raadsbrief_2025_1

2025

RAADSBRIEF SOCIAAL DOMEIN NUMMER 1

1

2

3

FINANCIËLE BESTAANSZEKERHEID

EEN NOG STEVIGER SOCIALE BASIS

(-10 maanden - > 100 jaar)

pag 3

pag 6

pag 10

VITAAL EN GEZOND

KOERSDOCUMENT

Het Koersdocument sociaal domein is op 28 mei 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. Met het Koersdocument bepalen we welke opgaven de komende jaren onze prioriteit hebben en welke ambities we nastreven en geeft een duurzaam meerjarig perspectief op de opgaven waar we voor staan en welke ambities passend zijn voor de gemeente Rheden. Daarmee is het Koersdocument ons kompas voor de komende jaren. In opdracht van de gemeenteraad wordt in 2025 een strategische agenda opgesteld en op basis hiervan een uitvoeringsagenda. Onderdeel van de strategische en de uitvoeringsagenda is de bezuinigingsopgave, voortkomend uit de kadernota 2025 en de behandeling van de programmabegroting 2025 in november 2024. De ambities/doelen uit het koersdocument zijn verwerkt in de programmabegroting 2025.

De opgaven, speerpunten en ambities Met de nieuwe koers versterken we de samenhang en samenwerking in het Sociaal Domein. We doen het samen: de gemeente, inwoners, en partners. Samen willen we dat iedereen in de gemeente Rheden kan meedoen en fijn samen leeft.

BESTAANSZEKERHEID

DE SOCIALE BASIS

GEZOND EN VITAAL

INTEGRALE WIJKAANPAK

van -10 maanden tot 100+ jaar

te beginnen in Dieren Stenfert

1. Alle inwoners beschikken over de basisvaardigheden, zoals lezen, schrijven en digitale vaardigheden

5. Als gemeente garanderen wij ontmoeting voor inwoners in kwetsbare situaties

10. Wij vergroten de kansen voor jeugdigen in een kwetsbare situatie

6. Vrijwillige inzet ondersteunen waar nodig

11. Gezonde keuzes zijn een gewoonte, ook voor inwoners in een kwetsbare situatie

13. We werken altijd met inwoners en partners aan maatwerkoplossingen voor elke wijk

2. Wij voorkomen schulden bij jeugdigen en inwoners met een laag inkomen 3. Inwoners met een laag inkomen maken optimaal gebruik van inkomensregelingen 4. Alle inwoners met een bijstandsuitkering doen mee naar vermogen

1

7. Sociale leefbaarheid vergroten in wijken waar de veerkracht onder druk staat 8. We beschikken over een robuuste sociale basis 9. Gespecialiseerde hulp is beschikbaar voor inwoners in de meest kwetsbare situaties

12. In wijken met een lagere sociaal-economische positie en (her) in te richten wijken maakt de leefomgeving gezonde keuzes makkelijker

GESPREKKEN MET MAATSCHAPPELIJKE PARTNERS Om uitvoering te geven aan amendement 1 (kadernota 2025) is een eerste gesprekronde gestart met partners. Er zijn 4 sessies geweest: Cultuur, Sport, Sociale Basis, Financiële Bestaanszekerheid. De avonden waren druk bezocht, veel partners zijn ingegaan op de uitnodiging. IN GESPREK MET PARTNERS We zijn in augustus en september 2024 in gesprek gegaan met de partners uit de sociale basis. Partners zijn geschrokken van de aangekondigde bezuinigingen maar willen samen de schouders zetten onder de sociale basis. Op de eerste avonden zijn al goede ideeën uitgewisseld onder andere over hoe we beter kunnen samenwerken en over de toekomst van de sociale basis in Rheden. Om tot de sociale basis van de toekomst te komen is het belangrijk dat we met elkaar starten vanuit een gezamenlijk toekomstperspectief. VERVOLG Na vaststelling van de begroting door de raad heeft het college eind 2024 een vervolg gegeven aan de gesprekken met de partners om te komen tot de sociale basis van de toekomst voor. Gedurende dit proces informeren wij de raad over inhoud en proces via de raadsbrief Sociaal Domein. U bent hierover bijgepraat op 7 januari 2025 en op 15 januari 2025 heeft de bijeenkomst met inwoners plaatsgevonden waarbij er ruim 140 mensen aanwezig waren.

Het college zal bij de kadernota 2026 aan de raad voorstellen op welke wijze de ombuigingen een plek krijgen voor de jaren 2026 en verder en hoe dit zich verhoudt tot de sociale basis van de toekomst.

