Rib meicirculaire 2025

RAADSINFORMATIEBRIEF Onderwerp

Financiële effecten meicirculaire gemeentefonds 2025

Datum

26 juni 2025

Them a program m abegroting

Alle them a’s

Portefeuillehouder

Dorus Klom berg

Zaaknum m er

Kennis te nemen van de financiële effecten van de m eicirculaire gem eentefonds 2025.

Kernboodschap Medio juni is door het Ministerie van BZK de m eicirculaire gem eentefonds 2025 gepubliceerd. Om te zorgen dat alle inform atie beschikbaar is bij de besluitvorm ing over de kadernota 2026 2029 hebben wij deze geanalyseerd. De gevolgen van de m eicirculaire voor gem eenten, zo ook die van ons, zijn in de jaren 2026 en 2027 voordelig. Wij vinden het financieel beeld na de m eicirculaire te pril en te veel in beweging om nu aanpassingen aan u voor te stellen. De voorstellen kom en integraal en zorgvuldig afgewogen in de m eerjarenprogram m abegroting 2026-2029. Financieel meerjarig perspectief

bedragen x € 1.000 2026

2027

2028

2029

Begrotingssaldi in Kadernota 2026-2029

1.019

2.248

-665

-1.006

Effect meicirculaire (o.a. invulling 'pm'-post)

3.274

2.692

2.222

2.751

Begrotingssaldi 2026-2029

4.293

4.940

1.557

1.745

Kanttekeningen Bij de voordelige bijstelling in de m eicirculaire plaatsen we enkele belangrijke kanttekeningen: • •

•

•

De bijstellingen in de m eicirculaire zijn doorgaans positief. De septembercirculaire in het najaar is doorgaans nadelig. Pas als de relatie tussen middelen en taken in de programmabegroting 2026-2029 goed is gelegd kunnen we concluderen wat deze circulaire betekent voor onze verwachtte begrotingssaldi 2026-2029. Vanuit het rijk is begin dit jaar aangekondigd dat m .i.v. 2027 een volgende stap in het traject van im plem entatie nieuwe verdeelstelsel gem eentefonds zal worden gezet. Gem eente Rheden is een zgn. nadeelgem eente en ontvangt een jaarlijkse suppletieuitkering van € 2,6 m iljoen. Deze bijdrage zal vanaf 2027 worden afgebouwd en is nog niet verwerkt in circulaires van het Rijk. Voorzichtigheidshalve is in de kadernota al in 2027 rekening gehouden m et € 0,66 m iljoen en vanaf 2028 € 1,0 m iljoen. De resterende € 1,6 m iljoen zullen wij verwerken in de program m abegroting 2026-2029. Het dem issionaire kabinet heeft nog m eer besluitvorm ing voor zich uitgeschoven, zoals stikstof, klim aat, druk op het zorgstelsel en veiligheid, waardoor voor gem eenten de onzekerheid over de m iddelen niet weg is.

1

RAADSINFORMATIEBRIEF •

Een nieuw kabinet zal ook nieuwe keuzes m oeten m aken, zoals bijvoorbeeld het vrijm aken van m iddelen voor defensie, waardoor wij verwachten dat de rijksfinanciën voor gem eenten grillig blijven.

Het college houdt vast aan de afspraken die bij de begroting 2025-2028 gem aakt zijn om de gem eentelijke financiën op orde te krijgen. Wij vinden het financieel beeld na de m eicirculaire te pril om nu aanpassingen voor te stellen. Daarvoor is eerst een goede analyse nodig. Op orde krijgen betekent voor ons ook dat we toewerken naar een acceptabel weerstandsvermogen. Een positief begrotingssaldo voor de kom ende jaren blijft daarom ons doel. Bij de analyse m aken we afwegingen in ontwikkelingen langs de lijn van de vijf vliegwielen. In het kort zien wij de volgende ontwikkelingen: • Woningbouwversnelling: regie op de grond en onrendabele top vragen investeringen. • Sam en werken aan de sociale basis: gerichter inzetten van de sociale basis en het welzijnsbeleid, in sam enhang m et financiële risico’s op jeugd en WMO. •

