rapport onderzoek Koersdocument Sociaal Domein Rheden Spreekt - 21-11-2023

Rapportage Koersdocument sociaal domein

Gemeente Rheden

Rapportage Koersdocument sociaal domein Concept 1 21 november 2023 Projectnummer: 21564

Gemeente Rheden

Auteurs: Hannemarie Hardeman, Onderzoeker Bas Wesselink, Onderzoeker Michel Hartemink, Onderzoeker Moventem BV T 0575 84 3738 E info@moventem.nl W www.moventem.nl Moventem werkt conform de Gedragscode voor Onderzoek & Statistiek van de Nederlandse Marktonderzoek Associatie (MOA) en mag het Fair Data Keurmerk voeren, waarmee wordt aangetoond dat op verantwoorde wijze met data en persoonsgegevens wordt omgaan. Tevens is Moventem aangesloten bij de Europese Vereniging voor Marktonderzoek (ESOMAR) en wordt voldaan aan de Internationale Code voor Markt- en sociaalwetenschappelijk onderzoek. Dit rapport is met grote zorg samengesteld. Desondanks kan het voorkomen dat informatie fout en/of onvolledig is. Moventem is niet aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade die zou kunnen ontstaan door het gebruik van de aangeboden informatie.

2

Gemeente Rheden

Inhoudsopgave

Management Samenvatting

Pagina 4

1 Inleiding 1.1 Onderzoeksopzet

Pagina 6 Pagina 7

2 Resultaten 2.1 Beeld van de woonomgeving 2.2 Gezondheid en vitaliteit 2.3 Hulp en ondersteuning

Pagina 8 Pagina 9 Pagina 13 Pagina 17

3 Bijlagen Bijlage l Achtergrondvariabelen Bijlage ll Onderzoeksverantwoording

Pagina 21 Pagina 22 Pagina 23

Inhoudsopgave

3

Management Samenvatting

Gemeente Rheden

Management Samenvatting Beeld van de woonomgeving

Hulp en ondersteuning

Circa 80% voelt zich thuis in de buurt. Ook vindt het merendeel dat de mensen in de buurt op een prettige manier met elkaar omgaan, dat de mensen er een prettige buurt van maken en dat het in de buurt normaal is om naar elkaar om te zien.

Drie kwart vindt dat de gemeente kwetsbare ouders extra moet ondersteunen. 28% vindt dat de gemeente mensen alleen moet helpen om betaald werk te vinden en niet om een zinvolle besteding van de dag te vinden, zoals vrijwilligerswerk. 47% is het hier mee oneens. 16% vindt dat de inwoners zelf verantwoordelijk zijn voor hun inkomen om rond te komen en mee te kunnen doen, 65% is het daar niet mee eens.

Ook vindt ruim twee derde het normaal dat de buurt omziet naar hulpbehoevenden. Ongeveer drie kwart vindt dat de inwoners meer invloed moeten hebben op de inrichting van de buurt en 83% vindt het logisch dat de gemeente meer investeert in wijken waar dat nodig is.

Gezondheid en vitaliteit De helft vindt het belangrijk dat de gemeente inwoners helpt bij het maken van gezonde keuzes. Hierbij wordt door 79% genoemd dat dit door het geven van voorlichting kan. Ook geeft meer dan de helft aan dat dit door aanmoedigen en financiële ondersteuning kan. Twee derde geeft aan dat het soms best wat minder goed met iemand mag gaan en dat een mindere periode niet direct reden tot professionele hulp en zorg zijn. 57% geeft aan dat tegenslagen bij het leven horen en dat mensen mogen vertrouwen op hun eigen veerkracht. Met name sociaal contact (54%), gezonde leefstijl (42%) en beschikbaarheid van professionele zorg (39%) vindt men helpen om mentale gezondheidsklachten zoveel mogelijk te voorkomen.

