CConstaterende datRheden
Koppel je AI →
Document · PDF

Regiovisie jeugd CG - consultatieversie

Informatiebijeenkomst sessie 1 1 oktober 2026, gemeente RhedenBij agendapunt: Agendavoorstel presentatie concept regiovisie jeugd - 18:3015.566 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

met lef voor elkaar Samen bouwen aan een sterke basis voor jeugdigen en gezinnen Regiovisie Jeugd Centraal Gelderland 2 Inhoud 1 2 3 4 Inleiding 3 1 .1 H oe is deze regiovisie tot stand gekomen? 5 1 .2 On ze visie 6 1 .3 W at ons leidt 6 1.4 L eeswijzer 7 Landelijke en regionale ontwikkelingen en ambities 8 2 .1 W at al in beweging is in Centraal Gelderland 1 0 2 .2 A mbities: van gezamenlijke richting naar zichtbaar resultaat 1 1 Beter voor en met jeugd en gezinnen 1 4 Opgave 1 Op bouw en herstel van vertrouwen 1 4 d oor relationeel en mensgericht werken Opgave 2 V ersterken van de sociale basis als fundament 1 9 Opgave 3 O nderwijs, kinderopvang en jeugdhulp als één ecosysteem 2 4 Opgave 4 K ansrijke ontwikkeling naar zelfstandigheid 2 9 Beter voor en met elkaar 3 3 Opgave 5 V an versnippering naar gezamenlijke verantwoordelijkheid 3 3 Opgave 6 Een lerende en toekomstbestendige regio 3 9 Bijlagen Bijlage 1 D e sociale en pedagogische basis 4 5 Bijlage 2 D e regiovisie in één overzicht 4 7 Bijlage 3 A fkortingen en Begrippen 4 8 3 1Inleiding De uitdagingen rondom opgroeien, opvoeden en ontwikkelen vragen niet om méér van hetzelfde. Ze vragen om lef. Lef om anders te kijken, anders samen te werken en anders te handelen.

Daarom kiezen wij voor met lef voor elkaar Samen bouwen aan een sterke basis voor jeugdigen en gezinnen Kinderen, jongeren en gezinnen staan centraal in deze regiovisie en vormen het vertrekpunt voor de opgaven waarvoor we samen met partners 1 aan de lat staan. Door deze opgaven leidend te maken, bepalen we regionale prioriteiten en voorkomen we versnippering. Door het werken vanuit de opgave ontstaat ruimte voor innovatie en transformatie. Samen ruimte maken voor nieuwe werkwijzen. Samen met lef voor jeugdigen en gezinnen. Met lef voor elkaar. Dat is ons kompas. Lef o m te vertrouwen in jeugdigen, gezinnen en professionals 2. Lef o m te verdragen dat niet elke uitdaging een zorgvraag is. Lef o m te vertragen en verdragen waar de reflex is om op te schalen. Lef o m vanuit het hart te werken, oprechte verbindin - gen aan te gaan en zonder oordeel open te staan voor de ander. Lef o m aan te spreken en verantwoordelijkheid te nemen. Lef o m samen te werken over grenzen van organisa - ties, domeinen en financieringsstromen heen. Lef o m keuzes te maken zodat specialistische hulp beschikbaar blijft voor wie dit nodig heeft. Waarom samen met lef? Sinds de decentralisatie van de jeugdzorg in 2015 hebben gemeenten zich met grote inzet ingespannen om passende ondersteuning en zorg voor jeugdigen en gezinnen te organiseren.

Tegelijkertijd zien we dat de vraag naar jeugdhulp de afgelopen decennia sterk is toegenomen. Waar in 2000 nog ongeveer één op de 27 kinderen gebruikmaakte van jeugdhulp, was dat in 2025 gestegen naar één op de zeven kinderen. 3 Deze ontwikkeling kent meerdere oorzaken. De defi - nitie van jeugdhulp is in de loop der jaren verbreed; vraagstukken die vroeger binnen het gezin, op school In de jeugdregio Centraal Gelderland werken elf gemeenten samen: Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Wageningen, Westervoort en Zevenaar. Samen dragen wij een bijzondere verantwoordelijkheid voor het gezond, veilig en kansrijk opgroeien van kinderen en jongeren. 1 P artners in de breedste zin van het woord: organisaties, instellingen of personen die een rol hebben rondom jeugdigen en gezinnen in Centraal Gelderland. Dat kunnen bv. zijn ouders, de sociale omgeving, scholen, hulpverleners maar ook werkgevers, verenigingen (zoals sport, kunst, cultuur), het geloof, etc. 2 P ersonen die beroepsmatig werkzaam zijn voor of met jeugdigen en gezinnen. 3 B ronnen: Nederlands Jeugdinstituut, Andere kijk op groeiend jeugdzorggebruik. Voor een hoopvolle wereld om in op te groeien (april 2023); Centraal Bureau voor de Statistiek, Jongeren met jeugdzorg in natura; persoonskenmerken en zorgvormen, 2021–2025 (30 april 2026).

De groei van de jeugdzorg 2000-2025 Meer kinderen en jongeren doen een beroep op jeugdhulp 2000 | 2025 1 / 27 | 1 / 7 kinderen | kinderen (±3,7%) | (14%) 2000 | 2010 | 2015 | 2025+ Jeugdzorg vooral | Meer aandacht voor | Decentralisatie | Toenemende vraag door voor zware, | problemen, eerder | Jeugdwet: | maatschappelijke druk complexere complexe problemen | hulp beschikbaar | toegang dichterbij | vraagstukken en hogere verwachtigen Oorzaken achter de groei Verbreding | Betere signalering | Lagere drempels | Maatschappelijke | Medicalisering en van wat onder | en meer aandacht | en betere | druk, complexere | professionalisering jeugdhulp | voor psychische | toegang tot hulp | opvoedvraagstukken | van normale wordt verstaan | problemen | opvoedvragen of in de sociale omgeving werden opgelost, leiden | De vraag is alleen zo hoog geworden dat we een tegenwoordig vaker tot professionele ondersteuning. | zorgvuldige afweging moeten maken wanneer, en Ook maatschappelijke ontwikkelingen, hogere pres- | door wie hulp geboden wordt. Dat kunnen we alleen tatiedruk, complexere opvoedvraagstukken, meer | bereiken door duurzaam samen te werken met alle aandacht voor mentale gezondheid en een grotere | partners in het jeugddomein en de domeinen daar- bereidheid om hulp te vragen spelen hierbij een rol4. | omheen. De Regiovisie Jeugd geeft woorden aan die gezamenlijke verantwoordelijkheid.

De toegenomen aandacht voor mentale gezondheid en de grotere bereidheid om hulp te vragen zijn op zichzelf positieve maatschappelijke ontwikkelingen. 4 | Bronnen: Rijksoverheid, Hervormingsagenda Jeugd 2023–2028 (juni 2023); Sharon Stellaard, Boemerangbeleid. Over aanhoudende tragiek in passend onderwijs- en jeugdzorgbeleid (Den Haag: Boom Bestuurskunde, 2023). 4 5 1.1 Hoe is deze regiovisie tot stand gekomen? Deze regiovisie is tot stand gekomen in een gezamenlijk proces van de elf gemeenten samen met partners. Om het proces onafhankelijk te begeleiden en de verschillende perspectieven bij elkaar te brengen, is een externe regionaal projectleider aangesteld. Vanaf de start is bewust gekozen voor brede betrokkenheid van het veld. Ter vertegenwoordiging van de gemeenten is een regionale ambtelijke werkgroep ingericht. Ter vertegenwoordiging van de partners is een klankbordgroep samengesteld. Hierin zijn afgevaardigden uit verschillende onderdelen van het jeugddomein en de domeinen daaromheen opgenomen. Waaronder onderwijs, welzijn, jeugdgezondheidszorg, huisartsen, diversiteitsensitief en inclusief vakmanschap, jeugdhulp, jeugd-ggz, veiligheid en participatie. De deelnemers zijn niet vooraf door de gemeenten geselecteerd, maar door middel van loting – letterlijk uit de ‘hoge hoed’ – gekozen uit de bij gemeenten en de regio bekende organisaties.

