CConstaterende datRheden
Koppel je AI →
Document · PDF

Raadsinformatiebijeenkomst aanpak Veluwe 1 okt Rheden

Informatiebijeenkomst sessie 2 1 oktober 2026, gemeente RhedenBij agendapunt: Agendavoorstel Aanpak Veluwe - 18:301.990 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

AANPAK VELUWE Informatiebijeenkomst gemeenteraad 1 oktober 2026 Gijsbert Duijzer – Dennis Martens WAAROM DEZE PRESENTATIE? Om de gemeenteraad inhoudelijk te informeren over: • Waarom is de Aanpak Veluwe opgesteld? • Wat is de Aanpak Veluwe? • Wat zijn de belangrijkste onderdelen van de Aanpak Veluwe? • Welke partijen zijn verantwoordelijk voor de uitvoering? • Wat zijn de mogelijke consequenties voor de gemeente Rheden? • Welke kansen en risico's brengt de Aanpak Veluwe met zich mee? • Wat zijn de consequenties per deelgebied op woningbouw, industrie, agrariërs en natuurbeheer? WAAROM DE AANPAK VELUWE? De natuur op de Veluwe staat onder druk. Dat heeft gevolgen voor iedereen: • vergunningen voor bedrijfsontwikkeling en woningbouw zijn moeilijk • boeren en ondernemers hebben weinig duidelijkheid over hun toekomst • De Veluwe is de stikstofhotspot van Nederland en herstelt zich niet vanzelf Tegelijk is de Veluwe ook een plek vol kansen.Juist door samen maatregelen te nemen, kunnen we: • de natuur versterken • weer ruimte creëren voor ontwikkelingen • zorgen voor een leefbaar en aantrekkelijk gebied De Aanpak Veluwe brengt deze opgaven bij elkaar in één gebiedsgerichte aanpak.

WAT IS DE AANPAK VELUWE? • Interbestuurlijke samenwerking om de opgaven op de Veluwe aan te pakken • Interbestuurlijk = alle betrokken overheden werken op gelijkwaardige basis samen en betrekken andere belanghebbenden intensief bij de uitvoering • Betrokken overheden zijn: het rijk, provincie Gelderland, twee waterschappen en 21 gemeenten Interbestuurlijke aanpak De aanpak Veluwe is een interbestuurlijke aanpak van alle overheidslagen en waarbij ook natuurorganisaties, agrarische sector en andere belanghebbenden nadrukkelijk worden betrokken: Gemeenten: Apeldoorn Ede Arnhem Barneveld Ermelo Putten Nunspeet Elburg Harderwijk Nijkerk Scherpenzeel Epe Heerde Wageningen Rozendaal Renkum Voorst Brummen Hattem Oldebroek Rheden Een duidelijk omlijnd en krachtig programma waarmee we werken aan natuurbehoud en -herstel, perspectief voor de landbouw en stikstofruimte voor o.a. bedrijfsontwikkeling, woningbouw, economische en maatschappelijke ontwikkelingen met een horizon van 10 jaar BELANGRIJKSTE ONDERDELEN TWEE AMBITIES & DRIE KERNOPGAVEN Gelderland van het slot door het borgen van drie kernopgaven: - Stikstof (emissie) reductie - Natuurherstel en - Beekdalherstel Om zo de twee ambities, een vitaal landelijk gebied en robuuste natuur, mogelijk te maken.

TWEE DOELEN, DRIE KERNOPGAVEN Dit is waar de Aanpak Veluwe voor gaat • Duidelijkheid over de stikstofopgave, natuurherstel en beekdalherstel waarbij we helderheid geven over wat we van ondernemers verwachten • Een programma inrichten voor minimaal 10 jaar waaruit lange termijn politiek commitment spreekt om de doelen op de Veluwe te halen en een krachtige uitvoeringsorganisatie vanuit de regio, met (bij) sturing zo dicht mogelijk bij de praktijk • Perspectief bieden voor ondernemers en gebieden door samen met ondernemers en sectoren concreet aan de slag te gaan met uitwerking en realisatie van plannen op bedrijfs- en gebiedsniveau. Op gebiedsniveau d.m.v. gebiedsprocessen: Soerens Beekdal, Havikerpoort en Rivier Klimaatpark IJsselpoort • Een lange termijn interbestuurlijke samenwerking waarbij we optreden als één overheid middels duidelijke instrumenten, rollen en mandaten in het gebied • De stikstofreductie ten goede laten komen aan de natuur en deels inzetten voor vergunningverlening voor de agrarische sector (PAS melders, interimmers), woningbouw en overige economische activiteiten in de regio Vitaal landelijk gebied Robuuste natuur WAAROM DOEN WE MEE MET DE AANPAK VELUWE? Vanuit de Omgevingsvisie • Herstel van Natura 2000-gebied Veluwezoom en verbetering van biodiversiteit. • Creëren van stikstofruimte voor woningbouw en vergunningverlening.

