Rheden-Centrum 2022_Toelichting

Rheden-Centrum 2022

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Inhoudsopgave

Toelichting

5

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Leeswijzer 1.2 Algemeen 1.3 Aanleiding bestemmingsplan 1.4 Doelstelling 1.5 Aanpak 1.6 Ligging plangebied 1.7 Geldende bestemmingsplannen

6 6 6 7 7 7 8 10

Hoofdstuk 2 Beschrijving van het plangebied 2.1 Ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling 2.2 Cultuurhistorische waarden 2.3 Stedenbouwkundige karakteristiek 2.4 Bodemaspecten 2.5 Openbare ruimte 2.6 Wonen 2.7 Economische activiteiten 2.8 Nieuwe ontwikkelingen

11 11 11 12 12 17 18 19 19

Hoofdstuk 3 Beleidskaders 3.1 Rijk 3.2 Provincie 3.3 Regio 3.4 Waterschap 3.5 Gemeente

20 20 20 22 22 22

Hoofdstuk 4 Beschrijving bestemmingsplan 4.1 Systematiek 4.2 Toedeling bestemmingen

32 32 34

Hoofdstuk 5 Haalbaarheid en afweging 5.1 Het rijksbelang 5.2 Het provinciale belang 5.3 Het waterschapsbelang 5.4 Onderzoek

38 38 38 38 38

Hoofdstuk 6 Juridische aspecten 6.1 Algemeen 6.2 Procedure bestemmingsplan 6.3 Verbeelding en regels 6.4 Vergelijking met geldende bestemmingsplan 6.5 Reikwijdte bestemmingsplan 6.6 Handhaving

52 52 52 52 60 61 61

Hoofdstuk 7

62

Economische uitvoerbaarheid

Hoofdstuk 8 Maatschappelijke uitvoerbaarheid 8.1 Inspraak 8.2 Vooroverleg 8.3 Zienswijzen

63 63 63 63

Bijlagen bij de toelichting

65

2

Inhoudsopgave (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Inhoudsopgave (concept)

3

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

4

(concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Toelichting

Toelichting (concept)

5

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Hoofdstuk 1 1.1

Inleiding

Leeswijzer

De toelichting op een bestemmingsplan wordt binnen de gemeente volgens een vast stramien opgebouwd, en wel als volgt.

1.2

hoofdstuk

inhoud

1 Inleiding

Kort wordt ingegaan op de aanleiding en de besluitvorming die vooraf ging aan de start van de actualisering van de bestemmingsplannen voor de dorpen

2 Beschrijving van het plangebied

Hier wordt het plangebied aan de hand van diverse aspecten de huidige stand van zaken beschreven

3 Beleidskaders

Aangegeven wordt binnen welke beleidskaders en regels van het rijk, provincie, waterschap en de gemeente het bestemmingsplan is opgesteld

4 Beschrijving bestemmingsplan

Toegelicht wordt hoe is omgegaan met de geldende waarden en wanneer een bepaalde bestemming is gebruikt

5 Haalbaarheid en afweging

Hier vindt de toets plaats aan beleid en regelgeving

6 Juridische aspecten

Beschreven wordt de procedure die een bestemmingsplan doorloopt en wordt een toelichting gegeven op de regels van het bestemmingsplan, een aantal verschillen ten opzichte van het geldende bestemmingsplan komen aan bod

7 Economische uitvoerbaarheid

Toegelicht wordt of uitvoering van het bestemmingsplan voor de gemeente haalbaar is

8 Maatschappelijke uitvoerbaarheid

Hier wordt beschreven hoe de procedure is verlopen tot de vaststelling van het bestemmingsplan

Algemeen

In een bestemmingsplan worden de gebruiks- en bouwmogelijkheden van gronden en opstallen vastgelegd. Een bestemmingsplan bestaat uit een digitale verbeelding (de kaart) en regels. Uit het samenspel van de verbeelding en de regels blijkt wat het bestemmingsplan juridisch toelaat. Door het perceel op te zoeken waarover informatie wordt gewenst, kan worden afgelezen welke bestemming het heeft en wat de mogelijkheden zijn. Het digitale plan is bij een verschil ten opzichte van de papieren versie leidend. Een bestemmingsplan gaat vergezeld van een toelichting. De toelichting heeft geen juridische status, echter is deze wel relevant voor de onderbouwing van de gemaakte keuzes en de interpretatie van het bestemmingsplan.

6

Toelichting (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

1.3

Aanleiding bestemmingsplan

Gemeenten zijn volgens de Wet ruimtelijke ordening verplicht om voor hun hele grondgebied bestemmingsplannen vast te stellen. Het bestemmingsplan is bindend voor zowel overheid als burgers en bedrijven. Gemeenten waren tot 2017 verplicht ingevolge de Wet ruimtelijke ordening oudere, niet-digitale bestemmingsplannen te vervangen door actuele, digitaal raadpleegbare bestemmingsplannen. Die verplichting tot actualisering is met het oog op de komst van de komen te vervallen. De gemeente Rheden wil echter ook voor het centrum van Rheden een actueel ruimtelijk kader hebben. Na de inwerking van de Omgevingswet is een bestemmingsplan dat in werking is getreden, overigens onderdeel van het 'tijdelijk' omgevingsplan, totdat het (voor dat deel) wordt vervangen door een omgevingsplan-nieuwe-stijl.

1.4

Doelstelling

Dit bestemmingsplan wil een actueel juridisch-planologische kader bieden voor de mogelijkheden die in de geldende bestemmingsplannen werden geboden. Voor het plangebied geldt het bestemmingsplan Rheden-Oost. Dit plan kan niet één op één kan worden overgezet in een hedendaags, digitaal bestemmingsplan. Ook daardoor kunnen op perceelsniveau verschillen optreden. Verschillen kunnen ook optreden vanwege de doelstelling om wijzigingen die zich sinds de vaststelling van het geldende bestemmingsplan hebben voorgedaan in wet- en regelgeving en het beleid van de verschillende overheden, op die gebieden die van belang zijn voor dit bestemmingsplan, te verwerken. Uitgangspunt blijft een flexibel bestemmingsplan waarin de bouwmogelijkheden zijn afgestemd op de stedenbouwkundige en cultuurhistorische waarden zoals die in het geldende bestemmingsplan zijn vastgelegd. Daarbij is rekening gehouden met de wijzigingen die zijn opgetreden sinds het van rechtskracht worden van de geldende plannen.

1.5

Aanpak

werkwijze Hoe de tienjaarse actualisering van de bestemmingsplannen wordt opgepakt, is door burgemeester en wethouders vastgelegd. Deze werkwijze is ter kennis gebracht van de gemeenteraad en daarna op 11 maart 2015 gepubliceerd. Hierin is onder andere vastgelegd hoe om te gaan met bestaand en nog vast te stellen beleid. Zo nodig wordt later een herziening van het bestemmingsplan in procedure gebracht ter implementatie van nieuw of aanvullend beleid. Daarnaast zal in een standaard-planmethodiek worden beschreven hoe gehandeld wordt bij het vervaardigen van bestemmingsplannen en is een gebiedsindeling vastgelegd. De gemeenteraad heeft op 26 mei 2015 de Nota Standaardplanmethodiek bestemmingsplannen dorpen Rheden 2015 vastgesteld. Daarin is onder andere beschreven: hoe de omzetting van de geldende bestemmingen naar de nieuwe bestemmingen plaatsvindt, waarbij ook is ingegaan op de 'vertaling' van de Beschrijving-in-Hoofdlijnen in de regels van de nieuwe bestemmingsplannen; welke wijzigingen plaatsvinden vanwege regelgeving, beleid, nieuwe inzichten; hoe de bestemmingsplannen vorm krijgen; dat de geldende mogelijkheden uitgangspunt zijn doch op perceelsniveau opnieuw een ruimtelijke afweging wordt gemaakt en dat het aantal woningen gefixeerd wordt; dat bij diverse onderwerpen te verwachten is dat vastgesteld beleid kan leiden tot een aanpassing in de methodiek;

Toelichting (concept)

7

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022 hoe wordt omgegaan met particuliere verzoeken. In hoofdstuk 4 worden de mogelijkheden die in het bestemmingsplan worden geboden kort beschreven waarbij een vergelijk wordt gemaakt met de geldende mogelijkheden. Tegelijk met het besluit aangaande de Nota Standaardplanmethodiek bestemmingsplannen dorpen Rheden 2015 stelde de gemeenteraad de Nota Milieuzonering Rheden 2015 alsmede de Nota Parkeernormen Rheden 2015 vast zodat ook op die gebieden een actuele basis beschikbaar was voor het vervaardigen van onderhavig bestemmingsplan. Deze drie nota's zijn op 10 juni 2015 bekendgemaakt en (ook digitaal) ter inzage gelegd.

het plangebied Het uitgangspunt is om te komen tot één bestemmingsplan voor het centrum van Rheden. Daarom worden in dit bestemmingsplan ook herzieningen en bestemmingsplannen meegenomen die jonger zijn dan 10 jaar, als dat aan de orde is.

