Raadsvoorstel Masterplan en uitvoeringsprogramma Veluwezoom (22.50)

22.50

Raadsvoorstel portefeuillehouder

begrotingsprogramma

D. Klomberg

3 Gebiedsontwikkeling

draagt bij aan Global Goal(s)

b en w-vergadering

agendapunt

bijlage(n) ter inzage

17 mei 2022

6

3

rol raad

soort document

Ter besluitvorming

Raadsvoorstel en -besluit

voorbereidende vergadering

agendapunt

11 Duurzame steden en gemeenschappen 15 Leven op het land 17 Partnerschappen om doelstellingen te bereiken

14 juni 2022 raadsvergadering

agendapunt

28 juni 2022 onderwerp

Masterplan en Uitvoeringsprogramma Veluwezoom. INHOUD VOORSTEL 1 Het Masterplan Veluwezoom en het bijbehorende Uitvoeringsprogramma vast te stellen. 2 Een krediet van € 2.285.000,00 beschikbaar te stellen voor de realistatie de (deel)projecten uit het Masterplan Veluwzoom en het bijbehorende Uitvoeringsprogramma. 3 Kennis te nemen van de Opiniepeiling zoals weergegeven in het rapport ‘Peiling maatregelen Masterplan Veluwezoom’. 1 Wat is de aanleiding? Al decennia heeft de Veluwezoom bij Rheden en Rozendaal, en dan met name de Posbank, een grote recreatieve aantrekkingskracht vanwege de bijzondere afwisseling van heide, bossen, landgoederen en heuvels. Al even lang is er met regelmaat discussie over de toenemende recreatieve druk en de invloed hiervan op de natuur(-beleving), leefbaarheid en verkeersveiligheid. Ook vanuit het dorp Rheden komt al langer een ambitie om meer economisch te profiteren van de recreatief-toeristische aantrekkelijkheid van de Veluwezoom. Bij de vaststelling van de Omgevingsvisie Buitengebied van de gemeente Rheden in oktober 2019, heeft uw raad een amendement aangenomen om voor de recreatieftoeristische bereikbaarheid een breed onderzoek uit te voeren naar knelpunten en oplossingen op de Veluwezoom en de resultaten te vatten in een plan met Uitvoeringsprogramma.

Ook de gemeente Rozendaal ervaart al lange tijd de druk op de natuur in het Nationaal Park Veluwezoom en de hinder van het gemotoriseerd verkeer dat de vele bezoekers met zich meebrengen. Voor de gemeente Rozendaal zijn dat belangrijke aanleidingen om samen met de gemeente Rheden te werken aan het gemeenschappelijke Masterplan Veluwezoom. Natuurmonumenten is al langere tijd bezig om op en rond het Nationaal Park Veluwezoom te komen tot een betere recreatieve routing en spreiding van bezoekers. Ook is Natuurmonumenten bezig een herstelplan voor Landgoed Heuven te ontwikkelen, waarin ook toekomstperspectieven terugkomen voor onder andere het bezoekerscentrum en het manegeterrein. pagina

1

ons kenmerk

22.50V

22.50

De Veluwe-Alliantie (samenwerkingsverband Veluwe) heeft voor de Veluwe een regiodeal gesloten met het Rijk om doelstellingen uit de Veluwe-op-1-agenda te realiseren. Binnen deze regiodeal zijn middelen beschikbaar gekomen voor de uitvoering van een aantal gebiedspilots. Door in te zetten op bestemmingsmanagement en duurzame mobiliteit wordt gezocht naar evenwicht tussen natuur en recreatie. De gebiedspilots moeten een voorbeeldfunctie gaan vervullen voor de rest van de Veluwe. Het Masterplan voor de Veluwezoom bij Rheden en Rozendaal, met een focus op het gebied op en rondom de Posbank, is één van de gebiedspilots die een voorbeeldfunctie moet vervullen voor de rest van de Veluwe. In het voorjaar van 2021 is gestart met het proces dat moet leiden tot een Masterplan Veluwezoom Rheden - Rozendaal waarin alle voorgaande punten samenkomen. In de zomer van 2021 is een aantal scenario’s voor de toekomst van het gebied ontwikkeld die het college in oktober 2021 aan uw raad heeft voorgelegd. Uw raad heeft het collegevoorstel geamendeerd en heeft besloten dat het zogenaamde ‘scenario D’ de basis moet gaan vormen voor het genoemde Masterplan. Een soortgelijk besluit is ook in de gemeente Rozendaal genomen. In februari van 2022 heeft uw raad ingestemd met het zogenaamde Principeplan dat op basis van het genoemde scenario D is opgesteld.