• Realisatie van gemeentelijke doelen voor beekdalherstel, met name in het Soerens Beekdal. • Bijdragen aan klimaatadaptatie, waterbeheer en drinkwaterbescherming. • Versterken van recreatie, toerisme en een toekomstbestendig landelijk gebied WAAROM MEE DOEN MET DE AANPAK VELUWE? • Doelbereik: opgaven te complex om als gemeente alleen aan te pakken. Kans om dit samen met andere overheden (rijk, provincie, waterschappen) te doen en zo doelen te bereiken op gebied van emissiereductie, natuur(herstel), beekdalherstel, vitaal landelijk gebied, wonen, economie etc. Natuurherstel2 Beekdalherstel3Emissiereductie1 Vitaal landelijk gebied 3 kernopgaven Robuuste natuur WAAROM MEE DOEN MET DE AANPAK VELUWE? • Doelbereik: opgaven te complex om als gemeente alleen aan te pakken. Kans om dit samen met andere overheden (rijk, provincie, waterschappen) te doen en zo doelen te bereiken op gebied van emissiereductie, natuur(herstel), beekdalherstel, vitaal landelijk gebied, wonen etc. Sterke gemeenschappen OmgevingskwaliteitVitale economie Vitaal landelijk gebied Wat verstaan we onder een ‘vitaal landelijk gebied?’ WAAROM DOEN WE MEE MET DE AANPAK VELUWE? • Volwaardige positie in de samenwerking en daarmee potentieel toegang tot middelen van o.a.

provincie (98 miljoen) en Rijk (nu: 300 miljoen) • Taskforce Stikstof, Rijk: Voor de inzet op landbouw, natuur en stikstof is €20 miljard (cumulatief tot en met 2035) en €435 miljoen structureel gereserveerd • De opgaven op de Veluwe zijn opgaven die wij als gemeente niet alleen op kunnen lossen. De Aanpak Veluwe biedt een mogelijkheid om deze opgaven, langjarig (minimaal 10 jaar) en gezamenlijk met overheids- en niet overheidspartners aan te pakken. WAAROM MEE DOEN MET DE AANPAK VELUWE? • Aanpak Veluwe biedt ondersteuning aan Gebiedsprocessen vanuit instrumentarium, middelen en capaciteit voor de lokale opgaven Aanpak Veluwe 1. Robuuste Natuur 2.

Vitaal Landelijk Gebied Ambities Natuur Herstel Beekdal herstel Stikstof Reductie Vitale economie Sterke gemeen schappen Omgevings kwaliteit Concrete maatregelen vanuit Aanpak Veluwe Gebiedseigen invulling afhankelijk van lokale opgavenGebiedsprocessen Ondersteuning in de vorm van: Instrumenten Middelen Capaciteit Mogelijk maken van wat de Aanpak Veluwe vraagt Weinig concrete maatregelen vanuit Aanpak Veluwe Opgaven Lessons learned vanuit de Gebieds processen UITSLUITEND VOOR Emissie reductie | Stikstofreductie opgave Aanpak Veluwe | DISCUSSIEDOELEINDEN De restopgave voor blijvende agrariërs binnen Aanpak Veluwe, oftewel het niet overschrijden van het gebiedsplafond, bedraagt 2,6 Kton Ammoniakemissie [in Kton, 21 gemeenten] Melkvee | Varkens | Geiten | Veldemissies Vleeskalveren | Pluimvee | Overig 1 -31% 7,4 1,1 | 6,4 1,0 | Hiervoor staan 1,7 | 5,1 | wij aan de lat | • | Het gebiedsplafond | voor AV is 2,6 Kton | NH3 in 1,3 | 2035 0,9 | -48% 0,6 1,5 | Gebiedsplafond | • | Dit betekent een restopgave van 48%, in te vullen 1,4 | ~2,6 (-65%) | door blijvende, reducerende bedrijven én door 0,2 0,1 | 0,1 0,1 | aanvullende stoppersregelingen 2,0 | 1,8 • | De reductieopgave en normering per bedrijf is in 2019 | 2023 | 2035 | uitwerking en moet nog worden bepaald.