Inzetten op betaald werk voor inwoners die niet betaald werken wordt door ruim een derde als belangrijkste actiepunt genoemd voor het versterken van bestaanszekerheid. Bijna een kwart noemt hier het ondersteunen van mensen met een laag inkomen om mee te kunnen doen. Ruim twee derde vindt dat de focus van de gemeente moet liggen op het verbeteren van eigen kracht, energie en mogelijkheden van inwoners zelf. 55% vindt dat voor lichtere klachten en problematiek het aan de sociale basis is om hiervoor hulp en ondersteuning te organiseren (burenhulp, verenigingen en welzijnswerk). Als men 10.000 euro te verdelen zou hebben zou 45% dit uitgeven aan de ontwikkeling van basisvaardigheden. Daarnaast zou 38% geld uitgeven aan het ondersteunen van vrijwilligers en mantelzorgers.

Management samenvatting

5

Inleiding

Gemeente Rheden

Onderzoeksopzet Benaderen doelgroep In opdracht van gemeente Rheden heeft Moventem een onderzoek over de te varen koers van het sociale domein van de gemeente uitgevoerd onder de 1.513 leden van Renkum Spreekt. De panelleden hebben de mogelijkheid gehad om de vragenlijst in te vullen tussen 24 oktober en 12 november 2023. Er is 1 keer een reminder verstuurd, aan iedereen waarvan nog geen ingevulde vragenlijst was ontvangen. Daarnaast is door de gemeente een open link verspreid via diverse kanalen.

In bijlage 1 van deze rapportage staan de achtergrondgegevens van de respondenten weergegeven. Deze bijlage is aan het einde van deze rapportage te vinden.

Deelnemers

Er is een aantal open vragen gesteld aan de respondenten. Alle open antwoorden worden getoond in ‘Bijlagenboek bij Rapportage Koersdocument Sociaal Domein Rheden’.

In totaal hebben 525 panelleden de vragenlijst volledig ingevuld. Een respons-rate van 35%. Via de open link hebben 38 inwoners meegedaan.

In bijlage 2 van deze rapportage wordt nader ingegaan op de betrouwbaarheid, nauwkeurigheid en representativiteit van de resultaten. Deze bijlage is aan het einde van deze rapportage te vinden.

Met het aantal respondenten (563) kunnen met een betrouwbaarheid van 95% en een foutmarge van 4,10% uitspraken worden gedaan over de populatie.

Resultaten weergave De resultaten van dit onderzoek worden in het voorliggende document beschreven middels diagrammen en tabellen. Door routes in de vragenlijst en vragen waarbij meerdere antwoorden mogelijk zijn, kan het voorkomen dat het aantal respondenten en/of het aantal antwoorden niet overal gelijk is in deze rapportage. Om deze redenen wordt ter volledigheid bij de resultaten aangegeven hoeveel respondenten (‘n’) de betreffende vraag hebben beantwoord. Door afrondingsverschillen telt niet alles op tot 100%. Bij sommige vragen konden respondenten meerdere antwoorden geven. Het totale percentage komt dan hoger dan 100% te liggen.

Inleiding

7

Resultaten

Het merendeel is tevreden over de woonomgeving. Eveneens vindt het merendeel dat dit afhankelijk is van de bewoners

Gemeente Rheden

Wat vindt u van de stellingen? (n=563)

Ik voel me thuis in mijn buurt

38%

46%

11% 3%

Mensen in mijn buurt gaan op een prettige manier met elkaar om

24%

54%

16%

4%

Het is aan de mensen in een buurt zelf om er een prettige buurt van te maken

23%

56%

15%

3%

Ik vind het normaal dat wij in de buurt omzien naar elkaar en dat wij bijvoorbeeld op elkaars kinderen passen of een boodschapje voor elkaar doen

20%

Helemaal eens

Eens

Niet eens niet oneens

Mee oneens

56% Helemaal oneens

18%

3%

Weet ik niet/ geen mening

Toelichtingen bij de stellingen lopen erg uiteen. Veel bewoners geven aan dat er aardige en gezellige mensen in de buurt zijn. Buurtapps en koffie-uren worden genoemd als manieren om contact te houden en elkaar te helpen. Sommigen vinden dat de overheid meer moet doen op het gebied van handhaving, diversiteit en zorg, terwijl anderen vinden dat bewoners zelf meer verantwoordelijkheid moeten nemen.