• •

Sam en werken aan de lokale economie: het geven van een im puls aan de econom ische koers ‘groene bloei’. Waaronder herstructurering van bedrijventerreinen en versterking van de centrum gebieden. Sam en werken aan de kwaliteit van onze leefom geving: verbeteren kwaliteit openbare ruim te. Werken aan een slanke en wendbare organisatie: nadere invulling geven aan ‘dichterbij’ en daarm ee beter aan sluiten bij de behoefte van de sam enleving.

Aan de hand van deze ontwikkelingen kunnen we integraal en zorgvuldig m et de program m abegroting 2026 – 2029 voorstellen aan u voorleggen.

Bijlagen 1.

Toelichting op effecten m eicirculaire en ontwikkeling gem eentefonds

Met vriendelijke groet, Burgem eester en wethouders van Rheden,

Paul Hofm an, loco-burgem eester

Bart Drewes, gem eentesecretaris

2

RAADSINFORMATIEBRIEF Bijlage 1 bij Raadsinformatiebrief effecten meicirculaire GF 2025 Toelichting op effecten meicirculaire en ontwikkeling gemeentefonds Met deze raadsinform atiebrief inform eren wij de Raad op hoofdlijnen over de financiële effecten van de m eicirculaire gem eentefonds 2025. Het Ministerie van BZK heeft deze circulaire op 28 m ei jl. gepubliceerd en op vrijdag 13 juni 2025 is, in verband m et e nkele om issies (hoogte van uitkeringsfactor en bedragen van verdeelmaatstaven), door het m inisterie van BZK een herziene versie gepubliceerd. Jaarlijks verschijnen meestal drie circulaires over het gemeentefonds. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, septem ber van de vertaling van de Miljoenennota, decem ber is op basis van de Najaarsnota en rondt het uitkeringsjaar zo veel m ogelijk af.

Meicirculaire gemeentefonds 2025 Ten tijde van het opstellen van de Kadernota 2026 en de 1e Berap 2025 was de m eicirculaire 2025 van het gem eentefonds nog niet door het Ministerie van BZK gepubliceerd. Vooruitlopend op de publicatie is in de Kadernota wel een inschatting gem aakt van de financiële effecten van de Rijks voorjaarsnota 2025. De financiële effecten van de m eicirculaire 2025 ten opzichte van de decem bercirculaire 2024 zijn weergegeven in onderstaande tabel. Voor alle jaren in het m eerjarig perspectief is sprake van voordelige bijstellingen. De financiële effecten voor 2025 worden opgenomen in de 2 e berap 2025 en de effecten voor 2026 t/m 2029 verwerken we in de Program m abegroting 2026.

Totaal Algemene Uitkering

bedragen x € 1.000 2028 2029

2025

2026

2027

Algemene uitkering o.b.v. meicirc. 2025

105.799

107.185

106.987

104.184

105.221

Algemene uitkering o.b.v. decembercirc. 2024

104.198

99.511

99.995

100.422

101.220

1.601

7.674

6.992

3.762

4.001

verschil

In onderstaande tabel is de totale ontwikkeling van het gem eentefonds en het effect ervan op het financieel m eerjarig perspectief weergegeven.

bedragen x € 1.000 Ontwikkeling gemeentefonds

2026

2027

2028

2029

Ontwikkeling algemene uitkering

7.674

6.992

3.762

4.001

Verhoging lasten: stelpost prijsstijgingen

-1.500

-1.500

-1.500

-1.500

-660

-1.000

-1.000

4.832

1.262

1.501

Vervolgtraject herijking (suppletie-uitkering) Effect meicirculaire 2024 op fmp

6.174

In onderstaande tabel is het financieel m eerjarig perspectief nader geduid. Voor de jaren 2028 en 2029 is een correctie aangebracht m .b.t. het verwachte begrotingssaldo in die jaren . Dit betreft een correctie op doorrekening van de effecten van eerdere circulaires van het gem eentefonds.

