activiteiten in archeologisch waardevolle gebieden. In de uitvoeringsfase wordt toezicht gehouden op naleving van vergunningvoorschriften die zijn gesteld ter bescherming van monumentale waarden. Voor archeologie richt het toezicht zich op naleving van archeologische voorwaarden, zoals onderzoeks- en meldplichten. In de gebruiksfase wordt toezicht gehouden op de instandhoudingsplicht van monumenten, projectmatig en risicogericht. Milieu, bodem en natuur Het milieutoezicht bij bedrijven en het toezicht op bodem, asbest, grondstromen en milieubelastende activiteiten wordt uitgevoerd door de omgevingsdienst. Toezicht op groene wetgeving en natuurbescherming richt zich onder meer op het voorkomen van verstoring van natuur, illegale kap, strijdig gebruik van natuurgebieden en ongeoorloofde activiteiten in het buitengebied. De gemeente houdt aanvullend toezicht in het buitengebied via groene boa’s, met aandacht voor natuurwaarden, landschap en recreatie. Horeca, exploitatie en evenementen Binnen OOV wordt toezicht gehouden op naleving van horeca- en exploitatievergunningen, de APV en bijzondere wetten, waaronder de Alcoholwet. Toezicht richt zich op openbare orde, veiligheid, geluid, sluitingstijden en naleving van vergunningvoorschriften. Surveillance en controles vinden zowel gepland als naar aanleiding van meldingen plaats.

Bij evenementen zijn de vorm en intensiteit van toezicht afhankelijk van aard, omvang en risico. Bij grootschalige evenementen vindt voorafgaand en tijdens het evenement toezicht plaats op onder meer constructieve veiligheid, brandveiligheid, geluid en naleving van vergunningvoorschriften. Afstemming vindt plaats in het integrale evenementenoverleg. APV, openbare ruimte en afval Toezicht op de openbare ruimte richt zich op naleving van de APV, onder meer ten aanzien van afval, reclame, terrassen, kap- en aanlegactiviteiten en gebruik van de openbare ruimte. De inzet is veelal klacht- en signaalgestuurd, met prioriteit voor situaties die leiden tot overlast of aantasting van leefbaarheid. Klachten, meldingen en calamiteiten Klachten en meldingen worden geregistreerd en beoordeeld op ernst en impact. Waar mogelijk worden meldingen gebundeld en projectmatig aangepakt. Bij acute of gevaarlijke situaties wordt direct gehandeld. Voor calamiteiten en ongewone voorvallen is de omgevingsdienst 24 uur per dag bereikbaar. Organisatie en uitvoering van toezicht Het toezicht wordt – samen met de vaste ketenpartners - uitgevoerd door gemeentelijke toezichthouders en boa’s. Het team Omgevingsrecht is verantwoordelijk voor toezicht op bouwen, gebruik en ruimtelijke aspecten. De ODGM voert het toezicht uit op milieubelastende activiteiten en aanverwante taken.

De VGGM is verantwoordelijk voor het toezicht op niet-bouwkundige aspecten van brandveiligheid. Binnen VTH-OOV voeren boa’s toezicht uit op naleving van de APV, bijzondere wetten en vergunningvoorschriften, waaronder horeca- en evenementenvergunningen. Voor toezicht in het buitengebied en op groene wetgeving wordt samengewerkt tussen toezichthouders, groene boa’s en waar nodig externe partners. Monitoring en bijstelling De uitvoering van toezicht wordt gemonitord via het jaarlijkse uitvoeringsprogramma en het jaarverslag VTH. De resultaten van toezicht worden benut om prioriteiten bij te stellen en de uitvoering waar nodig te verbeteren. De bevindingen uit het toezicht worden vastgelegd in rapportages en geregistreerd in het zaaksysteem. Deze informatie is mede basis voor handhaving, monitoring en evaluatie.