1.6

Ligging plangebied

Het plangebied Rheden-Centrum 2022 heeft betrekking op het centrale deel van het dorp en ligt globaal ten zuiden van de spoorlijn Arnhem - Zutphen en ten noorden van A348/De IJssel. De centrale as van het centrumgebied wordt grotendeels gevormd door de Groenestraat tot bijna aan de Koningsweg in het noorden en de Dorpsstraat in het zuiden. De Dorpsstraat, Steenbakkersweg, de Schoolweg, Veerweg en Arnhemseweg zijn verbonden met de Groenestraat. Deze straten met aan weerszijden bebouwing liggen deels in het plangebied. De ligging van het dorp (inclusief het centrum rood omlijnd) is op de volgende afbeelding weergegeven.

8

Toelichting (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Afbeelding: ligging van het plangebied binnen Rheden

De begrenzing van het nieuwe plangebied is op de volgende afbeelding weergegeven. Het betreft de gronden binnen de bolletjeslijnen.

Toelichting (concept)

9

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Afbeelding: indicatie begrenzing plangebied.

Het plangebied bestaat uit 2 delen: het centrumgebied en het perceel bij Veerstraat 103 en Kerkstraat 1a. Het perceel van Veerstraat 103 maakte in eerste instantie deel uit van het plangebied van bestemmingsplan 'Rheden 2016, woongebieden'. Bij vaststelling van dat bestemmingsplan is dat perceel uit dat plangebied gehaald omdat er op dat moment voor een beoogde uitbreiding nog overleg nodig was. Inmiddels is er omgevingsvergunning verleend voor die uitbreiding. Door dit perceel nu mee te nemen in het voorliggende bestemmingsplan,komt er ook voor dit perceel een actueel bestemmingsplan. Omdat de woningen van Veerstraat 103 en Kerkstraat 1a aan elkaar gebouwd zijn, wordt Kerkstraat 1a ook meegenomen in dit bestemmingsplan, ook al was het ook al opgenomen in het bestemmingsplan 'Rheden 2016, woongebieden'.

1.7

Geldende bestemmingsplannen

Voor het plangebied gelden de volgende bestemmingsplannen; het bestemmingsplan 'Rheden-Oost', vaststelling 31-03-2009; het bestemmingsplan 'Rheden, witte vlekken', vaststelling 24 -09-2014. Dit bestemmingsplan heeft betrekking op meerdere percelen binnen de kern Rheden waarvan de locatie Groenestraat 75-77 binnen het nieuwe plangebied Rheden-Centrum ligt; het bestemmingsplan 'Parapluplan Archeologie Rheden 2013 en aanpassing regeling Buitenplaatsen', vaststelling 15-4-2014; het bestemmingsplan 'Parapluplan huisvesting arbeidsmigranten en bijzondere woonvormen, vastgesteld 28-09-2021.

10

Toelichting (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Hoofdstuk 2 2.1

Beschrijving van het plangebied

Ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling

Bij een eerste bezoek aan Rheden valt direct de landschappelijke geleding op: de hoge beboste stuwwal die via de bewoonde overgangszone overgaat in het grotendeels open rivierdal. Op verschillende plaatsen worden de drie zones doorsneden door de kenmerkende beken, gevoed door sprengen. Deze ondergrond maakt dat de gemeente van oudsher een aantrekkelijke vestigingsplek was: met droge voeten aan het water. Rheden ligt al meer dan duizend jaar ingeklemd tussen de IJssel en de stuwwallen van de Veluwezoom. Van een van oorsprong agrarische nederzetting, heeft Rheden zich in de 20ste eeuw ontwikkeld tot een dorp met zware industrie, waarvan de betonfabriek De Meteoor en machinefabriek Thomassen belangrijke voorbeelden zijn. Vanaf circa 960 wordt het dorp Rheden (Rheton) voor het eerst genoemd. In de 11e en 12e eeuw, als er steeds meer grond wordt ontgonnen, komt de naam Rhedhem steeds meer voor ('woonplaats bij het riet'). De dorpskerk in Rheden is de eerste in tufsteen opgetrokken kerk en dateert van voor 1200. In de eerste helft van de 12e eeuw wordt de toren bijgebouwd. De architectuur en stedenbouw uit de wederopbouwjaren bepalen in grote mate het aanzien van Rheden. Niet de schade van de oorlog, maar een tekort aan woningen zorgt voor veel bouwactiviteit en meer dan een verdubbeling van de omvang van het dorp.

2.2

Cultuurhistorische waarden

Algemeen Rheden is ontstaan aan een kruising van wegen nabij de huidige protestantse kerk aan de Dorpsstraat. Deze omgeving heeft nu een parkachtig karakter en is van cultuurhistorische waarde door de aanwezigheid van enkele monumentale gebouwen, de nog aanwezige hoofdstructuur en open ruimte. Vanuit de historische kern groeide het dorp perceelsgewijs langs veldwegen en schaapsdriften verder uit. De diversiteit van de soorten bebouwing in het historisch dorpsgebied is groot. Het historisch dorpsgebied heeft voornamelijk een woonfunctie, maar her en der zijn ook van oudsher gevestigde bedrijfjes te vinden. Nabij het dorpscentrum is de nodige detailhandel aanwezig. Het gebied heeft een kleinschalig en intiem karakter met een rustige uitstraling. De waardering voor aanwezige cultuurhistorische waarden komt tot uitdrukking in de aanwijzing van beschermde gebouwde monumenten. Binnen het plangebied Rheden-Centrum liggen drie beschermde gemeentelijke monumenten, te weten: het Verenigingsgebouw Ons Huis aan de Meester B. van Leeuwenplein 7 en het (naastgelegen) trafohuisje uit 1926 op het perceel Arnhemseweg 5. Niet zichtbaar zijn de archeologische waarden in het plangebied. Gezien de voor het gemeentelijk grondgebied gemaakte archeologische verwachtingskaart bevinden zich in het plangebied terreinen met een hoge verwachtingsgraad.

In het plangebied zijn geen archeologische monumenten aanwezig. In paragraaf 2.4 Bodemaspecten wordt hier verder op ingegaan.

Toelichting (concept)

11

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Afbeelding topografische Militaire Kaart 1898 (bron:www.watwaswaar.nl)

2.3

Stedenbouwkundige karakteristiek

Rheden is een woon-, werk- en leefdorp met een rijk verenigingsleven. Het hart van het dorp wordt gevormd door het centrumgebied, functioneel bepaald door de aanwezigheid van winkels. Vanuit de Groenestraat loopt een aantal structuurbepalende wegen, waaraan enige bedrijvigheid is gesitueerd, het dorp in. In de woongebieden kan een scheiding worden aangebracht tussen het historisch dorpsgebied, dat langzaam is gegroeid, en het meer grootschalige en planmatige woongebied, dat in een korte periode na de Tweede Wereldoorlog is ontstaan. Deze rustige woongebieden met veelal grondgebonden woningen zijn duidelijk gescheiden van andere functies in het dorp. In het noorden wordt het woongebied begrensd door de spoorlijn en de Arnhemsestraatweg, ten westen en ten zuiden gaat het over in een open recreatiezone (Worth Rheden) en ten oosten bevinden zich de grotere industriële bedrijven op het bedrijventerrein Haveland. Daarnaast kent Rheden langs de Arnhemsestraatweg nog een langgerekt, woongebied dat sterk onder invloed staat van het landelijk gebied en een aantal recente inbreidingen met een geheel eigen karakter. Aan de noordzijde van de Arnhemsestraatweg is langs enkele opgaande wegen naar de Veluwe nog villabebouwing gelegen. De open, groene ruimtes en aanwezigheid van enkele landgoederen bepalen het beeld van het noordelijk deel van Rheden.

