Raadvoorstel masterplan Haveland

RAADSVOORSTEL Onderwerp

Masterplan Haveland

Datum raadsvergadering

22 april 2025

Thema programmabegroting

Vernieuwing omgevingsbeleid

Portefeuillehouder

Paul Hofman

Zaaknummer

889960

Samenvatting Het Masterplan Haveland dient als inspiratiedocument en richtlijn voor de toekomst van het industrieterrein Haveland in Rheden, met als doel bij te dragen aan woningbouw en economische ontwikkeling door uit te gaan van wonen en werken in het gebied in de toekomst. Het plan biedt hiermee kansen voor verbetering van de woondifferentiatie, het verkleinen van het woningtekort, het vergroten van werkgelegenheid en stimuleert een duurzamere manier van werken. De uitvoering hangt onder andere af van de medewerking van eigenaren en de doorlooptijd van planologische procedures. Er zijn gesprekken gevoerd met betrokkenen en er wordt onder andere gewerkt aan de invulling van een deelgebied 1, waaronder het toevoegen van flexwoningen.

Voorgesteld besluit 1. 2. 3.

Masterplan Haveland vast te stellen als inspiratiedocument voor ontwikkelingen in Haveland. De hoofdlijnen van Masterplan Haveland te integreren in de (op te stellen) omgevingsvisie. Dit vormt het toetsingskader voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Het college de opdracht te geven om van het masterplan Haveland een programma als bedoeld in artikel 3.5 van de Omgevingswet (omgevingsprogramma) te maken en de raad over de (inhoudelijke) voortgang te informeren.

Inleiding De gemeente Rheden staat voor een grote woningbouw- en sociaaleconomische opgave en wil een impuls geven aan de ontwikkeling van haar kernen en dorpen. Het industrieterrein Haveland is een interessant gebied daarvoor. Het bedrijventerrein Haveland in Rheden heeft jarenlang een belangrijke rol gespeeld in de welvaart van het dorp en de regio. Het terrein heeft veel banen opgeleverd en bijgedragen aan de lokale economie. Maar de toekomst van Haveland is onzeker. De werkgelegenheid neemt af en de bereikbaarheid via het water wordt steeds lastiger door het dichtslibben van de haven en veranderende waterstanden in de IJssel. Dit maakt het belangrijk om nu na te denken over de toekomst van Haveland en het dorp Rheden. Vraag is hoe Haveland zich kan aanpassen aan de veranderende omstandigheden en daarmee het dorp blijven ondersteunen. In het koersdocument voor de omgevingsvisie, vastgesteld door uw gemeenteraad in mei 2024, is hierom gekozen om industrieterrein Haveland aan te merken als sleutelproject waar mogelijke veranderingen samen kunnen komen om een bijdrage te kunnen leveren aan de woningbouw en sociaaleconomische opgave. Om hier inzicht in te geven is het masterplan Haveland opgesteld om als gemeente een goed beeld te krijgen van denkbare ontwikkelkansen, innovatieve oplossingsrichtingen en het gewenste eindbeeld voor het terrein Haveland.

Door het op te nemen in de omgevingsvisie

1

RAADSVOORSTEL vormt dit het toetsingskader voor nieuwe ruimtelijke initiatieven die afwijken van het omgevingsplan. Het dient tevens als uitnodiging voor verschillende eigenaren om perspectief te bieden hoe het gebied kan veranderen en hierdoor een grotere toegevoegde waarde kan zijn voor Rheden.

Beoogd effect Het Masterplan Haveland dient als stip op de horizon voor de toekomst van het bedrijventerrein. We willen eigenaren uitnodigen om hier, samen met de gemeente, invulling aan te gaan geven. Het dient eveneens als toetsingskader voor initiatieven die hier willen ontwikkelen.