25

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Gemeente Rheden

Bijlage 5: Uitvoeringskader handhaving

Doel en uitgangspunten van handhaving Handhaving is gericht op het beëindigen van overtredingen en het herstellen van de gewenste situatie in de fysieke leefomgeving. De gemeente Rheden hanteert daarbij de beginselplicht tot handhaven: bij een geconstateerde overtreding wordt in beginsel handhavend opgetreden, tenzij sprake is van bijzondere omstandigheden. Handhaving maakt onderdeel uit van de integrale VTH-keten en volgt op toezicht wanneer naleving niet vrijwillig tot stand komt. De inzet van handhavingsinstrumenten is proportioneel, zorgvuldig en gericht op herstel. Waar nodig wordt ook strafrechtelijk opgetreden, met name bij overtredingen die raken aan openbare orde en veiligheid. Handhavingsinstrumenten De gemeente beschikt over verschillende bestuursrechtelijke en strafrechtelijke instrumenten. Bestuursrechtelijke instrumenten Bestuursrechtelijk kan de gemeente onder meer gebruikmaken van: een last onder dwangsom (preventief of repressief); een last onder bestuursdwang, inclusief spoedeisende en zeer spoedeisende bestuursdwang; het schorsen of intrekken van vergunningen, certificaten of erkenningen; verscherpt toezicht; het opleggen van een bestuurlijke boete, voor zover een bijzondere wet daarin voorziet. De keuze voor het instrument is afhankelijk van aard en ernst van de overtreding en van het gedrag van de overtreder.

Bestuurlijke boete De bestuurlijke boete is een punitieve sanctie en kan relevant zijn bij ernstige of onherstelbare schade, bijvoorbeeld aan monumenten, natuur of milieu, en in situaties waarin herstel niet (meer) mogelijk is. De bestuurlijke boete kan naast een herstelsanctie worden ingezet als dat nodig is. De gemeente Rheden onderzoekt de toegevoegde waarde van de inzet van de bestuurlijke boete binnen het omgevingsrecht. Strafrechtelijke instrumenten Naast bestuursrechtelijk optreden kan de gemeente strafrechtelijk optreden via: een proces-verbaal (PV); een bestuurlijke strafbeschikking (BSB). Strafrechtelijke handhaving wordt in de praktijk vooral ingezet bij overtredingen van de APV en bij situaties die samenhangen met openbare orde en veiligheid, waarbij naast gedragsbeïnvloeding ook het bestraffende karakter een rol speelt. Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO) Bij de constatering van overtredingen volgt de gemeente Rheden de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO). De LHSO geeft invulling aan de beginselplicht tot handhaven en zorgt voor: -

passend interveniëren bij iedere bevinding; vergelijkbare keuzes in vergelijkbare situaties; consistente toepassing van interventies.

26

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Gemeente Rheden

-

De interventiematrix uit de LHSO is leidend bij het bepalen van de handhavingsreactie. Daarbij worden twee factoren afgewogen:

-

de ernst en gevolgen van de overtreding (van vrijwel nihil tot aanzienlijk of onomkeerbaar); het gedrag van de overtreder (van goedwillend tot notoir/crimineel).

Afhankelijk van deze combinatie wordt gekozen voor een bestuurlijke of strafrechtelijke interventie, of een combinatie daarvan. Afstemming met partners zoals politie, omgevingsdienst en inspectiediensten vindt plaats waar dat aangewezen is. Legalisatie en preventieve inzet Wanneer sprake is van een overtreding wordt eerst beoordeeld of legalisatie mogelijk is, bijvoorbeeld door het verlenen van een vergunning of het stellen van maatwerkvoorschriften. Indien legalisatie kansrijk is, krijgt de overtreder de gelegenheid een aanvraag in te dienen. In sommige situaties wordt ondersteuning geboden, bijvoorbeeld door voorlichting, wanneer blijkt dat bepaalde overtredingen structureel voorkomen. Deze inzet sluit aan bij de preventiestrategie. Prioritering van handhaving De beschikbare handhavingscapaciteit is beperkt. Daarom worden prioriteiten gesteld op basis van risico’s, ernst van overtredingen en de mate waarin een overtreder bereid is mee te werken aan herstel. Ernstige overtredingen krijgen altijd prioriteit. Kleinere overtredingen met beperkte risico’s kunnen een lagere prioriteit krijgen. Calamiteiten en situaties met acuut gevaar hebben altijd de hoogste prioriteit, ongeacht de reguliere indeling. Hoge prioriteit Overtredingen met een hoog risico krijgen de meeste aandacht en kennen een hoge diepgang in toezicht en handhaving. Het gaat onder meer om: -

calamiteiten of incidenten met acuut gevaar; schending van de algemene en specifieke zorgplicht; (brand)- en constructieve onveiligheid; sloop met asbest; sloop van monumenten; strijdig gebruik van bouwwerken, zoals kamergewijze verhuur of bewoning van panden waar wonen niet is toegestaan;

-

ernstige milieuhinder (geluid, licht); houtstook en ernstige welstandsexcessen.