2

600

600

500

500

400

400

300

300

200 200

feb-23

jan-23

mrt-23

feb-23

mrt-23

okt-22

jan-23

dec-22

dec-22

nov -22

okt-22 sep-22

nov -22

jul-22 jun-22

sep-22 aug-22

jun-22 mei-22

aug-22 jul-22

mrt-22 apr-22

mei-22 apr-22

jan-22 feb-22

dec-21 jan-22

feb-22 mrt-22

okt-21

sep-21

nov -21 dec-21

okt-21 nov -21

jul-21

jul-21

sep-21

jun-21

aug-21

jun-21

aug-21

mei-21

mei-21

feb-21 feb-21

apr-21

apr-21

jan-21 jan-21

mrt-21

00

mrt-21

100 100

BESTAANSZEKERHEID

Vervoer Vervoer

VerblVerbl ijf ijf

Overig begeleiding en en behandeling) Overig(cliëntgebonden (cliëntgebonden begeleiding behandeling)

Begeleiding en behandeling lokaallokaal Begeleiding en behandeling

Bescherming (JB(JB JR JR drang) Beschermingenenveiligheid veiligheid drang)

Behandeling Regionaal Behandeling Regionaal

Om een zinvolle bijdrage te kunnen leveren aan de samenleving en om te werken aan ontwikkeling is financiële bestaanszekerheid essentieel. Meldingen financiële hulpverlening 62

60 45

46

43

38

40

20

26

600

600

32

33

Cliënttrajecten jeugdhulp

Cliënttrajecten jeugdhulp

500

500

400

400

300

300

2023 kwrt 1

200 200

2023 kwrt 2

2023 kwrt 3

2023 kwrt 4

2024 kwrt 1

2024 kwrt 2

2024 kwrt 3

2024 kwrt 4

100 100

VerblVerbl ijf ijf

Overig begeleiding en en behandeling) Overig(cliëntgebonden (cliëntgebonden begeleiding behandeling)

Begeleiding en behandeling lokaallokaal Begeleiding en behandeling

Bescherming (JB(JB JR JR drang) Beschermingenenveiligheid veiligheid drang)

Behandeling Regionaal Behandeling Regionaal

mrt-23

feb-23

jan-23

feb-23

mrt-23

jan-23

Vervoer Vervoer

800

dec-22

dec-22

nov -22

okt-22

okt-22 sep-22

nov -22

sep-22 aug-22

jul-22 jun-22

aug-22 jul-22

jun-22 mei-22

mrt-22 apr-22

mei-22 apr-22

jan-22 feb-22

dec-21 jan-22

feb-22 mrt-22

okt-21

sep-21

nov -21 dec-21

okt-21 nov -21

sep-21

aug-21

aug-21

jul-21

jul-21

jun-21

jun-21

mei-21

mei-21

apr-21

apr-21

mrt-21

jan-21 jan-21

mrt-21

00

feb-21 feb-21

SCHULDHULPVERLENING Er zijn grote wijzigingen doorgevoerd in communicatiemateriaal rondom financiële hulpverlening. De algemene pagina op de website is vereenvoudigd met een verkorte aanvraagstraat en het materiaal dat wordt gebruikt voor vroegsignalering is aangepast. We zien zoals standaard in Q2 iets minder aanmeldingen dan in Q1. Dit heeft te maken met de uitbetaling van het vakantiegeld. De stijgende trendlijn zet wel verder door. Signalen vroegsignalering

600

400

200

0 2021 kwrt 1

2021 kwrt 2

2021 kwrt 3

2021 kwrt 4

2022 kwrt 1

2022 kwrt 2

2022 kwrt 3

2022 kwrt 4

2023 kwrt 1

2023 kwrt 2

2023 kwrt 3

2023 kwrt 4

2024 kwrt 1

2024 kwrt 2

2024 kwrt 3

2024 kwrt 4

SIGNALEN VROEGSIGNALERING Het aantal signalen van betalingsachterstanden blijft stijgen. Wij blijven huishoudens proactief benaderen met een hulpaanbod. BASISDIENSTVERLENING Het kabinet, de VNG, de NVVK en Divosa hebben in maart 2024 hun handtekening gezet onder een gezamenlijk plan om de schuldhulpverlening in Nederland verder te versterken. Het plan ‘Basisdienstverlening Schuldhulpverlening’ leidt tot een hulpaanbod dat toegankelijker is en in iedere gemeente bestaat uit minimaal dezelfde elementen. Inmiddels is er zicht op de elementen uit deze basisdienstverlening. We nemen deze elementen mee in de evaluatie van het beleidskader ‘Iedereen doet mee!’ minima- en schuldhulpverlening 2021-2024. U wordt hierover het eerste kwartaal 2025 verder geïnformeerd. DE INWONERS IN DE BIJSTAND Vanwege de arbeidsmarktkrapte blijft het voor mensen gemakkelijker om zelfstandig een baan te vinden. We zien een verschuiving van onze inzet van bemiddeling naar passende participatie: minder (direct) gericht op werk en meer gericht op passende participatie, passende begeleiding en passende ontwikkeling naar vermogen.