Beeld van de woonomgeving

9

68% vindt het normaal dat de buurt omziet naar hulpbehoevenden, 8% vindt dit niet

Gemeente Rheden

Wat vindt u van de stelling? Ik vind het normaal dat wij in de buurt omzien naar buren die wat extra hulp en ondersteuning nodig hebben zoals inwoners met dementie of verward gedrag. (n=563)

16% Helemaal eens

52% Eens

Niet eens niet oneens

21% Mee oneens

Helemaal oneens

7%

Weet ik niet/ geen mening

Inwoners die het (helemaal) eens zijn met de stelling, geven als toelichting dat zij dit een morele plicht vinden. Wel geven sommigen aan dat het handig zou zijn als de gemeente ondersteunt hierin door middel van een communicatieplatform. Ook vinden velen dat het wel binnen de mogelijkheden moet passen, en dat professionele hulp mogelijk moet zijn indien nodig. Inwoners die het (helemaal) oneens zijn met de stelling, geven als toelichting veelal dat zij vinden dat dit specialistische hulp behoeft, mede omdat je niet weet hoe zo’n persoon reageert. Ook vinden zij dit de verantwoordelijkheid van het zorgstelsel.

Beeld van de woonomgeving

10

Ongeveer drie kwart vindt dat de inwoners meer invloed moeten hebben op de inrichting van de buurt

Gemeente Rheden

Wat vindt u van de stelling? Inwoners moeten meer invloed hebben op de inrichting van de buurt (n=563)

29% Helemaal eens

48% Eens

Niet eens niet oneens

Mee oneens

19% Helemaal oneens

Weet ik niet/ geen mening

Inwoners die het (helemaal) eens zijn met de stelling, geven onder andere als toelichting dat inwoners meer gemotiveerd worden om ook om te kijken naar de inrichting als zij zelf inspraak hebben in de aanleg ervan. Wel geven sommigen als kanttekening dat je dan een goede afspiegeling van de samenleving moet hebben bij deze inspraak om te voorkomen dat een select clubje bepaald hoe de omgeving eruit komt te zien.

Beeld van de woonomgeving

11

83% vindt het logisch dat de gemeente selectief investeert in bepaalde wijken

Gemeente Rheden

Wat vindt u van de stelling? Ik vind het logisch dat de gemeente meer investeert in wijken waar dat nodig is (n=563)

29% Helemaal eens

54% Eens

Niet eens niet oneens

Mee oneens

12% Helemaal oneens

3%

Weet ik niet/ geen mening

Inwoners die het (helemaal) eens zijn met de stelling, geven onder andere als toelichting dat de gemeente daar heen gaat waar het nodig is/ waar men het zelf niet redt. Ook vinden velen dat dit gedaan moet worden om te voorkomen dat die plekken verder afzakken.

Beeld van de woonomgeving

12

Men is verdeeld over het belang van hulp vanuit de gemeente bij het maken van gezonde keuzes

Gemeente Rheden

Wat vindt u van de stelling? Het is belangrijk dat de gemeente inwoners helpt bij het maken van gezonde keuzes (n=563)

13%

37% Helemaal eens

Eens

32%

Niet eens niet oneens

Mee oneens

Helemaal oneens

13%

4%

Weet ik niet/ geen mening

Hoe moet de gemeente dat volgens u doen? (n=278) U kunt meer antwoorden geven Alleen beantwoord door inwoners die het (helemaal) eens zijn met de stelling Door het geven van voorlichting

79%

Door aan te moedigen

59%

Door het geven van financiele ondersteuning Anders, namelijk:

55% 17%

Inwoners die het (helemaal) eens zijn met de stelling, dragen veelal kleine/lichte maatregelen aan, zoals wandelactiviteiten organiseren, gemeenschappelijke groentetuinen promoten. Het niet zozeer opdringen, maar meer faciliteren. Inwoners die het (helemaal) oneens zijn met de stelling, geven vooral aan dat dit een individuele keuze moet zijn.

