raadsbrief 2023, versie 2

RAADSBRIEF SOCIAAL DOMEIN NUMMER 2

1

2

3

4

Sociale bestaanszekerheid pag 1

Financiële bestaanszekerheid pag 4

Vitaal en gezond

Integrale wijkaanpak (Stenfert) pag 8

(-9 maanden - > 100 jaar)

pag 6

UPDATE KOERSDOCUMENT

In maart dit jaar heeft de raad de opdracht gegeven voor het ontwikkelen van de Koers sociaal domein voor de komende jaren. In het Koersdocument staan de thema’s die de komende jaren onze prioriteit moeten hebben en welke ambities daarbij passend zijn. De concrete invulling van de opgaven en ambities komt tot stand door een interactief proces met inwoners en partners. In bijlage 1 treft u een overzicht aan van het proces dat we doorlopen.

SOCIALE BESTAANSZEKERHEID We willen een gemeente zijn waarin het voor iedereen mogelijk is om mee te doen en een fijn leven te hebben. Daarom bieden we ondersteuning laagdrempelig en dichtbij aan. We houden de robuuste structuur van dorps- en buurthuizen, sport-, beweeg- en cultuurinitiatieven in onze gemeente in stand en betrekken hen actief bij de uitbreiding van de mogelijkheden van sociale activering.

Wij ondersteunen vrijwilligersorganisaties en bewonersinitiatieven maximaal en onderzoeken de mogelijkheden om verschillende vormen van financiële ondersteuning te bundelen en nieuwe subsidies aan te boren.

trends & ontwikkelingen Wij hebben te maken met wachttijden bij het onderdeel Wonen, rollen, vervoer (WRV). U bent hierover geïnformeerd met een raadsinformatiebrief. Het grillige verloop van de grafiek heeft te maken met het aandeel woningaanpassingen die vaak complex en duur zijn. De oorzaak hiervan wordt grotendeels veroorzaakt door autonome ontwikkelingen: woningcrisis waardoor weinig doorstroom-mogelijkheden, dubbele vergrijzing en o.a. leveringsproblemen. Bestedingen WMO Wonen, Rollen, Vervoer € 200k € 150k

2021 2022 2023

€ 100k € 50k €0

jan

feb

mrt

april

mei

juni

juli

aug

sep

Unieke personen 1800 1750

1

2023 2022 2021 jan

mrt

mei

jul

sep

nov

okt

nov

dec

Bestedingen WMO begeleiding 2023

€ 0,3m

2021 2022

€ 0,2m € 0,1m € 0,0m

jan

feb

mrt

april

mei

juni

juli

1600 1500

2023 2022 2021

jan

feb

sep

okt

nov

dec

Wij zien een groeiende trend in gebruik van collectievere vormen van hulp en ondersteuning en begeleide activiteiten vanuit de sociale basis, wat dalende bestedingen Wmo begeleiding tot gevolg heeft.

Unieke personen 1700

aug

mrt

april

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Wij zien een dalende trend in gebruik van geïndiceerde hulp en ondersteuning op het gebied van begeleiding en groepsbegeleiding. We zien een toename in gespecialiseerde begeleiding maar zien een afname in de lichtere vormen van de begeleiding. De afname is in lijn met het vigerende beleid. .

Bestedingen WMO huishoudelijke hulp 2023

€ 0,4m € 0,3m

2021 2022

€ 0,2m € 0,1m € 0,0m jan

600 550

feb

mrt

april

mei

juni

juli

aug

2021

2023 450

2

2022

jan

feb

okt

nov

dec

Wij zien vanaf oktober 2022 een stijgende trend in kosten voor inzet hulp bij het huishouden. Deze stijging is te verklaren uit de stijging van het aantal unieke personen dat hulp bij het thuishouden toegekend heeft gekregen. Dit betreft voornamelijk ondersteuning aan onze oudere inwoners.

Unieke personen

500

400

sep

mrt

april

mei

jun

jul

aug

sep

okt

nov

dec

Onderdeel Samenredzaamheid preventief jeugd Op het gebied van inzet preventie jeugd organiseren wij met veel organisaties activiteiten om de jeugd te helpen, te ondersteunen en te stimuleren en te voorkomen dat zij zorg nodig hebben. Hebben zij dit wel nodig dan bieden wij passende ondersteuning via maatwerkvoorzieningen. Het preventief jeugdbeleid is georganiseerd onder de volgende thema’s:

& Onderwijs/voorschool

Ondersteuning

Verenigingen

Overige

voor-, op- en naschoolse activiteiten en inzet. Professionele inzet vanuit gemeente, externe partijen en (voor) school zelf.

alle ondersteuning zonder indicatie. Programma’s vanuit Incluzio, zowel collectief als individueel en inzet of ondersteuning door organisaties extern of (gesubsidieerd door) gemeente.