Gemiddelde prioriteit Onderwerpen met een gemiddeld risico worden regulier opgepakt en getoetst aan de meest relevante voorschriften, zoals: -

gezondheidsaspecten bij bouwen; bijbehorende bouwwerken en bouwwerkzaamheden; afwijkingen van vergunningsvoorschriften voor gebruik; wijzigingen en onderhoud aan monumenten; overtredingen in het kader van de Omgevingswet, zoals bouwen zonder kwaliteitsborger of startmelding.

Lage prioriteit Onderwerpen met een laag risico worden op hoofdlijnen getoetst en gehandhaafd, zoals: erfafscheidingen, kleine bouwwerken en bouwwerken geen gebouw zijnde;

27

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Gemeente Rheden

-

strijdig gebruik met beperkte gevolgen; uitwegen en reclame op grond van de APV. Bij klachten, meldingen en handhavingsverzoeken kan aanleiding bestaan om af te wijken van deze prioritering, bijvoorbeeld wanneer sprake is van herhaaldelijke klachten of onverwachte risico’s.

-

Klachten, meldingen en handhavingsverzoeken

Na ontvangst van een klacht, melding of handhavingsverzoek voert de gemeente een controle uit om vast te stellen of sprake is van een overtreding. Als er geen overtreding wordt geconstateerd, wordt de melder geïnformeerd. Bij kleine overtredingen wordt waar mogelijk ingezet op overleg en bemiddeling, zeker wanneer sprake is van burenconflicten. Indien nodig wordt handhavend opgetreden, waarbij de LHSO leidend is. Bij verzoeken om handhaving kan prioritering meewegen bij de belangenafweging. Dwangsommen en begunstigingstermijnen Bij het opleggen van een last onder dwangsom worden begunstigingstermijnen en dwangsombedragen zorgvuldig vastgesteld. De termijn moet voldoende zijn om herstel mogelijk te maken, maar niet zo lang dat feitelijk sprake is van gedogen. De hoogte van de dwangsom staat in redelijke verhouding tot de ernst van de overtreding en moet hoger zijn dan het economisch voordeel van niet-naleving. In bijlage 6 zijn de standaardbegunstigingstermijnen, dwangsommen en prioriteiten per overtreding opgenomen. Handhaving door en tegen overheden Handhaving tegen de eigen organisatie of andere overheden verschilt niet van handhaving tegen inwoners of bedrijven. Vanuit de voorbeeldfunctie wordt in beginsel sneller geformaliseerd. Overtredingen door de eigen organisatie worden direct voorgelegd aan het management en/of het college, dat zorgdraagt voor passende maatregelen.

Afwijken en afzien van handhaving De gemeente hanteert geen gedoogbeleid voor overtredingen met een hoge of gemiddelde prioriteit. Afzien van handhaving is slechts mogelijk in zeer uitzonderlijke situaties, conform het landelijke kader Grenzen aan gedogen. Op grond van artikel 4:84 Awb kan in bijzondere omstandigheden gemotiveerd van het beleid worden afgeweken. In dergelijke gevallen wordt de afwijking expliciet gemotiveerd en vastgelegd.