Daarmee is ruimte gecreëerd voor verschillende perspectieven en voorkomen dat steeds dezelfde organisaties of personen aan tafel zitten. De leden van de klankbordgroep namen niet alleen hun eigen kennis en ervaring mee. Ieder lid vormde samen met andere organisaties, professionals of andere personen uit de eigen sector een achterbangroep. Zo konden gedurende het proces ideeën, dilemma’s en conceptteksten breder worden besproken en getoetst en kon de inbreng vanuit de verschillende sectoren steeds opnieuw worden meegenomen. Ook de perspectieven van jongeren en ouders hebben een eigen plek gekregen in het proces. Jongeren met ervaring met jeugdhulp en ouders zijn op verschillende momenten betrokken om vanuit hun eigen ervaringen mee te denken over wat nodig is om ondersteuning aan jeugdigen en gezinnen daadwerkelijk beter te maken. De regiovisie is daarmee niet op één moment of aan één tafel geschreven. Zij is stap voor stap ontstaan uit gesprekken, deelsessies, bijeenkomsten, schriftelijke inbreng en verschillende rondes van reflectie en aanscherping. Dit heeft geleid tot één gedeelde visie, met gezamenlijke opgaven en ambities voor de komende vijf jaar. De regiovisie is geen eindpunt, maar een gezamenlijk vertrekpunt.

Zij geeft richting aan de beweging die we samen willen maken: van versnippering naar verbinding, van afzonderlijke verantwoordelijkheden naar gedeeld eigenaarschap en van organisatiegericht denken naar het perspectief van jeugdigen en gezinnen. Die beweging ontstaat niet vanzelf. Zij vraagt om samenwerking, vertrouwen en vooral om LEF. 6 1.2 Onze visie In Centraal Gelderland willen we dat kinderen en jongeren veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien in een omgeving die hen en hun gezin ondersteunt. Daarbij staan niet organisaties of structuren centraal, maar de jeugdige, het gezin en de mensen om hen heen. We sluiten aan bij hun leefwereld, gaan uit van veerkracht en talenten en versterken wat mensen zelf en samen met hun omgeving kunnen. We aanvaarden dat opgroeien en opvoeden niet altijd zonder problemen gaat en dat niet voor ieder probleem professionele hulp nodig is of een oplossing bestaat. Wanneer jeugdhulp wél nodig is, moet deze passend, samenhangend en dichtbij zijn. Dat vraagt niet alleen iets van de manier waarop we jeugdigen en gezinnen ondersteunen, maar ook van de manier waarop we met elkaar samenwerken. Daarom verbinden we in deze regiovisie twee bewegingen: beter voor en met jeugd en gezinnen én beter voor en met elkaar. Die bewegingen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Betere samenwerking krijgt pas betekenis als jeugdigen en gezinnen die ook daadwerkelijk ervaren, terwijl goede ondersteuning alleen mogelijk is wanneer professionals, organisaties en gemeenten elkaar vertrouwen, verantwoordelijkheid delen en handelen vanuit een gezamenlijke opgave. De komende vijf jaar bouwen we daarom aan één samenhangend ecosysteem rondom jeugdigen en gezinnen. We bewegen van organisatiegericht naar mensgericht werken, van afzonderlijke verantwoordelijkheden naar gedeeld eigenaarschap en van organiseren rondom organisaties en structuren naar organiseren rondom jeugdigen en gezinnen. Dat vraagt vertrouwen, partnerschap en lef: om anders te kijken, grenzen tussen organisaties en domeinen te overbruggen en bestaande werkwijzen los te laten wanneer die niet langer bijdragen aan wat jeugdigen en gezinnen nodig hebben. Zo werken we samen aan één gezamenlijke beweging voor jeugd en gezinnen in de jeugdregio Centraal Gelderland: Met LEF voor elkaar. 1.3 Wat ons leidt Iedere jeugdige groeit op in een eigen leefwereld, gevormd door gezin, familie, vrienden, school, buurt en andere plekken waar kinderen en jongeren opgroeien en zich ontwikkelen. Die leefwereld is voor ons het vertrekpunt. We kijken daarom niet alleen naar een vraag of probleem, maar naar de context waarin deze ontstaat en naar wat daarin van betekenis is.

Dat vraagt dat we nieuwsgierig zijn, luisteren en niet te snel invullen. We sluiten zonder oordeel aan bij verschillende leefwerelden, waarden, normen en ervaringen en werken diversiteitssensitief en inclusief. Cultuur verstaan we daarbij breed: ook armoede, generatieverschillen, opleidingsniveau, wantrouwen in organisaties en structuren, of 7 straatcultuur kunnen van invloed zijn op hoe jeugdigen en gezinnen opgroeien, hun situatie ervaren en naar ondersteuning kijken. De lessen uit de Toeslagenafaire herinneren ons eraan hoe belangrijk het is dat aannames, procedures en organisatiebelangen nooit zwaarder wegen dan de mens en diens verhaal. Daarom werken we opgavegericht. Niet de grenzen van organisaties, domeinen of afzonderlijke verantwoordelijkheden zijn leidend, maar wat nodig is om voor jeugdigen en gezinnen daadwerkelijk verschil te maken. Rond iedere opgave brengen we de partijen, kennis en expertise bijeen die nodig zijn en nemen we gezamenlijk verantwoordelijkheid. We zoeken daarbij ook over de grenzen van domeinen heen naar oplossingen en maken ruimte om bestaande werkwijzen ter discussie te stellen en nieuwe mogelijkheden te verkennen. We hoeven daarbij niet vooraf alle antwoorden te hebben. We willen leren van wat we doen. Samen met gemeenten, partners, jeugdigen en ouders volgen we wat onze keuzes in de praktijk betekenen, wat werkt en wat anders moet.

Ervaringen uit de praktijk, professionele kennis en data brengen we daarbij samen. Via een continue cyclus van plannen, uitvoeren, evalueren en bijsturen ontwikkelen we onze aanpak verder. De opbrengsten daarvan krijgen jaarlijks een plek in het Regionaal Uitvoeringsplan Jeugd. Inkoop is bij het werken aan de opgaven een strategisch instrument om de gewenste samenwerking te ondersteunen en vorm te geven. De inhoudelijke opgave bepaalt welke aanpak en welke instrumenten passend zijn, niet andersom. Vanuit de samenwerking worden afspraken gemaakt en vastgelegd. In deze regiovisie gebruiken we daarvoor de term contractering. Met deze leidende principes houden we de komende vijf jaar steeds hetzelfde kompas: de leefwereld als vertrekpunt, de maatschappelijke opgave als leidraad en samen leren en verbeteren als werkwijze. 1.4 Leeswijzer De twee bewegingen in onze visie zijn uitgewerkt in een aantal opgaven waaraan we gezamenlijk gaan werken. Per opgave beschrijven we de maatschappelijke context, het doel dat we willen bereiken en de acties die daarvoor nodig zijn. Daarbij maken we steeds inzichtelijk welke onderdelen regionaal worden opgepakt en waar de verantwoordelijkheid lokaal (per gemeente) ligt. Ook benoemen we per opgave hoe contractering de opgave ondersteunt. Zo vullen de elf gemeenten en hun partners elkaar aan vanuit één gezamenlijke koers.

Waar in deze regiovisie wordt gesproken over gezin, bedoelen wij de thuissituatie waarin een kind of jongere opgroeit. Met ouders bedoelen wij ook verzorgers. Onder kinderen verstaan wij jeugdigen tot 12 jaar; onder jongeren verstaan wij jeugdigen van 12 tot 27 8 jaar. De term jeugdigen omvat zowel kinderen als jongeren. Met professionals bedoelen we personen die beroepsmatig werkzaam zijn voor of met jeugdigen en gezinnen. In bijlage 3 hebben we een lijst van afkortingen en begrippen toegevoegd. In deze visie staat de mens centraal. Daarom gebruiken wij waar mogelijk inclusieve taal. Waar in de tekst de vorm hij wordt gebruikt, kan hiervoor ook zij, hen of die worden gelezen. Waar we in de regiovisie spreken over partners, doen we dat in de breedste zin van het woord: organisaties, instellingen of personen die een rol hebben rondom jeugdigen en gezinnen in Centraal Gelderland. Dat kunnen bv. zijn ouders, de sociale omgeving, scholen, hulpverleners maar ook werkgevers, verenigingen (zoals sport, kunst, cultuur), het geloof, etc. In de regiovisie bedoelen we met de sociale basis alles wat in het gewone leven bijdraagt aan gezond, veilig en kansrijk opgroeien: de persoonlijke relaties, de gemeenschappen waarin zij deelnemen en de voorzieningen die hen ondersteunen wanneer dat nodig is.