Meer dan 100 verenigingen bieden activiteiten aan. Hiervan zijn een aantal gesubsidieerd.

wijkgerichte aanpak, individueel en collectief, losse activiteiten. De organisaties organiseren activiteiten die wisselen, afhankelijk van de vraag/ behoefte. Een groot deel hiervan is gesubsidieerd en/of gefaciliteerd door de gemeente

Voor)schoolsmaatschappelijk werk Pauzesport Programma’s sociaal emotioneel (MDT, Opgroeien door stoeien, Rots en water, etc)

Jongerenwerk Naschoolse activiteiten Samenwerking verenigingen Combinatiefunctionaris sport, cultuur, media Gymkids (bewegen voor peuters) Taalontwikkeling en leesplezier

7 kinderopvang 9 peuterspeelzalen 21 basisscholen 5 middelbare scholen 4 mbo scholen

• Ondersteuning zonder indicatie

• • • • •

(Boekstart, Voorleesexpress, etc)

Onderwijs/ Voorschool

Incluzio (collectief of individueel) MDT, Second House, Jongerenwerk, Jongeren inloop, JGDWRK, inloop voor ouders, Steunouders, Opvoedondersteuning Jongerencoaches Mantelzorg en vrijwillige Thuiszorg (MvT) Jongerennetwerk Netwerk informele organisaties (NIO) De Boei

Ondersteuning

INZET PREVENTIE JEUGD

Verenigingen Sport Scouting Speeltuinvereniging Dans Theater Muziek Speel-o-theek

& 100+ verenigingen

3

Overige

Wijkgerichte aanpak Individueel en collectief Activiteiten

• • • • • • • • • • •

Biblioheek Cultuurbedrijf Riqq Vakantiedorpen (Rhevak, Madierodam, Bouwburg) Integrale wijkaanpak Gelrepas Stichting Leergeld Taalhuis Sport in Rheden Rhedelijk Cultureel Kansrijke start Programma’s JGZ (Nu niet zwanger, opvoedondersteuning, etc)

FINANCIËLE BESTAANSZEKERHEID Om een zinvolle bijdrage te kunnen leveren aan de samenleving en om te werken aan ontwikkeling is financiële bestaanszekerheid essentieel. Welke noodzakelijke voorwaarden zijn nodig, voor de rust en ruimte te vinden, om je als mens te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. De zekerheid van voldoende en voorspelbaar inkomen.

De zekerheid om betaalbaar te wonen.

De mogelijkheid om een financiële buffer op te bouwen.

Het vinden en behouden van werk. Immers, werk garandeert in hoge mate iemands bestaanszekerheid.

trends & ontwikkelingen

2023

komende jaren

bemiddeling bij vinden v/e baan

passende participatie

2023

INFLATIE EN ENERGIEARMOEDE In november 2022 heeft de gemeenteraad een pakket aan ondersteunende maatregelen energiearmoede vastgesteld. In juli en augustus bent u over de stand van zaken via antwoorden op raadsvragen en via een raadsinformatiebrief geïnformeerd. In september 2023 is er door de 2e Kamer een wetswijziging vastgesteld om de energietoeslag uit te keren. Na vaststelling in de 1e Kamer kan de energietoeslag uitgekeerd worden. Wij koersen op uitkering in oktober 2023, afhankelijk van behandeling in de 1e Kamer. In juli 2023 hebben we, vooruitlopend op de vast te stellen wetswijziging, een voorschot van € 500,- uitgekeerd aan inwoners met een uitkering. MINIMA Mede door alle maatregelen blijven grote effecten van inflatie dit jaar uit. Volgend jaar herstelt, naar huidige verwachting, de koopkracht, maar over de periode 2021-2024 is per saldo nog wel sprake van een daling van de koopkracht. De verwachting is dat de armoede in Nederland komende jaren stijgt van 4,8% in 2023 naar 6,1% in de periode 2024-2028. GELREPAS Het uitgangspunt van inzet van de Gelrepas is dat elke inwoner die in aanmerking komt voor de Gelrepas deze inzet. Met o.a. het gebruik van een nieuwe Gelrepas zien we het gebruik stijgen en daarmee ook de besteding van de pastegoeden (door bestaande pashouders), ten opzichte van 2021 en 2022.