De opgave voor een individuele boer zal afhangen van hoeveel het bedrijf al gereduceerd heeft Noot: 1) Overige dieren zoals; schapen, geiten, paarden en pony’s en andere kleine dierlijke sectoren. | 12 Klaar voor review UITSLUITEND VOOR Demografie | Leeftijd en opvolging agrarisch ondernemers | DISCUSSIEDOELEINDEN Agrariërs binnen Aanpak Veluwe hebben, in vergelijking met het nationale beeld, een relatief hoge leeftijd en er zijn veel bedrijven die op dit moment geen opvolger hebben Binnen Aanpak Veluwe | Op nationaal niveau • | 75% van de boeren 50+ heeft geen opvolger | • | 38% van de bedrijfshoofden heeft geen opvolger • | 30% van totaal is 60+ en heeft geen opvolger | • | Een groter bedrijf heeft hogere kans op bedrijfsovername Opvolgingssituatie Bedrijfshoofden Aanpak Veluwe | Opvolgingssituatie per diersector in Nederland 2.840 | 13.204 | 1.135 | 1.029 | 3.568 820 | 3.394 | 371 | 248 | 1.185 877 230 2.840 | 647 1.143 288 | 9.810 | 764 | 781 | 2.383 855 Totaal aantal | Jonger dan 50 | 50-60 jaar | Ouder dan 60 | Melkvee | Vleeskalveren | Pluimvee | Varkens bedrijfshoofden binnen AV Stoppen niet waarschijnlijk | Bedrijfshoofden zonder opvolger | Stoppen niet waarschijnlijk | Ouder dan 51 jaar zonder opvolging Bron: CBS, landbouwtelling, 2024 | 13 UITSLUITEND VOOR Restopgave | Impact demografie | DISCUSSIEDOELEINDEN Het demografische beeld onderbouwt de aanname dat

emissiereductie door aanvullende stoppers waarschijnlijk is binnen Aanpak Veluwe Ammoniakemissie [in Kton, 21 gemeenten] Melkvee | Pluimvee | Veldemissies Vleeskalveren | Geiten | Restopgave Varkens | Overig 1 | Gebiedsplafond • | Restopgave | zal naar | verwachting | deels worden behaald | door aanvullende | stoppers 6,4 | • | Aanvullende | stopper: ondernemers | die stoppen 1,0 | met hun | bedrijf zonder | dat ze gebruik | maken | van opkoopregelingen 5,1 | • | Door aanvullende | stoppers daalt | de restopgave 1,3 | voor | blijvende | ondernemers. In de tabel | zijn 0,6 | 2,5 | 48% | hiervoor | 3 scenario’s doorgerekend. 1,4 | 2,6 | Reductie | Reductie | Restopgave | Restopgave Scenario | aanvullende | (Kton) | ‘blijvers’ | ‘blijvers’ 0,1 | stoppers (%) | (Kton) | (%) 0,1 2,6 | 2,6 | 1 | 15% | 0.375 | 2.125 | -45% 1,8 | 2 | 25% | 0.625 | 1.875 | -42% 2023 | 2030 | 2035 | 3 | 35% | 0.875 | 1.625 | -38% Noot: 1) Overige dieren zoals; schapen, geiten, paarden en pony’s en andere kleine dierlijke sectoren.

| 14 CONCEPT ENKEL VOOR Wat willen wij bereiken | Emissiereductie en depositie-effect | DISCUSSIEDOELEINDEN Een reductie tot 2,6 Kton ammoniakemissie in 2035 op de Veluwe resulteert in een gemiddelde overschrijding van de KDW van circa 660 mol op dit moment naar circa 57 mol in 2035: een grote stap naar doelbereik Het scenario omtrent emissiereducties | De voorlopige uitkomsten (WUR/Wing) Veluwe landbouw (21 gemeenten) | ~65% 7,5 kton | 2,6 kton | 35% | 45% | 11% | 7% 2019 | 2035 Rest van Nederland Landbouw | 44% | 35% | Ca. 35% van het areaal komt in 2035 onder de KDW 45% | Ca. 45% van het areaal komt in 2035 minder dan 2019 (100%) | 2035 | 10% boven de KDW 50% | 11% | Ca. 11% van het areaal komt in 2035 tussen de 10% (NOx) Overige sectoren (mobiliteit, industrie) | en 20% boven de KDW 7% | Ca 7% van het areaal komt in 2035 meer dan 20% 2019 (100%) | 2035 | boven de KDW De ecologische beoordeling toont dat verslechtering voor twee habitattypen en één leefgebied niet wordt voorkomen, ook bij hogere emissiereducties. Noot: De 6% (20% boven KDW) betreft de volgende habitattypen: 13 ha zwakgebufferde vennen, 52 ha stuifzandheiden met struikhei, 130 ha heischrale graslanden, 15 droog kalkarm, 4.445 ha droge heiden. De prognose emissie 2035 volgens Klimaat- en Energieverkenning 2024.