3

RAADSINFORMATIEBRIEF

Financieel meerjarig perspectief

2026

2027

bedragen x € 1.000 2028 2029

Begrotingssaldi volgens 1e berap 2025 en KN 2026

-3.464

-1.522

-1.344

-1.736

-40

250

Correctie (mbt berekening alg.uitkering) Effect meicirculaire 2025: ontwikkeling algemene uitkering gemeentefonds

7.674

6.992

3.762

4.001

verhoging lastenkant: stelpost prijsstijgingen

-1.500

-1.500

-1.500

-1.500

-660

-1.000

-1.000

6.174

4.832

1.262

1.501

Begrotingssaldi na meicirculaire:

2.710

3.310

-122

15

Voorstel OZB-ontwikkeling (+ 11,5%)

1.583

1.630

1.679

1.730

Begrotingssaldi 2026-2029

4.293

4.940

1.557

1.745

vervolgtraject herijking (verlaging suppletie-uitkering)

Bij tabel 5 in de kadernota 2026 is onderstaand FMP opgenomen. Tabel 5: FMP incl. voorstel OZB en prognose ontwikkeling gemeentefonds (GF) (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Begrotingssaldi Kadernota 2026-2029

-3.464

-1.522

-1.344

-1.736

Voorstel OZB-ontwikkeling (+ 11,5%)

1.583

1.630

1.679

1.730

Prognose ontwikkeling gemeentefonds

2.900

2.140

-1.000

-1.000

Begrotingssaldi incl. voorstel OZB en prognose ontw. GF

1.019

2.248

-665

-1.006

Ten opzichte van het geactualiseerde FMP betekent dit een voordelige bijstelling in 2026 van € 3.274k. , nam elijk van € 1.019k naar € 4.293k voordelig. Dit betreft € 4.774k hogere inkom sten gem eentefonds dan geraam d en daartegenover een op te nem en stelpos t voor prijsstijgingen ad € 1.500k.

De hogere inkom sten gem eentefonds lichten we in onderstaande tabellen toe. In de m eicirculaire is rekening gehouden m et loon- en prijsstijgingen in kom ende jaren. In onze begroting hebben we daarmee ook rekening gehouden door hier een stelpost voor op te nem en. Deze stelpost m oet op basis van actualisatie inflatie en uitgavenram ingen worden opgehoogd van € 600k naar € 2.100k, een verhoging van € 1.500k. In de Kadernota is in de weergave van het financieel m eerjarig perspectief 2026-2029 een inschatting gemaakt van de ontwikkeling gemeentefonds. Een belangrijke post daarin betreft de inschatting van de effecten Rijks voorjaarsnota.

Uit Kadernota 2026:

4

RAADSINFORMATIEBRIEF

Tabel 4 Prognose ontwikkeling gemeentefonds (GF) (bedragen x € 1.000) Prognose ontwikkeling gemeentefonds:

2026

2027

2028

2029

→ GF: vervolgtraject herijking (verlaging suppletie-uitkering) → Grove inschatting effecten Rijks voorjaarsnota 2025 → (Overige) effecten meicirculaire GF 2025

0 2.900 pm

-660 2.800 pm

-1.000 0 pm

-1.000 0 pm

Prognose ontwikkeling gemeentefonds

2.900

2.140

-1.000

-1.000

In onderstaande tabel is de werkelijke ontwikkeling gemeentefonds weergegeven. bedragen x € 1.000 Ontwikkeling gemeentefonds (GF)