3

ONTWIKKELING AANTAL BIJSTANDSUITKERINGEN We zien dat de stijging van het aantal uitkeringen uit het eerste kwartaal 2024 stabiliseert. daling van uitkeringen 91

946 maart 2024

940 december 2024 *

* In de vorige raadsbrieven berichtten we enkel over uitkeringen voor inwoners die regulier wonen. Vanaf nu nemen we ook de inwoners die in een instelling wonen mee. januari 2023 853 oktober 2023 Van de uitstroom tot en met juli (122) is ongeveer 30% uitgestroomd wegens werk of studie. Overeenkomstig de landelijke trend zien we ook in Rheden het aantal jongeren (<27 jaar) in de bijstand toenemen. In 2022 ging het om 12,95% van de uitkeringen, in 2024 betreft dit 15,37%. Dit kan verklaard worden doordat het economisch iets minder gaat. Deze groep heeft vaak nog relatief weinig WW-rechten opgebouwd, waardoor ze sneller op een bijstandsuitkering aangewezen zijn.

Klantgroepen Gemeente Rheden 2023 7 Beschut werk 2% 6 Inburgeraars 11% 5 Jongeren 2% 3% van het bestand is binnen een half jaar te bemiddelen naar een werkplek.

4 Bemiddeling 3%

3 Participatie 31%

1 Nieuwe doelgroep 25%

25% zijn inwoners met een arbeidsbeperking die (momenteel of naar verwachting) vallen onder de banenafspraak

2 Empowerment 25%

56% van het bestand heeft een grote afstand tot de arbeidsmarkt (participatie en empowerment)

De klantgroepen zijn als volgt afgebakend: 1. Nieuwe doelgroep: Inwoners die tot het doelgroepregister behoren of naar verwachting gaan behoren. Deze inwoners vallen onder de banenafspraak. 2. Empowerment: Inwoners zijn niet direct bemiddelbaar naar reguliere arbeid. Inschatting is dat betrokkene binnen drie jaar activiteiten kan uitvoeren, die hem/haar naar arbeid kan leiden. 3. Participatie: Inwoners waarbij sociale, medische en/of psychische aspecten een zodanige belemmering vormen dat de ze naar verwachting niet binnen drie jaar activiteiten kunnen uitvoeren die de inwoner naar arbeid kan leiden. 4. Bemiddeling: Inwoners die beschikken over werknemersvaardigheden, motivatie, een ordelijk cv en van wie wordt verwacht dat ze binnen 6 maanden bemiddelbaar zijn naar arbeid. 5. Jongeren: Inwoners onder de 27 jaar die niet behoren tot Nieuwe doelgroep, Participatie, Bemiddeling, Vreemdelingen of Beschut werk. 6. Inburgeraars: Inwoners die inburgering volgen óf inburgering kortgeleden hebben afgerond en van wie wordt verwacht dat ze binnen 6 maanden uitstromen naar werk of scholing. 7. Beschut werk: Inwoners die de indicatie beschut Werk hebben of deze naar verwachting krijgen.

4

DE ENERGIETOESLAG Op 1 juni sloot de aanvraagstraat voor de energietoeslag 2023. We hebben alle aanvragen die op dat moment ingediend waren inmiddels afgehandeld. Gemeenten mochten van het rijk tot en met 31 augustus de energietoeslag 2023 uitbetalen. We hebben inmiddels de balans opgemaakt:

2479 toeslagen aan inwoners met een laag inkomen tot 120% van de bijstandsnorm.

309 toeslagen aan inwoners met een middeninkomen tussen 120% en 150% van de bijstandsnorm.

Doelgroep We hebben uw gemeenteraad eerder geïnformeerd over het bereik van de energietoeslag. In de voorgaande raadsinformatiebrief gaven we aan dat we aan dat we voor de doelgroep tot 120% een bereik van circa 76% hadden gerealiseerd (stand van zaken half april). We baseerden dit percentage op de omvang van de doelgroep zoals bij ons bekend bij de start van de energietoeslag, oktober 2023 (Kwiz minimascan 2022). We hebben begin 2024 een nieuw onderzoek laten doen naar de omvang van de doelgroep (Kwiz minimascan 2024). We zien daarin een daling van het aantal huishoudens in de doelgroep tot 120%. De daling is te verklaren door de stijging van het minimumloon en de daaraan gekoppelde uitkeringen. We zien dat de doelgroep 120-150% licht toeneemt. We informeren u bij de behandeling van de evaluatie van het beleidskader “minima en schuldhulpverlening 2021-2024” over de ontwikkelingen in omvang van de doelgroep en het gebruik van de minimaregelingen. Inwoners met een laag inkomen tot 120% Als we het aantal verstrekte toeslagen afzetten tegen de doelgroep cijfers van 2024, komen we voor de inkomensgroep tot 120% uit op een bereikt percentage van 97%.

