Raadsvoorstel Aanpassing verordening Wmo 2025 (24.72)

24.72

Raadsvoorstel portefeuillehouder

begrotingsprogramma

Paul Hofman

1 Samenleving

b en w-vergadering

agendapunt

15 oktober 2024

6

rol raad

soort document

draagt bij aan Global Goal(s)

1 Geen armoede 3 Goede gezondheid en Welzijn bijlage(n) ter inzage

Ter besluitvorming voorbereidende vergadering

agendapunt

raadsvergadering

agendapunt

onderwerp

Aanpassing Verordening Wet maatschappelijke ondersteuning gemeente Rheden 2023. INHOUD VOORSTEL Vaststellen van de Verordening tot wijzigen van de Verordening maatschappelijke ondersteuning Gemeente Rheden 2023. Waartoe is het voorstel gedaan? Uw raad heeft bij de vaststelling van de kadernota (en begroting) voor het jaar 2025 een aantal besluiten genomen welke gevolg hebben voor de inhoud van de Verordening maatschappelijke ondersteuning Gemeente Rheden 2023. De volgende artikelen uit de huidige verordening zullen geschrapt, dan wel aangepast worden: • Artikel 12 lid 6 afschaffen mogelijkheid inzetten PGB netwerktarief. • Artikel 13 afschaffen financiële tegemoetkoming verhuis- en inrichtingskosten. • Artikel 20 afschaffen tegemoetkomingen aannemelijke meerkosten personen met een beperking of chronische problemen. 1 Wat is de aanleiding? Uw raad heeft bij het vaststellen van de kadernota ten behoeve van de begroting 2025 als kader meegegeven dat de financiële ombuigingen vooral gevonden moeten worden in het versoberen uitvoering van medebewindstaken, welke zijn opgelegd aan gemeenten vanuit de rijksoverheid. Wij hebben op basis van dit kader kritische gekeken naar de huidige verordening Wmo of hierin niet-wettelijk verplichte taken zijn benoemd.

Op basis van deze analyse komen wij tot een drietal artikelen welke als niet-wettelijke Wmo taken aangemerkt kunnen worden die wij nu uitvoeren, en welke al per 1 januari 2025 zouden kunnen vervallen. 2 Wat is het bestaand beleid c.q. kader? Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Verordening maatschappelijke ondersteuning Rheden Nadere regels maatschappelijke ondersteuning Rheden Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning ECLI:NL:CRVB:2023:1394 - Centrale Raad van Beroep, 16-08-2023 / 21/4010 WMO15

pagina

1

ons kenmerk

24.72V

24.72

3 Wat willen wij bereiken? Doel van dit raadsvoorstel is dat wij als gemeente Rheden enerzijds uitvoering geven aan de kaders zoals zijn opgedragen tijdens de behandeling van de kadernota 2025; En anderzijds onze taak als lokale overheid zowel nu als in de toekomst kunnen blijven uitvoeren binnen de financiële mogelijkheden die wij hiervoor ter beschikking krijgen. Wij willen als gemeente de beschikbare middelen zo effectief mogelijk inzetten. Daarbij kijken wij uiteraard goed naar de prijs-kwaliteit verhouding van zorg en ondersteuning die ingezet wordt voor onze inwoners. Een voorbeeld hiervan is dat wij de mogelijkheid tot inzetten van (ongekwalificeerde) hulpverlening vanuit leden uit het sociaal netwerk van de inwoner vanuit een persoonsgebonden budget (PGB) niet meer mogelijk willen maken. In het najaar van 2023 werden wij als gemeente geconfronteerd door een uitspraak vanuit de centrale raad van beroep1 (CRvB). Deze uitspraken gingen over het minimum uurtarief dat gemeenten zouden moeten betalen voor hulpverleners afkomstig uit het sociaal netwerk van een inwoner, ook wel het “PGB sociaal netwerk tarief” genoemd. In de dagelijkse praktijk heeft deze uitspraak tot gevolg gehad dat wij als gemeente een hoger tarief betalen dan dat een zorgverlener in loondienst gemiddeld krijgt, voor hetzelfde type hulp.