Dit Principeplan is de basis geweest voor het nu voorliggende Masterplan Veluwezoom en het bijbehorende Uitvoeringsprogramma. Het Masterplan en het Uitvoeringsprogramma zullen de basis zijn voor een subsidieaanvraag in het kader van de Regiodeal Veluwe en de uitvoering van de werkzaamheden in de komende jaren. De aanvraag zal direct na besluitvorming in uw raad bij de regio worden ingediend. 2 Wat is het bestaand beleid c.q. kader Het bestaande beleid en kader wordt op gemeentelijk niveau gevormd door de omgevingsvisie Buitengebied en de structuurvisie Rheden. Daarnaast liggen er relaties met bijvoorbeeld ambities en opgaven vanuit andere structuurvisies voor de dorpen, de structuurvisie Rivierklimaatpark IJsselpoort, Havikerpoort en het Masterplan Toerisme en Recreatie Veluwezoom. 3 Wat willen wij bereiken op de Global Goals Komen tot een bestuurlijk en maatschappelijk gedragen masterplan met Uitvoeringsprogramma, dat dient als leidraad voor de wijze waarop recreatie en natuur op de Veluwezoom van Rheden en Rozendaal duurzaam samen kunnen gaan. 4 Wat gaan wij ervoor doen Het Masterplan is een vertaling van het door uw raad eerder vastgestelde Principeplan. In het Masterplan is aangegeven op welke wijze het college de balans tussen natuur en recreatie in de komende jaren wil herstellen.

In het Uitvoeringsprogramma zijn de (deel)projecten opgenomen die ervoor moeten zorgen om de visie uit het Masterplan te realiseren Het Masterplan Het Masterplan is gebaseerd op het Principeplan en bevat onder andere de volgende onderdelen: - De wegen in het plangebied zijn in principe geopend voor gemotoriseerd verkeer. - Tijdens weekenden en feestdagen in de periode 1 april t/m 31 oktober is het voor motorvoertuigen onmogelijk om rondjes te rijden door het gebied. Hiervoor wordt een aantal afsluitingen in het gebied gerealiseerd. - Een aantal parkeerplaatsen in het gebied rond de Posbank wordt gehandhaafd en zal in de hiervoor genoemde periode bereikbaar zijn. - Een aantal parkeerplaatsen zal worden afgesloten, maar zal nog niet fysiek worden verwijderd. Pas op het moment dat de resultaten van de monitoring beschikbaar zijn, zal hierover een besluit worden genomen. pagina

2

ons kenmerk

22.50V

22.50

De afsluitingen in de genoemde periodes zullen worden ingepast bij de parkeerplaatsen Beekhuizen, het Paviljoen en Lappendeken en op de Bovenallee. De Kluizenaarsweg en het Rozendaalse Veld blijven toegankelijk voor gemotoriseerd verkeer. Om verkeersoverlast in het Nationaal Park tijdens de weekenden (1 april t/m 31 oktober) te voorkomen wordt een elektronisch parkeerverwijssysteem gerealiseerd. Om de hoeveelheid verkeer te reguleren, wordt dit systeem gecombineerd met een dynamisch toegangssysteem dat ook voor de nachtelijke (tussen zonsondergang en zonsopkomst) zal worden ingezet. Op regionaal niveau wordt ingezet op het opvangen van het gemotoriseerd verkeer en het spreiden van de bezoekers en doelgroepen. Het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten, het voormalige manageterrein en het Landgoed Heuven worden aangepast en opnieuw ingericht. De verbinding tussen station Rheden en het Bezoekerscentrum van Natuurmonumenten wordt verbeterd. De nieuwe situatie wordt na twee jaar geëvalueerd (gevolgen voor natuur, verkeer en parkeren).

-

-

Natuurmonumenten Natuurmonumenten, de grootste terreineigenaar in het gebied, is een van de partners bij het opstellen en straks uitvoeren van het Masterplan Veluwezoom en levert hieraan een belangrijke inhoudelijke, personele en financiële bijdrage. Vervolgfase De initiatiefnemers van het Masterplan zijn voornemens het Masterplan gezamenlijk uit te voeren in een overkoepelende programmaorganisatie. De huidige stuurgroep Masterplan Veluwezoom zal hiervoor blijven bestaan en de projecten zullen worden aangestuurd door een kernteam onder leiding van een programmamanager. 5 Wat zijn de financiële consequenties? In het Masterplan is aangegeven dat met de uitvoering van alles project uit het Uitvoeringsprogramma ongeveer 14,3 miljoen euro gemoeid zal zijn. Dat bedrag is flink hoger dan in het Principeplan is aangegeven. De belangrijkste verklaringen hiervoor zijn: • In het Principeplan was een aantal projecten van Natuurmonumenten nog niet geraamd. De kosten van de projecten voor Natuurmonumenten zijn met ongeveer 4 miljoen euro gestegen. • Er is in het Principeplan nog geen rekening gehouden met inflatie. In het Masterplan is voor bijna 2 miljoen euro aan inflatiekosten opgenomen. • Er is een extra project in het Masterplan opgenomen voor de vertaling van de wegencategorisering naar een veilige omgeving. • De kosten van de verschillende deelprojecten zijn gedetailleerder geraamd.