Gezondheid en vitaliteit

13

66% vindt dat het soms best wat slechter met iemand mag gaan

Gemeente Rheden

Wat vindt u van de stelling? Het mag soms best wat minder goed gaan met iemand. Mindere periodes zijn niet direct reden tot professionele hulp en zorg (n=563)

12%

54% Helemaal eens

Eens

Niet eens niet oneens

22% Mee oneens

Helemaal oneens

8%

Weet ik niet/ geen mening

Respondenten die het (helemaal) eens zijn met de stelling, geven aan dat veerkracht belangrijk is, en dat iedereen hier mee te doen heeft. Wel nuanceren sommigen dit door aan te geven dat het verschilt per persoon in hoeverre diegene in staat is om hier mee om te kunnen gaan.

Respondenten die het (helemaal) oneens zijn met de stelling, geven aan dat voorkomen beter is dan genezen, en dat de stelling erg afhangt van hoe je deze definieert (‘soms’, ‘wat minder’).

Gezondheid en vitaliteit

14

Iets meer dan de helft vindt dat tegenslagen bij het leven horen en daarom niet direct externe hulp vereisen

Gemeente Rheden

Wat vindt u van de stelling? Tegenslagen horen bij het leven en mensen mogen hierbij vertrouwen op hun eigen veerkracht (n=563)

10%

47% Helemaal eens

Eens

29%

Niet eens niet oneens

Mee oneens

Helemaal oneens

11%

2%

Weet ik niet/ geen mening

Inwoners die het (helemaal) eens zijn met de stelling, geven onder andere aan dat door pampering weerstand/veerkracht afneemt, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat.

Inwoners die het (helemaal) oneens zijn met de stelling, geven aan dat het niet voor iedereen mogelijk is om veerkrachtig te leven. Toenemende prestatiedruk maakt dit des te lastiger.

Gezondheid en vitaliteit

15

Met name sociaal contact, gezonde leefstijl en beschikbaarheid Gemeente van professionele zorg vindt men helpen tegen mentale klachten Rheden

Hoe kunnen volgens u mentale gezondheidsklachten zoveel mogelijk voorkomen worden? Door vooral aandacht te hebben voor: (n=563) U kunt maximaal twee antwoorden geven Sociale contacten

54%

Gezonde Leefstijl

42%

Beschikbaarheid van professionele zorg

39%

Laagdrempelige inlooppunten

21%

Programma’s in het onderwijs gericht op mentale gezondheid

14%

Voorlichting over mentale gezondheid

8%

Programma’s vanuit werkgevers Gezondheidsapps

5% 0%

Anders, namelijk: Weet ik niet/ geen mening

10% 1%

Gezondheid en vitaliteit

16

Merendeel vindt dat de gemeente moet helpen als inwoners moeite hebben met rondkomen. Over hulp bij het vinden van werk is men verdeeld

Gemeente Rheden

Wat vindt u van deze stellingen? (n=563)

Inwoners zijn zelf verantwoordelijk voor hun inkomen om rond te komen en mee te kunnen doen. De gemeente hoeft inwoners niet extra te ondersteunen om mee te 3% kunnen doen door bijvoorbeeld een Gelrepas

13%

De gemeente moet kwetsbare ouders extra ondersteunen. Denk aan bijvoorbeeld aan opvoedondersteuning of een financiële bijdrage voor schoolreisjes

21%

De gemeente moet mensen alleen helpen om betaald werk te vinden. Ze hoeft mensen niet te helpen met het vinden van zinvolle besteding van de dag 5% bijvoorbeeld vrijwilligerswerk