Thuis, in de buurt, bij de huisarts, op school, in de kinderopvang, sociale (wijk)teams, bij sport en andere ontmoetingsplekken. Hier vinden jeugdigen en gezinnen verbinding, steun en laagdrempelige hulp of ondersteuning en worden vragen zo vroeg mogelijk herkend en opgepakt. Als we het hebben over Specialistische zorg, dan bedoelen we de zorg die aanvullend in beeld komt wanneer de mogelijkheden binnen de sociale basis niet toereikend zijn en specifieke deskundigheid of behandeling nodig is. Deze zorg staat niet los van het gewone leven, maar sluit daarop aan en werkt samen met jeugdigen, gezinnen en de mensen en voorzieningen om hen heen. 2. Landelijke en regionale ontwikkelingen en ambities Onze beweging staat niet op zichzelf. Landelijk groeit het besef dat de ondersteuning, hulp en bescherming van jeugdigen anders moet worden georganiseerd. Deze landelijke en regionale ontwikkelingen zijn geen afzonderlijke beleidslijnen. Zij versterken elkaar en wijzen in dezelfde richting. Deze regiovisie brengt die gezamenlijke beweging voor Centraal Gelderland samen in één integrale koers. Een belangrijke basis hiervoor is de landelijke Norm voor Opdrachtgeverschap Jeugd (2020). Hierin hebben gemeenten gezamenlijk vastgesteld dat specialistische jeugdhulp de schaal van individuele gemeenten overstijgt.

Regionale samenwerking is noodzakelijk om passende en beschikbare hulp te kunnen organiseren. Deze beweging is verder uitgewerkt in de Hervormingsagenda Jeugd (2023). Hierin hebben het Rijk, gemeenten, aanbieders, professionals en cliëntenorganisaties 9 afspraken gemaakt om de jeugdzorg toegankelijk, kwalitatief goed en financieel houdbaar te houden. De Hervormingsagenda vraagt om een verschuiving van zorg naar preventie, versterking van de sociale basis, betere samenwerking tussen domeinen en een scherpere inzet van specialistische jeugdhulp. Het rapport Groeipijn van de Commissie Van Ark (2025) bouwt hierop voort. De commissie concludeert dat de Hervormingsagenda noodzakelijk is, maar op zichzelf onvoldoende om de gewenste verandering te realiseren. Volgens de commissie is een bredere beweging nodig: van een focus op jeugdzorg naar een focus op jeugd en opgroeien. Dat vraagt om een integrale aanpak waarin onderwijs, gezondheid, bestaanszekerheid, veiligheid, wonen en sociale relaties nadrukkelijk worden betrokken. Ook binnen de jeugdbescherming vindt een belangrijke ontwikkeling plaats met het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Dit toekomstbeeld verschuift de focus van afzonderlijke organisaties en procedures naar een gezinsgerichte aanpak waarin veiligheid, rechtsbescherming, eenvoud, transparantie en leren centraal staan.

In Centraal Gelderland werken we hier met een regionale aanpak aan op basis van het landelijke Programmaplan Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming waarin wordt geëxperimenteerd met nieuwe vormen van samenwerking rond gezinnen. De daarbij horende Leidraad Werken aan Veiligheid ondersteunt professionals bij hun gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het creëren van duurzame veiligheid. Hierbij kijken we ook naar belangrijke ontwikkelingen binnen kinderopvang en onderwijs. Daarbij sluiten we onder meer aan bij de route naar Inclusief Onderwijs en Inclusieve kinderopvang in 2035. Dit heeft als doel dat alle jeugdigen, ongeacht achtergrond of ondersteuningsbehoeften, gelijke(re) kansen krijgen en volwaardig en zoveel mogelijk thuisnabij kunnen meedoen. Ook de Wet van school naar duurzaam werk draagt bij aan deze beweging. Hiermee wordt beoogd dat jongeren tot 27 jaar met een ondersteuningsbehoefte een soepele overgang maken van onderwijs naar passend en duurzaam werk of een vervolgopleiding. Daarnaast is op 1 januari 2026 de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg in werking getreden. Deze wet verplicht gemeenten om voor specifieke vormen van specialistische jeugdhulp regionaal samen te werken en schrijft voor dat jeugdregio's beschikken over een regiovisie.

Voor Centraal Gelderland is deze regiovisie echter meer dan een wettelijke verplichting: zij vormt het gezamenlijke kompas voor de ontwikkeling van het jeugdstelsel in de regio. Tegelijkertijd wordt landelijk gewerkt aan het Wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet. Dit voorstel beoogt de inzet van jeugdhulp beter af te bakenen. Het legt meer nadruk op preventie, eigen kracht, gebruikelijke hulp en ondersteuning vanuit de sociale omgeving. Ook bedoelt het de rol van lokale teams te versterken als toegang tot specialistische zorg. Het wetsvoorstel is onderwerp van maatschappelijke en politieke discussie en wordt momenteel verder ontwikkeld. De beweging die we deze regiovisie inzetten sluit 10 vooralsnog aan op de volgende onderdelen: een gezamenlijke regionale basis, heldere uitgangspunten voor toegang en ondersteuning, en specialistische zorg voor kinderen en gezinnen die dat nodig hebben. Ook het landelijke actieprogramma Kansrijke start is van invloed op deze regiovisie. Het programma benadrukt het belang van de eerste 1000 dagen van een kind en zet in op betere ondersteuning van gezinnen die een kwetsbare start maken. Deze regiovisie sluit aan bij het Regioplan Centraal Gelderland 2023-2027: Samen gezond voor elkaar. Hierin werken gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties en zorgverzekeraars samen aan een beweging naar passende zorg, ondersteuning en gezondheid.

Deze beweging wordt ondersteund door het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het opvolgende Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). In juni 2025 heeft het kabinet de Samenhangende Preventiestrategie gepresenteerd waarbij zij de focus op jeugd leggen. De Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025–2028 'Samen werken aan gezondheid’ zet ook in op preventie, gezond gedrag, mentale veerkracht en het verkleinen van gezondheidsverschillen. Al deze wetten, beleidsstukken en akkoorden benadrukken het belang van preventie, een sterke sociale basis, gezond opgroeien en een betere samenwerking tussen het sociaal domein, onderwijs, huisartsenzorg, ggz en andere partners. Gezamenlijk laten deze ontwikkelingen een duidelijke richting zien: van versnippering naar samenwerking, van zorg naar gezond opgroeien, van afzonderlijke organisaties naar gezamenlijke verantwoordelijkheid en van organisatiegericht naar leefwereld. Deze regiovisie geeft deze gezamenlijke beweging richting en betekenis voor Centraal Gelderland. 2.1 Wat al in beweging is in Centraal Gelderland We beginnen niet bij nul. In de regio Centraal Gelderland is de afgelopen jaren al veel in beweging gezet. Gemeenten, jeugdhulpaanbieders en andere partners werken steeds meer samen aan een andere inrichting van het jeugddomein.

Deze regiovisie bouwt voort op die ontwikkeling en brengt bestaande bewegingen samen in een gezamenlijke richting. Sinds 2024 stellen de gemeenten jaarlijks een Regionaal Uitvoeringsplan Jeugd vast. Hierin maken we gezamenlijk afspraken over de thema’s Kind- en Gezinsbescherming, Versterken lokale toegang en Complexe hulpvragen. Daarmee werken we stap voor stap aan een sterkere samenhang tussen lokale teams, specialistische jeugdhulp en de veiligheidsketen. Ook bovenregionaal is de samenwerking de afgelopen jaren versterkt. Sinds 2025 werken zeven Gelderse regio’s samen aan de organisatie en inkoop van hoog 11 specialistische jeugdhulp. Deze zorg is gezamenlijk ingekocht bij de Gelderse Jeugdalliantie, een samenwerkingsverband van vijftien jeugdhulporganisaties met verschillende expertises, waaronder jeugd- en opvoedhulp, LVB (licht verstandelijke beperking), GGZ, forensische zorg en verslavingszorg. Met deze samenwerking willen we voorkomen dat kinderen en jongeren met een complexe hulpvraag vastlopen in het systeem van organisaties. Het uitgangspunt is dat zij de juiste hulp op het juiste moment krijgen, ook wanneer daarvoor de inzet van meerdere zorgaanbieders nodig is. Dit aanbod noemen we de Essentiële Functies. We hebben afgesproken hier gezamenlijk en duurzaam op in te zetten, in ieder geval tot 1 januari 2030.