Aan de zuidzijde is het contact met de IJssel verloren gegaan. De Steegse haven is de enige plek waar het dorp nog in directe verbinding met het water van de IJssel staat, maar ondanks de aanwezigheid van een jachthaven domineert hier de grootschalige industrie.

2.4

Bodemaspecten

In deze paragraaf wordt ingegaan op een aantal van toepassing zijnde aspecten die een relatie hebben met de ondergrond. Het aspect water komt ook aan de orde in paragraaf 2.6. waarin de openbare ruimte wordt beschreven. In het kader van het bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022 is onderzocht wat de invloed van de huidige bodemkwaliteit is op de beoogde planontwikkeling. Daartoe worden de volgende stappen doorlopen: Bodem ambitie Bodemkwaliteit Toekomstige functie Afweging kwaliteit, functie en ambitie 12

Toelichting (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

2.4.1

Bodemambitie

Ten gevolge van de te verwachten klimaatveranderingen is het gewenst in Rheden-centrum aandacht te besteden aan hitte, wateroverlast en watertekort. Rheden-centrum is deels versteend, hierdoor zal in dit deel van Rheden relatief snel overlast van hitte kan worden ondervonden. Daarnaast kan, van de helling, afstromend hemelwater snel voor (kortdurende) overlast leiden (verkeer, overlopende riolen). In Rheden-centrum zal de mogelijkheid geschapen kunnen worden om er voor te zorgen dat het kan profiteren van verkoelende windstromen van af de Veluwe. Een zogenaamde groenblauwe structuur zou hiervoor de ruimte kunnen bieden. In het voorliggende bestemmingsplan voor het centrum is (vertaling in planregels van) de groenblauwe structuur niet aan de orde.

2.4.2

Bodemkwaliteit

Globale bodemopbouw Kenmerkend voor de gemeente zijn de stuwwallen van de Veluwe. Deze zijn ontstaan door opschuivende ijsmassa's in de een na laatste ijstijd. De zuidelijke Veluwe is een gebied waarin op relatief korte afstand grote hoogteverschillen aanwezig zijn. Het stuwwallengebied gaat in zuidoostelijke richting over in de uiterwaarden van de IJsselvallei. De bodem van dit stuwwallengebied bestaat uit matig grof tot grof zand en grind, met plaatselijk klei- of keileemlagen en aan de randen overgaand in dekzanden. In de uiterwaarden wordt hoofdzakelijk rivierklei aangetroffen. Het gebied kan grofweg worden verdeeld in een inzijgingsgebied (het gebied gelegen op de stuwwal) en een gebied waar plaatselijk kwel voorkomt. Kwel wordt met name in de uiterwaarden en de komkleigebieden aangetroffen. Onderstaand kaartje geeft globaal de grondlaag (leemarm fijn zand) weer van de gronden binnen het centrum gebied.

Afbeelding bodemtype, de grondlaag van het centrum bestaant uit leemarm fijn zand (bron:Atlas Leefomgeving)

Achtergrondverontreiniging

Toelichting (concept)

13

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

In al lang bewoonde gebieden is bijna altijd een vorm van bodemverontreiniging aanwezig. Een duidelijke oorzaak van deze achtergrondverontreiniging is niet aan te wijzen. Uit onderzoek naar de mate van achtergrondverontreiniging is gebleken dat binnen de gemeente Rheden een aantal gebieden zijn met een onderling verschillende achtergrondverontreiniging. De mate van verontreiniging is als volgt ingedeeld: voldoet aan de achtergrondwaarde voldoet aan de maximale waarde wonen voldoet aan de maximale waarde industrie is sterker verontreinigd dan de maximale waarde industrie Een aantal gebieden is niet gezoneerd. Hierop is de nota bodembeheer niet van toepassing. Het plangebied voldoet wat betreft de bovengrond (van maaiveld tot 1 meter diep) binnen het op de kaart hieronder oranje gekleurde gedeelte aan de maximale waarde wonen. Het groen gekleurde gedeelte voldoet wat betreft de bovengrond aan de achtergrondwaarde.

Bron: Nota Bodembeheer gemeente Rheden, 31 mei 2011

Activiteiten die de bodem bedreigen Op het volgende linker kaartje staan de locaties in groen weergegeven waar op basis van globaal historische onderzoek van de in het verleden verleende Hinderwet- en bouwvergunningen van verwacht wordt dat de bodem verontreinigd is of waar al bodemonderzoek is uitgevoerd. In rood staan de locaties weergegeven waar op basis van globaal historisch onderzoek verwacht wordt dat de bodem sterk verontreinigd is. Of er op de rode locaties daadwerkelijk sprake is van bodemverontreiniging, is, tenminste bij de gemeente, niet bekend.

Verontreinigde locaties Van de locaties waar bodemonderzoek is uitgevoerd zijn de meeste onderzoeken afgerond. In het plangebied zijn 3 locaties gelegen waar op enig moment nog vervolg onderzoek nodig is. Deze locaties staan weergegeven op het rechter kaartje. Overigens is steeds de gehele locatie aangegeven. Het kan 14

Toelichting (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022 echter goed zijn dat slechts op een klein deel van de locatie vervolgacties moeten plaatsvinden. De overgenomen bouwmogelijkheden zijn in het kader van het geldende bestemmingsplan beoordeeld, sindsdien hebben zich geen ontwikkelingen voorgedaan die aanleiding geven om een bodemonderzoek te vragen.

Bron: Gemeentelijk bodeminformatiesysteem

Grondwater Tijdens de stuwing in de ijstijd zijn grondlagen dakpansgewijs over elkaar geschoven. Sommige lagen zijn kleihoudend. Deze kleischotten houden het grondwater tegen. Aan de randen van de Veluwe kunnen boven grotere aaneengesloten slecht doorlatende lagen schijngrondwaterspiegels ontstaan, waarvan het water niet in direct contact staat met het eigenlijke grondwater. Verreweg de meeste beken op de Zuid-Veluwe worden gevoed vanuit die schijngrondwaterspiegels. Voor het plangebied geldt dat bij de gemeente geen schijngrondwaterspiegels bekend zijn, maar de aanwezigheid ervan kan ook niet worden uitgesloten. In de zuidelijke rand kan af en toe grondwater bovengronds uittreden (omgeving Laakweg). Dit wordt vermoedelijk veroorzaakt door de sterke terreinhelling ter plaatse en het fluctuerende grondwaterstand in de helling van de achterliggende Veluwezoom meestal in combinatie met hoge waterstanden in de IJssel. De rand van Rheden dorp ligt in de zogenaamde grondwaterfluctuatiezone. Deze zone is door de provincie in kaart gebracht en staat onder invloed van de Veluwe. In deze zone kan de grondwaterstand fluctueren tussen bijna aan maaiveld tot enkele meters onder maaiveld. Klimaatverandering zal de kans op hoge grondwaterstanden in deze zone verhogen.

Bodembeschermingsgebied Het centrum van Rheden ligt niet in een bodembeschermingsgebied bedoeld voor de winning van grondwater.

Toelichting (concept)

15

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

2.4.3

Archeologie

In het plangebied zijn enkele archeologische vondsten gedaan en diverse locaties bekend waar in de bodem archeologische relicten kunnen worden verwacht (zie de met een catalogusnummer aangeduide plaatsen op onderstaande uitsnede van de archeologische vindplaatsen- en verwachtingskaart behorende bij RAAP-rapport 2534). Rondom deze locaties wordt aangenomen dat de kans op (verdere) vondsten groter is. Voor het hele gemeentelijke grondgebied is de verwachting op archeologische relicten reeds in kaart gebracht en is de bescherming geregeld in een geldend bestemmingsplan. Deze bescherming is ongewijzigd overgenomen in dit plan.