Helemaal eens

Eens

Niet eens niet oneens

Mee oneens

19%

40%

25%

54%

23%

24%

Helemaal oneens

Hulp en ondersteuning

15%

33%

7%

14%

Weet ik niet/ geen mening

17

Meest belangrijke maatregel om bestaanszekerheid te versterken vindt men het meer inzetten op betaald werk

Gemeente Rheden

Wat is volgens u het belangrijkst voor de gemeente om actie op te ondernemen voor het versterken van de bestaanszekerheid? (n=563)

Inzetten op betaald werk voor inwoners die nu (nog) niet betaald werken

35%

Ondersteunen van mensen met een laag inkomen om mee te kunnen doen (bijvoorbeeld door de GelrePas)

23%

Hulpstructuur aanbieden (bijvoorbeeld hulp bij administratie)

15%

Versterken van vaardigheden van inwoners (bijvoorbeeld trainingen voor het vergroten van digitale vaardigheden)

13%

Anders, namelijk:

12%

Weet ik niet/ geen mening

3%

Hulp en ondersteuning

18

Men is het met name eens over dat de focus van de gemeente moet liggen op het verbeteren van eigen kracht van inwoners

Gemeente Rheden

Wat vindt u van deze stellingen? (n=563)

Het is logisch dat in de toekomst alleen mensen in de meest kwetsbare posities hulp en ondersteuning krijgen

6%

31%

Ik vind het logisch dat ondersteuning in de toekomst veel meer in groepsverband wordt geboden dan 1 op 1

6%

28%

Voor lichtere klachten en problematiek is het aan de sociale basis om hiervoor hulp en ondersteuning te organiseren. Denk bij de sociale basis aan burenhulp, buurthuizen, verenigingen, scholen en welzijnswerk

8%

De focus van de gemeente moet liggen op het verbeteren van de eigen kracht, energie en mogelijkheden van inwoners zelf in de sociale basis en het voorkomen van problemen

Helemaal eens

Eens

Niet eens niet oneens

8%

24%

27%

53%

Helemaal oneens

Hulp en ondersteuning

37%

31%

47%

17%

Mee oneens

18%

6% 4%

13%

19%

4%

5% 4%

Weet ik niet/ geen mening

19

Men vindt dat met name geld uitgegeven zou moeten worden aan de ontwikkeling van basisvaardigheden

Gemeente Rheden

Stel, u heeft 10.000 euro te verdelen. Waar zou u het geld aan uitgeven? (n=563) U kunt maximaal drie antwoorden geven.

Basisvaardigheden ontwikkelen zoals taal- en digitale vaardigheden en omgaan met geld.

45%

Vrijwilligers en mantelzorgers ondersteunen

38%

Fijne wijken en buurten, met aandacht voor elkaar en veerkracht

35%

Professionele zorg en ondersteuning vanuit verwijzing gemeente/huisarts

33%

Schuldhulp, inwoners met geldzorgen

33%

Opgroei- en opvoedvraagstukken

26%

Gezond leven

25%

Cultuur

11%

Anders, namelijk: Weet ik niet/ geen mening

6% 3%

Als toelichting wordt onder andere genoemd dat het lastig kiezen is, omdat alle aspecten belangrijk zijn.

Hulp en ondersteuning

20

Bijlagen

Gemeente Rheden

Bijlage I - Achtergrondvariabelen

Leeftijd (n=563) Jonger dan 45 jaar

Dagelijks leven (n=563) VUT/Gepensioneerd

11%

45 - 54 jaar

Fulltime werkzaam in loondienst (>36 uur) Parttime werkzaam in loondienst (< 36 uur)

15%

55 - 64 jaar

25%

65 - 74 jaar

19%

Woonplaats (n=556) Velp

37%

Dieren

33%

Rheden

4%

De Steeg

3%

Laag-Soeren

2%

Spankeren

2%

16% 8%

Vrijwilliger

5%

Werkzoekend

4%

Huisvrouw/-man

3%

HBO/WO student

1%

Combinatie studie en parttime baan (geen bijbaan)

1%

MBO student

0%

Anders

19%

Ellecom

25%

Ondernemer

30%

75 jaar en ouder

30%

7%

Binnen dit panelonderzoek zijn de resultaten gewogen naar leeftijd en plaats. Hiermee zijn de resultaten gecorrigeerd om de mogelijke invloed van de niet geheel representatieve steekproef weg te nemen. Op deze pagina staan ongewogen resultaten. De rest van de rapportage zal gewogen resultaten bevatten. Meer informatie over de weging staat in bijlage 2 weergegeven.