28

Bijlage 6: dwangsommen en begunstigingstermijnen

Categorie Ruimtelijke Ordening en Bouw

Overtreding

Dwangsom Modaliteit

Maximum

Begunstigingstermijn

Prioriteit

Algemeen

Het afwijken van een voorschrift van een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen

€ 10.000

ineens

€ 5.000

12 weken

hoog

Algemeen

Oprichten van een windmolen ten behoeve van stroomopwekking

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

laag

Algemeen

Antenne installatie ten behoeve van mobiele telecommunicatie op perceel niet zijnde bij een woning of woongebouw

€ 12.000

ineens

€ 12.000

12 weken

laag

Algemeen

Dakopbouw op woning of woongebouw

€ 5.000

ineens

€ 5.000

12 weken

laag

Wonen

Verandering/uitbreiding bestaande woning, woongebouw of bijgebouw of overkapping

€ 20.000

ineens

€ 20.000

12 weken

middel

Wonen

Oprichten bijgebouw/overkapping bij woning of woongebouw

€ 15.000

ineens

€ 15.000

12 weken

middel

Wonen

Zwembad, vijver, jacuzzi, whirlpool bij een woning of woongebouw

€ 7.500

ineens

€ 7.500

12 weken

laag

Wonen

Sport en speeltoestel bij woning of woongebouw

€ 2.500

ineens

€ 2.500

12 weken

laag

Wonen

Tuinmeubilair bij woning of woongebouw

€ 1.500

ineens

€ 1.500

6 weken

laag

Vlaggenmast bij woning of woongebouw

€ 1.500

ineens

€ 1.500

6 weken

laag

Wonen

Lichtmast bij woning of woongebouw

€ 1.500

ineens

€ 1.500

6 weken

middel

Wonen

Bouwen van een erfafscheiding zonder of in afwijking van de omgevingsvergunning

€ 5.000

ineens

€ 5.000

8 weken

laag

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Categorie

Overtreding

Ruimtelijke Ordening en Bouw (vervolg)

Gemeente Rheden

Dwangsom Modaliteit

Maximum

Begunstigingstermijn

Prioriteit

Wonen

Schotelantenne/zendmasten op, aan of bij woning of woongebouw of bijbehorend bouwwerk

€ 1.500

ineens

€ 1.500

12 weken

laag

Wonen

Collector voor warmteopwekking/paneel voor elektriciteitsopwekking/warmtepomp bij woning of woongebouw of bijbehorend bouwwerk

€ 3.000

ineens

€ 3.000

12 weken

laag

Wonen

Zonwering, rolhek, luik of rolluik aan of in een woning of woongebouw.

€ 2.500

ineens

€ 2.500

12 weken

laag

Wonen

Wijziging kozijn, kozijninvulling of gevelpaneel bij woning of woongebouw of bijbehorend bouwwerk

€ 1.500

ineens

€ 1.500

12 weken

laag

Wonen

Antenne-installatie ten behoeve van mobiele telecommunicatie op, aan een of bij woning of woongebouw

€ 12.000

ineens

€ 12.000

12 weken

middel

Wonen

Zeecontainer bij een woning of woongebouw

€ 2.500

ineens

€ 2.500

12 weken

middel

Wonen

Het bouwen van een schuilhut voor hobbymatig houden van vee

€ 2.500

ineens

€ 2.500

12 weken

laag

Wonen

Oprichten woning of woongebouw zonder vergunning

€ 100.000

ineens

€ 100.000

26 weken

hoog

Bedrijven

Oprichten van (semi) permanente kantoor/woonunit bij bedrijven.

€ 20.000

ineens

€ 20.000

12 weken

middel

Bedrijven

Oprichten bijgebouw/overkapping bij bedrijven

€ 15.000

ineens

€ 15.000

12 weken

middel

Bedrijven

Oprichten bouwwerken geen gebouwen zijnde (silo’s, waterbasins, installaties) bij bedrijven

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

middel

Bedrijven

Oprichten bouwwerk ten behoeve van een infrastructuele voorziening

€ 5.000

ineens

€ 5.000

12 weken

laag

30

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Categorie

Overtreding

Gebruik

Aanleg

Gemeente Rheden

Dwangsom Modaliteit

Maximum

Begunstigingstermijn

Prioriteit

strijdig gebruik

Illegaal bedrijfsmatig gebruik van (een gedeelte van) gronden en/of opstallen /bouwwerken voor detailhandel

€ 5.000

ineens

€ 5.000

12 weken

middel

strijdig gebruik

Overige illegaal gebruik van (een gedeelte van) gronden of opstallen/bouwwerken voor (niet) bedrijfsmatig activiteiten, anders dan detailhandel