Daarnaast zijn in de afgelopen jaren verschillende samenwerkingsstructuren ontstaan die belangrijke bouwstenen vormen voor een sterke regionale aanpak. Denk aan het Regionaal Expertteam (RET) en de Jeugdbeschermingstafel (JBT). Binnen het RET werken professionals van verschillende organisaties samen aan complexe en vastgelopen hulpvragen. Zij adviseren en helpen om passende hulp te organiseren. Aan de JBT wordt gezamenlijk beoordeeld of een onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming noodzakelijk is bij zorgen over de veiligheid of ontwikkeling van een kind of jongere. Deze samenwerkingen laten zien dat de beweging naar meer samenhang, gezamenlijke verantwoordelijkheid en passende hulp al volop gaande is. Tegelijkertijd zijn er nog stappen nodig om deze beweging verder te brengen. De regiovisie geeft richting aan die volgende stap: voortbouwen op wat er al is, versterken wat werkt en samen veranderen waar dat nodig is. 2.2 Ambities: van gezamenlijke richting naar zichtbaar resultaat Deze Regiovisie Jeugd beschrijft de gezamenlijke koers voor de komende vijf jaar. Om die koers ook daadwerkelijk betekenis te geven, verbinden we aan deze visie een aantal gezamenlijke ambities. Deze ambities maken zichtbaar welke beweging we in onze regio willen realiseren en waar we elkaar de komende jaren op aanspreken.

Wat moet over vijf jaar zichtbaar anders zijn in het leven van jeugdigen en gezinnen? De ambities zijn geen doel op zich en ook geen afrekenlijst voor individuele organisaties. Zij vormen een gezamenlijk richtpunt voor gemeenten, partners, professionals, jeugdigen en gezinnen. Ze helpen ons om dezelfde richting vast te houden, keuzes te maken en de voortgang van de transformatie te volgen. De opgaven in deze regiovisie vragen om een fundamentele verandering in de manier waarop we samenwerken, organiseren en handelen. Dat vraagt lef, tijd, vertrouwen en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Daarom kiezen we voor ambities die passen bij de beweging die we willen maken: van organisaties naar leefwereld, van versnippering naar samenwerking, van zorgen voor naar samen versterken. 12 Gedurende de looptijd van deze regiovisie monitoren we periodiek de voortgang. Daarbij kijken we niet alleen naar cijfers, maar ook naar de ervaringen van jeugdigen, gezinnen, professionals en partners. Zo houden we samen zicht op de ontwikkeling die we willen bereiken, leren we van wat werkt en sturen we waar nodig bij. De hierna beschreven ambities geven richting aan die gezamenlijke beweging en vormen het kompas voor de uitvoering van deze regiovisie. In het Regionaal Uitvoeringsplan Jeugd werken gemeenten deze ambities met partners uit in concrete resultaten, indicatoren en afspraken over monitoring.

Zo verbinden we de langetermijnkoers van deze regiovisie met de jaarlijkse uitvoering en blijven we samen leren en verbeteren. Ambitie 1: Jeugdigen en gezinnen ervaren vertrouwen en regie. In 2032 ervaren jeugdigen en gezinnen dat zij worden gezien, gehoord en serieus genomen. Zij behouden zoveel mogelijk zelf regie. Zij begrijpen wat er gebeurt, hebben invloed op besluiten die hen raken en ervaren dat professionals samenwerken vanuit vertrouwen en één gezamenlijke aanpak. Ambitie 2: Meer jeugdigen groeien op met ondersteuning vanuit een sterke sociale basis. In 2032 worden opvoed- en opgroeivragen vaker dichtbij huis opgepakt en is specialistische zorg beschikbaar voor jeugdigen en gezinnen die deze nodig hebben. Ambitie 3: Ieder kind behoudt een ontwikkelperspectief. In 2032 kunnen jeugdigen zich blijven ontwikkelen, ook wanneer extra ondersteuning nodig is. Onderwijs, kinderopvang, lokale teams en jeugdhulp werken als één ontwikkelomgeving rondom kinderen en jongeren. Ambitie 4: Jongeren maken een kansrijke overgang naar zelfstandigheid. In 2032 ervaren jongeren een doorlopende ondersteuning naar volwassenheid. Geen enkele jongere loopt vast doordat ondersteuning stopt bij een leeftijdsgrens of door verschillen tussen systemen. Ambitie 5 : Samenwerking is herkenbaar voor jeugdigen en gezinnen.

In 2032 ervaren jeugdigen en gezinnen onze ondersteuning als één samenhangend geheel. Professionals kennen elkaar, delen verantwoordelijkheid en organiseren ondersteuning rondom gezinnen in plaats van rondom organisaties. 13 Ambitie 6: Centraal Gelderland is een lerende jeugdregio. In 2032 leren gemeenten en partners structureel van praktijkervaringen, data en de ervaringen van jeugdigen en gezinnen. Nieuwe inzichten leiden aantoonbaar tot verbetering van beleid, samenwerking en uitvoering.

14 3. Beter voor en met jeugd en gezinnen Opgave 1: Opbouw en herstel van vertrouwen door relationeel en mensgericht werken. Vertrouwen is de basis voor passende ondersteuning. Toch staat dat vertrouwen onder druk. Gezinnen ervaren regelmatig dat zij de weg naar de juiste hulp moeilijk kunnen vinden. Dat zij onvoldoende worden gehoord. Dat organisaties langs elkaar heen werken. Landelijke ontwikkelingen zoals de toeslagenafaire en signalen over misstanden in de jeugdhulp laten zien hoe ingrijpend het is als systemen leidend worden. In Centraal Gelderland kiezen we daarom bewust voor een andere benadering. De relatie vormt het vertrekpunt, niet de organisatie. Wij werken vanuit vertrouwen, sluiten aan bij de leefwereld van jeugdigen en gezinnen en zoeken samen naar duurzame oplossingen. We versterken wat al aanwezig is, bieden ondersteuning die echt verschil maakt en organiseren hulp alleen wanneer dat nodig is. We nemen niets over en plakken geen pleisters. We werken met realistische doelen die helpen het maximale van dat moment te bereiken. Daarbij sluiten we aan bij de waarden, normen, culturele achtergrond en sociale context van het gezin. Diversiteitssensitief werken vanuit inclusief vakmanschap is essentieel: werkelijk in staat zijn de ander te ontmoeten zonder de eigen norm automatisch centraal te stellen.

We vragen ervaringsdeskundigen actief ons te helpen om écht aan te sluiten bij jeugdigen en gezinnen. Dit vraagt ook iets van onszelf. Herstel van vertrouwen begint met de bereidheid eerlijk te kijken naar ons eigen handelen, van elkaar te leren en samen te blijven investeren in duurzame relaties met jeugdigen, gezinnen én partners. We realiseren ons dat wantrouwen vaak geen onwil of gebrek aan motivatie is, maar een begrijpelijke beschermingsreactie op eerdere negatieve ervaringen. Door als professionals voorspelbaar, eerlijk en transparant te zijn, werken we aan een werkrelatie die uitgaat van gelijkwaardigheid. Als je écht luistert… Een moeder in de vrouwenopvang hee1 ondersteuning nodig. Met haar baby gaat het goed. Daarom vraagt zij of de ondersteuning op haar naam kan worden geboden, zodat haar kindje niet onnodig een jeugdzorgdossier krijgt. De systemen zijn daar niet vanzelfsprekend op ingericht. Toch nemen gemeente, wijkteam en zorgaanbieder haar vraag serieus en zoeken zij samen naar een oplossing. Zo voelt moeder zich gehoord en groeit haar vertrouwen in hulpverlening. Haar baby krijgt geen onnodig zorglabel én professionals ervaren dat samenwerken en maatwerk mogelijk zijn wanneer de behoe1e van het gezin leidend is. 15 Dit vraagt iets fundamenteels: grondhouding. Voordat we iets doen, zijn we er5. Aanwezig. Betrouwbaar.

