CConstaterende datRheden
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030

Informatiebijeenkomst sessie 1 1 oktober 2026, gemeente RhedenBij agendapunt: Agendavoorstel informatiemarkt Programmabegroting (werkcafé) - 20:0051.676 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 6

Financiële informatie Tabel: Financieel overzicht Jaar (bedragen | Eigen | Vreemd | Bijdrage van | Bijdrage aan x € 1.000) | Vermogen | Vermogen | Resultaat | gemeente | gemeente 2024 JR | 14.331 | 47.664 | 4.059 | 4.986 | 0 2025 JR | 13.506 | 65.247 | 1.152 | 5.204 | 0 2026 BEGR | 8.885 | 57.768 | 5.382 | 0 2027 BEGR | 8.660 | 57.123 | 5.556 | 0 Risico’s Het financiële risico bestaat uit onzekerheid van hiervoor genoemde ontwikkelingen en daarmee de financiële bijdrage aan de VGGM. 104 Stichting Veilig Thuis Gelderland-Midden Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd Stichting Veilig Thuis Gelderland Midden is verantwoordelijk namens de gemeenten om zorg te dragen voor de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling, vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Het uitvoeren van taken op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling als bedoeld in de Wmo 2015 in de regio Gelderland-Midden. Zeggenschap De burgemeester maakt deel uit van dagelijks en algemeen bestuur van de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden( VGGM) en de Stichting Veilig Thuis valt hier als een onafhankelijke stichting onder. Belangrijke besluiten van het bestuur moeten ter goedkeuring aan de Raad van Toezicht worden voorgelegd. Ieder lid van de Raad van Toezicht heeft één stem. In de Raad van Toezicht is een wethouder uit Rheden toegetreden.

Besluiten worden in beginsel genomen met een meerderheid van stemmen. Programmadoelstelling De Stichting Veilig Thuis levert een bijdrage aan de doelstellingen van de programma's Samenleving en Bestuur & organisatie. Ontwikkelingen Stijging in aantal meldingen en loonindexatie Landelijk gezien hebben de Veilig Thuis organisaties het zwaar. Er is een flinke stijging te zien in huiselijk geweld meldingen en ook de complexiteit neemt toe. Dit betekent dat er wachtlijsten zijn en er extra medewerkers nodig zijn. Anderzijds stijgt ook de loonindexatie. Dit samen maakt dat Veilig Thuis Gelderland Midden financieel zwaar onder druk komt te staan. Financiële informatie Tabel: Financieel overzicht Jaarbe- dragen x | Eigen | Vreemd | Bijdrage van | Bijdrage aan € 1.000 | Vermogen | Vermogen | Resultaat | gemeente | gemeente 2024 JR | 350 | 1.277 | -314 | 337 | 0 2025 JR | 100 | 2.171 | -113 | 366 | 0 2026 BEGR | 406 | 0 2027 BEGR | 533 | 0 Risico’s Het risico is beperkt tot de financiële bijdrage aan de Stichting Veilig Thuis.

105 106 Vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De Vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen, formeel de Bedrijfsvoering Organisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN), is een Gemeenschappelijke Regeling van 18 gemeenten in de regio voor de uitvoering van het gemeentelijk doelgroepenvervoer. Doelgroepenvervoer is vervoer waarop inwoners op grond van de Wmo, Jeugdwet of onderwijswetgeving aanspraak kunnen maken. De BVO DRAN heeft als doel een hoogwaardig systeem van doelgroepenvervoer in stand te houden en verder te ontwikkelen. Het vervoer wordt aangeboden onder de naam Avan. Met de provincie Gelderland heeft de BVO DRAN een samenwerkingsovereenkomst gesloten. In deze overeenkomst komen de provincie Gelderland en de BVO DRAN overeen dat de vervoersorganisatie het aanvullend openbaar vervoer voor de provincie Gelderland uitvoert. Zeggenschap Namens de gemeente Rheden heeft één wethouder zitting in het bestuur. Iedere deelnemende gemeente beschikt over één stem. Besluiten worden genomen bij gewone meerderheid van stemmen. Daarnaast kan, op verzoek van een gemeente, een gewogen stemming plaatsvinden op basis van het inwonertal. Hiervoor dient de betreffende gemeente voorafgaand aan de bestuursvergadering een schriftelijk verzoek in.