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

middel

strijdig gebruik

Afwijken (van een voorschrift van een omgevingsvergunning) voor planologisch gebruik

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

middel

strijdig gebruik

Gebruik van gronden en/of opstallen/bouwwerken als minicamping/ Bed & breakfast

€ 15.000

ineens

€ 15.000

12 weken

laag

strijdig gebruik

Gebruik van opstallen/bouwwerken voor bedrijfsmatige activiteiten aan huis

€ 30.000

ineens

€ 30.000

12 weken

hoog

strijdig gebruik

permanente bewoning recreatieverblijven

€ 20.000

ineens

€ 20.000

6 maanden

laag

strijdig gebruik

bewoning bedrijfspanden en gebouwen met een bestemming die wonen niet toestaat.

€ 5.000

per maand

€ 20.000

4 maanden

hoog

strijdig gebruik

kamergewijze verhuur

€ 20.000

ineens

€ 20.000

6 maanden

hoog

strijdig gebruik

Overig strijdig gebruik

maatwerk

maatwerk

maatwerk

maatwerk

hoog

aanleg

Uitvoeren van werk of werkzaamheden zonder of in afwijking van de omgevingsvergunning, zoals kabels en leidingen, ophogen, heiwerkzaamheden, bodem verlagen, gronden afgraven etc.

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

laag

aanleg

Schending van archeologische waarden, bijzondere bodemwaarden, waterwingebied etc. bij het uitvoeren van werk of werkzaamheden zonder of in afwijking van de omgevingsvergunning,

€ 20.000

ineens

€ 20.000

bouwstop

middel

31

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Categorie

Overtreding

Gemeente Rheden

Dwangsom Modaliteit

Maximum

Begunstigingstermijn

Prioriteit

Aanleg (vervolg)

aanleg

Maken uitweg

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

laag

Brandveiligheid

brandveiligheid

Geen melding voor brandveilig gebruik

€ 10.000

ineens

€ 10.000

4 weken

hoog

brandveiligheid

Ontbreken of niet goed onderhouden brandmeldinstallatie

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

hoog

brandveiligheid

Ontbreken brandweeringang

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

hoog

brandveiligheid

Ontbreken ontruimingsinstallatie of niet volgens de eisen

€ 15.000

ineens

€ 15.000

12 weken

hoog

brandveiligheid

Ontbreken droge blusleiding of niet volgens de eisen

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

hoog

brandveiligheid

Een beweegbaar constructieonderdeel is niet zelfsluitend

€ 1.000

per overtreding

€ 10.000

2 weken

hoog

brandveiligheid

Negeren verbod op roken en open vuur

€ 2.500

ineens

€ 2.500

2 weken

hoog

brandveiligheid

Ontbreken / onderhouden van voorzieningen of niet volgens de eisen, kwalificatie licht zoals rookmelder, blustoestel, vluchtrouteaanduiding etc.

€ 5.000

ineens

€ 5.000

12 weken

hoog

brandveiligheid

Ontbreken / onderhouden voorzieningen of niet volgens de eisen, kwalificatie middel zoals verbindingsweg, aankleding ruimten etc.

€ 10.000

ineens

€ 10.000

2 weken

hoog

brandveiligheid

Ontbreken / onderhouden voorzieningen of niet volgens de eisen, kwalificatie zwaar zoals ontruimingsinstallatie, bluswatervoorziening etc.

€ 15.000

ineens

€ 15.000

2 weken

hoog

geluid

Overschrijden geluidsniveau

€ 3.500

per overtreding

€ 7.000

8 weken

middel

Milieu

32

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Categorie

Overtreding

Milieu (vervolg)

Monumenten

Dwangsom Modaliteit

Maximum

Begunstigingstermijn

Prioriteit

geluid

Het overschrijden van geluidsniveau bij evenementen

€ 5.000

ineens

€ 5.000

direct

middel

geluid

Overschrijden geluidsniveau warmtepomp

€3.500

ineens

€3.500

12 weken

middel

lucht

Schoorsteen niet op hoogte

€ 2.500

ineens

€ 2.500

12 weken

middel

monumenten

Overige aantasting Monumentaal gebouw of beschermd dorpsof stadsgezicht

€ 20.000

ineens

€ 20.000

12 weken

middel

monumenten

Aantasting van monumentaal gebouw of beschermd dorps- of stadsgezicht (aantasting van monumentale waarden zoals deze in de redengevende omschrijving staan)