We maken contact van mens tot mens en sluiten aan bij de leefwereld van het gezin. We werken vanuit gelijkwaardigheid. We luisteren zonder oordeel of pasklare oplossing, erkennen wat er speelt en betrekken kinderen op een manier die past bij hun leeftijd en ontwikkeling. Er is een hulpvraag en samen gaan we kijken hoe we die kunnen beantwoorden, duurzaam en op maat. Ook wanneer situaties ingewikkeld of onveilig zijn, blijven we betrokken en maken we onderscheid tussen ongewenst gedrag en onveiligheid. Voordat we iets doen zijn we er. Aanwezig. Betrouwbaar. Vertrouwen ontstaat wanneer jeugdigen en gezinnen begrijpen wat er gebeurt, invloed ervaren op besluiten en weten hoe hun inbreng wordt meegewogen. Daarom communiceren we transparant, gebruiken we begrijpelijke taal en laten we de regie zoveel mogelijk bij jeugdigen en gezinnen. Gezinnen geven aan wat in hun ogen de best passende oplossing is. Professionals sluiten daar zoveel als mogelijk op aan en dragen waar nodig samen met het gezin verantwoordelijkheid. Besluiten worden samen genomen. Wettelijke kaders en budgetten worden hierbij door de professional meegenomen. Duurzame verandering ontstaat vooral in de omgeving waarin jeugdigen opgroeien. Daarom versterken we waar passend, het netwerk rondom gezinnen en betrekken we familie, vrienden, buren, school, geloofsgemeenschappen en andere belangrijke personen.

We stimuleren de inzet van eigen kracht en informele ondersteuning, bijvoorbeeld via een JIM (Jouw Ingebrachte Mentor), Buurtgezinnen of een burgervoogd. Professionele ondersteuning is tijdelijk; het netwerk blijft.6 Vertrouwen werkt twee kanten op: relationeel werken vraagt ook vertrouwen in professionals. Zij hebben ruimte nodig om werkelijk contact te maken, af te wegen wat in een situatie nodig is en kritisch te blijven op hun eigen handelen. Oók wanneer protocollen, werkdruk, incidenten of financiële kaders druk geven. We blijven daarbij kritisch naar onszelf; is dat wat we doen, (nog) het juiste? Dat vraagt van managers, bestuurders en ondersteunende collega’s dat zij aansluiten bij de praktijk, vertrouwen op de kennis en kunde van professionals en verantwoordelijkheid delen bij moeilijke afwegingen. We erkennen dat niet ieder gezin hetzelfde nodig heeft. Daarom durven we ongelijk te investeren om gelijke kansen mogelijk te maken. Dat vraagt maatwerk, professionele 5 Bron: Friso van Doesburg - Grondhouding 16 afwegingen en samenwerking tussen gemeenten, organisaties en professionals. Zo bouwen we stap voor stap aan een praktijk waarin vertrouwen niet het resultaat is van goede samenwerking, maar juist het vertrekpunt daarvan. Wat doen we? Actielijnen.

Actielijn 1: We werken vanuit een relationele grondhouding waarin vertrouwen, transparantie en regie van jeugdigen en gezinnen centraal staat. Wanneer jeugdigen en gezinnen zich werkelijk gezien, gehoord en erkend voelen, ontstaat de basis voor duurzame verandering. We kijken daarom niet naar de ander, we kijken vanuit de ander. Deze manier van werken vraagt niet alleen vertrouwen tussen professional en gezin, maar ook vertrouwen tussen organisaties, gemeenten en aanbieders. Regionale inzet Regionaal werken gemeenten en de partners aan • het ontwikkelen van een meerjarige regionale aanpak tot versteviging van de grondhouding, gebaseerd op de uitgangspunten van presentie, relationeel werken en het landelijke handelingskader van het Toekomstscenario. • het creëren van scholingen, intervisie, moreel beraad en interculturele deskundigheid; • het structureel inzetten van ervaringsdeskundigheid bij beleid en werkafspraken; • het werken volgens het principe van verdragen en vertragen bij complexe casuïstiek zonder eigenaarschap of zicht op veiligheid te verliezen; • het creëren van mogelijkheden om te werken vanuit de inzet van eigen kracht en informele steunnetwerken.

Lokale inzet Lokaal werken gemeenten en partners aan • het begrijpelijk en transparant communiceren met jeugdigen en gezinnen; • het schrijven mét gezinnen in plaats van óver gezinnen; • het (zoveel mogelijk) leidend laten zijn van de inbreng van jeugdigen en ouders, en tenminste communiceren hoe hun inbreng is meegewogen; • het werken volgens regionale afspraken over casus- en procesregie door professionals van lokale teams; • het werken met het maximale van dat moment. Hulp of zorg hoeven niet onnodig lang door te lopen als een jongere of gezin op dat moment heeft bereikt wat kan. In beleid en uitvoering creëren we ruimte voor het opstellen van realistische doelen; 17 • de actief inzetten van ervaringsdeskundigheid bij het vormen van beleid en de doorontwikkeling van de lokale praktijk; • het ontwikkelen van laagdrempelige consultatie, advies en ondersteuning bij complexe of onveilige situaties; • het creëren van ruimte voor professionals voor vertrouwen, reflectie, professionele ontwikkeling en maatwerk door leidinggevende en werkgevers. • het creëren van gedeelde verantwoordelijkheid van management/bestuur en uitvoerend professionals, in geval van incidenten/calamiteiten waarbij de veiligheid van gezin/jeugdige en/of professional zelf in het geding komt. Actielijn 2: We werken integraal en systemisch vanuit één gezamenlijke analyse.

Gezinnen hebben behoefte aan samenhang, continuïteit en één herkenbaar aanspreekpunt. Daarom werken professionals en organisaties integraal samen met jeugdigen en ouders om tot één gezamenlijke analyse te komen. Eén analyse van wat er speelt en wat nodig is. De Verklarende Analyse (VA) helpt ons hierbij om niet alleen naar de directe hulpvraag of het zichtbare gedrag te kijken, maar ook naar de factoren binnen het gezin en de omgeving die hierop van invloed zijn. In Centraal Gelderland worden professionals geschoold in het 7 factoren VA model van Peers. Regionale inzet Regionaal werken gemeenten en partners aan • het implementeren van het werken met de Verklarende Analyse volgens het regionaal implementatieplan Verklarende Analyse; • het inrichten van een regionale scholings- en ondersteuningsstructuur voor het werken met de Verklarende Analyse; • het samenwerken in de keten om te komen tot meer gezamenlijk analyseren en het aanscherpen of aanvullen van bestaande analyses; • het implementeren van de landelijke aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling volgens de visie Gefaseerd Samenwerken voor Veiligheid en de TOP 3-methodiek.

Lokale inzet Lokaal werken gemeenten en partners aan • het creëren van randvoorwaarden om de Verklarende Analyse en Gefaseerd Samenwerken voor Veiligheid duurzaam toe te passen; • het werken met een gezamenlijke analyse en één samenhangende aanpak rondom het gezin; • het organiseren van een vast aanspreekpunt voor gezinnen. 18 Actielijn 3: We maken diversiteitssensitief en inclusief vakmanschap tot vanzelfsprekend onderdeel van goed handelen. Diversiteitssensitief handelen en inclusief vakmanschap moeten net zo vanzelfsprekend worden als iedere dag je tanden poetsen: geen extra stap, maar een vast onderdeel van goed professioneel handelen. Zo voorkomen we dat verschillen in perspectief, achtergrond of gedrag ten onrechte worden gezien als weerstand of gebrek aan medewerking. Dit vraagt dat we blijven leren, reflecteren en ons vakmanschap verder ontwikkelen.

Regionale inzet Regionaal werken gemeenten en partners aan • het ontwikkelen van een gezamenlijk reflectie- en ontwikkelkader waarmee organisaties inzicht krijgen in hun sterke punten, ontwikkelpunten en eventuele blinde vlekken op het gebied van diversiteitssensitief en inclusief vakmanschap; • het structureel inzetten van ervaringsdeskundigheid bij deze ontwikkelingen; • het opstellen van een gezamenlijke ontwikkelagenda, inclusief monitoring en evaluatie; • het stimuleren dat diversiteitssensitief en inclusief vakmanschap een vanzelfsprekend onderdeel wordt van opleidingen, deskundigheidsbevordering en professionalisering; • het organiseren van regionale leer- en ontmoetingsvormen waarin gemeenten, aanbieders en andere partners gezamenlijk blijven leren en ontwikkelen. Lokale inzet Lokaal werken gemeenten en partners aan • het creëren van een duurzame samenwerking tussen gemeenten, lokale aanbieders, scholen, wijknetwerken en gemeenschappen; • het toepassen van diversiteitssensitief en inclusief vakmanschap in beleid, uitvoering en samenwerking; • het creëren van ruimte voor reflectie, intervisie en het bespreekbaar maken van dilemma's en verschillende perspectieven in de dagelijkse praktijk. Hoe contractering deze opgave ondersteunt Ook de manier waarop wij contracteren ondersteunt deze beweging naar relationeel, integraal en duurzaam werken.