Vanaf 2023 verstrekken wij de Gelrepas aan iedereen die hiervoor in aanmerking komt, waarmee het bereik geoptimaliseerd wordt. De stijging van de inzet en gebruik van de Gelrepas betekent ook hogere uitgaven. Hiervan is in de 2e bestuursrapportage (berap) melding gemaakt. DE INWONERS IN DE BIJSTAND Vanwege de arbeidsmarktkrapte is het voor mensen gemakkelijker om zelfstandig een baan te vinden. We zien een verschuiving van onze inzet van bemiddeling naar passende participatie: minder (direct) gericht op werk en meer gericht op passende participatie, passende begeleiding en passende ontwikkeling naar vermogen. ONTWIKKELING AANTAL BIJSTANDSUITKERINGEN In 2023 zijn tot nu toe meer inwoners uit de bijstand uitgestroomd dan er zijn ingestroomd. Als gevolg hiervan is het totaal aantal reguliere uitkeringen in Rheden gedaald. daling van uitkeringenn

4

874 januari 2023

866 augustus 2023

We zien dat de daling gestaag afvlakt, we verwachten dat dit doorzet aangezien een groot deel van de bijstandsdoelgroep meer aandacht en inzet nodig heeft (zorg en empowerment), voordat inwoners uit de bijstand kunnen uitstromen. Van de inwoners die zijn uitgestroomd is 28% uitgestroomd wegens werk of studie, 8% minder dan in geheel 2022.

Klantgroepen Gemeente Rheden 2023

Beschut werk 2% Vreemdelingen 7% Jongeren 1% 4% van de uitkeringsgerechtigden is binnen een half jaar te bemiddelen naar een werkplek

5

Bemiddeling 4%

Zorg 30%

Nieuwe doelgroep 25%

25% is een nieuwe doelgroep (mensen met een arbeidsbeperking)

Empowerment 31%

61% van het bestand een grote afstand tot de arbeidsmarkt (zorg en empowerment)

VITAAL EN GEZOND VAN -9 MAANDEN >100 Vitaal van – 9 maanden - >100 gaat over het behouden en versterken van gezondheid en daardoor de zelfredzaamheid en veerkracht van onze inwoners. Welke factoren hebben invloed op hoe vitaal we ons voelen en hoe veerkrachtig wij omgaan met fysieke, mentale en emotionele uitdagingen in het leven. Zinvolle daginvulling

Inkomen

Sociale contacten

Fijne woning

trends & ontwikkelingen ONTWIKKELINGEN JEUGDZORG In de periodieke rapportage jeugdzorg Rheden constateren we een toename van het aantal cliënten met jeugdhulp van 6% ten opzichte van vorig jaar. We zien een toename van inzet zwaardere zorgvormen. Namelijk hoog-specialistische behandeling (+15%) en verblijfszorg (+11%). Daar zit ook een aantal cliënten bij die in de zwaarste vormen van verblijfszorg zijn. 1600

Aantallen cliënten met jeugdhulp Cliënttrajecten jeugdhulp

Cliënttrajecten jeugdhulp

1200

600

600

500

500

400

400

300

300

200 200

2020

Vervoer Vervoer

VerblVerbl ijf ijf

Overig begeleiding en en behandeling) Overig(cliëntgebonden (cliëntgebonden begeleiding behandeling)

Begeleiding en behandeling lokaallokaal Begeleiding en behandeling

Bescherming (JB(JB JR JR drang) Beschermingenenveiligheid veiligheid drang)

Behandeling Regionaal Behandeling Regionaal

feb-23

jan-23

mrt-23

feb-23

mrt-23

okt-22

jan-23

dec-22

nov -22

okt-22 sep-22

dec-22

nov -22

jul-22 jun-22

sep-22 aug-22

aug-22 jul-22

jun-22 mei-22

1218

mei-22 apr-22

jan-22 feb-22

mrt-22 apr-22

feb-22 mrt-22

dec-21 jan-22

okt-21

nov -21 dec-21

okt-21 nov -21

jul-21

sep-21

jul-21

sep-21

jun-21

aug-21

jun-21

aug-21

apr-21

mei-21

mei-21

feb-21 feb-21

apr-21

jan-21 jan-21

mrt-21

136300

mrt-21

100 100

800

2021

1183

1238

2022

2023

Aantallen (unieke) cliënten met jeugdhulp per maand 1300 1100 900 700 500 300 jan 2020