Afgestemd op Natura 2000 gebied Het gebiedsgerichte plan bevat een kwantitatieve onderbouwing van emissie- en depositiereducties afgestemd op het Natura 2000-gebied. Afrekenbare doelen en emissienormen op bedrijfsniveau. Juridisch vastlegging De doelen en normen worden verankerd in een duidelijk omlijnd programma met juridische werking en afdwingbare normen. Duidelijke doelen en tussendoelen Er zijn heldere en meetbare doelstellingen voor 2035 en tevens voor de tussenjaren (ook vóór 2035) opgesteld. Financiële dekking De weg naar vergunningverlening| De gevraagde samenhangende aanpak In de reflectie van de landsadvocaat op het ‘startpakket Nederland van het slot’ worden heldere kaders meegegeven voor de uitwerking van een gebiedsgericht uitvoeringsplan, zoals Aanpak Veluwe Kaders vanuit advies landsadvocaat 16 Monitoring en bijsturing Normen op bedrijfsniveau Duidelijke maatregelen en instrumenten Handhaving Samenwerkingsafspraken Er zijn voldoende, structurele financiële middelen voor de uitvoering en bijsturing. Er is voldoende bereidheid tot handhaving van de normen en er wordt voldoende capaciteit ingericht. Monitoring moet een onderdeel zijn van de aanpak om het programma in staat te stelen bij te sturen wanneer dat noodzakelijk is om doelen binnen bereik te houden.

Het maatregelenpakket en de inzet van doelgerichte instrumenten zorgen voor aantoonbare emissiereductie met op korte termijn aannemelijk effect. Afspraken over regionale uitwerking en uitvoering tussen de betrokken overheden en relevante stakeholders. CONCEPT ENKEL VOOR DISCUSSIEDOELEINDEN De weg naar vergunningverlening | Inzet dalende lijn emissies Een dalende lijn in stikstofemissies vormt de basis om de vergunningverlening weer op gang te brengen, deels al voordat de einddoelen in 2035 daadwerkelijk zijn bereikt 17 CONCEPT ENKEL VOOR DISCUSSIEDOELEINDEN 6,4 kton Stand 2026 X kton (ntb) Einddoel 2035 2,6 kton Tussendoel 2030 X kton (ntb) ‘Veilige ruimte’ voor vergunningverlening woningbouw, infra en economie 2023 2035 NH3- emissie landbouw Aandachtspunten| Spanning in de uitvoering en samenwerking De Aanpak Veluwe gaat voor een duidelijk omlijnd en krachtig programma waarmee we op korte termijn in beweging kunnen komen met een horizon van 10 jaar Aandachtspunten 1. Verhouding gebiedsgerichte inzet en bedrijfsgerichte inzet: hoe raakt de Aanpak Veluwe aan de gebiedsprocessen 2. Realiseren van een toekomstbestendig, ecologisch-, economisch-, sociaal vitaal en klimaat adaptief landelijk gebied 3. Vergroten draagvlak door brede aanpak waarin ook andere sectoren (industrie en mobiliteit) een bijdrage leveren 4. Duidelijkheid voor de middellange termijn 5.

Verdeeldheid in vertrouwen onder de agrariërs 18 CONCEPT ENKEL VOOR DISCUSSIEDOELEINDEN De planning is erop gericht om vanaf het eerste kwartaal in 2027 te starten met de uitvoering van het loket van fase 2 Planning en vooruitblik | Voorgenomen interbestuurlijke planning (2026) Uitvoeringsplan Aanpak Veluwe September 2026 2028 Zelfstandige uitvoeringsorganisatie 19 CONCEPT ENKEL VOOR DISCUSSIEDOELEINDEN Geleidelijke uitbreiding richting loket fase 3 en zelfstandige uitvoeringsorganisatie 2027 - 2028 Start uitvoering: Loket fase 1 Oktober 2026 Loket fase 2 en bemensing uitvoeringsorganisatie Vanaf Q1 2027 Programma onder de omgevingswet vastgesteld April 2027

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rheden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/362003a2-cce4-4083-8212-84c750b681cd?agendaItemId=6aefeec2-aba0-4e1a-b237-2150403f8632