We scoren hiermee ruim boven het landelijk gemiddelde van 86%, zoals door bureau Bartels (in opdracht van het ministerie van SZW) gerapporteerd in de “monitor uitvoering energietoeslag” Monitor uitvoering energietoeslag 2023 | Publicatie | Rijksoverheid.nl Inwoners met een midden inkomen 120-150% Voor de doelgroep van de midden-inkomens (120-150%) komen we uit op een bereik van 22%. We kunnen dit cijfer niet afzetten tegen een landelijk gemiddeld bereik omdat wij één van de weinige gemeenten waren die de energietoeslag ook voor deze inkomensgroep beschikbaar stelde. Bij de opzet van de regeling voor deze doelgroep gingen we uit van een grotere behoefte/bereik (circa 75%). Het bereik is lastig te duiden doordat we weinig zicht hebben op de energiearmoede onder deze groep. Het lagere bereik dan verwacht kan verschillende oorzaken hebben: • Bekendheid: Deze doelgroep is niet bekend bij de gemeente vanuit andere minimavoorzieningen. De doelgroep kent de gemeente dus ook niet als voorziening bij financiële problemen. We hebben ons ingespannen om de regeling voor deze doelgroep bij de inwoner onder de aandacht te brengen. We hebben dat gedaan via onze maatschappelijke partners, onze socials en nieuwsmedia zoals Regiobode, Gelderlander en rheden.nieuws.nl.

• Laag vertrouwen in de overheid: Overtuigingen als “misschien moet ik het wel terugbetalen” of “ik wil hiervoor niet bij de gemeente geregistreerd staan” kunnen voor inwoners een belemmering zijn geweest om de toeslag aan te vragen. • Overschatting behoefte: We hebben geen eenduidig (cijfermatig) beeld over de omvang van energiearmoede onder deze groep. We kunnen daardoor niet beoordelen of we de grootste groep inwoners die behoefte hadden aan deze ondersteuning hebben bereikt.

5

DE SOCIALE BASIS We willen een gemeente zijn waarin het voor iedereen mogelijk is om mee te doen en een fijn leven te hebben. Daarom bieden we ondersteuning laagdrempelig en dichtbij aan.

Trends en ontwikkelingen Wmo maatwerk VOOR HET ONDERDEEL WMO BEGELEIDING zetten we meer in op gebruik van collectievere vormen van hulp en ondersteuning en begeleide activiteiten vanuit de sociale basis. We zien daardoor deels een afvlakking van de uitgaven voor wat betreft de geïndiceerde vormen van Wmo begeleiding. In 2023 is gestart met kostprijsonderzoeken voor Wmo en jeugdhulp in onze regio Centraal Gelderland. Naar aanleiding daarvan zijn de tarieven voor ambulante hulp (Wmo en jeugdhulp) per 1 april 2024 naar boven bijgesteld. U bent hierover geïnformeerd via raadsinformatiebrieven en via de 1e berap 2024. Dit heeft geleid tot een voorstel van aanpassing van de begroting 2024 via de 1e berap 2024. Unieke personen met WMO begeleiding

Bestedingen WMO begeleiding € 0,5M

600

€ 0,4M 2024

580

2024 2024

2023

€ 0,3M 2022

560

€ 0,2M 540

€ 0,1M €0M

jan

feb

mrt

april

mei

juni

juli

aug

sep

okt

nov

520

dec

feb

mrt

april mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

150

€ 5m

125

€ 4m

100 75

€ 3m

50

€ 2m € 1m

jan

WMO begeleiding per leeftijdsgroep 2024

Bestedingen Wmo begeleiding t/m december 2024

€6m

2023 2022

25

€ 4.672K

€ 5.061K

€ 5.872K

€ 3.893K

Besteding t/m december 2024

Forecast 2024

Jaarbegroting 2024

Besteding 2023

0 t/m 17 18 t/m 30 31 t/m40 41 t/m 50 51 t/m 60 61 t/m 70 71 t/m 80 81 t/m 90

91+

* dit zijn de bestedingen t/m het vierde kwartaal 2024. . Aan het einde van het jaar wordt er altijd meer gedeclareerd wat effect heeft op de forecast.

VOOR HET ONDERDEEL HULP BIJ HET HUISHOUDEN zien wij het aantal inwoners en de daarmee samenlopende uitgaven stijgen. Deze trend is al een aantal jaren gaande. Dit wordt verklaard vanuit de demografische ontwikkeling binnen onze gemeente: met name onze oudere inwoners hebben een hulp en ondersteuningsvraag. Ook zien wij dat door de grote inzet van onze consulenten wachttijden voor onze inwoners verminderd zijn met een navenante stijging van kosten hulp en ondersteuning voor hulp bij het huishouden aan inwoners die dit nodig hebben. In vergelijking met de regiogemeenten heeft Rheden veel inwoners met een hulp bij het huishouden (HBH) indicering. De gemiddelde kosten per client zijn bij ons het laagst in vergelijking met de kosten van gemeenten binnen de regio voor huishoudelijk hulp. Unieke personen met WMO huishoudelijke hulp

Bestedingen WMO huishoudelijke hulp € 0,5m € 0,4m

1800

2023 2022

1750

2021

€ 0,3m

1.700

€ 0,2m

1650

€ 0,1m

2024 2023

1600 2022

€ 0,0m

jan

6

feb

mrt

april

mei

juni

juli

aug

sep

okt

nov

dec

jan

feb

mrt

april mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Bestedingen WMO huishoudelijke hulp t/m december 2024