2026

2027

2028

2029

0

0

0

0

3.356

3.313

140

146

3.660

3.820

3.585

3.712

933

1.013

1.079

1.173

-1.004

-1.004

-1.004

-1.004

IU Participatie

287

268

278

267

BCF voorschot 2024 en 2025

-405

-405

-405

-405

Overige kleine mutaties

215

-13

89

112

4.318

3.679

3.622

3.855

Ontwikkeling gemeentefonds

7.674

6.992

3.762

4.001

Prognose ontwikkeling GF (opgenomen in KN2026):

2.900

2.140

-1.000

-1.000

Voordelige afwijking ontwikkeling GF

4.774

4.852

4.762

5.001

660

1.000

1.000

Ontwikkeling gemeentefonds ogv meicirc 2025: → GF: vervolgtraject herijking (verlaging suppletie-uitkering) → Effecten Rijks voorjaarsnota 2025 → (Overige) effecten meicirculaire GF 2025: Accres en nominale ontwikkeling Uitkeringsfactor/-basis Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo Inkomstenmaatstaf (WOZ)

subtotaal overige effectenmeicirculaire:

632

als gevolg van: afwijking verwachte verlaging suppletie-uitkering hoger effect rijks voorjaarsnota

456

513

140

146

overige effecten meicirculaire

4.318

3.679

3.622

3.855

4.774

4.852

4.762

5.001

Toelichting op onderdelen ontwikkeling gemeentefonds Vervolgtraject herijking (verlaging suppletie-uitkering) Vanuit het rijk is begin dit jaar aangekondigd dat m .i.v. 2027 een volgende stap in het traject van im plem entatie nieuwe verdeelstelsel zal worden gezet. Concreet een afbouw van de suppletie-uitkering (voor Rheden bedraagt deze jaarlijks uitkering nu nog € 2,6 m iljoen). We hebben in onze kadernota rekening gehouden m et een afbouw van € 15 per inwoner (totaal € 660k verlaging in 2027 en € 1.000k vanaf 2028). Deze aanpassing zit nog niet in de m eicirculaire 2025 omdat de bijbehorende vervolgonderzoeken nog afgewikkeld m oeten worden. Het streven is om dit op te nem en in de m eicirculaire 2026, zodat de afbouw per 1 -1-2027 kan ingaan. In ons financieel m eerjarig perspectief houden daarom ook rekening m et deze verwachte verlaging.

5

RAADSINFORMATIEBRIEF Effecten rijks voorjaarsnota 2025 In de kadernota hebben we een inschatting gem aakt van de aangekondigde ophoging van het gem eentefonds n.a.v. het Overhedenoverleg / rijks voorjaarsnota (brief VNG 18-4-25): in 2026 € 2.900k en in 2027 € 2.800k (beiden inclusief een safety-correctie van 10%). Volgens de m eicirculaire bedragen de bijstellingen € 3.356 in 2026 en € 3.313 in 2027. En daarnaast ontvangen we nog (geringe) m iddelen in 2028-2029. Overige effecten meicirculaire 2025 Van de ‘overige effecten’’ was ten tijde van opstellen kadernota geen inschatting te m aken en hebben we daarom ‘pm’ geraam d. Het totaal aan overige effecten is substantiee l, nam elijk € 4,3 m iljoen in 2026 (en aflopend naar € 3,9 m iljoen in 2029). Hieronder geven we op hoofdlijnen duiding op de diverse onderdelen van ‘overige effecten’. Accres en nominale ontwikkeling Het accres kent 3 onderdelen: - Volum eaccres. Stijging heel beperkt (m ax. 0,05% per jaar, ofwel 107k in 2026, oplopend tot 268k in 2029 -

Nom inale ontwikkeling: indexering naar prijspeil 2026 (‘verleggen basisjaar’) € 2,5 m ln. structureel. Dit betreft een correctie i.v.m . berekening tegen constante prijzen. Met deze verhoging m oeten de loon- en prijsstijgingen worden opgevangen. In de kadernota hebben we rekening gehouden m et stijging van salariskosten (nieuwe CAO). Daarnaast m oeten we ook nog rekening houden m et prijsstijgingen van overige goederen en diensten. De bestaande stelpost ad € 600k m oeten we m et € 1.500k ophogen.

