Raadsvoorstel zienswijze begroting ODRA 2025 en tkn jaarstukken ODRA 2023 (24.43)

24.43

Raadsvoorstel portefeuillehouder

begrotingsprogramma

P. Hofman

2 Leefomgeving

draagt bij aan Global Goal(s)

b en w-vergadering

agendapunt

bijlage(n) ter inzage

21 mei 2023

4

6

rol raad

soort document

Ter besluitvorming

Raadsvoorstel en -besluit

voorbereidende vergadering

agendapunt

12 Verantwoorde consumptie en productie

11 juni 2024 raadsvergadering

agendapunt

27 juni 2024 onderwerp

Begroting ODRA 2025 en jaarstukken ODRA 2023. INHOUD VOORSTEL • Kennis te nemen van de jaarstukken 2023 van ODRA; • Een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting 2025 van ODRA conform bijgevoegde conceptbrief en het college op te dragen de zienswijze van de raad kenbaar te maken bij het dagelijks bestuur van ODRA; • De geraamde bijdrage voor de gemeente Rheden aan ODRA is €782.000,-. Hiertoe in de kadernota het budget voor ODRA verhogen met €75.000,-. 1 Waartoe is het voorstel gedaan? Het voorstel is ter beantwoording van een brief van ODRA. 2 Wat is de aanleiding? Het Algemeen bestuur van ODRA heeft de ontwerpbegroting 2025 op 17 april jl. vastgesteld. De raad kan haar zienswijze geven op deze ontwerpbegroting. De ontwerpbegroting van ODRA is gebaseerd op de individuele werkprogramma's van de partners. In deze ontwerpbegroting zijn de in de Kadernota begroting ODRA 2025 benoemde uitgangspunten uitgewerkt. Het Algemeen Bestuur van ODRA heeft op 17 april jl. de jaarstukken 2023 vastgesteld. Deze jaarstukken zijn ter kennisname aan de raad gezonden. 3 Wat is het bestaand beleid c.q. kader? In de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Arnhem is de begrotingsprocedure vastgelegd. Sinds 2020 is de begroting van ODRA gebaseerd op beheerste outputfinanciering. 4 Wat willen wij bereiken? Wij maken de zienswijze van de raad kenbaar aan ODRA.

Het vaststellen van de begroting is de verantwoordelijkheid van het Algemeen Bestuur van ODRA. 5 Wat gaan wij ervoor doen? Wij willen een kwalitatief goede uitvoering van de vergunning-, toezicht- en handhavingstaken (vth-taken) voor milieu voor een reële prijs. Met samenwerken in de regio met en via ODRA beogen we daarbij een doorgaande gezamenlijke efficiency- en kwaliteitsverbetering ten opzichte van de voorheen versnipperde taakuitvoering over de 11 partners. pagina

1

ons kenmerk

24.43V

24.43

Werkzaamheden ODRA voor gemeente Rheden ODRA voert voor de gemeente Rheden jaarlijks ruwweg 30 controles asbestsanering uit, 130 integrale en 65 thematische milieucontroles bij bedrijven, 10 controles op grondverzet, handelt milieuklachten over bedrijven af (in 2023 ruim 250) en 10 uit het toezicht volgende (juridische) handhavingstrajecten, handelt 50 aanvragen om milieuvergunningen en – meldingen en 280 asbestmeldingen af, beoordeelt 40 milieurapportages en geeft 100 specialistische milieu-adviezen. Met ODRA samen doen we verder (regionale) projecten rond onder meer ondermijning, energiebesparing bij bedrijven en kantoren, circulaire economie en Omgevingswet. Regionaal hebben we meer milieusamenwerking verkend. Elke gemeente in de regio mist op onderdelen milieu-expertise en/of de milieu-expertise is kwetsbaar. ODRA is gevraagd deze expertise op te bouwen. Hiermee versterken we bovendien de verbinding beleid en uitvoering. Vanuit Rheden steunen we deze ontwikkeling extra door onze vacante functie milieu-adviseur in te vullen door twee adviseurs van ODRA enkele dagdelen in Rheden te laten werken. 6 Wat zijn de financiële consequenties? Begroting ODRA 2025 De omvang van de begroting ODRA voor 2025 is geraamd op €26,6 miljoen. Het uurtarief van ODRA zal in 2025 stijgen naar €104,- vanwege structurele extra kosten door CAO en inflatie in 2025 (was €99,-).