De verdeling van de kosten over de verschillende partijen is als volgt (afgeronde bedragen): Natuurmonumenten Gemeente Rheden Gemeente Rozendaal Totaal

€ 8.500.000,00 € 5.440.000,00 € 490.000,00 € 14.430.000,00

Voorgaande bedragen zijn de zogenaamde bruto bedragen. Voor de financiering hiervan komen uiteindelijk meerdere dekkingssporen in aanmerking: - De opdrachtgevers: (Natuurmonumenten en de gemeenten Rheden en Rozendaal). - Overige subsidies en bijdragen, waaronder aanvullende bijdragen van Rijk, provincie en Europa (bijv. Recreatiezonering, Regels ruimte voor Gelderland, Programma Natuur, Interreg, Life, SDE-duurzame energie). - Investeringen van overige betrokken overheden (waaronder de provincie Gelderland) en instanties (eigenaren, marktpartijen enz.).

pagina

3

ons kenmerk

22.50V

22.50

Regiodeal Veluwe en mogelijke plusregeling van de Regiodeal. Op dit moment wordt uitgegaan van een bijdrage uit de Regiodeal ter grootte van ongeveer 1,6 miljoen euro (inclusief BTW). Dit bedrag is voor de initiatiefnemers samen. Ten aanzien van de subsidie uit de Regiodeal Veluwe bestaat meer zekerheid dan ten aanzien van andere subsidies. De verdeling van de kosten tussen Rheden en Rozendaal is tot stand gekomen door per project voor iedere gemeente te kijken naar: • Het belang van de maatregel voor de gemeente. • De omvang van het project in de desbetreffende gemeente. • De omvang van de bezoekersstromen die belang hebben bij de maatregel. -

Bijdrage gemeente Rheden De inschatting is dat, na aftrek van de verwachte bijdragen uit de Regiodeal Veluwe en andere subsidieregelingen, in ieder geval een bijdrage voor de gemeente Rheden resteert ter grootte van € 2.285.000,00. De totale dekking van Rheden ziet er dan als volgt uit: Bijdrage gemeente Rheden Inschatting deel Regiodeal Rheden Overige subsidies Totaal

€ €

2.285.000,00 1.000.000,00

€ 2.155.000,00 € 5.440.000,00

Voorgesteld wordt om voor dit bedrag een krediet beschikbaar te stellen. De kapitaallast van dit krediet zal vanaf 2029 neerkomen op ongeveer € 122.000,00 per jaar. Deze kapitaallast is nog niet in de begroting opgenomen en zal worden gedekt uit de algemene middelen. Benadrukt wordt dat bij de bepaling van de kapitaallast is uitgegaan van het huidige rentepercentage. De kans bestaat dat gedurende het traject van de komende jaren blijkt dat de bijdrage uit subsidies minder groot is dan nu begroot. In dat geval zal het college uw raad hierover informeren en zal het college uw raad een voorstel doen op welke wijze zij het Uitvoeringsprogramma hierop denkt aan te passen bijvoorbeeld door specifieke maatregelen aan te passen of te schrappen (zie ook onder risico’s). Naast de investeringslasten wordt ingeschat dat de beheerkosten van het maatregelenpakket voor de gemeente Rheden vanaf 2025 jaarlijks ongeveer € 63.000,00 zullen bedragen. Deze beheerkosten worden vanaf 2025 opgenomen in de begroting. 6 Wat zijn de risico’s? De risico’s die met het project gepaard gaan hebben betrekken op de financiering en de doorlooptijd. Kosten en financiering Hoewel er in de kostenraming rekening is gehouden met inflatiekosten van 15%, is op dit moment bijna niet voorspelbaar hoe de kostenstijgingen zich in de komende tijd zullen ontwikkelen.