WMO huishoudelijke hulp per leeftijdsgroep 2024

€7m

600 500

€6m

400 300

€ 4m

200

€6.002K

€2m

Besteding t/m december 2024

€ 6.502K . Forecast 2024

€6.596 K

€5.392K

Jaarbegroting 2024

Besteding 2023

100 0

0 t/m 17 18 t/m 30 31 t/m40 41 t/m 50 51 t/m 60 61 t/m 70 71 t/m 80 81 t/m 90

91+

VOOR WAT BETREFT HET ONDERDEEL WONEN, ROLLEN EN VERVOER zien wij de trend van toename in gebruik door een grotere groep oudere inwoners van onze gemeente terug. Met name voor de onderdelen vervoersvoorzieningen waarbij gedacht moet worden aan gebruik van regiotaxi en scootmobielen, alsmede toename van het aantal inwoners dat woonaanpassingen toegewezen krijgt. Het grillige verloop van de grafiek met bestedingen op dit onderdeel van de Wmo heeft te maken met het aandeel woningaanpassingen die vaak complex en duur zijn. Bestedingen WMO Woon-Rol-Vervoer

Unieke personen Wmo Woon-Rol-Vervoer 1750

€ 200K € 150K

2022 2024 2023

1700 2023 2024

€ 100K

1650

€ 50K € 0K

2022

1600 jan

feb

mrt

april

mei

juni

juli

aug

sep

okt

nov

dec

jan

Bestedingen WMO Woon-Rol-Vervoer t/m december 2024

feb

mrt

april mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

WMO Woon-Rol-Vervoer per leeftijdsgroep 2024 600 500

€1,5m

400

€ 1m

200

300

100

€0,5m

€1.451K

€1.572K

€ 1.701K

€ 1.623K

Besteding t/m december 2024

Forecast 2024

Jaarbegroting 2024

Besteding 2023

0

0 t/m 17 18 t/m 30 31 t/m40 41 t/m 50 51 t/m 60 61 t/m 70 71 t/m 80 81 t/m 90

91+

WACHTLIJSTEN De wachttijden voor de afhandeling van Wmo aanvragen zijn op dit moment

VOOR HUISHOUDELIJKE HULP

11 weken (de wettelijke termijn waarbinnen het college een besluit moet nemen is 8 weken)

VOOR BEGELEIDING

11 weken (de wettelijke termijn is 8 weken)

VOOR WONEN, ROLLEN EN VERVOER

8 maanden (de wettelijke termijn is 8 weken)

WACHTTIJDEN WMO Binnen de Wmo teams hebben we te maken met een stijging van de complexiteit van de vragen. Deze stijging is grotendeels verklaarbaar vanuit demografische ontwikkelingen. Inwoners worden steeds ouder en blijven langer zelfstandig wonen, dit geldt ook voor inwoners met een indicatie op grond van de Wet Langdurige Zorg (WLZ). Hierdoor neemt de vraag om zorg en ondersteuning die thuis geboden moet worden toe. Voor huishoudelijke ondersteuning en begeleiding kunnen inwoners met een WLZ- indicatie een beroep doen op de WLZ. Vanuit de Wmo blijven we, zolang inwoners thuis wonen, verantwoordelijk voor woonvoorzieningen, woningaanpassingen en vervoersvoorzieningen. Er is een groot tekort aan (levensloop) geschikte woningen waardoor steeds vaker (complexe) woningaanpassingen noodzakelijk zijn.

7

We zien ook een toename aan aantallen inwoners en complexiteit aan vragen terug bij onze teams Wmo begeleiding. Met name de inwoners met GGZ problematiek. Een trend die we zien is dat mensen met onbegrepen gedrag niet goed geholpen kunnen worden vanuit de zorgverzekeringswet. Er is al een aantal jaren een afbouw van het aantal GGZ- behandelplekken gaande. Dit veroorzaakt een verschuiving van taken en verantwoordelijkheden richting gemeenten. Wij zien ook dat gemeenten nu echt de verantwoordelijkheid hebben gekregen voor het vormen van een meldpunt voor mensen met verward, overlastgevend en ander onbegrepen gedrag. Met de komst van de Wet verplichte GGZ zijn er ook landelijk meldpunten ingesteld waar iedere burger te allen tijde een melding kan doen als deze zorgen heeft over een ander. Gemeenten moeten altijd een eerste onderzoek uitvoeren. In veel gevallen vraagt dit veel tijd en energie vanuit de gemeentelijke organisatie en is er vaak geen sprake van een onderliggende (vrijwillige) zorgvraag. Hierop aansluitend heeft de politie een nieuwe werkwijze ingevoerd waarbij alle meldingen waar zij in strafrechtelijke zin geen taak hebben maar waar zij wel een opvolging wenselijk vinden vanuit sociale overwegingen deze direct via een meldingssysteem doorzetten naar de gemeente. Dit betekent een grote toename aan meldingen en dus ook inzet.