-

LPO (loon- en prijsontwikkelingen)-accres, verhoging pbbp (prijs bruto binnenlands product): m et nam e in 2025 stijgt de prijs-bbp (+ 0,92%). Dit effect is 853k in 2025 (structureel) en loopt de jaren daarna op tot € 1,2 m ln. Dit betreft een bijstelling door het rijk van de verwachte ontwikkeling van het pbbp (een aanpassing t.o.v. de cijfers in de septem bercirculaire).

Uitkeringsfactor en -basis Doordat landelijk geprognosticeerde aantallen bij de verdeelm aatstaven stijgen of dalen, wordt dit gecom penseerd via de uitkeringsfactor, als rekeneenheid. De totale om vang van het gem eentefonds verandert im mers niet. In deze circulaire daalt het aantal bijstandsontvangers en is er een grote stijging van de WOZ-waarden (dus een hogere aftrekpost). Hierdoor wordt het gem eentefonds lager, wat niet kan. Ter com pensatie wordt voor elke 30 m iljoen landelijk, de uitkeringsfactor m et 1 punt verhoogd. In 2026 t/m 2029 gaat het om resp. 13, 14, 15 en 16 punten. Voor Rheden een voordeel in 2026 van € 933k. Zie ook nadeel bij de inkom stenmaatstaf (Woz) van € 1.004k. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo In de Rijks Voorjaarsnota 2023 is besloten dat het abonnem entstarief in de Wet m aatschappelijke ondersteuning (Wm o) 2015 wordt afgeschaft en dat in de plaats daarvan vanaf 2026 de inkom ens- en verm ogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wm o opnieuw wordt ingevoerd. Hiervoor wordt het wetsvoorstel Vervanging abonnem entstarief Wm o 2015 voorbereid. De inwerkingtreding van deze wet is nu voorzien per 1 januari 2027 in plaats van per 1 januari 2026. Dat betekent dat de bes paring van € 225 m iljoen voor het jaar 2026, die in de Voorjaarsnota 2023 in het gem eentefonds is verwerkt vervalt.

De uitnam e uit het gem eentefonds wordt hiermee gecorrigeerd. Dit betekent voor Rheden een voordeel van € 632k. Inkomstenmaatstaf WOZ Betreft de jaarlijkse aanpassing van de gewichten (rekentarieven) van de verdeelm aatstaf onroerendezaakbelasting (OZB). De uitkom st van de verdeelm aatstaf OZB wordt bepaald door de om vang van de Waardering onroerende zaken (WOZ)-waarde en een daaraan gekoppeld gewicht, het zogenaam de rekentarief. De correctie is op nationaal niveau. Voor Rheden kom t dit uit op een nadeel van € 1.004k.

6

RAADSINFORMATIEBRIEF IU Participatie Betreft een structurele voordelige bijstelling van de te ontvangen integratie -uitkering participatie. In 2026 een voordelige bijstelling van € 287k. BCF voorschot De bijdrage van het Rijk aan het BCF (BTW Com pensatie Fonds) is geplafonneerd. Het plafond van het BCF is sinds 2015 gekoppeld aan de accrespercentages zoals die volgen uit de norm eringssystematiek voor het gemeentefonds en provinciefonds. Als het plafond overschreden wordt, kom t het verschil ten laste van het gem ee nte- en het provinciefonds. Bij een realisatie lager dan het plafond kom t het verschil ten gunste van het gem eente - en provinciefonds. Bij Miljoenennota 2025 werd de ruim te onder het plafond voor 2024 voor de gem eenten geraam d op € 447 m iljoen. Bij de definitieve afrekening blijkt deze ruim te te zijn afgenom en m et € 115 m iljoen. Dit wordt verrekend m et het gem eentefonds . Voor Rheden betekent dit een nadelige bijstelling van € 405k. Overige kleine mutaties Betreft diverse geringe financiële m utaties.

7