Dat vraagt dat afspraken tussen gemeenten en aanbieders niet alleen sturen op rechtmatigheid en productie, maar ook ruimte bieden voor professioneel vakmanschap, samenwerking en passende ondersteuning. Bij de uitwerking van deze opgave betekent dit dat contractering bijdraagt aan: duurzame 19 relaties en continuïteit, ruimte voor integraal en systemisch werken, professionele ruimte voor maatwerk, reflectie en vakmanschap, samenwerking en gezamenlijke verantwoordelijkheid, investeren in deskundigheidsbevordering en kwaliteitsontwikkeling. Opgave 2: Versterken van de sociale basis als fundament. Kinderen groeien op in gezinnen, buurten, scholen, sportverenigingen en andere plekken waar zij zich ontwikkelen, vrienden maken en leren omgaan met de uitdagingen van het leven. Juist in de gemeenschap ligt de basis voor gezond en kansrijk opgroeien. Tegelijkertijd zien we dat vragen over opvoeden en opgroeien steeds vaker leiden tot een beroep op professionele zorg, terwijl niet iedere hulpvraag een zorgvraag is. Daarmee neemt de druk op de jeugdhulp verder toe. Wij geloven dat een sterke sociale en pedagogische basis6 de belangrijkste voorwaarde is voor gezond en kansrijk opgroeien. Daarom investeren we allereerst in de omgeving waarin jeugdigen leven en zich ontwikkelen. Dit is de meest efectieve vorm van preventie.

Wanneer gezinnen, scholen, verenigingen, welzijn, jeugdgezondheidszorg, huisartsen, lokale teams en andere partners elkaar weten te vinden, kunnen vragen eerder worden herkend en kan ondersteuning dichtbij en laagdrempelig worden georganiseerd. We leggen ook de verbinding tussen de sociale basis en opgaven rondom bestaanszekerheid, zodat financiële of sociale kwetsbaarheid niet onnodig leidt tot opvoed- of jeugdhulpvragen. Daarmee versterken we de veerkracht van jeugdigen, ouders en hun omgeving en voorkomen we dat problemen onnodig verergeren. Dat betekent niet dat specialistische zorg minder belangrijk wordt. Integendeel. Specialistische kennis moet beschikbaar blijven voor kinderen en gezinnen die dat nodig hebben. De beweging die wij maken is dat specialistische zorg aanvullend is op een sterke sociale basis, en niet andersom. De sociale basis vormt het fundament; professionele ondersteuning of specialistische zorg sluiten daarop aan wanneer dat nodig is. Professionals krijgen de ruimte om samen met jeugdigen en gezinnen bewust af te wegen welke ondersteuning nodig is. Niet iedere vraag hoeft opgelost te worden met zorg. Soms is het bieden van perspectief, het versterken van veerkracht of het erkennen dat uitdagingen bij het opgroeien horen, genoeg. Dit vraagt om een andere manier van kijken en werken, waarin terughoudendheid net zo professioneel is als ingrijpen.

Tegelijkertijd blijven we alert op situaties waarin hulp noodzakelijk is. Juist door niet alles te problematiseren, houden we ruimte over voor de kinderen en gezinnen die die zorg nodig hebben. 6 Zie Bijlage 1 met een toelichting wat wordt verstaan met de sociale en pedagogische basis. 20 Deze beweging vraagt om een goede verbinding tussen de sociale basis en specialistische zorg, waarbij iedere partner vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid bijdraagt aan hetzelfde doel. Niet vanuit afzonderlijke organisaties of voorzieningen, maar vanuit de gezamenlijke opgave van jeugdigen en gezinnen. We investeren daarom in het versterken van veerkracht, preventie, sterke lokale netwerken en een goede verbinding tussen de sociale basis en specialistische zorg. Zo bouwen we aan een samenleving waarin kinderen veilig kunnen opgroeien, ouders zich gesteund voelen en ondersteuning dichtbij beschikbaar is wanneer dat nodig is. Dat betekent ook dat wanneer een jeugdige (tijdelijk) niet thuis kan wonen, we kiezen voor gezinsgerichte oplossingen. Denk hierbij aan steunouders, pleegzorg, netwerkpleeggezin en gezinshuiszorg in de eigen regio. We zien de sociale basis niet langer als het voorveld, maar als het hoofdveld. De sociale basis gaat daarmee niet vooraf aan de zorg, maar vormt het fundament waarop het hele jeugdhulpsysteem rust. Van hieruit vertrekken we.

Specialistische zorg is aanvullend wanneer dat nodig is.

21 Actielijn 4: We versterken wijkgerichte en pedagogische voorzieningen dichtbij jeugdigen en gezinnen. Een sterke sociale basis ontstaat in de leefomgeving van kinderen en gezinnen. Daarom investeren we in toegankelijke ontmoetingsplekken, jongerenwerk, welzijn, sport, cultuur, vrijwilligersinitiatieven en andere voorzieningen die bijdragen aan verbondenheid, talentontwikkeling en gezond opgroeien. We versterken daarmee de pedagogische basis waarin opvoeden en opgroeien een gezamenlijke verantwoordelijkheid zijn van gezinnen, scholen, verenigingen, buurten en professionals. Regionale inzet Regionaal werken gemeenten en partners aan • het delen van kennis, goede voorbeelden en succesvolle werkwijzen; • het aansluiten bij het regionale programma Gezond voor elkaar; • het stimuleren van samenwerking tussen gemeenten en partners, en korte lijnen tussen de huisartsenpraktijk en jeugd- en gezinsprofessionals. Een POH-Jeugd kan daarin een belangrijke rol vervullen, maar ook andere vormen van structurele samenwerking zijn denkbaar; • het aansluiten bij de afspraken binnen AZWA over Kansrijk opgroeien en Kansrijke Start, waaronder de versterking van lokale coalities, sociaal-medische samenwerking en een goede verbinding tussen geboortezorg en het sociaal domein.

Lokale inzet Lokaal werken gemeenten en partners aan • het versterken van wijkgerichte (collectieve) voorzieningen die aansluiten bij de behoeften van jeugdigen en gezinnen; • het versterken van de sociaal-medische samenwerking, onder meer door afspraken tussen lokale teams en huisartsen over consultatie, normaliseren, triage en passende toeleiding en door aansluiting bij de lokale samenwerking rond Kansrijke Start; • het ontwikkelen van een sterke pedagogische omgeving in samenwerking door gemeenten, welzijn, onderwijs, kinderopvang, sport en cultuur; • het organiseren van vaste en herkenbare professionals per wijk of werkgebied binnen gemeenten, zorg, onderwijs en welzijn; • het versterken van bestaande laagdrempelige ontmoetings- en inloopvoorzieningen in wijken en buurten, waarbij we aansluiten bij wat inwoners zelf organiseren, informele en professionele netwerken verbinden en passende expertise dichtbij beschikbaar maken. 22 Actielijn 5: We investeren in preventieve ondersteuning vanuit veerkracht en eigen mogelijkheden. We willen vragen eerder herkennen en ondersteuning bieden voordat problemen groter worden. Daarbij kijken we niet alleen naar risico's, maar vooral naar behoeften, talenten en mogelijkheden. Niet iedere uitdaging vraagt specialistische zorg.