Ontwikkelingen op het wereldtoneel en de, mede hierdoor, stijgende energieprijzen spelen daarbij een belangrijke rol. Qua financiering van het project wordt uitgegaan van inkomsten uit meerdere subsidiepotten. Bij het doen van de inschatting van de bijdragen uit de verschillende regelingen is ook de provincie Gelderland betrokken geweest. Pas in de loop van de tijd zal duidelijk worden of alle projecten voor de verwachte subsidies in aanmerking komen. Strakke sturing op de uitwerking van de projecten binnen de kaders van de beschikbare middelen (de toegekende subsidies en de gemeentelijke bijdrage) en moet dit risico beperken. Hierbij geldt dat: - Verplichtingen voor de uitvoering van deelprojecten worden pas aangegaan als de bijbehorende subsidie voor het desbetreffende project beschikbaar komt. - In geval aanvullend budget noodzakelijk is vanuit de gemeentelijk begroting zal het college vooraf uw raad hierbij betrekken. pagina

4

ons kenmerk

22.50V

22.50

Het college zal uw raad 2 maal per jaar rapporteren over de voortgang van de uitvoering van het Masterplan en eenmaal per jaar de financiële stand van zaken aan uw raad rapporteren. Doorlooptijd Na de besluitvorming door uw raad zullen de deelprojecten worden opgepakt en uitgewerkt. Het Uitvoeringsprogramma laat zien dat er met de meeste projecten nog de nodige voorbereidingstijd gemoeid zal zijn. Naar verwachting wordt samen met Natuurmonumenten en de gemeente Rozendaal een programmaorganisatie opgezet om tot een gecoördineerde voorbereiding en uitvoering van de projecten te komen. Het voorgaande legt beslag op de gemeentelijke capaciteit, zowel bij de projectleiders als bij de adviseurs (o.a. communicatie, verkeer, stedenbouw). De benodigde capaciteit moet vroegtijdig worden ingeschat en kan zo nodig ook extern worden betrokken. In de ramingen van de projecten is ruimte gelaten voor het extern inschakelen van extra capaciteit. Ook bij de realisatie van de projecten bestaat het risico dat er niet voldoende capaciteit is op alle projecten tijdig te kunnen laten realiseren. Capaciteitstekorten bij aannemers kunnen op termijn zorgen voor vertraging van de uitvoering, maar kunnen ook zorgen voor een prijsopdrijvend effect. In het Uitvoeringsprogramma is per project een haalbare planning opgenomen.

Omdat het gaat om een gevoelig plan in een gevoelige omgeving (Natura2000) is de kans aanwezig dat belanghebbenden bezwaar zullen maken tegen de voorgenomen ontwikkelingen. Hierdoor kan sprake zijn van vertraging in de uitvoering. Hoewel de eerste berekeningen laten zien dat het project als geheeld een vermindering van de stikstofdepositie met zich meebrengt, kunnen veranderend inzichten of veranderingen in de wet- en regelgeving hieromtrent tot onverwachte vertragingen leiden. 7 Wat is het draagvlak voor het voorstel? Veel belangengroepen die hebben meegedaan aan de sessies die hebben geleid tot de eerdere scenario’s hebben aangegeven zich niet achter scenario D te kunnen scharen. Toch is met een brede klankbordgroep gewerkt aan de vertaling van het Principeplan in het Masterplan met Uitvoeringsprogramma. Op verzoek van uw raad is de door het bureau ‘Opiniepijlers’ in de maand april 2022 een peiling uitgevoerd. Deze peiling is verwoord in het bijgevoegde document ‘Peiling maatregelen Masterplan Veluwezoom’ en heeft geen rol gespeeld bij het opstellen van het Masterplan. 8 Hoe en met wie wordt er gecommuniceerd? Over het besluit op dit voorstel zal via de gebruikelijke gemeentelijke kanalen worden gecommuniceerd. Daarnaast informeren wij de in het proces betrokken partijen.

Het gaat daarbij onder andere om de leden van de klankbordgroep en de deelnemers aan de bijeenkomsten in 2021 en 2022. Het besluit wordt ook opgenomen op de projectwebsite. Direct na het raadsbesluit zal een persgesprek plaatsvinden. 9 Wordt er een evaluatie uitgevoerd? Na de besluitvorming in uw raad, voorafgaand aan de uitvoerende fase, zal een evaluatie plaatsvinden van het tot dan toe gelopen proces. De evaluatie bevat in ieder geval aandacht voor het doorlopen participatieproces met inwoners, ondernemers en belangorganisaties, de samenwerking tussen de samenwerkingspartners, het resultaat en de interactie met het adviesbureau en het besluitvormingsproces. Met de conclusies van de evaluatie zal bij de opzet van volgende projecten rekening worden gehouden.

pagina

5

ons kenmerk

22.50V

22.50

Monitoring In een nog uit te werken monitoringprogramma zullen de gevolgen van de maatregelen voor de verkeerssituatie en de natuurwaarden in beeld worden gebracht. De monitoring ten aanzien van verkeer zal in de eerste twee jaar na invoering van de maatregelen plaatsvinden. De monitoring van de gevolgen voor de natuur zal in een bredere context en gedurende een langere periode worden opgepakt. Velp, 17 mei 2022 Burgemeester en wethouders van Rheden, Carol van Eert, Burgemeester. Nadja Renkema, secretaris.

pagina

6

ons kenmerk

22.50V