6

mrt

mei

jul

sep

nov

jan 2021

mrt

mei

jul

sep

nov

jan 2022

mrt

mei

jul

sep

nov

jan 2023

mrt

mei

jul

sep

start maken met de uitvoering

Cultuurbedrijf RIQQ

7

HERVORMINGSAGENDA Gemeenten en het Rijk hebben op 18 april 2023 overeenstemming bereikt over de Hervormingsagenda jeugd (met passende financiële afspraken). De Hervormingsagenda is een landelijk document voor de noodzakelijke aanpassingen in de jeugdzorg voor de middellange termijn. Er komt geld bij, maar met de hervormingen is het ook de bedoeling dat er bespaard gaat worden. De eerder in het landelijk coalitieakkoord opgenomen besparingen, worden pas later volledig doorgevoerd. Nu dit (financiële) struikelblok is genomen, ontstaat er ruimte om met de Hervormingsagenda aan de slag te gaan. Op 3 oktober wordt uw gemeenteraad bij een raadsorientatieavond geïnformeerd over de jeugdzorg en de hervormingsagenda.

CULTUUR Vanuit de bestemmingsreserve coronamiddelen zet Cultuurbedrijf RIQQ in op het versterken van het culturele verenigingsleven en op het ontwikkelen van programma’s waarbij cultuur als preventief middel wordt ingezet om actuele thema’s bespreekbaar te maken. Hierbij valt te denken aan een theatervoorstelling over armoede of eenzaamheid met nazorg vanuit Incluzio, een verbindende activiteit in een wijk als Stenfert en bijvoorbeeld met jongeren een eigen rap maken met een lokale artiest.

INTEGRALE WIJKAANPAK STENFERT Bij de integrale wijkaanpak gaat het niet alleen om het verbinden van de opgaven maar ook om daarmee aan te sluiten op de lokale energie en de ideeën en mogelijkheden van, voor en in de wijk. Naast het zorgen voor samenhang en aansluiten op de lokale energie is betrokkenheid en continuïteit op lange termijn de grote uitdaging. Een kleine greep uit ontwikkelingen in de wijk.

1

2

3

De verrijkte schooldag

Focus op samenredzaamheid

Samen Stenfert bruist

De verrijkte schooldag bij kindcentrum Robin is gestart met ingang van het nieuwe schooljaar. De rijke schooldag is gericht op het versterken van de gelijke kansen. Met de rijke schooldag worden de leerlingen gestimuleerd om zich verder te ontwikkelen door, naast het reguliere curriculum, extra activiteiten aan te bieden. Het kindcentrum werkt hiervoor samen met partners zoals Incluzio, de bibliotheek, cultuurbedrijf Riqq en Sport in Rheden.. Dit in samenwerking met andere partners actief in de wijk.

Er is ingezet op het verstevigen van de samenredzaamheid in de wijk. Zo is er extra aandacht voor het ophalen en ondersteunen van initiatieven van inwoners in Stenfert en het collectief eigenaarschap in de buurt.

Samen Stenfert bruist van ideeën voor de wijk. Zo heeft Samen Stenfert op 7 oktober een nieuwe opfleurdag georganiseerd(bijlage 2). Ook op andere vlakken worden activiteiten georganiseerd door en voor de wijk.

8

BIJLAGE 1

Proces Koersdocument Stand van zaken september 2023

maart 2023

OPDRACHT KOERSDOCUMENT De gemeenteraad de opdracht aan het college gegeven om te komen tot een Koersdocument sociaal domein met een Dashboard + voor de komende jaren.

VOORBEREIDINGEN april / mei

De voorbereidingen zijn getroffen. De uitvoeringsstrategie – en planning is gemaakt op basis van de prioriteiten en leidende principes zoals de raad in de opdracht heeft meegegeven.

ANALYSE ONDERZOEKEN EN FEITEN/CIJFER juni/juli 2023

• • •

juni/juli 2023

juni/juli 2023

De uitkomsten van reguliere onderzoeken zoals Clientervaringsonderzoeken, Rheden Spreekt, GGD monitor, reguliere gesprekken met partners zijn geanalyseerd. Feiten en cijfers over onze gemeente en ons sociaal domein zijn geanalyseerd (i.s.m. het NCOD). De specifieke cijfers zijn ter verdieping voor de opgaven in september. Gesprekken zijn gevoerd met Movisie en deskresearch is gedaan naar manieren waarop gemeente werken met effectindicatoren en wijze van gezamenlijk duiden van de data.

