Slides Hageman

Verbonden Partijen Oriënterende vergadering Raad 13 december 2022

Hageman Advies

Maarten Hageman Voormalig secretaris/directeur Regio en Faculteitsdirecteur

Inhoud, relaties, processen en rechtsvormen

Docent samenwerking en governance VU en VNG

Leergangen, workshops, masterclasses, dagvoorzitter

Onderzoek en advies

Hageman Advies

programma Ø Hoe werken overheden samen; wat is een ‘verbonden partij’ (en wat is het niet?) Ø Raad en college in de samenwerking Ø Pauze Ø Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr); nieuwe mogelijkheden voor de raad voor meer invloed. Ø Slot: wat hebben we vandaag gezien en wat is de logische volgende stap?

Hageman Advies

Hoe werken we samen?

1. Hoeveel samenwerkingsverbanden? 2. In Rheden? 3. Werken kleine gemeenten meer of minder samen?

Hageman Advies

Samenwerkingsverbanden in Nederland

Hageman Advies

5

Waarop wordt samengewerkt? Fysieke domein (27%). Arbeidsmarkt en economie (16%), Participatiewet (15%). Sociaal domein als geheel: 20% van de samenwerkingsverbanden.

15-12-2022

Hageman Advies

6

Per provincie

Hageman Advies

Samenwerken!

Hageman Advies

8

Hageman Advies

Brede welvaart Brede welvaart gaat over welzijn inwoners. Leefomgeving, levensonderhoud, gezondheid, veiligheid, persoonlijke ontplooiing, sociale contacten, behoud biodiversiteit, rechten voor groepen inwoners. Kortom: alles wat mensen van waarde vinden. De regio is bepalend voor de brede welvaart. Denk aan museumbezoek, boswandeling, werk. Het gaat dus ook om de omvang waarin inwoners gebruik kunnen maken van de voorzieningen bij andere gemeenten, en de mate waarin zij het waarderen.

Hageman Advies

Coalitieakkoorden •

• •

Regionale Samenwerking – krijgt evenveel aandacht als 4 jaar geleden – Maar wat minder vaak louter gekoppeld aan economie: nu ook wonen en stikstof Regiodeals: aanjagers Samenwerkingsthema’s – corona en criminaliteit, natuurbeheer, biodiversiteit, stikstofproblematiek, circulariteit, droogte, wateroverlast, overstromingen, klimaat, innovatie.

Hageman Advies

11

Congruentie

Hageman Advies

12

Hageman Advies

Hageman Advies

Samenwerkingsvormen 24 44 11 21 Afstemming

15-12-2022

Netwerk

Zelfstandig BW

Hageman Advies

Zelfstandig Wgr

15

Samenwerken: zegen of vloek?

Hageman Advies

Mopperuh!!!

Hageman Advies

Verlengd lokaal bestuur • • • •

Geen aparte bestuurslaag met rechtstreeks gekozen bestuur Taken, bevoegdheden, geld: van de deelnemers Bestuurders: van de deelnemers Informatieplicht, verantwoording, controle: bij de deelnemers

• •

Klachten

• • •

Hageman Advies

Weinig mogelijkheden voor invloed en integrale afwegingen Afstand, gebrekkige informatie en transparantie Gebrek aan tijd en kennis Complexiteit Gebrekkige controle en verantwoording

“We moeten leren om steeds de vraag te stellen welke specifieke oplossing bij welk specifiek probleem past en wie dat het beste kan doen. In sommige gevallen staan niet gemeenten, maar maatschappelijke partijen aan de lat. In andere situaties werken overheden samen, bijvoorbeeld op regionaal niveau”

Hageman Advies

Zoek elkaar op, in en buiten het stadhuis!

Hageman Advies

Samenspel: algemeen Een goed bestuurde gemeente heeft een effectief samenspel tussen raad, college en ambtelijke organisatie.

• • • •

De raad stelt de kaders controleert daarop Het college vertaalt kaders naar uitvoering en stelt kaders voor aan de raad De ambtelijke organisatie adviseert over de kaders en voert uit Alle drie ontvangen input uit de samenleving Rijnconsult

Raad en college

Hageman Advies

Formele bevoegdheden raad Informatie • Van eigen college, het bestuur en eigen bestuurders • (Onderzoeks-)commissies, rekenkamerfunctie • Kadernota, (voorl.) jaarverslag Verantwoording • College en zijn leden • Eigen, individuele leden bestuur samenwerkingsverband Mee- en bijsturen • Moties, zienswijzen, instructies, aanwijzingen • Zienswijze en toestemming bij aangaan, wijzigen, toetreden en uittreden gemeenschappelijke regeling • Ontslag eigen wethouder Hageman Advies

VERANTWOORDING Art. 18 jo. art. 16 Wgr College A College B

Art. 169 Gemw

Art. 19a Wgr

College C

Algemeen Bestuur

Raad A

Voorzitter

Raad B Raad C

Dagelijks Bestuur

Art. 19 lid 1 jo. art. 16 Wgr

Hageman Advies

Niet geregeld in Wgr

Wat heeft de Raad echt nodig, en van wie?