We versterken daarom de veerkracht van jeugdigen, ouders en hun netwerk en organiseren preventieve ondersteuning dichtbij huis. Dit betekent ook dat we gezinnen ondersteunen bij thema’s als bestaanszekerheid, complexe scheidingen en mentale gezondheid. Regionale inzet Regionaal werken gemeenten en partners aan • het opstellen van een gezamenlijke ontwikkelagenda voor werken vanuit veerkracht en eigen mogelijkheden, waarbij we aansluiten bij de Preventiecoalitie Kansrijk Opgroeien binnen Gezond voor elkaar/AZWA en regionale kennis, goede voorbeelden en leernetwerken benutten; • het maken van afspraken wat we verstaan onder preventief en normaliserend werken, waarbij we uitgaan van de eigen kracht van jeugdigen en gezinnen; • het versterken van de verbinding tussen de sociale basis en opgaven rondom bestaanszekerheid, complexe scheidingen en mentale gezondheid zodat financiële of sociale kwetsbaarheid niet onnodig leidt tot opvoed- of jeugdhulpvragen. Lokale inzet Lokaal werken gemeenten en partners aan • het versterken van de samenwerking rond vroegsignalering door gemeenten, welzijn, Jeugdgezondheidszorg, huisartsen, POH-Jeugd, onderwijs en lokale teams; • het organiseren van meer laagdrempelige preventieve activiteiten, opvoedondersteuning en groepsgerichte voorzieningen.

• Het monitoren van ontwikkelingen en behoeften van jeugdigen zodat ondersteuning tijdig kan worden ingezet en het aanbod wordt afgestemd op de behoeften. Actielijn 6: We maken de sociale basis het vertrekpunt en organiseren specialistische expertise dichtbij. De sociale basis is het primaire systeem waarin kinderen opgroeien. Wij zien de sociale basis niet langer als voorveld, maar als hoofdveld. Specialistische zorg blijft beschikbaar, maar sluit zoveel mogelijk aan op de leefwereld van jeugdigen en gezinnen. Professionals werken niet naast elkaar, maar mét elkaar en vertrouwen op elkaars deskundigheid. Professionals zijn laagdrempelig voor elkaar beschikbaar voor advies. 23 Dit betekent ook dat we met elkaar randvoorwaarden creëren die dit mogelijk maken in plaats van belemmeren. Regionale inzet Regionaal werken gemeenten en partners aan • het stimuleren van een hybride samenwerking tussen sociale basis, lokale teams, huisartsen, jeugdgezondheidszorg en specialistische aanbieders; • het ontwikkelen van gezamenlijke uitgangspunten voor samenwerking tussen preventie en specialistische zorg. • het creëren van helpende randvoorwaarden voor samenwerking over de grenzen van de eigen organisatie heen; • het benutten van mogelijkheden in het eigen netwerk of de sociale omgeving, ook wanneer er zorgen zijn over veiligheid of wanneer een jeugdige (tijdelijk) niet thuis kan wonen.

Aanvullend op benodigde specialistische zorg of mogelijk zelfs in plaats daarvan. Lokale inzet Lokaal werken gemeenten en partners aan • het organiseren van specialistische kennis wordt door professionals gedaan zoveel mogelijk dichtbij jeugdigen en gezinnen; • het maken van werkafspraken met lokale teams, huisartsen en specialistische aanbieders over consultatie, samenwerking en warme overdracht; • het ontwikkelen van soepele overgangen tussen preventieve ondersteuning en specialistische zorg. Hoe contractering deze opgave ondersteunt Contractering helpt om de sociale basis te versterken door samenwerking, preventie en een sterke sociale basis actief mogelijk te maken. Dat betekent dat contractafspraken niet alleen gericht zijn op individuele jeugdhulp, maar ook ruimte bieden voor samenwerking, consultatie, kennisdeling en de verbinding tussen preventieve voorzieningen en specialistische zorg en individueel- en groepsaanbod. We stimuleren langdurige partnerschappen, gezamenlijke verantwoordelijkheid voor maatschappelijke resultaten en voldoende flexibiliteit om ondersteuning dichtbij jeugdigen en gezinnen te organiseren. 24 Opgave 3: Onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp als één ecosysteem Kinderen en jongeren ontwikkelen zich iedere dag op de plekken, waar zij dagelijks komen.

Zij leren, spelen, ontdekken, maken fouten, bouwen vriendschappen op en ontwikkelen stap voor stap hun talenten en identiteit. Die ontwikkeling vindt niet plaats binnen de grenzen van één organisatie of één voorziening, maar in het dagelijks leven: thuis, in de kinderopvang, op school, in de buurt, bij de sportvereniging en op andere plekken waar zij opgroeien. Dit noemen we een ecosysteem waarin allen bijdragen aan gezond, veilig en kansrijk opgroeien. Binnen dat ecosysteem heeft iedereen een eigen rol, maar delen we dezelfde verantwoordelijkheid: ervoor zorgen dat kinderen en jongeren zich kunnen blijven ontwikkelen. Hierbij zijn en blijven ouders de belangrijkste opvoeders. De meeste jeugdigen ontwikkelen zich zonder grote problemen. Soms ontstaan er vragen of zorgen, die extra aandacht vragen. In een complexe en veranderende maatschappij zien we landelijk een toename van mentale problemen door onder andere sociale media, prestatiedruk en individualisering. Ontwikkelkansen raken in het gedrang. Schoolverzuim en thuiszitten komen vaker voor, en ook de vraag naar jeugdhulp blijft groeien. Dat vraagt niet om steeds meer specialistische zorg, maar juist dan is het belangrijk dat de volwassenen rondom een jeugdige samenwerken, zodat de ondersteuning aansluit bij hun ontwikkeling en niet andersom.

Hierbij is het van belang ook oog te houden voor het feit dat niet elke uitdaging of tegenslag om professionele interventie vraagt. Sommige problemen en vragen horen bij het leven en bij opgroeien; het is niet altijd nodig of wenselijk om alles te problematiseren of perfect op de rit te hebben. Soms is een 6 ook goed genoeg. Ouders zijn de belangrijkste opvoeders en onmisbare samenwerkingspartners voor professionals. Een sterke samenwerking helpt om jeugdigen passend te ondersteunen, hun veerkracht te versterken en samen te bepalen wat nodig is. Daarbij kijken we naar de hele ontwikkellijn: van een kansrijke start in de eerste 1000 dagen tot de overgang naar kinderopvang, onderwijs en volwassenheid. Daarom versterken we de verbinding tussen onderwijs, kinderopvang, ondersteuning en jeugdhulp. We organiseren ondersteuning zoveel mogelijk in de leefomgeving van jeugdigen. Specialistische expertise is beschikbaar wanneer dat nodig is. Zo kunnen jeugdigen zich blijven ontwikkelen en zoveel mogelijk thuis of thuisnabij opgroeien, leren en meedoen. We werken daarbij toe naar inclusiever onderwijs en inclusievere kinderopvang. Inclusie betekent niet dat ieder kind dezelfde ondersteuning krijgt. Het betekent dat onderwijs en kinderopvang zich waar mogelijk aanpassen aan wat een jeugdige nodig 25 heeft om zich te ontwikkelen.

Dat vraagt om sterke basisondersteuning, vakmanschap en goede samenwerking. We kiezen in onze regio nadrukkelijk voor een eigen gezamenlijke koers waarin gemeenten, onderwijs, kinderopvang en maatschappelijke partners deze ontwikkelingen met elkaar verbinden. Daarbij sluiten we aan op, en maken we gebruik van de landelijke bewegingen. Samenwerkingsverbanden passend onderwijs, jeugdhulpaanbieders, welzijn en gemeenten hebben de afgelopen jaren al op verschillende plekken geïnnoveerd, o.a. met pilots. Het is van belang dat daar regionaal van wordt geleerd. Een belangrijk deel van deze opgave krijgt de komende jaren concreet vorm binnen de regionale opdracht van onderwijs en gemeenten voor de aansluiting onderwijs en jeugdhulp. Deze regiovisie beschrijft daarvoor de gezamenlijke richting en ambitie; de verdere uitwerking vindt plaats in de Regionale uitvoeringsagenda onderwijs-jeugdhulp. Wat gaan we doen? Actielijnen. Actielijn 7: We houden iedere jeugdige verbonden met leren en ontwikkelen. School is meer dan een plek om te leren. Het is ook een plek waar jeugdigen zich ontwikkelen, relaties opbouwen en talenten ontdekken. Daarom verschuiven we de focus van reageren op verzuim naar het bevorderen van schoolaanwezigheid en ontwikkelkansen.