IN GESPREK MET INWONERS Om de blik van de inwoners scherp te hebben heeft het bureau Opiniepeilers in de maanden juni en juli straatgesprekken gevoerd met bijna 300 inwoners over het leven in de gemeente Rheden en de leidende principes. 120 inwoners hebben ervoor gekozen om de vragen digitaal in te vullen. De opiniepeilers zijn specifiek naar locaties gegaan waar ook jongeren aanwezig zijn. Als vervolg op deze gesprekken vindt er nog een uitvraag via Rheden spreekt plaats over de opgaven in de gemeente, de verwachtingen en rollen daarbij.

ONDERZOEK MEDEWERKERS GEMEENTE RHEDEN (BELEID & UITVOERING) Onder leiding van demograaf prof. dr. Jan Latten zijn de trens en ontwikkelingen geanalyseerd door medewerkers van de afdeling beleid en uitvoerende teams. Het doel was om focus aan te kunnen brengen binnen de opgaven. Er is specifiek gekeken naar het landelijk beeld versus de ontwikkelingen in de gemeente Rheden.

IN GESPREK MET PARTNERS

20 september

Op 20 september vond een sessie plaats met partners en ondernemers in de gemeente Rheden. We gingen in gesprek over de trends en ontwikkelingen (o.l.v. prof. dr. Jan Latten) Vervolgens waren de partners met elkaar in gesprek over de belangrijkste opgaven en passende ambities voor de komende jaren, voor de gemeente Rheden. Er waren ook een aantal raadsleden bij de bijeenkomst aanwezig Bij de planning van deze sessie hebben we rekening gehouden met de vakanties van onze partners

oktober / november

Eind oktober leggen we de eerste concepten digitaal voor aan inwoners via Rheden Spreekt en digitaal aan onze betrokken partners. We gaan in gesprek met de Adviesraad Sociaal Domein. Een gedeelde blik op de opgaven, ambities en rollen is van belang om de komende jaren vanuit een gezamenlijke agenda de ambities te verwezenlijken.

december

Het is belangrijk dat er vanuit het Koersdocument richtinggevende fundamentele keuzes worden gemaakt, waarbij inhoud en financiën met elkaar in overeenstemming zijn. Welke gemeente willen maar vooral ook kunnen we zijn de komende jaren. Een belangrijke basis daarvoor is de Programmabegroting 2024.

maart 2024

UITKOMSTEN BESPREKEN (INWONERS, PARTNERS EN ADVIESRAAD)

KOERSDOCUMENT ALS RICHTINGGEVEND DOCUMENT

BEHANDELING IN DE RAAD

September 2023

9

Gea Hofstede & Ronald ter Hoeven, wethouders gemeente Rheden

BIJLAGE 1

Inhoud Koersdocument Waar en bij wie halen wij onze inhoud, als basis, voor ons koersdocument?

INWONERS

Standaard onderzoeken

Opiniepeilers straatgesprekken/online

In gesprek met jongeren

bijv. Rheden Spreekt, incluzio, CEO’s

Juni/Juli

Oktober

Onderzoek jongerenparticipatie

Dorpsgesprekken vanuit omgevingsvisie

Afrondende enquête

Voorjaar 2023

Voorjaar 2023

Oktober / November

Uitkomst gesprekken economische visie

Partner bijeenkomst

Verdiepende gesprekken netwerk ondernemers

2022

20 September

Oktober / November

via Rheden Spreekt

Gesprekken met Adviesraad

ONDERNEMERS

Sociaal Domein aan begin, tussentijds en voorafgaand Standaard account- en netwerkgesprekken

Partner bijeenkomst

Online beraadslaging nav 20 september

20 September

Oktober / November

Bijeenkomsten over trens & ontwikkelingen

Workshop over rol en positionering gemeentelijke toegang

Juni, Juli, Oktober

September

Workshop over leidende principes

Inloopsessie medewerkers

Juni

medio November

PARTNERS

Digitale bijeenkomsten samenleving

Nieuwsbrieven

INTERN

10

Sessie MT Samenleving Mei

Documentatie

Bijeenkomsten

Interview / gesprek

aan bestuurlijke behandeling

BIJLAGE 2

11