Argumenten

Het masterplan Haveland 1.1 geeft een duidelijke richting voor de toekomst. Deze is anders dan het huidige gebruik en is anders dan nu in de structuurvisie Rheden, mijn dorp van morgen, is opgenomen. De ambitie uit het masterplan is in plaats van een werkgebied een woon-werkgebied te maken van dit gebied. 1.2

geeft perspectief voor het verbeteren van de woondifferentiatie in het dorp.

Er wordt 35% sociale huur voorgesteld in het masterplan aangezien Rheden-West vanuit het onderzoek Circusvis uit 2021 wordt gezien als kwetsbare wijk. Om in de toekomst te differentiëren in woningen wordt op Haveland een iets hoger aantal sociale huurwoningen voorgesteld. In de woonvisie actualisatie 2023 ligt vast dat in andere wijken dan de 3 kwetsbare wijken (Dieren-Stenfert, Rheden-West, Velp-Zuid) gekeken wordt naar het toevoegen van meer sociale huurwoningen dan de reguliere 30% om zo de kwetsbare wijken te kunnen ontlasten. 1.3

geeft perspectief om een substantiële bijdrage te leveren aan het verkleinen van het woningtekort in de regio.

Door het toevoegen van 700-1000 woningen draagt gemeente Rheden bij aan het terugdringen van het woningtekort in de regio. 1.4

geeft perspectief voor een toename van het aantal banen.

Afhankelijk van in hoeverre de intensivering en verkleuring van Haveland tot stand kan komen lijkt het mogelijk om het aantal banen in Haveland te laten groeien naar 700 tot 1.000 banen. Het type en aard van deze banen kan in de toekomst anders zijn. 1.5

geeft perspectief voor behoud van voorzieningen.

De voorgestelde transformatie van Haveland zorgt voor groei van het aantal inwoners en vergroot hiermee het draagvlak voor bestaande voorzieningen in Rheden. 1.5

geeft perspectief voor een ander gebruik van het gebied, waarbij ingezet wordt op een andere en schonere manier van werken. Dit kan een wezenlijke bijdrage leveren aan de leefbaarheid in het dorp en de mitigatie van het stikstofprobleem van de Veluwe.

Er wordt in Haveland gestreefd naar het mengen van werken en wonen, een efficiënter ruimtegebruik, een toename van het aantal banen en een betere balans tussen het bedrijventerrein, het dorp en de omgeving (natura 2000 gebieden). Dat betekent op termijn een verlaging van de milieucategorieën die toegelaten worden in het gebied. Dit zorgt voor een positief effect op het naastgelegen N2000 gebied. 1.6

geeft perspectief hoe Rheden meer met de Steegse haven verbonden kan worden.

2

RAADSVOORSTEL Ter hoogte van het oude veerhuis komen in het masterplan een groot aantal elementen samen. Het is een scharnierpunt waar de rivier en de Veluwe samenkomen en een groot aantal routes elkaar kruisen. Hier ligt een kans om een nautisch recreatief cluster te ontwikkelen. Hiermee kan het dorp weer meer verbonden worden met het water. 1.7

geeft perspectief voor het toevoegen van nieuwe recreatieve voorzieningen.

Met de transformatie van Haveland ontstaat er ruimte voor nieuwe toeristisch-recreatieve voorzieningen als een hotel, restaurant, café, rustplekken en indoor recreatie (jeu des boules, minigolf, pumptrack, speeltuin). 2.1

geeft vervolg aan het raadsbesluit van mei 2024, koersdocument voor de omgevingsvisie, waarin ontwikkeling Haveland als sleutelproject is opgenomen.

Met het vaststellen van het masterplan geeft de gemeenteraad richting voor wat er met betrekking tot Haveland uitgewerkt moet worden in de omgevingsvisie. 2.2

door masterplan Haveland te integreren in de omgevingsvisie wordt dit het toetsingskader voor deze locatie.

De gemeenteraad legt haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast in deze omgevingsvisie. Dit wordt het toetsingskader voor nieuwe ruimtelijke initiatieven, op dit moment zijn dit nog de door de gemeenteraad vastgestelde structuurvisies. Door het masterplan te integreren in de omgevingsvisie worden de uitgangspunten uit het masterplan het toetsingskader. 3.1

door het maken van een gebiedsgericht omgevingsprogramma van Haveland wordt inzichtelijk welke acties en kosten verbonden zijn aan het uitvoering geven aan het masterplan.