Met daarbij de belangrijke kanttekening dat werknemers bij gecontracteerde zorgbedrijven wel bijscholing en opleidingen ontvangen vanuit hun werkgever, en ook veel beter de kwaliteit en expertise van de geleverde zorg en ondersteuning geborgd wordt. Aan deze scheve verhoudingen willen wij nu wat gaan doen. Ook willen wij ervoor zorgen dat alleen de inwoners die onze financiele steun het hardst nodig nodig hebben deze ook nog kunnen blijven ontvangen. In onze huidige verordening is de mogelijkheid opgenomen om een financiele tegemoetkoming toe te kennen aan een inwoner. Echter mag er bij de toekenning van een financiele tegemoetkoming vanuit de Wmo geen onderscheid gemaakt worden op basis van eigen financiele draagkracht van een inwoner. Dit betekent dus dat iemand met voldoende eigen financiële middelen ook in theorie gebruik zou kunnen maken van deze regeling. Wij zouden daarin wel een onderscheid willen maken, maar dat kan niet op de huidige wijze binnen de Wmo verordening. Daarbij is er al een financieel vangnet in de vorm van bijzondere bijstand aanwezig voor inwoners welke om financiele redenen niet in staat zouden zijn om een noodzakelijke verhuisbeweging te maken. Daarmee is het huidige artikel 13 uit de Wmo verordening een niet wettelijk verplicht artikel.

Het toekennen van een vergoedingen op basis van artikel 20 van de Wmo verordening is eveneens een niet wettelijke verplichting. Schrappen van dit artikel heeft geen zorg inhoudelijke gevolgen. Het betreft weliswaar eveneens een financiële tegemoetkoming, specifiek aan inwoners met een chronische beperking; Maar deze is niet gekoppeld aan daadwerkelijk gemaakte extra kosten ter compensatie van een beperking of handicap en de vraag of iemand eventuele kosten wel of niet financieel zou kunnen dragen. De oorsprong van deze juridische mogelijkheid in de Wmo komt voort uit de afschaffing van de landelijke WTCG-regeling op 1-1-2016. Gemeenten kregen van de rijksoverheid toen de vrijwillige ruimte in de Wmo2015 om inwoners financieel tegemoet te kunnen komen. 4 Wat gaan wij ervoor doen? Door het schappen van artikel 12 lid 6 zal de mogelijkheid voor inwoners om hulp en ondersteuning te laten bieden vanuit een Persoonsgebonden budget (PGB) door een lid uit het eigen sociaal netwerk komen te vervallen. Wij zullen geen bestaande aanspraken (lees reeds afgegeven beschikkingen) voortijdig beëindigen. Nieuwe aanvragen van inwoners die van deze huidige mogelijkheid gebruik zouden willen maken zullen worden afgewezen.

1 ECLI:NL:CRVB:2023:1394 - Centrale Raad van Beroep, 16-08-2023 / 21/4010 WMO15

pagina

2

ons kenmerk

24.72V

24.72

Met een algemene brief aan alle huidige gebruikers van een PGB vanuit de Wmo zal het afschaffen van de mogelijkheid van inzet hulp vanuit het sociaal netwerk per 1 januari 2025 aangekondigd worden zodat diegene die daar nu al wel gebruik van maken zich kunnen voorbereiden op een nieuwe situatie bij afloop van hun huidige beschikking. Het afschaffen van een tegemoetkoming aan inwoners voor verhuiskosten (art. 13 van de verordening) zal alleen gevolgen hebben op toekomstige aanvragen. Ten gevolge van het schrappen van dit artikel uit de verordening zal ook artikel 7 Weigeringsgronden lid 4 komen te vervallen. Dit heeft ook gevolgen voor artikel 4 uit de nadere regels Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Rheden 2023 (verder te noemen nadere regels), evenals artikel 35 uit de beleidsregels Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Rheden 2023. Deze nadere regels en beleidsregels zullen door een collegebesluit eveneens komen te vervallen na vaststelling van wijzigingen in deze verordening. Het afschaffen van alle vergoedingen op basis van artikel 20 van de verordening zal betekenen dat inwoners per 1-1-2025 geen gebruik meer kunnen maken van een korting op het jaartarief van een afvalcontainer en/of een tegemoetkoming in maaltijdservice.

