Van visie naar uitvoering - rol omgevingsprogramma's

Concept: Van visie naar uitvoering Goed benutten van het instrument programma onder de Omgevingswet voor eigentijds omgevingsbeleid Willem Buunk & Noortje van Velthoven 21 NOVEMBER 2023

Intern vertrouwelijk

Agenda 19.45

De Omgevingswet en het instrument programma

20.30

Pauze

20.45

Gespreksronde aan drie tafels

21.15

Gezamenlijke terugkoppeling

21.30

Afronding vooruitblik op vervolg

Intern vertrouwelijk

2

Doel van vanavond

“Een informerende en beeldvormende bijeenkomst over hoe in het kader van de Omgevingswet van visie naar uitvoering te gaan en inzichten in hoe instrumenten als het programma hiervoor in te zetten’’.

Intern vertrouwelijk

3

Stand van zaken proces Omgevingswet: overgang naar nieuw beleidsstelsel

Intern vertrouwelijk

Van oud naar nieuw Van 26 wetten naar 1 stelsel wet (plus inhoudelijke wetgeving) Oude situatie

Nieuwe situatie…

+ sectoraal beleid

Ruimtelijke ordening

Energiewet

Milieubeleid

Klimaatwet

Erfgoed

Wet natuurbescherming

Archeologie Bodem

Omgevingsbeleid

Spoorwegwet …

Water Natuur … Intern vertrouwelijk

5

Waar zijn we in Nederland? Inw erki ngtr 1 ja ed nua ri 20 ing 24

De Omgevingswet

Intern vertrouwelijk

Verbeterdoelen Omgevingswet • Versnellen en verbeteren van besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving

• Voortdurend werken aan het realiseren van de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving

• Politiek bestuurlijke afwegingsruimte creëren

Intern vertrouwelijk

Nieuw omgevingsbeleid in theorie Omgevingsvisie

Omgevingsprogramma Omgevingsprogramma Omgevingsprogramma

Omgevingsplan

Intern vertrouwelijk

9

Overgang naar omgevingsbeleid in praktijk Structuurvisie(s) Thematische visies/GVVP

Omgevingsvisie

Gebiedsvisies/Masterplannen Projecten Programma’s Gebiedsprocessen

Omgevingsprogramma Omgevingsprogramma Omgevingsprogramma

Bestemmingsplan Bestemmingsplan

Omgevingsplan

Bestemmingsplan APV Intern vertrouwelijk

10

Omgevingsvisie: het instrument • Verplicht • Betreft gehele grondgebied van de gemeente • Vormvrij, zelfbindend voor het overheidsorgaan die het opstelt • Eén visie (in plaats van beleidsstapel) • Strategisch beleidskader voor de fysieke leefomgeving vanuit de maatschappelijke behoefte en wensen

Intern vertrouwelijk

11

Omgevingsvisie: de inhoud • hoofdlijnen van de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving • hoofdlijnen van [voornemens voor] ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming en het behoud van het grondgebied

• hoofdzaken van het beleid op alle relevante terreinen van de fysieke leefomgeving

• samenhang van onderdelen en aspecten van de fysieke leefomgeving en van de rechtstreeks daarbij betrokken belangen

Intern vertrouwelijk

12

Het instrument programma

Intern vertrouwelijk

Van oud naar nieuwe situatie

Verplichte programma’s (I) Projecten Programma’s Gebiedsprocessen

Intern vertrouwelijk

Verplichte programma’s (II) Onverplicht programma Programma’s programmatische aanpak

14

Programma onder de Omgevingswet Varianten:

• Verplicht programma bij (dreigende) overschrijding van omgevingswaarden • Verplicht programma volgende uit EU regelgeving • Vrijwillige (onverplicht) programma • Programma’s met programmatische aanpak Kenmerken:

• College bevoegdheid • Nadere uitwerking van beleid • Samenhangende geheel van maatregelen Intern vertrouwelijk

15

Vrijwillig (onverplicht) programma • Geschikt voor de strategische beleidsambities • Vormvrij, maar moet uitwerking zijn van beleid die wordt verbonden met maatregel(en) enz.