UITKOMST MOTIE IN VNG Naar aanleiding van de motie die door u is vastgesteld in de vergadering van 23 april 2024 heeft het college een motie ingediend op het VNG voorjaarscongres met de titel: “Eerlijke eigen bijdrage Wmo”. In deze motie wordt gevraagd aan het VNG bestuur om bij het kabinet in het wetsvoorstel ‘Wet afschaffing abonnementstarief WMO 2015’ te waarborgen dat mensen voor ondersteuning/ hulp een inkomensafhankelijke bijdrage betalen. Met daarin tevens de oproep aan het kabinet om te waarborgen dat dit wetsvoorstel per saldo vanaf de invoering geen negatieve financiële consequenties voor de gemeenten heeft en er geen uitnamen uit het gemeentefonds wordt gedaan, aangezien gemeenten in het verleden ook niet gecompenseerd zijn voor de hogere Wmo uitgaven. uitkomst op een rij • De motie is door onze gemeente ingediend en de gemeenten Lisse en De Bilt hebben deze motie mede ondertekend. • Ondanks het negatieve pre-advies van het bestuur van de VNG heeft onze motie toch nog 32,73% aan stemmen gehaald. Helaas te weinig om aan te nemen.

• Wel is het een duidelijk signaal naar de VNG en de landelijke politiek dat veel gemeenten zich zorgen maken dat ook in de toekomst mensen die financieel gezien in staat zijn om zelf de nodige zorg en ondersteuning te kunnen betalen, toch een groot beroep blijven doen op de zeer beperkte financiële middelen van gemeenten waardoor inzet van middelen voor hen die het hardst de steun van onze gemeente nodig hebben steeds meer in gedrang komt. FOCUS OP MANTELZORG IN DE SOCIALE BASIS De gemeente Rheden ondersteunt inwoners die zorgen voor een ander. In de sociale basis is Vrijwilligersorganisatie MVT Rheden en Rozendaal een centraal punt voor mantelzorg en vrijwillige thuishulp (kortweg MVT). MVT is een algemene vrij toegankelijke voorziening waar elke inwoner zonder indicatie bij terecht kan. MVT heeft overzicht over al het vrijwilligersaanbod in de gemeente, ook het professionele aanbod. MVT weet vraag en aanbod te verbinden en zet zich in voor een passende oplossing. Daarin werken zij samen met diverse partners, zoals met; Stichting STOER, Incluzio, Pro Persona Connect, huisartsen en thuiszorgorganisaties. Het speelveld van de informele zorg is voller, veelkleuriger en veelzijdiger geworden, maar ook een stuk minder overzichtelijk. Een verbindende partij als MVT is daarom van belang.

MVT is hierbij het centrale loket waar inwoners, waaronder mantelzorgers, terecht kunnen als in het persoonlijk netwerk of op buurtniveau de ondersteuningsvraag niet kan worden opgelost. 11 vrijwilligers nemen op werkdagen hulpvragen in ontvangst en verbinden die aan informele of formele hulpbieders. De MVT organisatie heeft zelf ook 66 vrijwilligers die allerlei ondersteuning bieden, zoals; (samen) boodschappen doen, vriendschappelijk bezoek aan huis, vervoer, voorlezen en nog veel meer en die verbonden worden aan hulpvragen van inwoners. Ook organiseert MVT mantelzorgcafés waarin diverse thema’s worden besproken, organiseren ze jaarlijks een waarderingsdag voor mantelzorgers (zaterdag 2 november 2024) en om het jaar reiken zij mantelzorgers een pluim uit als blijk van waardering In het “Koersdocument Sociaal Domein 2024” geven we aan vrijwillige inzet te ondersteunen waar nodig; onder andere door te focussen op het ondersteunen van jonge en werkende mantelzorgers. Sinds 2024 zijn met middelen in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord, (online) trainingen en webinars beschikbaar gekomen voor werkende mantelzorgers. Komend najaar is de verwachting dat onder de vleugels van MVT een vervolg wordt geven aan het ontwikkelen en implementeren van oplossingsrichtingen die overbelasting van jonge mantelzorgers tegen gaan en de draagkracht van jonge mantelzorgers vergroten.

8

Aantal hulpvragen per onderwerp

Aantal inwoners die in 2023 een beroep deden op MVT. (per kern)

8 14 Vitaliteit 29 Mantelzorgondersteuning BOS 34 Informatiek / Advies 71 Vervoer 123 Eenzaamheid 119 Praktische hulp 346 Netwerkcoaches Diversen

15

De Steeg

227

Dieren

10

Ellecom

14

3

108

Laag-Soeren Spankeren Rheden

9

321

Rozendaal Velp

5

Elders

0

50

100 150 200 250 300 350 400

MANTELZORG RHEDEN SPREEKT IN 2023:

Inwoners die zorgen voor iemand in hun omgeving

40

28% zorgt momenteel voor iemand in de eigen omgeving.

30

De landelijke organisatie MantelzorgNL geeft aan dat volgens hen 1 op de 3 Nederlanders van 16 jaar

20

en ouder in 2019 mantelzorg gaven.

10 0

29%

28%

31%

27%

28%

2016

2017

2019

2022

2023

• De helft van deze inwoners zorgt al meer dan vijf jaar. • Het zorgen gebeurt veelal minder dan 10 uur per week.