De korting op tarief voor een afvalcontainer wordt nu alleen onder bepaalde omstandigheden verstrekt, welke zijn benoemd in artikel 6 van de nadere regels Maatschappelijke ondersteuning en jeugdhulp gemeente Rheden 2023. Dit artikel zal eveneens komen te vervallen en hiertoe zal een collegebesluit genomen worden. Wij zullen inwoners die in het jaar 2024 gebruik hebben gemaakt van deze regeling per brief informeren dat deze mogelijkheid niet meer bestaat per 1 januari 2025. Voor wat betreft het afschaffen van de mogelijkheid voor inwoners om onder bepaalde strenge voorwaarden een vergoeding te ontvangen vanuit de Wmo voor het kopen van kant-en-klaar maaltijden zal dit alleen gaan gelden voor nieuwe aanvragen per 1-1-2025. Bestaande aanspraken op deze regeling blijven geldig. Wel zal er in de loop van de jaren geleidelijk een evaluatie van bestaande aanspraken plaats gaan vinden op individueel niveau van de inwoner. 5 Wat zijn de financiële consequenties? Er zijn diverse factoren welke van invloed zullen zijn op het te beoogde financiële effect. Als gemeente zijn wij afhankelijk van het tijdstip waarop een huidige beschikking van een inwoner afloopt. Dit ziet u ook terug door de geleidelijke toename aan bedragen in onderstaande overzichtstabel.

Aan de andere kant zijn er ook onderdelen in dit voorstel welke aanspraak op de Wmo beperken doordat een eventuele toekomstige aanvraag afgewezen zal worden en er daardoor geen nieuwe uitgaven te verwachten zijn. Dit zijn dus theoretische besparingen. Inzicht verloop

Structureel./

beschikbaar budget:

Incidenteel

Budget:

Structureel

Af: aangegane

Structureel

2025

2026

2027

2028

€ - 7.229

€- 38.117

€- 68.117

€- 129.106

€ - 7.229

€- 38.117

€- 68.117

€- 129.106

€ - 7.229

€- 38.117

€- 68.117

€- 129.106

€0

€0

€0

€0

verplichtingen(PGB): Bij: inkomsten (Eigen bijdrage): Beschikbaar budget: Gevraagd budget: Restant budget

Structureel

nog beschikbaar: pagina

3

ons kenmerk

24.72V

24.72

Bovenstaande tabel is een samenvoeging van het financiële effect dat de voorgestelde aanpassingen aan de verordening in totaal hebben. De post “Beschikbaar budget” geeft de besparing aan volgens de Solide Kadernota 2025. De post “Gevraagd budget” is het ingeschatte effect van de nu met dit voorstel concreet voorgestelde besparingsmaatregelen. Om u een goed beeld te kunnen schetsen wat het aanpassen van deze verordening op onderdelen voor financiële gevolgen heeft, zal dit per onderwerp in de volgende alinea’s uitgewerkt worden. Artikel 12 lid 6 PGB netwerktarief Op basis van de raming uitgevoerd voor aanpassing van dit artikel april 2024 kan het schrappen van PGB netwerktarief aan maximaal potentieel € 110.929,= per jaar bedragen. Echter is een disclaimer hierbij dat deze besparing niet direct te effectueren is i.v.m. lopende toegekende beschikkingen en we dus pas op moment van einddatum deze besparing kunnen effectueren. Daarnaast betreft dit een theoretische aanname van de te verwachten uitgaven indien de volle omvang van een beschikking gedeclareerd zou worden. Echter is dit in praktijk niet altijd het geval.