16

Toelichting (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

2.4.4

Niet-gesprongen explosieven

Uit het in 2017 opgestelde 'Vooronderzoek conventionele explosieven uit de Tweede Wereldoorlog' blijkt dat er in de gemeente Rheden een aantal verdachte gebieden voorkomen waar het mogelijk is dat nog niet gesprongen explosieven uit de Tweede Wereldoorlog aanwezig zijn. Er ligt geen verdacht gebied binnen het plangebied van dit bestemmingsplan.

2.4.5

Leidingen

Binnen het plangebied ligt geen hogedruk-gasleiding of andere relevante leiding waarvoor in het bestemmingsplan een regeling moet worden opgenomen.

Conclusie Uit vorenstaande volgt dat het aspect bodem (en explosieven) geen belemmering vormt voor het vaststellen van onderhavig bestemmingsplan

2.5

Openbare ruimte

In de beleving van het plangebied overheerst het dorpse karakter tot uitdrukking komende in rustige woonstraten met een groen karakter. Het omringende landschap is sterk bepalend voor het karakter van zowel de gemeente als ook het dorp Rheden. In hoofdstuk 4 wordt nadere aandacht besteed aan de gemaakte keuzes op dit gebied en de onderbouwing daarvan. 2.5.1

Verkeer

In het Verkeersveiligheidsplan zijn de Oranjeweg, Havelandseweg, Apollostraat, Laakweg en Arnhemsestraatweg aangewezen als hoofdwegen. Het openbaar vervoer maakt gebruik van deze hoofdstructuur. Later is de functie van de Arnhemsestraatweg teruggebracht tot erftoegangsweg (60km/uur zone). De Oranjeweg, Havelandseweg, Apollostraat, Laakweg en Arnhemsestraatweg, aangevuld met de

Toelichting (concept)

17

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022 Groenestraat en het fietspad langs de IJssel vormen de hoofdroutes voor fietsverkeer. De hoofdontsluitingen voor het autoverkeer gaan geheel om de historische kern van Rheden heen. De trein heeft ten noorden van het plangebied nabij de Groenestraat een station aan de spoorlijn Arnhem-Zutphen. Het betreft geen intercity-station, maar een station waar alleen sprinters stoppen. 2.5.2

Groen

Rheden heeft in zijn algemeen een groen karakter, gevormd door het particuliere groen in de woonwijken, het zicht op de Veluwe en het vele groen in het buitengebied, dat het dorp omringt. Echter in het dorp zelf is sprake van een beperkt aantal grotere groenplekken. Mede als gevolg van zijn centrumfunctie kenmerkt Rheden-Centrum zich door een meer stenige omgeving. Het aanwezige groen bestaat uit groenaccenten, bomen en particulieren tuinen. 2.5.3

Water en riolering

In het plangebied zijn geen beken of ander oppervlaktewater aanwezig. Voor het bebouwde gebied van Rheden geldt dat de waterhuishouding in eerste instantie gericht is op het voorkómen van (grond)wateroverlast. Overtollig hemelwater wordt via straatkolken en leidingen afgevoerd. Op een aantal locaties wordt het overtollige hemelwater afgevoerd via een afzonderlijk hemelwaterriool. Dit hemelwater infiltreert op diverse plaatsen in de bodem of voert af naar de uiterwaarden van de IJssel. In Rheden heeft het rioolstelsel drie riooloverstorten op De Laak. De riooloverstorten lozen bij hevige regenval het teveel aan rioolwater op het oppervlaktewater. Het ingezamelde afvalwater in het plangebied voert af naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie van het waterschap die het effluent uiteindelijk loost op de IJssel. Zware regenval leidt soms tot ondergelopen wegen in het zuidelijke deel van het dorp (omgeving IJsselsingel-Laakweg). Door de klimaatverandering kan deze situatie zich vaker gaan voordoen. 2.5.4

Spelen

Speelvoorzieningen zijn van belang voor een gezonde fysieke, mentale en sociale ontwikkeling van kinderen. Daarom is in de beleidsnota Spelen 'Rheden meer om te spelen' het uitgangspunt opgenomen om 3% speelruimte te realiseren/gerealiseerd te houden per hectare uitgegeven bebouwd gebied. Deze 3% wordt ook in het dorp Rheden gehaald inclusief het centrum. Door deze centrumfunctie en de beperkte openbare ruimte zijn gronden binnen het plangebied minder geschikt voor de aanleg van speelvoorzieningen. 2.5.5

Natuur

Rheden (en Rheden-Centrum) ligt op een korte overgangszone van het dichte bosgebied van de Veluwe en de uiterwaarden van de IJssel. Zowel de Veluwe als de uiterwaarden van de IJssel zijn aangewezen als Natura 2000-gebieden in verband met het voorkomen van internationaal belangrijke habitats en soorten. Doordat het plangebied omgeven wordt door waardevol natuurgebied, of agrarisch gebied met landschappelijke- en natuurwaarde, is het aannemelijk dat beschermde soorten voor komen in het gebied. Bij nieuwe ontwikkelingen dient onderzocht te worden welke significante gevolgen dit heeft voor de aanwezige beschermde soorten en/of hun leefomgeving. Binnen het plangebied is overigens relatief weinig groen aanwezig.

2.6

Wonen

In algemene zin zal in Rheden rekening moeten worden gehouden met een: Stabilisatie van het aantal inwoners; Lichte groei van het aantal huishoudens; Vergrijzende bevolking;

18

Toelichting (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022 Afname van grotere huishoudens; Groei van eenpersoonshuishoudens. Er wordt niet voorzien in een verruiming van de woning-/bouwcapaciteit in het plangebied.

2.7

Economische activiteiten

Het plangebied omvat het winkelgebied in het centrum van Rheden waar veel economische activiteiten worden ondernomen. Het winkelgebied strekt zich met name uit langs de Groenestraat tussen de Dorpsstraat in het zuiden en tot bijna aan de Koningsweg in het noorden. De winkelfunctie strekt zich enigszins uit in de aangrenzende straten, waaronder Dorpsstraat, Steenbakkersweg, de Schoolweg, Veerweg en Arnhemseweg. In het centrum vindt men winkels, horecagelegenheden waaronder restaurants, eetcafé's, cafetaria's, kantoren, persoonlijke dienstverlening zijn gevestigd in het winkelgebied van het centrum van Rheden. De weekmarkt vindt plaats aan Dorpsstraat op zaterdagochtend. Ook aan huis worden bedrijven en beroepen uitgeoefend, maar de omvang hiervan is beperkt vanwege het lage aantal grondgebonden woningen in het gebied.

2.8

Nieuwe ontwikkelingen

Niet geëffectueerde bouwrechten worden gerespecteerd en overgenomen in het voorliggende plan, zij zijn ruimtelijk passend. Het zijn geen nieuwe ontwikkelingen als bedoeld in deze paragraaf. De mogelijkheden uit de geldende bestemmingsplannen zijn overgenomen waarbij een actualisering heeft plaatsgevonden naar nieuwe (digitale) standaarden en eerdere afwijkingen zijn verwerkt in het nieuwe planologische kader. In dit bestemmingsplan zijn geen nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen opgenomen. Om later eventuele ontwikkelingen mogelijk te maken, die niet met dit bestemmingsplan worden meegenomen, zou te zijner tijd nog een afzonderlijke planologische procedure kunnen worden gevolgd. De eigenaren van de Albert Heijn willen deze uitbreiden. Hiervoor wordt een aparte procedure gevolgd. Dit gebied is uit het plangebied gelaten.

Toelichting (concept)

19

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Hoofdstuk 3

Beleidskaders

In dit hoofdstuk komt vooral het ruimtelijke beleid aan de orde. Bij de beoordeling van de haalbaarheid in Haalbaarheid en afweging wordt ingegaan op specifiek beleid.

3.1

Rijk

Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Op 11 september 2020 is de structuurvisie ‘Nationale Omgevingsvisie (NOVI)’ vastgesteld. De NOVI biedt een langetermijnperspectief op de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland tot 2050. Met de NOVI geeft het kabinet richting aan de grote opgaven die het aanzien van Nederland de komende dertig jaar ingrijpend zullen veranderen. Denk aan het bouwen van nieuwe woningen, ruimte voor opwekking van duurzame energie, aanpassing aan een veranderend klimaat, ontwikkeling van een circulaire economie en omschakeling naar kringlooplandbouw. Alles met zorg voor een gezonde bodem, schoon water, behoud van biodiversiteit en een aantrekkelijke leefomgeving. Met de NOVI benoemt het Rijk nationale belangen, geeft het richting op de vier prioriteiten en helpt keuzes maken waar dat moet. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Het Besluit algemene regels ruimtelije ordening (Barro) voorziet in de juridische borging van het nationaal ruimtelijk beleid. Het bevat regels die de beleidsruimte van andere overheden ten aanzien van de inhoud van ruimtelijke plannen inperken, daar waar nationale belangen dat noodzakelijk maken.