(helemaal) niet zwaar gemiddeld zwaar (heel erg) zwaar

50

• Men zorgt met name voor:

Hoe zwaar is het geven van mantelzorg?

ouder (33%) / partner (21%)

40

45% vindt het zorgen voor iemand

30

(helemaal) niet zwaar

20

28% vindt het (heel erg) zwaar.

10

De soorten zorg loopt uiteen van

0

2016

2017

2019

2022

2023

emotionele steun, hulp bij regelen van zaken, hulp bij het verplaatsen buitenshuis tot taken in het huis.

geboden hulp- en ondersteuning

70

Met name praktische hulp en

60

ondersteuning bij regeltaken zijn

50

gewenst bij de mantelzorgers.

40 30

Bijna de helft (45%) van de

20

mantelzorgers krijgt momenteel al

10 0

68%

61%

55%

48%

18%

emotionele steun

regelen financien en administratie

verplaatsen buitenshuis

taken in huis

persoonlijke verzorging

hulp of steun. Dit is een stijging ten opzichte van de vorige meting.

INCLUZIO EN MANTELZORG Aanvullend op dat wat MVT biedt heeft Incluzio ook aanbod ter ondersteuning van de mantelzorger. Zo zijn er online trainingen specifiek voor mantelzorgers en trainingen die ingaan op specifieke vraagstukken waar je als mantelzorger mee te maken kunt krijgen zoals bijvoorbeeld balans, rouw, somberheid, slapen.

9

GEZOND EN VITAAL Vitaal van – 10 maanden - >100 gaat over het behouden en versterken van gezondheid en daardoor de zelfredzaamheid en veerkracht van onze inwoners.

trends & ontwikkelingen ONTWIKKELINGEN JEUGDZORG We constateren dat er ten opzichte van vorig jaar minder jeugdigen gebruik maken van jeugdhulp. Het gaat om 4,2% jeugdigen per maand minder dan in voorgaand jaar. Wel zien we dat het gebruik van hoog-specialistische behandeling en de zwaarste vormen van jeugdhulp met verblijf Cliënttrajecten jeugdhulp (gesloten jeugdzorg, 3-milieuvoorzieningen) aanhoudt. De afname in totaal aantal cliënten, leidt dus niet direct Cliënttrajecten jeugdhulp tot afname van uitgaven. Dit komt omdat we te maken hebben met toegenomen gebruik van zwaardere vormen van jeugdhulp. En de tarieven en kostprijzen hiervoor zijn gestegen door het – wettelijke verplicht - toepassen van reële tarieven en – landelijke - beleidslijn naar kleinere verblijfsgroepen. 600

600

500

500

400

400

300

300

200 200

Per 1 juli 2024 is het nieuwe contract voor verblijf ingegaan. En de opdracht voor hoog-specialistisch verblijf is is gestart op 1 januari 2025. Met deze opdrachten werken we aan meer ambulante hulp en hulp die dichterbij beschikbaar is voor jeugdigen met de zwaarste problematiek. Hiermee werken we aan het terugdringen van het gebruik van jeugdhulp met verblijf. Vervoer Vervoer

VerblVerbl ijf ijf

Overig begeleiding en en behandeling) Overig(cliëntgebonden (cliëntgebonden begeleiding behandeling)

Begeleiding en behandeling lokaallokaal Begeleiding en behandeling

Bescherming (JB(JB JR JR drang) Beschermingenenveiligheid veiligheid drang)

Behandeling Regionaal Behandeling Regionaal

feb-23

mrt-23

jan-23

feb-23

dec-22

mrt-23

okt-22

jan-23

nov -22

okt-22 sep-22

dec-22

nov -22

jul-22 jun-22

sep-22 aug-22

jun-22 mei-22

aug-22 jul-22

mei-22 apr-22

jan-22 feb-22

mrt-22 apr-22

feb-22 mrt-22

dec-21 jan-22

okt-21

nov -21 dec-21

okt-21 nov -21

jul-21

sep-21

jul-21

sep-21

aug-21

jun-21

aug-21

jun-21

apr-21

mei-21

mei-21

feb-21 feb-21

apr-21

mrt-21

jan-21 jan-21

00

mrt-21

100 100

Aantal unieke jeugdigen met lopende indicatie 50 45 40 35 30 jan 2022

jul 2022

jan 2023

jul 2023

jan 2024

juli 2024

INTEGRAAL ZORGAKKOORD (IZA) De afgelopen periode hebben we als gemeente Rheden verschillende aanvragen ingediend bij de regio, voor financiering van IZA-initiatieven. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) is een samenwerking tussen de overheid, zorgverzekeraars, zorgaanbieders en andere partijen om de zorg in Nederland toekomstbestendig, betaalbaar en van hoge kwaliteit te houden. Regioplannen zijn hierbij een belangrijk instrument, waarin regionale zorgpartijen samenwerken om zorg beter af te stemmen op de lokale behoeften en uitdagingen, met een focus op preventie en integrale zorg. Via IZA-SPUK’s (Specifieke Uitkeringen) verstrekt de overheid financiële middelen aan gemeenten om regionale initiatieven te ondersteunen die bijdragen aan het behalen van de IZA-doelstellingen.