Regionale inzet Regionaal werken gemeenten, onderwijs en andere partners aan • het creëren van een gezamenlijke visie op schoolaanwezigheid als onderdeel van de ontwikkeling van jeugdigen; • het delen van kennis over, het stimuleren van het gebruik van en de doorontwikkeling van bewezen werkwijzen voor vroegsignalering en schoolaanwezigheid; • het stimuleren van regionale samenwerking om schooluitval en thuiszitten te voorkomen waarbij onder meer de inzet van StroomOp7 onderwijs wordt verkend; • het maken van regionale afspraken over samenwerking tussen onderwijs, gemeenten, jeugdgezondheidszorg, leerplicht, kinderopvang en jeugdhulp; • het bieden van gezamenlijke ondersteuning rondom jeugdigen die dreigen uit te vallen; • het ontwikkelen van een gezamenlijke aanpak voor behoudt van ontwikkelkansen bij thuiszitten en langdurig schoolverzuim; 7 StroomOP is een netwerk van jeugdhulp- en onderwijsprofessionals ontstaan vanuit de ambitie om gesloten plaatsingen te voorkomen en eerder passende hulp en onderwijs te organiseren. Binnen StroomOP Onderwijs ligt inmiddels expliciet de ambitie van nul onderbroken schoolloopbanen. 26 • het verbinden van landelijke ontwikkelingen aan de regionale praktijk.

Lokale inzet Lokaal werken gemeenten, onderwijs en andere partners samen aan • het ontwikkelen van vroegsignalering van verzuim en ondersteuningsvragen; • het inzichtelijk maken welke ondersteuning beschikbaar is en zorgen dat jeugdigen, ouders en professionals deze ondersteuning eenvoudig weten te vinden; • het bieden van laagdrempelige ondersteuning voor jeugdigen en gezinnen; • het maken van een gezamenlijke analyse van de oorzaken van schoolverzuim; • het bieden van passende ondersteuning die aansluit bij de behoeften van jeugdigen; • het voorkomen van thuiszitten en het bevorderen van een veilige en inclusieve leeromgeving. Actielijn 8: We maken inclusievere kinderopvang en inclusiever onderwijs mogelijk. Inclusie betekent dat jeugdigen zoveel mogelijk thuisnabij kunnen opgroeien, leren en ontwikkelen. Onderwijs, kinderopvang en ondersteuning sluiten daarbij waar mogelijk aan bij wat een jeugdige nodig heeft.

Regionale inzet Regionaal werken gemeenten, onderwijs en andere partners aan • het vormen van gezamenlijke uitgangspunten voor inclusievere kinderopvang en inclusiever onderwijs; • het ontwikkelen van gezamenlijke uitgangspunten voor de inzet van ondersteuning binnen onderwijs en kinderopvang (Zorg/Jeugdhulp binnen Onderwijs -ZBO/JBO), inclusief afspraken over rollen, kwaliteit, samenwerking en financiering; • het creëren van een dekkend regionaal aanbod voor jeugdigen met complexe ondersteuningsvragen; • het voortbouwen op succesvolle regionale samenwerkingsvormen en deze verder ontwikkelen waar zij bijdragen aan inclusievere kinderopvang en onderwijs; • het delen van kennis, expertise en innovatieve werkwijzen; • het bieden van gezamenlijke ondersteuning rondom jeugdigen die dreigen uit te vallen; • het bevorderen van samenwerking tussen regulier en gespecialiseerd onderwijs; • het versterken van de deskundigheid van professionals. 27 Lokale inzet Lokaal werken gemeenten, onderwijs en andere partners aan • het versterken van de pedagogische basis binnen kinderopvang en onderwijs; • het organiseren van warme overdrachten tussen opvang, onderwijs, vervolgonderwijs en ondersteuning. Actielijn 9: We organiseren preventieve ondersteuning en basisjeugdhulp dichtbij jeugdigen, in en rondom kinderopvang en onderwijs.

Jeugdigen ontwikkelen zich het best wanneer ondersteuning vroegtijdig en dichtbij hun dagelijkse leefomgeving wordt georganiseerd. Hierdoor worden signalen sneller opgepakt en kunnen zwaardere problemen worden voorkomen. Regionale inzet Regionaal werken gemeenten, onderwijs en andere partners aan: • het vormen van gezamenlijke uitgangspunten voor preventieve ondersteuning in en rondom kinderopvang en onderwijs; • het creëren van gezamenlijke afspraken over de minimale beschikbaarheid van preventieve ondersteuning binnen onderwijs en kinderopvang; • het zorgen voor meer gelijkwaardigheid in de beschikbaarheid van preventieve ondersteuning binnen de regio; • het stimuleren en faciliteren van regionale kennisontwikkeling door het delen van succesvolle lokale werkwijzen en waar passend regionaal opschalen daarvan; • het maken van afspraken over de samenwerking tussen preventieve partners.

Lokale inzet Lokaal werken gemeenten, onderwijs en andere partners aan: • het bieden van laagdrempelige en herkenbare aanwezigheid van ondersteunende professionals op de plekken waar jeugdigen dagelijks komen; • het maken van een goede verbinding tussen onderwijs, kinderopvang, jeugdgezondheidszorg, welzijn, huisarts, POH-jeugd en lokale teams; • het inzetten van vroegsignalering en snelle inzet van lichte ondersteuning; • het versterken van de verbinding tussen kinderopvang en onderwijs en de sociale basis rondom jeugdigen en gezinnen; • het creëren van inzet die aansluit bij de lokale ondersteuningsbehoefte. 28 Actielijn 10: We verbinden specialistische expertise aan de leefwereld van jeugdigen. Ook specialistische expertise organiseren we zoveel mogelijk dichtbij jeugdigen en gezinnen. Professionals verbinden hun expertise en werken vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Zo blijft ondersteuning samenhangend en verbonden met het dagelijks leven van jeugdigen.

Regionale inzet Regionaal werken gemeenten, onderwijs en andere partners aan • regionale afspraken over samenwerking tussen specialistische partners en hun inzet in het onderwijs en de kinderopvang; • een samenhangend regionaal specialistisch aanbod; • heldere afspraken over samenwerking, rollen, verantwoordelijkheden, informatie- uitwisseling, opschaling, regie en financiering; • het verbinden van specialistische expertise aan onderwijs, kinderopvang en lokale teams; • het bevorderen van continuïteit en kennisdeling. Lokale inzet Lokaal werken gemeenten, onderwijs en andere partners aan • tijdige inzet van specialistische expertise wanneer dat nodig is; • het vanzelfsprekend betrekken van jeugdigen, ouders en de leefomgeving bij signalering, analyse en ondersteuning (systemisch werken); • vaste aanspreekpunten en continuïteit van ondersteuning; • gezamenlijke besluitvorming over complexe situaties; • specialistische expertise laten aansluiten op de basisondersteuning in onderwijs en kinderopvang. Hoe contractering deze opgave ondersteunt Contractering staat in dienst van de beweging naar één samenhangend ecosysteem rondom jeugdigen. Contractering ondersteunt duurzame samenwerking tussen gemeenten, onderwijs, kinderopvang en aanbieders en stimuleert dat ondersteuning zoveel mogelijk collectief, preventief en dichtbij jeugdigen wordt georganiseerd.

Gemeenten en partners verkennen hoe contractering en financieringsafspraken de gezamenlijke opgave het beste kunnen ondersteunen. Contractering biedt ruimte voor innovatieve samenwerkingsvormen, langdurige partnerschappen en het delen van expertise. Waar regionale afspraken bijdragen aan meer samenhang, kwaliteit en continuïteit, ondersteunt contractering deze ontwikkeling, met behoud van ruimte voor regionaal en lokaal maatwerk (zoals met pilots). 29 Opgave 4: Kansrijke ontwikkeling naar zelfstandigheid Zelfstandig worden gebeurt niet op één dag. Jongeren groeien stap voor stap toe naar volwassenheid. Zij ontdekken wie zij zijn, bouwen aan relaties, volgen onderwijs, gaan werken, leren omgaan met geld, maken fouten en ontwikkelen steeds meer eigen verantwoordelijkheid. Voor de meeste jongeren verloopt die ontwikkeling geleidelijk. Voor anderen vraagt deze overgang extra ondersteuning en continuïteit. Juist rond het achttiende levensjaar verandert veel in wet- en regelgeving, financiering en verantwoordelijkheden, terwijl de ontwikkeling van jongeren gewoon doorgaat. Voor jongeren die opgroeien met jeugdhulp, verblijf, psychische kwetsbaarheid of een instabiele thuissituatie kan dat leiden tot verlies van ondersteuning, versnippering en onzekerheid over de toekomst.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rheden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/495c0f4b-4840-4a89-b20c-40ef36dd8d29?agendaItemId=42ae26dc-8beb-46ba-a492-7bad717cf34e