Het plangebied bevat geen onderdelen die in het kader van het Barro relevant zijn, met uitzondering van een deel van het plangebied dat valt onder de Beleidslijn Grote Rivieren en dat in het Barro is aangeduid als gebied met bergend regime. Voor de bescherming van de waterhuishoudkundige functie is een dubbelbestemming opgenomen in het bestemmingsplan. Het ruimtelijke beleid is op rijksniveau verwoord in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) die op 13 maart 2012 in werking is getreden. In de SVIR zijn diverse beleidsnota's geactualiseerd en geïntegreerd, waaronder de nota Ruimte uit 2006 en de nota Mobiliteit. In de SVIR schetst het rijk de ambities voor concurrentiekracht, bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid tot 2040 (lange termijn) en doelen, belangen en opgaven tot 2028 (middellange termijn). De uitwerking van de Ecologische hoofdstructuur, welke in onderhavig verband van belang zou kunnen zijn, vindt plaats via de provincies. Dit aspect komt in hoofdstuk Haalbaarheid en afweging aan de orde. Ladder duurzame verstedelijking Door het Rijk is de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Doel van de ladder is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. De ladder beoogt een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij ruimtelijke en infrastructurele besluiten.

Op 1 oktober 2012 is het Besluit ruimtelijke ordening gewijzigd en is de ladder voor duurzame verstedelijking daarin als procesvereiste opgenomen. Op 1 juli 2017 is het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) gewijzigd, waarbij een nieuwe laddersystematiek geldt. De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien. Dit aspect komt aan de orde in hoofdstuk 5 Haalbaarheid en afweging.

3.2

Provincie

De Omgevingsvisie Gaaf Gelderland en de hierop gebaseerde Omgevingsverordening is vastgesteld door Provinciale Staten op 19 december 2018 en is in werking getreden op 1 maart 2019. In de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland staat een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland

20

Toelichting (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022 centraal. Voor een zestal thema's zijn ambitities geformuleerd: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

energietransitie klimaatadaptatie circulaire economie biodiversiteit bereikbaarheid vestigingsklimaat woon- en leefomgeving.

In de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland is daarnaast aangegeven welke zaken vanuit de Omgevingsvisie 2014 worden gecontinueerd. In de Omgevingsverordening Gelderland is het ruimtelijke beleid zoals dat in de omgevingsvisie van de provincie is verwoord, deels verankerd. De inzet van de verordening als juridisch instrument om de doorwerking van het provinciaal beleid af te dwingen is beperkt tot die onderdelen van het beleid waarvoor de inzet van algemene regels noodzakelijk is om provinciale belangen veilig te stellen of om uitvoering te geven aan wettelijke verplichtingen. Deze verordening is bindend voor de gemeente.De omgevingsverordening wordt regelmatig geactualiseerd. Voor onderhavig plan is gebruik gemaakt van de op 31 maart 2021 vastgestelde versie. Over detailhandel wordt gesteld dat een bestemmingsplan detailhandel op een perifere locatie alleen mogelijk mag maken als dit past binnen het vigerende Regionaal programma werklocaties. Als een ontwikkeling niet past binnen het vigerende Regionaal programma werklocaties, kan een bestemmingsplan vooruitlopend op de eerstvolgende actualisatie detailhandel op een perifere locatie toch mogelijk maken onder enkele voorwaarden, zoals dat er aantoonbaar regionale afstemming heeft plaatsgevonden over deze ontwikkeling.

Verder is een specifieke vestiging van een detailhandelsvoorziening op een perifere locatie alleen mogelijk als deze voorziening vanwege specifieke ruimtelijke eisen - of veiligheidseisen binnenstedelijk moeilijk inpasbaar is. Dit is onderdeel van het verstedelijkingsbeleid, zoals aangegeven in de Omgevingsvisie. Het doel van het beleid is het behoud van een evenwichtige en toekomstbestendige detailhandelsstructuur in Gelderland die bijdraagt aan de vitaliteit van steden en dorpen. De positie van de bestaande winkelgebieden staat centraal. Het vernieuwen en aanpassen van bestaande winkelgebieden aan een afnemende vraag naar winkels en nieuwe marktontwikkelingen heeft prioriteit. De vestiging van een supermarkt is slechts toegestaan binnen of aansluitend aan een winkelcentrum. Afwijken kan in bijzondere gevallen indien onderbouwd wordt dat vestiging in een winkelcentrum redelijkerwijs niet mogelijk is. Het doel van de regel is het vitaal houden van bestaande winkelcentra en de beschikbaarheid en bereikbaarheid van detailhandelsvoorzieningen te garanderen. In de meeste gevallen zijn supermarkten ruimtelijk goed in te passen in winkelcentra. Er zijn echter gevallen denkbaar waar redelijkerwijs geen ruimte geschikt of geschikt te maken is voor de vestiging van een supermarkt in een winkelcentrum.

In die gevallen wordt een vestiging van een supermarkt toegestaan op een locatie net buiten een centrum of op een goed ontsloten plek (ook voor langzaam verkeer) in een dorp of woonwijk. Dit sluit aan bij het beleid van de gemeente voor het centrum Rheden. Een nieuwe supermarkt is overigens niet aan de orde. Over 'kantoren' wordt in de omgevingsverordening gesteld dat nieuwe zelfstandige kantoorvestigingen alleen mogelijk worden gemaakt voor zover die past binnen het Regionaal Programma Werklocaties. Regionale afstemming is niet verplicht als het gaat om zelfstandige kantoren met een lokaal vestigingsgebied.

Toelichting (concept)

21

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Milieu Het onderdeel milieu van de Omgevingsverordening geeft geen aanleiding voor opmerkingen ten aanzien van deze locatie.

3.3

Regio

Woonagenda Arnhem e.o. 2017-2027 In maart 2018 is de subregionale Woonagenda Arnhem e.o. 2017-2027 vastgesteld. De subregio Arnhem en omstreken bestaat uit de gemeenten Arnhem, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rozendaal en Rheden. De kwantitatieve behoefte blijft onderdeel van de overweging en argumentatie bij nieuwbouwprojecten, maar er wordt met name afgestemd op de kwaliteit. In de subregio mogen tot en met 2026 13.500 woningen toegevoegd worden, waarvan circa 650 in Rheden. Nieuwe initiatieven worden getoetst aan de behoefte, ook voor bijzondere doelgroepen. Er wordt getoetst aan ambities op het gebied van duurzaamheid en levensloopbestendigheid, hergebruik van bestaand vastgoed, herontwikkeling van rotte plekken, levert het een bijdrage aan een gevarieerde wijkopbouw, vroegtijdige betrokkenheid doelgroepen/woonconsument, inbreiding gaat voor uitbreiding, en eventueel de beoordeling van financieel of juridische gevolgen. Woningbouwplannen met meer dan 10 woningen worden afgestemd met de andere gemeenten in de subregio. Zo voorkomen we overaanbod in een bepaald segment en realiseren we een evenwichtige woningvoorraad. In het plangebied is de bouw van woningen niet aan de orde.

3.4

Waterschap

Het waterschap heeft de zorg voor de waterkeringen, is verantwoordelijk voor het grond- en oppervlaktewater in het landelijke gebied en in het stedelijk gebied voor het oppervlaktewater. Daarnaast heeft het waterschap als taak het zuiveren van het afvalwater. In de Keur geeft het waterschap regels ten aanzien van waterkeringen en oppervlaktewateren. In de Legger geeft het waterschap de gewenste staat van de watergangen en waterkeringen aan. Het plangebied is gelegen binnen het beheergebied van waterschap Rijn en IJssel. In het Waterbeheerplan 2016-2021 geeft het waterschap haar doelen aan, zoals ze deze heeft verwoord in de Watervisie 2030 (uit 2013). Voor het bestemmingsplan is van belang dat nieuwe ontwikkelingen en de benodigde ruimte voor waterbeheer op elkaar worden afgestemd. Het beleid van het waterschap is binnen het watertoetsproces meegewogen.