Meerjarenprogramma ODRA heeft afgelopen jaar gewerkt aan het opstellen van een meerjarenprogramma (MJP) 2025-2028 waarin de (gezamenlijke) ambities en opgaven van gemeenten en provincies vertaald en uitgewerkt zijn voor het ODRA-takenpakket. Het MJP is ter kennisname bijgevoegd. Bijdrage Rheden De verhoging van het uurtarief in 2025 zal voor Rheden bij een gelijkblijvend werkpakket een tariefsverhoging van 5% betekenen. Afgelopen jaren neemt het vraaggestuurde werk toe en dan met name een grote toename van het aantal milieuklachten. Voor het jaar 2024 hebben we de verhoging van het uurtarief en de toename van milieuklachten kunnen opvangen binnen het ODRA-budget, mede door de uitgestelde Omgevingswet. Het bestaande budget zal in 2025 vanwege de tariefsverhoging en de toename van milieuklachten niet toereikend zijn en daarom met €75.000,- worden opgehoogd. Bezuinigingen gemeente De in de komende jaren vereiste gemeentelijke bezuinigingen konden nog niet in de begroting van ODRA worden verwerkt. Wel heeft ODRA met creativiteit alle extra financiële verplichtingen vanuit het landelijke interbestuurlijke programma ‘versterking VTH-stelsel’ zoals een verplicht hoger opleidings- en innovatiebudget en een hogere algemene reserve binnen de bestaande budgetten weten te vinden evenals grotendeels de benodigde budgetten voor het MJP.

De periode tussen ontwerpbegroting en definitieve begroting zal worden gebruikt voor het zoeken naar gemeentelijke ombuigingen. In het najaar zullen vervolgens de werkprogramma’s van de partners meer in detail worden ingevuld. Dan zal de precieze omvang van het werkprogramma 2025 definitief worden.

pagina

2

ons kenmerk

24.43V

24.43

Met de afgelopen jaren doorgevoerde besparingen op de bedrijfsvoering zijn er op dit moment geen verdere besparingsmogelijkheden in de bedrijfsvoering van ODRA. Ombuigingen zullen daarom gevonden moeten worden in ons eigen werkprogramma bij ODRA, met name door het bijstellen van onze milieu-ambities. Vanuit het principe van level-playing-field, steeds meer landelijke kwaliteitseisen en regionale afspraken is de beleidsruimte in de praktijk zeer beperkt. Mogelijkheden om te besparen door te schrappen in de niet wettelijk verplicht bij ODRA belegde taken, bv een deel van de asbesttaken en milieuadvisering, zijn ook erg beperkt. We hebben deze juist bij ODRA vanwege kwaliteit, kwetsbaarheid en kosten belegd.

Inzicht verloop beschikbaar budget Budget Geraamde bijdrage Rheden aan ODRA Feitelijke bijdrage

2021

2022

2023

2024

2025

€540.000 €523.000

€540.000 €536.000

€675.564 €675.000

€740.000 €740.000

€782.000 €782.000

€536.707

€560.368

€685.205

Nvt.

Nvt.

Noot: ➢ De geraamde bijdrage aan ODRA voor 2025 is €782.000. De bijdrage bestaat uit: ▪ het milieu-vth-takenpakket (€686.000,-), gedekt door het ODRA-budget in de begroting; ▪ diverse milieu-gerelateerde taken zoals de Regionale Verkeersmilieukaart, project geluidssaneringen en milieumetingen (€29.000,-), gedekt door de betreffende posten in de begroting. ▪ specialistisch milieu-advies (€67.000), gedekt door vacaturegelden (functie adviseur milieu). Sinds 2024 is deze advisering opgenomen in de bijdrage aan ODRA. ➢ In 2023 is het ODRA-budget vanuit het klimaatbudget incidenteel verhoogd met €40.000 ten behoeve van de handhaving op de energielabel C-verplichting voor kantoren per 1 januari 2023. Dit project loopt door in 2024. Het resterende budget wordt verder aangewend voor handhaving op andere nieuwe energieregels. Jaarstukken ODRA 2023 ODRA heeft over 2023 een positief jaarresultaat behaald van €144.300,-. Het positieve resultaat wordt met name veroorzaakt door scherp sturen op huisvesting, ict, facilitaire kosten en niet begrote rentebaten. Met het batig saldo wordt de Algemene Reserve aangevuld tot een omvang van € 644.300,-. De weerstandsratio voor het lopende begrotingsjaar bedraagt daarmee 0,84. Dit is conform de nieuwe GR-ODRA, die komende zomer van kracht wordt. 7 Wat zijn de risico’s? Er is het risico dat: 1.

ODRA over het geheel de vastgestelde begroting overschrijdt; 2. ODRA meer werk (moet) leveren dan dat geraamd is in het werkprogramma voor Rheden. 3. Onzekerheid vanwege gevolgen rapport Commissie Van Aartsen. Ad 1. Wanneer ODRA het geraamde werk voor alle partners volledig uitvoert, zijn daarmee alle kosten gedekt. Wanneer dit niet lukt (bv. minder vergunningaanvragen), zal een tekort kunnen ontstaan. De partners zullen dit tekort naar rato van inbreng in ODRA moeten bijbetalen. Het risico hierop wordt klein ingeschat aangezien ODRA in voorgaande jaren heeft laten zien dat zij de bedrijfsvoering op orde heeft en strak stuurt op volledige uitvoering van de werkprogramma’s en een dynamische capaciteitsplanning hanteert. Daarbij heeft ODRA een algemene reserve van €644.000,- (geraamd eind 2024). Als hierboven beschreven, is inmiddels een gezamenlijke verkenning van besparingen van ODRA en partners gestart. Uitgangspunt is een begroting ODRA 2025 met bijbehorende pagina