Geraamde besparing 2026: €20.000,Geraamde besparing 2027: €50.000,Geraamde besparing 2028: €110.929,Artikel 13 financiële tegemoetkomingen Op dit moment kennen wij als gemeente maar één vorm van financiële tegemoetkoming in de verordening Wmo, de verhuiskostenvergoeding. Met deze maatregel kunnen nieuwe toekomstige aanspraken uitgesloten worden. Het is lastig om een goed financieel te verwachten effect bij te benoemen. Uitgaande van het totaal in 2023 toegekende bedrag aan verhuiskosten tegemoetkomingen in het jaar 2023 houden wij een maximum potentieel van € 5.845,- op jaarbasis aan vanaf 2025. Artikel 20 tegemoetkoming aannemelijke meerkosten a. Schrappen Tegemoetkoming meerkosten voor afval gerelateerd aan een medische aandoening (art. 6 in nadere regels) kan op basis van totaal uitgaven 2023 maximaal €1.384,- opleveren. Deze besparing kan al in 2025 gerealiseerd worden omdat deze tegemoetkoming in het betreffende kalenderjaar toegekend kan worden en ook een aanvraag in betreffende kalenderjaar door een inwoner aangevraagd dient te worden. b. Schrappen van maaltijdvoorziening (art.7 nadere regels) maximale bezuiniging €10.948,- op basis van totaal uitgaven jaar 2023. Deze bezuiniging is het maximale potentieel bij volledige herbeoordeling van alle huidige toegekende levenslange beschikkingen vanaf 2026.

Wel kunnen op korte termijn nieuwe toekomstige aanspraken uitgesloten worden. 6 Wat zijn de risico’s? Juridische risico’s Schrappen van bovenwettelijk gestelde artikelen uit de verordening Wmo kan alleen zonder risico plaatsvinden mits dit zeer zorgvuldig gebeurt. Met het oog op het rechtzekerheidsbeginsel en zorgvuldigheidsbeginsel vanuit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) zullen wij alleen bij aanvraag van nieuwe voorzieningen de in dit voorstel benoemde wijzigingen in de verordening van toepassing laten zijn. Echter vormt de aanspraak van inwoners voor een maaltijdvoorziening hierop een uitzondering. Dit omdat deze voorzieningen bij een aantal inwoners zonder einddatum van beschikking zijn toegekend in het verleden. Wij stellen voor om pas op het moment dat er bij een inwoner een onderzoek en beoordeling op een aanvraag voor een andere Wmo voorziening door betreffende inwoner plaatsvindt, ook de noodzaak van de eerder toegekende maaltijdvoorziening wordt onderzocht en her-beoordeeld.

pagina

4

ons kenmerk

24.72V

24.72

Er zal in dat geval bij een negatief besluit op de aanvraag voor een maaltijdvoorziening een afbouw periode gehanteerd worden van zes maanden waarmee de inwoner redelijkerwijs in staat geacht wordt zelf weer zorg te dragen voor het op eigen kracht kunnen voorzien in maaltijden. Risico’s in de uitvoering Specifiek voor het her-beoordelen van de aanspraak van inwoners met een afgegeven beschikking met een oneindige geldigheidsduur voor de maaltijdvoorziening, vormt de mate waarin formatie beschikbaar zal zijn voor het doen van herbeoordelingsonderzoeken een belangrijke randvoorwaarde in het wel of niet kunnen behalen van de doelstelling. Om deze reden is het voorstel van toepassing om pas op het moment van melding en -of aanvraag voor een andere Wmo voorziening de in het verleden toegekende maaltijdvoorziening te heroverwegen en dus ook mee te nemen in het onderzoek. Dit draagt bij aan een zo efficiënt mogelijke uitvoering. Kans op bezwaar en beroep De kans dat inwoners, welke in een aantal gevallen al jaren aanspraak konden maken op deze vorm van financiële ondersteuning, in bezwaar zullen gaan bij afgifte van een negatieve beschikking is aannemelijk. Dit is inherent aan de opdracht vanuit de kadernota om te versoberen op uitvoering van medebewindstaken.