Programmadoelstelling Via onze deelname in de vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen leveren wij een bijdrage aan de programmadoelstelling "Wij bevorderen de zelfredzaamheid van inwoners in hun dagelijkse leven". Ontwikkelingen in 2027 en verder In 2020 zijn voor zowel het vraagafhankelijk vervoer als het routevervoer contracten afgesloten met een looptijd van tien jaar, bestaande uit een initiële periode van vier jaar en drie verlengingsopties van telkens twee jaar. Voor een deel van de contracten zijn inmiddels verlengingsovereenkomsten gesloten. Daarnaast hebben in 2024 voor enkele percelen nieuwe aanbestedingen plaatsgevonden, omdat vervoerders hebben afgezien van verdere contractverlenging. Voor het vraagafhankelijk vervoer in perceel Zuid is in 2025 een nieuwe aanbesteding afgerond; de uitvoering van dit contract start op 1 augustus 2026. Zero-emissievervoer De BVO DRAN werkt toe naar volledig emissieloos doelgroepenvervoer binnen Avan uiterlijk op 1 augustus 2028. Voor een deel van de routevervoercontracten die in 2020 zijn gestart, is bij contractverlenging een aanvullende vergoeding afgesproken voor de inzet van zero- emissievoertuigen. Daarom wordt vanaf 2026 structureel rekening gehouden met meerkosten van circa 15% binnen deze contracten. Voor de percelen die opnieuw zijn aanbesteed, zijn de kosten voor zero-emissievervoer al opgenomen in de contracttarieven.

Voor het vraagafhankelijk vervoer wordt de gefaseerde invoering van zero-emissievoertuigen eveneens voortgezet. Voor perceel Oost wordt vanaf medio 2026 rekening gehouden met meerkosten van circa 5%. Voor de percelen West en Noord worden deze meerkosten vanaf medio 2028 verwacht. Bij het recent aanbestede perceel Zuid zijn de kosten voor zero-emissievervoer reeds in de contractprijs verwerkt. Aanbestedingen In 2024 zijn delen van het vraagafhankelijk vervoer en routevervoer opnieuw aanbesteed nadat vervoerders hadden afgezien van verdere contractverlenging. Daarnaast is voor het vraagafhankelijk vervoer in perceel Zuid een nieuwe aanbesteding uitgevoerd, waarvan de uitvoering per 1 augustus 2026 start. De financiële effecten van deze aanbestedingen en de gemaakte verlengingsafspraken zijn verwerkt in de Meerjarenprogrammabegroting 2027-2030 Financiële informatie Tabel: Financieel overzicht Jaar (bedragen x € | Eigen | Vreemd | Bijdrage van | Bijdrage aan 1.000) | Vermogen | Vermogen | Resultaat | gemeente | gemeente 2024 JR | 0 | 10.103 | 1.991 | 1.662 | 0 2025 JR | 0 | 10.316 | 157 | 1.797 | 0 2026 BEGR | 0 | 12.000 | 0 | 1.994 | 0 2027 BEGR | 0 | 13.000 | 0 | 2.128 | 0 Risico’s De meerjarenbegroting is aan fluctuaties onderhevig als gevolg van de prognoses van de vervoersomvang en de ontwikkeling van de brandstofprijzen en overige kosten die de indexering beïnvloeden.

Dit heeft een direct effect op de hoogte van de gemeentelijk bijdrage. Omgevingsdienst Groene Metropool (ODGM), Arnhem Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De Gemeenschappelijke Regeling Groene Metropool (ODGM) is gestart per 1 januari 2026. ODGM komt voort uit de fusie van de Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) en de Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN). Gemeente Rheden heeft de uitvoering van de vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu (milieu-vth-taken) ondergebracht in ODGM. Doel van de samenwerking in deze regeling is kwaliteitsverbetering, het verhogen van de robuustheid en het efficiënter kunnen uitvoeren van deze grotendeels wettelijk voorgeschreven taken. Zeggenschap gemeente De portefeuillehouder is lid van het Algemeen Bestuur dat bestaat uit 17 personen. Van de 39 stemmen heeft Rheden 1 stem. Het Dagelijks Bestuur bestaat uit een oneven aantal leden, waarvan een voorzitter en maximaal zes andere leden | . De provincie en de gemeenten Arnhem en Nijmegen zijn geborgde leden. De portefeuillehouder milieu van Rheden is ook lid van het Dagelijks Bestuur. Programmadoelstelling ODGM levert met name een bijdrage aan de programmadoelstellingen van programma 2 Leefomgeving.