Bijlage I

22

Gemeente Rheden

Bijlage II - Onderzoeksverantwoording Betrouwbaarheid en nauwkeurigheid

Weging

Elke steekproef geeft afwijkingen ten opzichte van de werkelijkheid, maar de uitkomsten moeten een zo goed mogelijk beeld geven van de populatie. In kwantitatief onderzoek is het gebruikelijk om te spreken van een statistisch betrouwbaar verschil, als de afwijking zo groot is dat deze niet door toeval wordt veroorzaakt. Het betrouwbaarheidsniveau is gedefinieerd als 1 (100%) minus het significantieniveau. Het is gangbaar uit te gaan van een significantieniveau van 5%. Dan is er sprake van een betrouwbaarheidsniveau van 95%. Dat wil zeggen dat, als het onderzoek op dezelfde wijze en op hetzelfde moment zou worden herhaald, de uitkomsten in 95% van de gevallen hetzelfde beeld zouden geven.

Binnen dit panelonderzoek zijn de resultaten gewogen naar leeftijd en plaats. Hiermee zijn de resultaten gecorrigeerd om de mogelijke invloed van de niet geheel representatieve steekproef weg te nemen. Dit is een gangbare werkwijze in statistisch kwantitatief onderzoek. Personen in ondervertegenwoordigde groepen krijgen een gewicht groter dan 1 en tellen relatief zwaarder mee in het totaalresultaat, personen in groepen met een oververtegenwoordiging krijgen een gewicht kleiner dan 1.

De nauwkeurigheid (uitgedrukt in foutmarge) geeft het gebied van waarden aan, waarbinnen de werkelijke waarde in de populatie ligt. Een foutmarge van bijvoorbeeld 5%, betekent dat de werkelijke waarde van de totale populatie 5% hoger of lager kan liggen dan de waarde van de steekproef. Concreet: indien een onderzoeksuitkomst van de steekproef aangeeft dat 50% van de respondenten een rapportcijfer 8 geeft voor een bepaald aspect, dan ligt dit percentage in werkelijkheid maximaal 5% boven of 5% onder deze 50%, ofwel tussen de 45% en 55%. Een foutmarge van 5% is gangbaar en algemeen geaccepteerd bij (statistisch) kwantitatief onderzoek.

Vanwege de ondervertegenwoordiging van respondenten jonger dan 45 jaar uit De Steeg, krijgt een respondent uit deze groep bijvoorbeeld weegfactor 2,55 en een respondent tussen de 40 en 54 jaar uit Rheden (die oververtegenwoordigd is) weegfactor 0,65. Weegfactoren mogen niet te groot zijn (een groep in een steekproef met een aandeel van bijvoorbeeld 5%, kan niet worden ‘opgeblazen’ tot 50%). Doorgaans wordt een maximale weegfactor van 3 en een minimale weegfactor van 0,4 gehanteerd. Indien gewenst kan de tabel met alle gehanteerde weegfactoren opgevraagd worden. Door de weging zijn de resultaten representatief over leeftijd en woonplaats.

Met het omvangrijke aantal respondenten dat heeft deelgenomen (563) kunnen met 95% betrouwbaarheid en 4,10% nauwkeurigheid uitspraken worden gedaan op een algemeen niveau. De hoge betrouwbaarheid en nauwkeurigheid maken de data geschikt voor verdere analyses.

Bijlage II

23