3.5

Gemeente

Voor onderhavig plangebied is het volgende gemeentelijke beleid van belang. Structuurvisie De structuurvisie voor Rheden, met als titel 'Mijn dorp van morgen', is vastgesteld door de gemeenteraad op 23 september 2014. De structuurvisie maakt ruimtelijke keuzes voor de toekomst en geeft een koers aan richting 2030. De structuurvisie is ontwikkeld met inbreng van het Rhedens Dorpsbelang, ondernemers, maatschappelijke organisaties en individuele inwoners. De visie zal uiteindelijk, samen met de structuurvisies voor de rest van de gemeente worden gebundeld in een overkoepelende visie. De gemeente streeft ernaar dat het in Rheden prettig wonen is voor iedereen en dat het aantrekkelijker wordt voor toeristen om Rheden te bezoeken. Voor het centrumgebied is de ambitie vooral het behoud

22

Toelichting (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022 van karakteristieke bebouwing en behoud van functies. Hiervoor is het gewenst de dynamiek in het gebied te vergroten. Dit wil de gemeente bereiken door in het centrumgebied voorzieningen te concentreren die een bepaalde dynamiek genereren, en door het mogelijk maken van evenementen en verblijfsrecreatie. Daarnaast is beperking van sluip/vrachtverkeer in het centrumgebied gewenst om rust te brengen in de verkeerssituatie. De entrees van het centrumgebied zouden meer moeten uitnodigen om het gebied te bezoeken. Met name de entree bij de kruising Groenestraat-Veerweg vraagt in dat opzicht om een impuls. Daarnaast zou bij de locatie Groenestraat 75/77 een nieuwe ontwikkeling welkom zijn met hoofdfunctie horeca, in relatie met het nabijgelegen plein, of voorzieningen of detailhandel. Aan de Schoolweg bevinden zich twee transportbedrijven. Bij een eventuele herontwikkeling streeft de gemeente naar een bestemming die recht doet aan de centrumfunctie van het gebied.Het is niet zo dat de bedrijven, qua milieu en verkeersbewegingen en dergelijke, als onaanvaardbaar op deze locatie worden beoordeeld. In het voorliggende bestemmingsplan is in de centrumbestemmingen een regeling voor evenementen opgenomen. Aansluitend op de structuurvisie is verder de Detailhandelsstructuurvisie vertaald, zie hiervoor de volgende paragraaf.

Het voorliggende bestemmingsplan is een actualiseringsplan. Voor nieuwe ontwikkelingen zal een aparte procedure gevolgd moeten worden.

Detailhandel De gemeenteraad heeft in 2017 de Detailhandelsstructuurvisie Dieren, Rheden en Velp "Kiezen voor eigen Kwaliteit", vastgesteld. Deze wordt hieronder beschreven. Binnen de detailhandel is de afgelopen pakweg 10 jaar sprake van een sterke dynamiek. Veranderingen van consumentengedrag hebben geleid tot grote winkelvestigingen in de periferie. Internet heeft als aankoopkanaal een fors marktaandeel op de fysieke winkels veroverd. Daarnaast zijn, mede als gevolg van de afgelopen economische recessie, prijzen gedaald en marges gezakt. Consumenten hebben zich meer gericht op lage prijzen waardoor nieuwe formules voet aan de grond hebben gekregen. Een aantal winkelformules en zelfstandige ondernemers hebben bovenstaande transformatie niet kunnen bijbenen met leegstand als gevolg. Door de nog steeds toenemende mobiliteit schromen consumenten niet naar andere soms verafgelegen winkelgebieden te trekken om daar te winkelen. Consumenten zoeken niet alleen een aankoopplaats (dat kunnen ze voor veel producten ook op internet vinden), maar zoeken ook een aangename omgeving. Parkeervoorzieningen, de aanwezigheid van (dag)horeca en de omgevingskwaliteit spelen hierin, naast het aanbod van winkels zelf, een belangrijke rol. Winkelgebieden worden hierdoor meer dan vroeger elkaars concurrent.

Met name winkelgebieden in kleine en middelgrote plaatsen dienen zich te onderscheiden om consumenten aan zich te blijven binden. Dit kan onder anderen door meer beleving te bieden (bijvoorbeeld in de vorm van aanwezige horeca of Leisure, een historische omgeving of een onderscheidend aanbod). Bij de keuze voor het doen van de dagelijkse boodschappen is het bieden van gemak en snelheid meer dan ooit van belang. trekken consumenten uit de regio. Rheden is qua grootte de derde kern binnen de gelijknamige gemeente. Het centrum van Rheden strekt zich uit langs de Groenestraat en directe omgeving. In dit gebied zijn de meeste detailhandelsvoorzieningen en overige voorzieningen gevestigd. De historische kerk ligt enigszins afzijdig van dit gebied. Ook het station ligt excentrisch ten opzichte van het centrum. De trekkers in het centrum zijn twee supermarkten, Albert Heijn en Supercoop. Buiten het centrumgebied ligt enige verspreide detailhandel, waaronder de derde supermarkt (Dekamarkt) aan de Arnhemseweg. De horeca ligt verspreid over het dorp met enkele terrasjes in het centrum. Ten tijde van vaststelling van de Detailhandelsstructuurvisie beschikte Rheden over 57 winkel- en horecavestigingen met circa 7.500 m² vloeroppervlak (wvo), waarvan circa 5.000 m² in het centrumgebied (Bron: Locatus 2016, en stonden 8 verkooppunten leeg met een totale oppervlakte van circa 855 m².

Toelichting (concept)

23

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Winkels op gebied van dagelijkse artikelen (food & persoonlijke verzorging) zijn goed vertegenwoordigd in het centrum. Uitgezonderd de doe-het-zelf branche en media kent iedere andere branche in vergeleken met referentieplaatsen een ondervertegenwoordiging. De leegstand in Rheden ligt qua winkelvloer met circa 15% ver boven het gemiddelde van in omvang vergelijkbare plaatsen (10%). De kern Rheden, met een authentiek dorps karakter, beschikt over het kleinste winkelgebied van de drie kernen en is voornamelijk gericht op de eigen inwoners. De winkelstraat wordt gedomineerd door de aanwezige supermarkten. Ondanks de herbestrating van de Groenestraat oogt het winkelgebied sleets. Dit wordt met name veroorzaakt door achterblijvend onderhoud aan de panden. Door het beperkte verzorgingsgebied en een incompleet aanbod, hebben buiten de supermarkten de winkels het economisch gezien, net als in vele andere kernen van deze omvang, zichtbaar moeilijk. Het kernwinkelgebied van Rheden bevindt zich voornamelijk langs de Groenestraat en directe omgeving. Voor behoud van koopkracht op langere termijn wordt versterking van de eigen kwaliteit en bovenstaand onderscheidend vermogen per kern noodzakelijk geacht. Voor een groot deel is dit een zaak van de (collectieve) ondernemers en pandeigenaren.

Het effect van het toerisme op de omzetmogelijkheden voor de reguliere detailhandel slechts beperkt van omvang. Wel biedt het toerisme mogelijk kansen voor leegstaande winkelpanden om met een specifiek daarop afgestemde invulling tot een rendabele exploitatie te kunnen komen. Dit vraagt om winkelgebieden, die voldoende kwaliteit en beleving bieden om de toerist te kunnen trekken en vast te houden. Als uitgangspunt voor toekomstig detailhandelsbeleid voor Rheden moet gestreefd worden naar een meer compact, aaneengesloten en meer attractief winkelgebied. Gelet op de ontwikkelingen binnen de detailhandel en de verwachte verdere druk op exploitatiemogelijkheden van de bestaande detailhandel wordt voorgesteld het kernwinkelgebied van het centrum te beperken tot de Groenestraat (van de kruising met de Dorpsstraat tot aan de splitsing). Het deel van de Groenestraat vanaf de splitsing tot de kruising met de Arnhemseweg/Veerweg wordt aangewezen secundair winkelgebied. Winkels dienen zich in principe binnen het kernwinkelgebied te vestigen. Functiewijziging van winkels naar wonen of niet op consumenten gerichte dienstverlening in het kernwinkelgebied wordt niet voorgestaan, terwijl dit in het secundair winkelgebied wel tot de mogelijkheid zou moeten behoren. Zie volgende afbeelding voor de ligging winkelgebied, kernwinkelgebied en secundair winkelgebied van Rheden.