In dit gebiedsgerichte omgevingsprogramma wordt uitgewerkt met welke maatregelen (concrete acties) het college de ontwikkeling van Haveland wil realiseren. Omdat het werken met programma’s onder de Omgevingswet nieuw is, willen we de raad meenemen om te bezien of en hoe dit voor ons een meerwaarde is bij de uitvoering.

Kanttekeningen en/of risico’s 1.1

1.2 2.1 2.2

2.3

2.4

3.1

De omgevingsvisie geeft visie voor de hoofdlijn voor ontwikkelingen in Haveland, niet alle detailuitwerkingen uit het Masterplan zullen in de omgevingsvisie opgenomen worden. Activiteiten die passen in het omgevingsplan worden niet getoetst aan de omgevingsvisie en blijven hiermee mogelijk. Voor uitvoering van het masterplan zijn we afhankelijk van de eigenaren. Als zij niet willen ontwikkelen dan wordt het lastig om de ambities uit het masterplan te behalen. Het bedrijventerrein is aangemerkt als Hoog Milieu Catergorie (HMC) bedrijventerrein en als watergebonden bedrijventerrein. Vanuit provinciaal beleid (Regionaal Programma Werken (RPW)) is nu zeer beperkt ruimte om deze bedrijventerreinen van andere functies te voorzien dan werken. Het is een visie voor de lange termijn. Hierdoor is realisatie van de ambities niet gegarandeerd. Dit vraagt doorzettingsvermogen om het te realiseren. Van zowel gemeente als eigenaren. Planologische procedures om de ambities te behalen moeten doorlopen worden. Hier liggen uitdagingen voor onder andere door de ligging van het plangebied naast N2000 gebieden. Het maken van een omgevingsprogramma is een nieuw (kern)instrument onder de Omgevingswet. Door een programma te maken van Masterplan Haveland onderzoekt het college hoe dit middel ingezet kan worden om haar beleidsdoelstellingen te behalen.

3

RAADSVOORSTEL

Financiën De kosten van de gemeente bestaan in dit stadium uit plan- en onderzoekskosten. De plankosten hebben onder andere betrekking op procesbegeleiding, planvorming, communicatie, juridische vraagstukken, planeconomie en verkeer. De onderzoeken gaan onder andere over onderwerpen als stikstof en mobiliteit. Voor de ontwikkeling Haveland wordt een projectgroep ingesteld die onder begeleiding van de projectleider het project aanstuurt. Hiervoor zijn met de kadernota 2024 middelen gereserveerd om deze inspanningen te kunnen doen voor de woningbouwversnelling en Haveland tot en met 2027. De ontwikkeling van Haveland heeft een langere doorlooptijd dan 2027. Met het eventueel vaststellen van een omgevingsprogramma voor Haveland wordt eveneens gekeken naar benodigd budget voor Haveland na 2027.

Uitvoering De transformatie van Haveland is voor de gemeente van maatschappelijk belang. Het waarmaken van de hoge ambities en doelen voor Haveland, zal naar verwachting een aantal decennia beslaan. De ontwikkeling gaat gefaseerd en geleidelijk. De realisatie vindt daarbij vooral plaats door de markt, via de eigenaren in het gebied. De gemeente creëert hierbij primair de randvoorwaarden voor de transformatie: ze neemt belemmeringen weg, legt juridische en planologische spelregels, waaronder beeldkwaliteit en groenwaardering, vast en faciliteert waar mogelijk de initiatiefnemers. Het tempo van de realisatie is dan ook in grote mate afhankelijk van de verschillende eigenaren in het gebied. Hier is ook inkijk in gegeven in het masterplan onder hoofdstuk 5. Op hoofdlijn ziet het vervolg (eerste stappen) er als volgt uit: -