10

dec2024

•

•

• •

VAN DE AANVRAGEN ZIJN ER 4 GOEDGEKEURD: Zorgverbinder in de Wijk: Professional die op een laagdrempelige manier inwoners met psychosociale problematiek bij vroegtijdige signalering doorverwijst naar passende hulp en ondersteuning. Dit zal leiden tot een effectievere signalering en oplossing van de problematiek rondom onbegrepen gedrag in de gemeente. Blijfwijken: Een initiatief in de wijk, waar mensen hun leven lang kunnen blijven wonen met alle zorg die ze nodig hebben en waar jong en oud door elkaar heen wonen. Er wordt samenwerking wordt gezocht tussen woon-, zorg- en welzijnspartners en inwoners. Tussenvoorziening: initiatief waarbij het aantal uren van beroepskrachten wordt opgeschaald bij tussenvoorzieningen, om de draagkracht, plezier en veiligheid van tussenvoorzieningen te blijven bieden. Ondersteuning Jonge Mantelzorgers: gericht op het zichtbaar maken, ondersteunen en ontlasten van jonge mantelzorgers In totaal is er voor €543.124 uitgekeerd voor financiering van de IZA-initiatieven.

GEZOND & ACTIEF LEVEN AKKOORD (GALA)

Met de Rijksmiddelen van GALA zetten we nieuwe acties, programma’s en samenwerkingen in gang op het gebied van sport & bewegen, cultuurparticipatie, gezond leven en sociale basis. Een overzicht van een aantal initiatieven die we hebben gestart: Ondersteuning (sport)verenigingen Vanaf 2024 breiden we de ondersteuning voor (sport)verenigingen uit. We richten ons op drie onderdelen: • Sportparkmanager • Clubkadercoaching • Veilig Sportklimaat Sportparkmanager Sinds september 2024 hebben we een functie Sportparkmanager ingesteld. De sportparkmanager organiseert samenwerking tussen sport- en beweegaanbieders onderling en met andere organisaties uit sport, welzijn, bedrijfsleven, recreatie, onderwijs en meer. De sportparkmanager richt zich op clusters van sport- en beweegaanbieders binnen de dorpskernen Velp, Dieren en Rheden. Clubkadercoaching Met inzet van een clubkadercoach scholen we vrijwillige trainers/coaches van sportverenigingen op pedagogisch en didactisch vlak. We helpen vanaf 2024 ieder halfjaar een aantal verenigingen letterlijk on-the-job: aan het veld worden trainers/coaches begeleid. Veilig Sportklimaat We helpen clubs met het creëren van een Veilig Sportklimaat.

Met voorlichting, advies en hulp bij invoeren hebben we aandacht voor elementen als een vertrouwenscontactpersoon binnen de club, verklaringen omtrent gedrag, verengings-gedragscode en bekwame trainers-coaches. Samenwerking Sport, Cultuur, Gezond Leven en Digitaal Burgerschap Voortgezet Onderwijs De komende jaren geven we samen met alle Voortgezet Onderwijs scholen in Rheden en Rozendaal extra aandacht aan sport & bewegen, cultuur, gezond leven en digitaal burgerschap. De scholen bepalen samen met uitvoerende partijen Sport in Rheden, De Zoomerij en Incluzio jaarlijks welke programma’s en acties ze hiervoor inzetten. We hebben hiervoor een samenwerkingsovereenkomst voor 2024 t/m juli 2027 gesloten met de 5 scholen, gemeenten RhedenRozendaal en uitvoerende partijen. Een vergelijkbare samenwerking hebben we al enige jaren in het basis onderwijs. Nu dus ook in het VO. Aanpak Actief Ouder Worden We zijn gestart met de ketenaanpak ‘Actief Ouder Worden’. In samenwerking met eerstelijns zorgverleners, buurt- en dorpshuizen, initiatieven uit de sociale basis en beweegaanbieders gaan we werken aan valpreventie, krachtig zijn en algehele vitaliteit bij ouder worden. Per kern (Velp, Dieren, Rheden) organiseren we voorlichtingen, activiteiten, beweeggroepen en communicatie-acties. Welzijn op Recept (WoR) Huisartsen komen in hun praktijk veel hulpvragen tegen die niet medisch zijn.

Het gaat bijvoorbeeld om geldzorgen, stress of eenzaamheid. Met de werkwijze Welzijn op Recept is er voor huisartsen een welzijnscoach beschikbaar om naartoe te verwijzen. Na een start in Velp wordt WoR door Incluzio in samenwerking met de huisartsen verder ingericht in alle kernen met huisartsenpraktijk (Velp, Dieren en Rheden).

KUNSTGRASVELDEN

De kunstgras sportvelden in de gemeente zijn de komende jaren aan vervanging toe. In de komende maanden voeren we een onderzoek uit en stellen een advies op wat de beste keuze is per sportpark. Bij die criteria valt te denken aan o.a. speeleigenschappen, invloed op milieu, kosten.

11