Bij een eventuele nieuwe of uit te breiden winkellokaties buiten het kernwinkelgebied moet een

24

Toelichting (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022 'effectenrapportage worden opgesteld. In die effectenrapportage moet worden aangetoond dat deze niet binnen het kernwinkelgebied (of in tweede instantie binnen het secundaire winkelgebied) gerealiseerd kunnen worden en dat vestiging hiervan buiten deze gebieden niet leidt tot een duurzame ontwrichting van de detailhandelsstructuur. Dergelijke nieuwe locaties kunnen alleen worden gerealiseerd in het secundaire winkelgebied als hieraan wordt voldaan. Momenteel is binnen het winkelgebied van Rheden de horeca slechts marginaal aanwezig. Bestaande terrassen worden overdag niet/nauwelijks gebruikt. Voor de beleving van het centrum van Rheden te versterken en de verblijfsduur te verlengen is verbreding en verdieping van de daghoreca in of direct nabij (met zicht op de kerk) het kernwinkelgebied aan te bevelen. Ook op het aantrekken en vasthouden van toeristen heeft dit een positieve invloed. Hierbij wordt met name gedacht aan (dag)horeca in de vorm van bijvoorbeeld een grand-café, lunchroom of brasserie. Middels versterking van de horeca, aanpakken van de leegstand en een kwalitatieve opwaardering van de panden/luifels etc., krijgt de beleving van het centrum een forse impuls. Rheden wordt daarmee ook voor de toerist aantrekkelijker om te verblijven.

Gelet op de Detailhandelsstructuurvisie worden de bestemmingen in het plangebied aangesloten op de indeling in kernwinkelgebied, secundair winkelgebied en overige winkelgebied. Ook wordt een binnenplanse afwijkingsmogelijkheid voor horeca opgenomen in de regels. Zie 4.2 Toedeling bestemmingen.

Gevelvisie en -fonds Winkelgebieden De winkelgebieden van Velp, Rheden en Dieren moeten hun voorzienende functie behouden. De verblijfskwaliteit en belevingswaarde moet worden vergroot onder andere door het verbeteren van de uitstraling van de gevels en panden. Dit heeft een positief effect op de vitaliteit van de winkelgebieden en daarmee op de woon- en leefkwaliteit van het dorpen. De vitaliteit van de winkelgebieden in de drie grootste kernen van de gemeente Rheden (Velp, Rheden en Dieren) staat onder druk. Ontwikkelingen zoals een toename van internetaankopen, gewijzigd consumentengedrag en ontwikkelingen binnen de retailsector zorgen onder andere voor een verschraling van het winkelaanbod en leegstand in de winkelcentra. In de detailhandelsstructuurvisie is beleid geformuleerd hoe de winkelgebieden toekomstbestendig kunnen blijven. In de structuurvisies voor Velp en Rheden (de structuurvisie voor Dieren is nog in ontwikkeling) is bovendien gesteld dat het verblijfsklimaat van de winkelgebieden onder druk staat. Uit de verschillende visies komt onder andere naar voren dat de matige uitstraling van de winkelcentra en de winkelpanden in de winkelgebieden de verblijfskwaliteit negatief beïnvloed. De 'beleving' van winkelgebieden is van grote invloed op het economisch perspectief ervan. Het Gevelfonds in onder andere de gemeente Apeldoorn blijkt een groot succes te zijn.

Veel winkelpuien krijgen hun (historische) karakter terug en daarmee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan een aantrekkelijker en karakteristiek winkelgebied. Met het opstellen van een inspirerende beeldkwaliteitsvisie sturend op het herstel van de gevels van winkelpanden en daaraan gekoppeld een gevelfonds stimuleren we om de fysieke uitstraling van de gevels in de winkelgebieden een impuls te geven, zodat de ruimtelijke kwaliteit toeneemt en het verblijfsklimaat verbetert. Dit levert een bijdrage aan de belevingswaarde in de winkelgebieden en vitaliteit van de winkelgebieden in algemene zin. Voor de winkelgebieden voor Velp, Rheden en Dieren (zoals geformuleerd in de detailhandelsstructuurvisie van 2017) is een globaal beeldkwaliteitskader ontwikkeld waarin beeldend inspirerende suggesties worden geformuleerd hoe de uitstraling van gevels in de winkelgebieden kan worden verbeterd zodat zij meer recht doen aan de gebiedskarakteristieken, de historische context en de historie van de objecten. Dit beeldkwaliteitskader is een wervend en prikkelend document waaruit winkeliers en pandeigenaren inspiratie kunnen putten over hoe de gevels een ruimtelijke impuls krijgen. Om dit te stimuleren koppelen we hieraan de mogelijkheid voor een financiële impuls die beschikbaar is uit het zogenaamde gevelfonds.

De voorwaarden om in aanmerking te komen zijn gekoppeld aan het beeldkwaliteitskader. Het rommelige aanzicht van veel winkelpuien in de gemeente Rheden is een dissonant. De grote historische kwaliteiten op dit terrein kunnen veel beter benut worden

Toelichting (concept)

25

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Op 7 juli 2018 heeft het college de Bouwstenen en Regeling behorende bij het Gevelfonds Rheden 2018 vastgesteld.

Beleidsnotitie Bouwen op achterreinen in de gemeente Rheden Op 30 maart 2021 heeft de gemeenteraad de beleidsnotitie 'Bouwen op achterterreinen in de gemeente Rheden' vastgesteld. Dit biedt een afwegingskader voor het bouwen van woningen op achterterreinen. Dit geeft aan wanneer de gemeente in beginsel mee wil werken hieraan. Het onderhavige bestemmingsplan betreft een actualiseringsplan waarin geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk worden gemaakt. De beleidsnotitie is wel het kader bij initiatieven die niet in het bestemmingsplan passen.

Cultuurhistorisch erfgoed Erfgoed gaat over menselijke sporen uit het verleden die zichtbaar en tastbaar zijn in het heden. Dat kunnen voorwerpen zijn, archeologische vondsten, archieven, en gebouwde en groene monumenten zoals landgoederen, begraafplaatsen en landschappen. Maar ook bepaalde gebruiken, verhalen en gewoonten horen erbij. De gemeenteraad heeft op 30 mei 2017 de Erfgoednota 'Verbindend Verleden' vastgesteld. Daarin is het erfgoedbeleid over de jaren 2012-2016 geëvalueerd en is het beleid voor de periode 2017-2021 geformuleerd. Omdat de evaluatie geen aanleiding gaf om het eerder ingezette beleid fundamenteel te wijzigen, is besloten om het beleid te actualiseren: dezelfde visie dus, maar met nieuwe plannen in de nieuwe uitvoeringsagenda. Daarin zijn zoveel mogelijk erfgoedwensen verwerkt die in het kader van de totstandkoming van de nota zijn verzameld. In de nota is bepaald dat het cultuurhistorische erfgoed van cruciaal belang is voor de ruimtelijke en sociale karakteristiek van de gemeente Rheden. Allereerst gaat het om het in goede staat doorgeven van cultuurhistorisch erfgoed aan volgende generaties. Daarnaast willen wij ons erfgoed inzetten als (hulp-)motor om de economische, sociale en klimatologische doelen te bereiken en te dienen als verbindende schakel tussen gemeente-brede beleidsdoelstellingen.