€ 50.000

ineens

€ 50.000

12 weken

hoog

Slopen zonder of in afwijking van sloopmelding (overig)

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

middel

Slopen zonder of in afwijking van sloopmelding, kwalificatie ernstig met (waarschijnlijk) asbest, niet gesprongen explosieven

€ 30.000

ineens

€ 30.000

12 weken

hoog

Niet naleven specifieke zorgplicht brandveilig gebruik van bouwwerken

€ 10.000

ineens

€ 10.000

4 weken

hoog

Algemene zorgplicht Omgevingswet

€ 10.000

ineens

€ 10.000

4 weken

hoog

Specifieke zorgplicht Omgevingswet overig

€ 10.000

ineens

€ 10.000

4 weken

hoog

Welstandsexces

€ 20.000

ineens

€ 20.000

12 weken

hoog

APV

Het plaatsen van voorwerpen op of aan de weg in strijd met de publieke functie ervan

€ 2.500

per overtreding

€ 10.000

1 week

middel

APV

Het niet juist plaatsen of buiten de tijden plaatsen van een terrasmeubilair.

€ 1.000

ineens

€ 1.000

1 week

laag

slopen

Zorgplicht

Welstand APV

Gemeente Rheden

33

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Categorie

Overtreding

APV (vervolg)

Gemeente Rheden

Dwangsom Modaliteit

Maximum

Begunstigingstermijn

Prioriteit

APV

Het aanleggen, beschadigen of veranderen van de weg zonder of in afwijking van een vergunning

€ 5.000

ineens

€ 5.000

direct

hoog

APV

Maken of veranderen van uitweg zonder of in afwijking van een vergunning

€ 2.500

ineens

€ 2.500

12 weken

laag

APV

Het houden van een evenement zonder of in afwijking van een vergunning

€ 10.000

ineens

€ 10.000

direct

hoog

APV

Het afwijken van de (voorgeschreven) sluitingstijden door een horecabedrijf (waaronder (sport)kantines

€ 1.000

per overtreding

€ 5.000

12 weken

middel

APV

Exploiteren van horecabedrijf zonder of in afwijking van een exploitatievergunning

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

hoog

APV

Exploiteren van kamerverhuurbedrijf zonder of in afwijking van exploitatievergunning

€ 10.000

ineens

€ 10.000

12 weken

hoog

APV/wet op kansspelen

Houden van speelautomaten of speelgelegenheid zonder of in afwijking van (aanwezigheids)vergunning)

€ 1.000

per overtreding

€ 5.000

12 weken

middel

APV

Niet voldoen aan kort aanlijn- en /of muilkorfgebod voor hond

€ 500

per overtreding

€ 5.000

direct

hoog

APV

Nalaten verplichting m.b.t. verkoopregister i.k.v. heling

€ 1.000

per overtreding

€ 10.000

2 weken

middel

APV

Illegaal parkeren van voertuigen

€ 1.000

per overtreding

€ 5.000

2 weken

hoog

APV/ marktverordenin g

Innemen standplaats zonder of in afwijking van vergunning

€ 2.500

ineens

€ 2.500

2 weken

middel

34

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Categorie

Overtreding

APV (vervolg)

Omgevingswet

Gemeente Rheden

Dwangsom Modaliteit

Maximum

Begunstigingstermijn

Prioriteit

APV

Vuur stoken zonder of in afwijking van ontheffing

€ 2.500

ineens

€ 2.500

direct

middel

APV

(Ondergrondse) Container voor het inzamelen van huishoudelijk afval bij woning of woongebouw

€ 2.000

ineens

€ 2.000

12 weken

middel

APV

stook ongeschikt hout/materiaal

€ 500

ineens

€ 500

direct

hoog

APV

stook te nat hout

€ 250

ineens

€ 250

direct

hoog

Omgevingswet

bouwen zonder kwaliteitsborger, bouwen zonder startmelding, in gebruik nemen zonder geaccepteerde melding etc.