• Mogelijk ook uitwerking nieuwe beleidsregel(s) t.b.v. omgevingsplan • Mogelijk in samenwerking met partners (maatschappelijk) • Thematisch of gebiedsgericht • College bevoegdheid, raakt aan kaderstellende rol en budgetrecht raad

Intern vertrouwelijk

16

Nadere uitwerking van beleid uit de omgevingsvisie met een ambitie en heldere doelen Maatregelen

Projecten

Uitvoering

1

Intern vertrouwelijk

2

3

Algemene maatregel

Nieuwe beleidsregels formuleren en aanpassen

Aanpak

Communicatie

Normen

Planning en ondersteuning

Programmamanagement

Uitwerking

Strategisch

Hoe ziet een programma eruit?

Projectteams Meten, monitoring en evaluatie

17

Sturing langs twee lijnen

Intern vertrouwelijk

18

Breng het beleidshuis op orde

Intern vertrouwelijk

19

Tips eigentijds omgevingsbeleid Verbind visie aan uitvoering:

• Maak in de omgevingsvisie keuzes • Wees selectief: 4 tot 6 urgente opgaven en verbindende thema’s • Spreek concreet uit wat je wilt bereiken in 2040 Organiseer uitvoering haalbaar in de tijd:

• Kies een behapbaar aantal programma’s voor uitvoering in de komende tijd • Hanteer voor een programma netto 3 jaar looptijd en rond het dan af • Start opeenvolgend bijvoorbeeld elk jaar een nieuw programma • Houd visie en programma’s onderling actueel Intern vertrouwelijk

20

Houd het beleidshuis op orde •

Omgevingsvisie wordt vastgesteld

•

Uitvoering van visie in programma’s

•

Projecten en gebiedsprocessen gaan in uitvoering

•

Borg samenhang in de aanpak van thema’s en/of gebieden

•

Veranker tussentijdse wijzigingen op onderdelen in het geheel in formele beleidsinstrumenten

•

Jaarlijks actualisatie van visie

Intern vertrouwelijk

21

Agenda 19.45

De Omgevingswet en het instrument programma

20.30

Pauze

20.45

Gespreksronde aan drie tafels 1. Programma’s voor fysiek domein 2. Programma’s op snijvlak sociaal & fysiek domein 3. Programma’s en de P&C cyclus

21.15 21.30 Intern vertrouwelijk

Gezamenlijke terugkoppeling Afronding vooruitblik op vervolg 22

In gesprek

Intern vertrouwelijk

Introductie gesprekstafels Doel en uitgangspunten • Het doel is een gedachteoefening ter voorbereiding op het gebruik en inzet van instrumenten onder de Omgevingswet.

• Focus ligt op de rol van programma’s onder de Omgevingswet, op welke manieren kan dit door gemeente Rheden worden ingezet, ook in relatie tot programmabegroting.

• We hoeven in deze gesprekken nog niet te komen tot keuzes.

Intern vertrouwelijk

24

Introductie gesprekstafels Doel en uitgangspunten • Het doel is een gedachteoefening ter voorbereiding op het gebruik en inzet van instrumenten onder de Omgevingswet.

• Focus ligt op de rol van programma’s onder de Omgevingswet, op welke manieren kan dit door gemeente Rheden worden ingezet, ook in relatie tot programmabegroting.

• We hoeven in deze gesprekken nog niet te komen tot keuzes.

Intern vertrouwelijk

25

Terugkoppeling & afronding

Intern vertrouwelijk

Opbrengsten gesprekken

• Welke relevante inzichten zijn opgedaan bij de verschillende gesprekstafels?

• Wat neemt iedereen mee? • Wat zijn nog vragen en/of aandachtspunten voor het vervolg?

Intern vertrouwelijk

27