Raadsinformatiebrief Update Spoorgoederenvervoer

RAADSINFORMATIEBRIEF Onderwerp

Update Spoorgoederenvervoer

Datum

30 januari 2025

Thema programmabegroting Portefeuillehouder

Mobiliteit en infra Industrie, innovatie en infrastructuur Ronald ter Hoeven

Zaaknummer

2025-000876

Kennis te nemen van Het college vraagt de raad kennis te nemen van deze raadsinformatiebrief over de ontwikkelingen rond het spoor(goederen)vervoer over de IJssellijn.

Kernboodschap

De komende decennia is er naar verwachting een groei van het spoorgoederenvervoer. Op dit moment wordt een ‘nut en noodzaak’-onderzoek door het Ministerie uitgevoerd. Naar verwachting volgt in 2026 een rapportage van dat onderzoek. Het onderzoek zal ook de nut en noodzaak van extra goederenvervoer van West-Nederland naar Noord-Duitsland in beeld brengen. Afhankelijk van de uitkomsten wordt de behoefte aan een Noordtak van de Betuwelijn in beeld gebracht. Op korte termijn speelt nu de aanleg van het derde spoor in Duitsland. Dit leidt op dit moment tot een (lichte) toename van het aantal goederentreinen over de IJssellijn. Inwoners ervaren daardoor tijdelijk mogelijk meer geluidsoverlast en trillingen, door die extra treinen. De gemeente Rheden is alert op de ontwikkelingen en positioneert zich in de relevante regionale overleggen: ambtelijk en bestuurlijk overleg Goederenroutering Noord Oost Europa (GNOE), tevens Kopgroep Spoor. Het college stelt voor met de raad eensgezind op te trekken tegen uitbreiding van het goederenvervoer op de IJssellijn.

Informatiedeling spoor en treinverkeer Inwoners, ondernemers en raadsleden stellen geregeld vragen over het spoor en goederenvervoer en de hinder die hierdoor ervaren wordt. Om de informatie van diverse thema’s overzichtelijk te maken, hebben we een pagina op onze gemeentelijke website gemaakt: Spoor en treinverkeer - gemeente Rheden. Ook staan in deze Q&A veel antwoorden op vragen binnen thema’s zoals Geluid, Trillingen, Aantal (goederen)treinen en Snelheden. Het is ook raadzaam om kennis te nemen van de algemene rollen en verantwoordelijkheden van partijen rondom het spoor in deze link.

Werk aan derde spoor Duitsland: toename aantal goederentreinen Het is inmiddels gestart; ‘de 80weekse’. Door dit langdurige werk aan het spoor in Duitsland zijn er effecten op het spoorgoederen vervoer in heel Midden-Nederland. ProRail heeft infographics gemaakt om de verwachte tijdelijke gevolgen hiervan in beeld te brengen. Ook is er een website: https://www.prorail.nl/projecten/meer-ruimte-goederentreinen-betuweroute-zevenaaroberhausen. Op het kaartje hieronder is te zien wat de effecten zijn van tijdelijk extra spoorgoederenvervoer op de IJssellijn. Die zijn beperkt tot 20 van de 80 weken en de tijdelijke toename van goederentreinen is ook beperkt in vergelijking met andere spoorlijnen in Nederland.

1

RAADSINFORMATIEBRIEF

Bron: NOS.nl

Kwalitatieve ontwikkelingen Geluidshinder. Het (trein)verkeer neemt toe. Dit heeft er gelukkig niet toe geleid dat de geluidsoverlast evenredig steeg. Op sommige plaatsen werd het zelfs stiller. Dit is te danken aan diverse maatregelen. Gladde wielen op gladde sporen beperken het geluid van een rijdende trein. De ruwheid van de rails, die kan zorgen voor geluidshinder, is inmiddels onder controle. Ook zijn de treinen in het algemeen zelf stiller geworden, onder meer door het gebruik van kunststof remblokken bij goederentreinen. Deze remblokken zorgen voor gladde wielen. Lengte. Momenteel mogen goederentreinen maximaal 650 meter lang zijn, maar in de toekomst gaat dit naar maximaal 740 meter. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft in 2022 90 miljoen euro vrijgemaakt voor het aanpassen van de infrastructuur door heel Nederland om langere goederentreinen mogelijk te maken. Momenteel rijden de eerste treinen over enkele proeftrajecten (Betuwelijn en Bentheimlijn). Goederen. Tot slot verandert de aard van de goederen die per spoor worden vervoerd. Via zogenoemde 'wagenlijsten' weten we wat op het doorgaande spoor vervoerd wordt. Op emplacementen, waar treinen samengesteld en gecontroleerd worden, gebruikt ProRail een apart informatiesysteem. Er is inzage mogelijk gemaakt of er treinen met gevaarlijke stoffen in de omgeving rijden.

Meer informatie over het vervoer van gevaarlijke stoffen is te vinden bij InfoMil, het kenniscentrum van Rijkswaterstaat. In het bijzonder: Vervoercijfers gevaarlijke stoffen spoor.

2

RAADSINFORMATIEBRIEF

Bron: ProRail

Gevaarlijke stoffen en Basisnet Van de goederentreinen die over de IJssellijn gaan, vervoeren er ook een aantal gevaarlijke stoffen. Vanwege vrijheid van vervoer over het spoor is niet duidelijk wanneer dat is en wat de stoffen zijn. In het kader van de rampenbestrijding is in het risicoprofiel van de veiligheids- en gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) een ongeval met gevaarlijke stoffen opgenomen. In dit risicoprofiel staat dat de kans dat het gebeurt onwaarschijnlijk is, maar de impact zeer ernstig. De veiligheidsregio bereidt zich hierop dan ook voor.

3

RAADSINFORMATIEBRIEF

Voor wat betreft het Basisnet gaat het vooral om de ontwikkelingen in vervoer van gevaarlijke stoffen via het spoor. Rondom de aanbieding van jaarverslagen communiceert het ministerie in kamerstukken hierover. De meest recente treft u aan in het overzicht met websitelinks hieronder. Inspectie leefomgeving en transport (ILT) is verantwoordelijk voor de veiligheid op en rondom het spoor. Zie hier meer informatie.

Project verbetermaatregelen overwegen Rheden In 2015 stemde uw raad in met de plannen van ProRail voor de aanpak van de spooroverwegen in onze gemeente. Deze plannen zijn nu in uitvoering of gerealiseerd. Zie bijlage 2 voor de voortgang.

Bron: ProRail

Vervolg Voorstel is deze raadsinformatiebrief te bespreken in een beeldvormende/informerende vergadering, waarbij ook enkele gastsprekers worden uitgenodigd van bijvoorbeeld: Veiligheidsregio, ProRail, Regio Arnhem-Nijmegen. Dit moment zal worden gepland in overleg met de raad.

Bijlagen 1. Relevante links 2. Voortgang verbetermaatregelen

Wij vertrouwen erop u met deze brief voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Rheden,

Carol van Eert, burgemeester

Bart Drewes, gemeentesecretaris

4

RAADSINFORMATIEBRIEF

Bijlage 1: relevante links • • • • •

Maatregelen tegen overlast van omwonenden bij het spoor (Rijksoverheid) Geluid – trillingen (ProRail) Goederenvervoer over het spoor (Rijksoverheid) Gevaarlijke stoffen (ProRail) Kamerstuk 2021 over robuust basisnet (Rijksoverheid)

5

RAADSINFORMATIEBRIEF Bijlage 2: voortgang verbetermaatregelen

6

RAADSINFORMATIEBRIEF

7

RAADSINFORMATIEBRIEF

8