In hoeverre het mogelijk blijkt om ook bestaande beschikkingen afgegeven met een oneindige geldigheidsduur ook daadwerkelijk beëindigd kunnen worden en in welke afbouw termijn is vooraf niet goed in te schatten. Het betreft een beperkt aantal inwoners±13. Ook hiervoor zal een wijziging in de nadere regels plaats moeten vinden. 7 Wat is het draagvlak voor dit voorstel? Het draagvlak zal klein zijn voor de voorgestelde maatregelen onder de individuele inwoners welke dit aangaat. Echter is de omvang van de groep inwoners welke op dit moment gebruik maken van genoemde voorzieningen gering. Voor de aannemelijke meerkosten regelingen (artikel 20 Wmo verordening) betreft dit echter wel inwoners met een inkomen tot maximaal 120% op bijstandsniveau. Schrappen van deze voorzieningen zit voornamelijk in een kostenbesparing op uitvoeringskosten voor de ambtelijke organisatie. Bij de financiële tegemoetkoming in verhuiskosten wordt op dit moment gezien de huidige woningmarkt problematiek nagenoeg niet toegekend. Ook is dit niet een regeling die specifiek alleen toegepast kan worden op minimum inkomensgroepen. Differentiatie in groepen met een bepaald inkomensniveau is wat betreft deze financiële tegemoetkoming op basis van de Wmo wetgeving en jurisprudentie hieromtrent niet mogelijk. Dus deze kun je alleen in zijn geheel schrappen.

Voor wat betreft het PGB tarief voor hulpverlening geboden door iemand vanuit het sociaal netwerk zal naar verwachting een verschuiving zichtbaar zijn van PGB hulp naar gecontracteerde hulpverlening. Er zullen slechts enkele inwoners zijn waarbij aangeboden hulp en ondersteuning vanuit gecontracteerde zorgaanbieders minder goed aansluiting zal vinden bij de wens van inwoners. Dit is overigens niet per se slecht. Het betekent ook een positieve impuls in kwaliteitsverbetering van geleverde ondersteuning en de verplichting die wij vanuit de wet hebben om de zorg voldoende veilig en doelmatig in te kopen. De financiële voordelen voor ons als gemeente zijn wel aanzienlijk als we deze mogelijkheid schrappen uit onze Wmo verordening. Zeker gezien de uitspraak van de Centrale raad van Beroep in november 2023 waardoor wij als gemeente nu het hoogste uurtarief betalen van het betreffende cao-loon voor de sector waaruit ook gecontracteerde zorgaanbieders de voorziening zouden kunnen leveren. Daarnaast zijn door de centrale wijze van inkoop regionaal ook veel beter de kwaliteit, doelmatigheid en veiligheid van ingezette hulp geborgd dan wanneer verstrekking middels PGB plaats zou vinden. Daarmee is het draagvlak voor het schrappen van dit artikel uit de verordening juist wat groter vanuit een breder maatschappelijk perspectief bezien.

pagina

5

ons kenmerk

24.72V

24.72

8 Hoe en met wie wordt er gecommuniceerd? De gewijzigde verordening wordt bekend gemaakt in het elektronische gemeenteblad en is daarna te raadplegen op overheid.nl. Daarnaast willen wij inwoners die in 2024 gebruik maakten van een tegemoetkoming meerkosten voor afval gerelateerd aan een medische aandoening en/of hulp vanuit een PGB sociaal netwerktarief ontvingen per brief informeren over het vervallen van mogelijkheden aanspraak te maken bij een nieuwe aanvraag vanaf 1 januari 2025. 9 Wordt er een evaluatie uitgevoerd? Wij evalueren doorlopend op de uitvoerbaarheid en op noodzakelijke juridische aanpassingen, door middel van cliënt-ervaringsonderzoeken en uitvoering van bezwaar en beroep-procedures. Daarnaast houden wij de actuele jurisprudentie in de gaten en daar waar dat nodig is zullen wij naar u als raad een voorstel doen voor aanpassing van deze verordening. Velp, 15 oktober 2024 Burgemeester en wethouders van Rheden,

Carol van Eert, burgemeester.

Bart Drewes, secretaris.

pagina

6

ons kenmerk

24.72V