maatwerk

maatwerk

maatwerk

maatwerk

middel

35

Bijlage 7: Ketenpartners bij de uitvoering van de VTH-taken -

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM): De brandweer voert voor de gemeente het toezicht op brandveiligheid uit voor zover het niet om de bouwkundige aspecten gaat (installaties, vluchtwegen, toegang hulpdiensten etc.). Daarnaast wordt samen met de brandweer ingestoken op preventie, dat wil zeggen het geven van voorlichting;

-

Omgevingsdienst Groene Metropool (ODGM): De omgevingsdienst voert voor de gemeente de VTH-taken op het gebied van milieu uit, tevens voorziet de omgevingsdienst de gemeente Rheden waar nodig met specialistisch (milieu)advies;

-

Waterschap Rijn en IJssel (WRIJ) en waterschap Vallei en Veluwe (WVV): Voor specifieke werkzaamheden en activiteiten is een vergunning nodig van een waterschap. Bij een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) met een waterbelang heeft een waterschap een adviesrol;

-

Politie en het Openbaar Ministerie: partner als het gaat om de strafrechtelijke handhaving en openbare orde en veiligheid;

-

Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC): samenwerkingsorganisatie van bestuurs- en strafrecht bij de aanpak van ondermijning;

-

Terrein beherende organisaties (TBO’s’): samenwerkingspartner bij de groene handhaving, waaronder Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten;

-

De provincie Gelderland: bevoegd gezag waar het gaat om de natuurwetgeving; adviseur en verlener van toestemming/ instemming waar het gaat om omgevingsvergunningen voor een Natura 2000 activiteit (en er mogelijk ook een vergunningplicht is vanuit de provincie);

-

Rijksdienst voor cultureel erfgoed (RCE): Adviseur bij vergunningverzoeken die betrekking hebben op rijksmonumenten.

-

Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Rheden-Rozendaal: Advisering over onder andere de inpasbaarheid van initiatieven binnen het landschap en de beschermde stads- en dorpsgezichten, over monumenten, buitenplaatsen en beeldbepalende panden.

11-2-2026

VTH-beleidsplan 2026-2029

Gemeente Rheden

Bijlage 8: lijst met afkortingen APV

Algemene Plaatselijke Verordening

Awb

Algemene wet bestuursrecht

BAG

Basisregistratie adressen en gebouwen

Bal

Besluit activiteiten leefomgeving

Bbl

Besluit bouwwerken leefomgeving

Bgbop

Besluit brandveilig gebruik en basishulpverlening overige plaatsen

Bkl

Besluit kwaliteit leefomgeving

Bibob

Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur

Boa

Buitengewoon opsporingsambtenaar

BOPA

Buitenplanse omgevingsplanactiviteit

B&W

College van Burgemeester en Wethouders

BRP

Basisregistratie Personen

VBwt

Vereniging Bouw- en Woningtoezicht Nederland

Circulus

Regionale organisatie voor afvalinzameling en circulaire economie

DSO

Digitaal Stelsel Omgevingswet

ETFAL

Evenwichtige Toedeling van Functies aan Locaties

GK1

Gevolgklasse 1 (Wet kwaliteitsborging voor het bouwen)

IBT

Interbestuurlijk Toezicht

KCC

Klant Contact Centrum

KPI

Kritische Prestatie-indicator

KVO

Keurmerk Veilig Ondernemen

LHSO

Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht

LOB

Last onder bestuursdwang

LOD

Last onder dwangsom

MBA

Milieubelastende activiteit

ODGM

Omgevingsdienst Groene Metropool

OM

Openbaar Ministerie

OOV

Openbare Orde en Veiligheid

RCE

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

RIEC

Regionaal Informatie- en Expertise-Centrum (ondermijning)

RO

Ruimtelijke ordening

Rx.Mission

Zaaksysteem gemeente Rheden

SSiG

Samen Sterk in Gelderland (regionaal programma ondermijning)

TBO

Terrein-beherende organisatie (o.a. Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten)

VBWT

Vereniging Bouw- en Woningtoezicht

VGGM

Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden

VTH

Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving

Wkb

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

WRIJ

Waterschap Rijn en IJssel

WVV

Waterschap Vallei en Veluwe

37