3

ons kenmerk

24.43V

24.43

werkprogramma’s die passen binnen de verschillende begrotingen. Het risico bestaat dat ombuigingen op papier worden afgesproken die in de praktijk niet worden gerealiseerd, bv minder advisering, terwijl de partners niet minder advisering vragen. We zullen alert zijn op schijnbesparingen en scherp sturen op bijgestelde afspraken. We zien afgelopen jaren een steeds grotere complexiteit van het milieu-vth-takenpakket. Hierdoor staan de kentallen voor diverse producten onder druk en ODRA feitelijk onvoldoende kosten in rekening brengt voor producten. De Omgevingswet versterkt deze trend. Komend jaar start ODRA met een grondige herziening van de PDC, gelijk met de vanuit het IBP-VTH aanbevolen aanpassing van de financieringssystematiek (zie onder ad 3). Bij de oprichting van ODRA is met de kennis van nu onvoldoende aandacht besteed aan informatiebeheer, waaronder de archivering van vth-stukken. In 2023 heeft ODRA een integrale informatievisie op laten stellen. Dit wordt komende jaren verder uitgewerkt. Dekking van de kosten zal zoveel mogelijk binnen de bedrijfsvoering van ODRA worden gezocht. Vanuit het IBP-VTH krijgt informatiebeheer van milieu-vth een grote kwaliteitsslag. Er ligt een voorstel het landelijke informatiebeheer bij OD-NL te beleggen en dit rechtstreeks vanuit het rijk te financieren. Ad 2. Onvoorzien meerwerk zal leiden tot een hogere rekening van ODRA.

Wat betreft het vraaggestuurde deel van het werk van ODRA (vergunningen, klachten en advisering) hebben we hier geen invloed op. De ervaring van voorgaande jaren is dat de fluctuatie door de jaren heen niet groot is. Uitzondering hierop zijn de milieuklachtmeldingen. Deze zijn afgelopen jaren van 50-100 meldingen toegenomen tot ruim 250 in 2023. Dit speelt niet alleen in Rheden. ODRA is inmiddels gestart met een analyse van deze grote toename en onderzoekt hoe deze trend te beheersen. Sinds 2022 zoeken we meer samenwerking met ODRA en de regio rond de milieuadvisering geluid, lucht en externe veiligheid. Verschuiving van deze expertise is een stapsgewijs proces. Taken zijn zo goed mogelijk vertaald in het ODRA-werkprogramma. Komende jaren zal de inschatting beter worden. Ad 3. Binnen het landelijke Interbestuurlijk Programma VTH worden de aanbevelingen van de Commissie Van Aartsen (2021) ter verbetering van het landelijke milieu-vth-stelsel uitgewerkt. Onder andere wordt gewerkt aan een andere financieringsvorm van de omgevingsdiensten, waarvan inmiddels een concept gereed is. Besluitvorming hierover zal in de loop van 2024 zijn. Hoe de consequenties voor de financiering van ODRA zullen zijn, is nog onduidelijk. Landelijk wordt ook ingezet op minder omgevingsdiensten in Nederland. Dit is een meerjarig proces.

Beide ontwikkelingen zullen naar verwachting nog geen effect hebben in 2025. Naast directe financiële consequenties vanuit het IBP-VTH, zijn er mogelijk ook indirecte meerkosten, bv kwaliteitsverbetering via meer landelijke uniformiteit in werkprocessen en methodieken, verplichte investeringen in informatiebeheer. ODRA probeert dergelijke kosten zo mogelijk binnen de eigen bedrijfsvoering te vinden. Mogelijkheden zijn echter niet oneindig. 8 Wat is het draagvlak voor dit voorstel? Het Algemeen Bestuur van ODRA, waarin alle partners van ODRA zijn vertegenwoordigd. heeft op 17 april jl. de ontwerp-begroting 2025 vastgesteld en ingestemd met voorleggen aan de raden en staten. Het Algemeen Bestuur heeft de jaarstukken 2023 vastgesteld op 17 april jl.

pagina

4

ons kenmerk

24.43V

24.43

9 Hoe en met wie wordt er gecommuniceerd? We leggen de jaar- en begrotingstukken via de website van ODRA ter inzage en geven daarvan kennis in de Rhedenaar. 10 Wordt er een evaluatie uitgevoerd? Evaluatie is een structureel onderdeel van de P&C-cyclus. Velp, 21 mei 2024 Burgemeester en wethouders van Rheden,

Carol van Eert, burgemeester.

Bart Drewes, secretaris.

pagina

5

ons kenmerk

24.43V