Met een proactieve houding wordt geprobeerd het voor eigenaren aantrekkelijk(er) te maken om hun erfgoed te behouden. De visie is voor de verschillende delen van het erfgoed (landschap, archeologie, bouwkunst en de verhalen) uitgewerkt in de volgende thema's: behoud en ontwikkeling kennis vermeerderen en delen promotie en beleving De gemeenteraad heeft in 2008 de archeologienota 'Uitgediept' vastgesteld. Hierin is een aantal beleidsvoornemens ten aanzien van archeologie verwoord. Archeologie wordt op grond van deze nota voortaan beschermd via de bestemmingsplannen. In 2013 heeft de gemeenteraad de geactualiseerde archeologische verwachtings- en beleidskaarten met toelichting die bij de nota horen vastgesteld. Deze kaarten dienden als basis voor het geldende bestemmingsplan 'Parapluplan Archeologie Rheden 2013 en aanpassing regeling Buitenplaatsen'. De archeologische bepalingen uit dat bestemmingsplan zijn in onderhavig bestemmingsplan verwerkt. Of een vondst van archeologische resten uiteindelijk moet leiden tot behoud van deze resten of een opgraving wordt door burgemeester en wethouders bepaald op basis van het advies van de regioarcheoloog die zijn advies opstelt aan de hand van de in de archeologienota uitgewerkte selectiemethode.

De regeling via het bestemmingsplan laat onverlet dat mogelijke (toevals-)vondsten bij het verrichten van werkzaamheden in de bodem altijd zijn beschermd. Er geldt een (onmiddellijke) meldingsplicht bij het vinden van (mogelijke) waardevolle zaken.

Milieuzonering In de Nota Milieuzonering Rheden 2015 die op 26 mei 2015 door de gemeenteraad is vastgesteld, is

26

Toelichting (concept)

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022 vastgelegd hoe de gemeente omgaat met milieuzonering. De hoofdlijn is als volgt. Ten aanzien van dit aspect wordt de VNG-uitgave Bedrijven en Milieuzonering gehanteerd. In nieuwe situaties wordt getoetst aan de richtafstanden. Afwijken van die afstanden is mogelijk mits gemotiveerd (met een onderzoek). In het kader van een goede ruimtelijke ordening worden ook bestaande situaties beoordeeld. Bestaande bedrijven worden in principe zo bestemd dat zij ten minste kunnen blijven functioneren. Tenzij sprake is van een milieuknelpunt en bedrijfsbeëindiging is gewaarborgd.

Bodemkwaliteit De nota Bodembeheer en de achterliggende bodemkwaliteitskaart zijn op 31 mei 2011 door de gemeenteraad vastgesteld. Op de bodemkwaliteitskaart is de mate van diffuse bodemverontreiniging aangegeven. Deze diffuse bodemverontreiniging is niet toe te wijzen aan een specifieke bron zoals een tankstation of een smederij. In de nota Bodembeheer is vastgelegd hoe met deze diffuse bodemverontreiniging dient te worden omgegaan. Inmiddels is de nota en bodemkwaliteitskaart geactualiseerd (6 juni 2017). De wijze waarop met bodemverontreiniging wordt omgegaan bij het opstellen van bestemmingsplannen is door de gemeenteraad op 26 mei 2015, vastgelegd in de Nota standaardplanmethodiek dorpen Rheden 2015. Deze werkwijze is gebruikt bij de beoordeling van de aanvaardbaarheid van de gegeven bestemmingen.

Niet-gesprongen explosieven In opdracht van de gemeente is in 2014 een historisch vooronderzoek uitgevoerd naar de mogelijke aanwezigheid van explosieven afkomstig uit de Tweede Wereldoorlog. Dit onderzoek is in februari 2016 verfijnd. De wijze waarop met de mogelijke aanwezigheid van niet-gesprongen explosieven wordt omgegaan is vastgelegd in de Nota Standaardplanmethodiek dorpen Rheden 2015. In het plangebied zijn geen niet-gesprongen explosieven bekend.

Geluidhinder De Wet geluidhinder stelt regels aan de geluidsbelasting die wordt veroorzaakt door gezoneerde wegen, spoorwegen en industrieterreinen op geluidgevoelige functies in nieuwe situaties. Hoe burgemeester en wethouders in verschillende omstandigheden invulling geven aan hun bevoegdheid om hogere waarden vast te stellen dan de voorkeurswaarde, heeft het college op 27 april 2015 vastgelegd in de Nota Hogere waarden wet geluidhinder Rheden 2015. Een benodigde hogere grenswaarde moet zijn verleend voordat een bestemmingsplan wordt vastgesteld. In het bestemmingsplan worden geen nieuwe geluidsgevoelige bestemmingen toegekend.

Verkeer In het gemeentelijke Verkeersveiligheidsplan uit 2000 wordt een wegcategorisering beschreven voor de kern Rheden bestaande uit stroomwegen, gebiedsontsluitingswegen en verblijfsgebieden. Deze wegcategorisering is nog steeds van toepassing. Verblijfsgebieden zijn of worden ingericht als 30 km/u of 60 km/u zone. Gebiedsontsluitingswegen zijn de wegen binnen de bebouwde kom die hoofdzakelijk een doorstroomkarakter hebben en waar een snelheidslimiet van 50 km geldt. In het plangebied zijn de wegen ingericht als 30 km/u zone. Voor het parkeren vormen de bepalingen uit de Nota Parkeernormen Rheden 2015 de huidige grondslag. Het beleid is vastgelegd bij de vaststelling door de gemeenteraad op 26 mei 2015. In het bestemmingsplan is opgenomen dat voor de parkeernormen getoetst wordt aan de op dat moment geldende parkeernormen. De nu geldende Nota Parkeernormen zijn opgenomen als bijlage bij de plantoelichting.

Toelichting (concept)

27

bestemmingsplan Rheden-Centrum 2022

Groen In het gemeentelijke Groenstructuurplan uit 2002 en de Beleidsnota Bomen uit 2005 is de leidraad dat de groene kenmerken en karakteristieken in de dorpen en deelgebieden worden versterkt. De dorpenroute tussen Velp en Dieren is een belangrijke verbindingsas die zich kenmerkt door een ligging tussen bossen en open landbouwgebieden. Markant zijn de boomlinten die haaks op de dorpenroute zijn gesitueerd. Bomenlanen die vanaf de Veluwe richting IJssel voeren, vormen het bindende element -het raamwerk- in het geheel. Om deze karakteristiek optimaal in stand te houden geldt als uitgangspunt dat langs deze dorpenroute geen rijen laanbomen worden geplant. In het plangebied is de groeiruimte voor de bomen door de aanwezigheid van verharding beperkt . De bomen die in centrum aanwezig zijn staan vooral in particuliere tuinen.

Spelen In 2008 is de Beleidsnota R(h)eden te meer om te spelen 2008 - 2013 vastgesteld. Daarna is op 27 januari 2015 het rapport Evaluatie Speelbeleid vastgesteld. De beleidsnota is een onderdeel van het jeugd- en jongerenbeleid in de gemeente. Het doel is 3% (per hectare uitgegeven gebied) speelruimte te creëren en te behouden voor verschillende doelgroepen (4 - 17 jaar). Daarbij wordt het volgende onderscheid gemaakt: 4 - 14 jaar, hiervoor zijn de speelterreinen en speelvelden bedoeld; 10 - 17 jaar, hiervoor zijn speelvelden als trapvelden, basketbalvelden, skatevoorzieningen en de jongerenontmoetingsplaatsen (jop) bedoeld. Voor alle groepen moeten in de dorpen voorzieningen aanwezig zijn. Afhankelijk van de voorziening (jop of speelplek) wordt overleg gevoerd met diverse belanghebbenden. Door de aanwezigheid van verharding en de beperkte ruimte in het winkelcentrum van Rheden zijn er geen speelvoorzieningen voor jeugd en jongeren.

Wonen Op 30 juni 2015 heeft de raad de Woonvisie 2014-2020 voor de gemeente Rheden vastgesteld. Daarin ligt de focus op kleinschalige en binnen de karakteristiek passende nieuwbouwplannen. Geconstateerd wordt dat bouwen voor de behoefte de inzet is. Daarnaast zal worden ingezet op de aanpak van de bestaande voorraad door middel van woningverbetering en herstructurering teneinde beter aan de toekomstige woningvraag te voldoen. Het gaat om kwaliteitsverbetering van de bestaande woningvoorraad. Op basis van de provinciale huishoudensprognose zullen er in de periode 2017-2027 13.500 woningen bijgebouwd moeten worden in onze subregio. Voor de gemeente Rheden gaat het om 681 woningen. Omdat we de juiste kwaliteit willen toevoegen worden nieuwe initiatieven getoetst aan subregionale en gemeentelijke kwaliteitscriteria. De verwachting is dat het aantal huishoudens zich na 2027 gaat stabiliseren.