Hageman Advies

Praktische oplossingen in eigen huis • Zorg voor overzicht; eisen voor basisinformatie?

– Wanneer, waarom, met wie, en hoe? – Nieuwe Beleidsnotitie samenwerkingsverbanden 2.0

• Maak focus, prioriteer, selecteer, adopteer

– Maak keuze uit 31 samenwerkingsverbanden – Perspectief, bijvoorbeeld: Maatschappelijke betekenis, financiële impact – Adopteer een samenwerking: Raadslid volgt en gaat in gesprek; Vraagbaak voor fractie en raad; ‘neutraal’

• Maak werkafspraken voor uitwisseling

– Bijpraten, themasessies, portefeuillehouder, wethouder, ambtenaren, experts, externen – Commissies: vakcommissies, of speciale? Hageman Advies

Voorbeeld 1: Overzicht • De motieven, het belang van de samenwerking, en de actuele relevantie ervan; • De doelen van de eigen gemeente? • De keuzeruimte en mogelijkheden voor beïnvloeding voor de eigen gemeente; • De momenten van politieke afwegingen, de belangrijke procesmijlpalen en de betrokkenheid van de raad daarbij. Hageman Advies

Voorbeeld 2: Prioritering? • Beleidsrijk en beleidsarm • Strategisch en uitvoerend • Nieuwe ontwikkelingen en als vanouds • Grote en kleine regionale schaal • Hoge en lage bestuurlijke risico’s • Grote en kleine financiële risico’s • Bevoegdheid van raad of college Hageman Advies

Voorbeeld 2: Prioritering? • Beleidsrijk en beleidsarm • Strategisch en uitvoerend • Nieuwe ontwikkelingen en als vanouds • Grote en kleine regionale schaal • Hoge en lage bestuurlijke risico’s • Grote en kleine financiële risico’s • Bevoegdheid van raad of college Hageman Advies

Hageman Advies

Voorbeeld 3: werkafspraken • Een vaste gesprekstafel voor de processen, afstemming, informatie – informeel, vakcommissie, speciale regionale commissie

• Themabijeenkomsten, evaluaties, risicoinventarisaties • Bijpraten, portefeuillehouder, wethouder, ambtenaren, experts, externen Hageman Advies

Zoek elkaar in de regio op • Regionale ontmoetingen, van informeel tot commissie – Uitwisselen, synchroniseren, gezamenlijke bijeenkomsten – Regionale oordeels- en beeldvorming, advies aan samenwerking en aan de eigen raad – Afstemmen zienswijzen, moties – ‘Regionale Algemene vergadering’

• Regionaal, gezamenlijk raadsinformatiesysteem • Regionaal selectie, adoptie? Hageman Advies

Regio NO Brabant: de Verenigde voorbereidende bijeenkomst (VVB) • Een platform voor ontmoeting raads- en collegeleden (en AB-leden waterschappen) • Met mogelijkheid vooraf voor het indienen van wijzigingsvoorstellen en suggesties • Regionale portefeuillehouders reageren, waarna debat en peiling stemming • Raden ontvangen verslag en advies in te stemmen met de voorstellen en amendementen die een meerderheid kregen. Hageman Advies

Herziening Wgr

Hageman Advies

Herziening Wgr 1. Gemeenschappelijke adviescommissie raadsleden

2. Besluiten met extra zienswijze (financiële gevolgen, gevoelig, beleidskeuzes)?

3. Hoe participatie burgers, organisaties

4. Hoe een actieve informatieplicht? Bepalingen over evaluatie, uittreding (vermogen) Verplichte aanpassing van de GR voor: Aanpassing begrotingscyclus Hageman Advies

40

Afronden • Wat hebben we gezien? • Wat heeft de raad nodig? • Wat is de logische volgende stap? • Wie zet wat in gang?

Hageman Advies

41

Contact dr. mr. Maarten Hageman

Docent Governance VU Law Academy en VNG Associate Partner Proof Adviseurs en Rijnconsult l Hageman.Advies@Gmail.com l 06 4077 0328 l Maarten Hageman l Maarten Hageman

Hageman Advies Strategie | Samenwerking | Governance Hageman Advies