-

-

-

Voor deelgebied 1 (gebied bij voormalig GS staalwerken) zal op korte termijn eerste verandering te zien zijn met de toevoeging van flexwoningen. Hier wordt hard aan gewerkt door eigenaar en gemeente. Tegelijkertijd wordt met eigenaren gewerkt aan een stedenbouwkundig plan voor een definitieve invulling van dit gehele deelgebied. Gesprekken met Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR) en provincie om te bezien hoe met het beleid rondom het bedrijventerrein omgegaan moet worden en hoe dit passend te maken is voor Haveland gelet op het perspectief dat dit gebied heeft om bij te dragen aan de brede welvaart in Rheden. En niet alleen bezien vanuit economisch oogpunt. Gesprekken met verschillende eigenaren om gezamenlijk te werken aan het behalen van de gewenste ambities. Hierbij willen we afspraken vastleggen met eigenaren hoe hier te kunnen komen. Het college is voornemens om van Haveland een programma te maken als bedoeld in artikel 3.5 Omgevingswet. In dit gebiedsgerichte omgevingsprogramma wordt uitgewerkt met welke maatregelen (concrete acties) ze het beleid gaat realiseren ten behoeve van ontwikkeling van Haveland. Dit is een bevoegdheid van het college. Het college zal hierover de gemeenteraad informeren. Indien er aanvullende financiële middelen benodigd zijn is het aan uw gemeenteraad om deze beschikbaar te stellen.

Op bovenstaande opgenomen punten wordt actief ingezet door de gemeente.

Participatie en communicatie De fase van het tot stand komen van het masterplan had als voornaamste doel belanghebbenden meenemen, informeren en reacties ophalen voor het toekomstbeeld van de gemeente voor het gebied Haveland. Er is gesproken met direct betrokkenen, zoals de verschillende eigenaren die in het gebied gevestigd zijn, Rhedens dorpsbelang, de Ondernemersvereniging Rheden De Steeg (ORDS) en geïnteresseerden in een ontwikkeling op deze plek. Met deze partijen hebben wij gesprekken gevoerd over de mogelijke ontwikkelingen van het terrein. Er zijn twee bijeenkomsten geweest om input op te halen waarbij eenieder

4

RAADSVOORSTEL welkom was. Op 2 oktober 2024 is input opgehaald op verschillende thema’s die aan bod komen in het masterplan. Deze input is meegenomen bij verdere uitwerking van het masterplan. Aandachtspunten die naar voren kwamen zaten met name op het thema mobiliteit, hoogte van de bebouwing, behoud voorzieningen en werkgelegenheid. Hier waren ca. 60-80 aanwezigen. Op 29 januari 2025 was de tweede bijeenkomst. Op deze avond toelichting gegeven op de twee lopende projecten voor dit gebied, namelijk masterplan en de flexwoningen. Bij deze bijeenkomst is ten aanzien van het masterplan Haveland aangegeven op welke punten het rapport is aangepast naar aanleiding van de gemaakte opmerkingen (van 2 oktober 2024) en konden aanwezigen opnieuw in gesprek en eventuele opmerkingen/aanvullingen kenbaar maken. Hierbij waren meer dan 200 aanwezigen. Uit gesprekken en reacties op de avond leiden we af dat de aanpassingen en toelichting over het algemeen naar tevredenheid zijn geweest. Participatie en communicatie blijven een belangrijke rol houden bij de verdere ontwikkeling van Haveland. De gemeente stelt zich als doel om in dialoog te zijn en te blijven door transparant te informeren en te bewoners te blijven betrekken bij de volgende stappen in het transformatieproces van Haveland.

Participatie is daarbij expliciet bedoeld om de plannen aan te scherpen en te verrijken met lokale kennis en ideeën, zodat ze beter worden.

Bijlagen 1.

Masterplan Haveland

De Steeg, 22 april 2025 Burgemeester en wethouders van Rheden,

Carol van Eert, burgemeester

Bart Drewes, gemeentesecretaris

5