107 De beleidsvoornemens Uitvoering geven aan de milieu-vth-taken door middel van een dienstverleningsovereenkomst en een jaarlijks uitvoeringsprogramma. ODGM draagt zo bij aan het behouden en verbeteren van een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving (Programma Leefomgeving). In 2024 heeft ODRA een Meerjarenprogramma 2025-2028 opgesteld. Het MJP stuurt op landelijke, regionale en lokale milieudoelstellingen. Specifiek is uitgewerkt hoe ODRA (straks ODGM) goed kan aansluiten op de opgaven van de partners. Met haar kennis van de Rhedense bedrijven draagt | ODGM ook bij aan het tegengaan van ondermijning (Programma Bestuur en organisatie, thema Integrale veiligheid). 2026 en 2027 staan in het teken van het integreren van beide organisaties en uniformeren van de beleidskaders. Financiële informatie Tabel: Financieel overzicht Jaar (bedragen | Eigen | Vreemd | Bijdrage van | Bijdrage aan x € 1.000) | Vermogen | Vermogen | Resultaat | gemeente | gemeente 2023 JR | 713 | 7.099 | 144 | 685 | 0 2024 JR | 803 | 6.622 | 67 | 710 | 0 2025 JR | 644 | 4.056 | 122 | 749 | 0 2026 BEGR | 871 | 7.180 | 0 | 762 | 0 2027 BEGR | ntb | 0 | 789 | 0 NB • | De begroting ODGM 2027 is de optelsom van de begrotingen ODRA en ODRN 2027. Genoemd vermogen is het eigen vermogen van ODRA. Het vermogen van de ODGM is nog niet bekend.

• | Sinds 2024 zijn de kosten van de vervanging van de milieuadviseur ro en geluid door ODRA in de eigen bijdrage verwerkt. Risico’s ODRA en ODRN werkten met een verschillende financieringssystematiek. Bedoeling is vanaf 2028 jaren de manier van financieren in te richten conform de aanbevelingen uit het landelijke Interbestuurlijk Programma VTH. 2026 en 2027 zijn overgangsjaren, waarin de verschillende uurtarieven van ODRA en ODRN nog worden gehanteerd en op begrotingsbasis wordt afgerekend. Aanpassen van de financieringssystematiek zal administratieve en herverdelingskosten met zich meebrengen. Dit kan zowel meer- als minderkosten meebrengen. Het in 2027 nog geldende systeem van beheerste outputfinanciering brengt een aantal (financiële) risico’s met zich mee. We noemen de volgende: • | Meer vraag (vergunningen, milieumeldingen, klachtmeldingen etc.) door Rheden dan waar in de begroting van Rheden rekening mee is gehouden. Dit speelt met name bij klachtmeldingen. • | Minder vraag door andere partners dan waar in de begroting van ODGM rekening is gehouden. Wanneer de vraag sterk afneemt, kunnen waarschijnlijk niet alle vaste kosten worden gedekt en wordt van alle partners een aanvullende bijdrage gevraagd. Beide risico's zijn in 2027 beperkt aangezien in de tussenjaren op begrotingsbasis wordt afgerekend.

108 109 Uitgangspunt is dat de nieuwe omgevingsdienst niet duurder wordt voor de deelnemers. Voor de fusiekosten is externe financiering beschikbaar. Voor onvoorziene kosten is uit het positief saldo van 2025 een reserve gevormd. Wanneer er geen onvoorziene fusiekosten zijn, valt deze reserve terug naar de deelnemers. De vereiste Algemene reserve van ODGM wordt bepaald aan de hand van landelijke richtlijnen. Deze reserve zal worden gevuld uit de Algemene reserves van ODRA en ODRN. Verwachting is dat dit voldoende zal zijn. Mogelijk zal echter bijgestort moeten worden. Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Wij zetten ons in voor een gezonde, veilige en sociale samenleving. Wij betrekken daarbij partners zoals inwoners, ondernemers, instellingen en andere overheden. In partnerschap zien wij de sleutel voor ontwikkeling en vooruitgang. Steeds meer maatschappelijke vraagstukken vragen om een boven-lokale aanpak. Op veel terreinen werken wij samen met regionale partners. Op 1 januari 2021 is, onder de naam Groene Metropoolregio, een versterkte regionale samenwerking van 18 gemeenten (na de uittreding van Montferland 17 gemeenten) in werking getreden. Met een sterke profilering kan onze regio zich positioneren als de vijfde metropoolregio van ons land en krijgen wij meer toegang tot nationale en Europese programma’s en budgetten. De regio groeit snel.

In maart 2020 is de eerste Woondeal tot stand gekomen waarin is afgesproken dat de regio ca 60.000 woningen realiseert in de periode tot 2040. Nieuwe demografische prognoses van het CBS duiden op een nog grotere woonruimtebehoefte in 2050. Substantiële woningbouw kan een sociaal economische impuls geven aan onze lokale samenleving en sluit aan bij de grote vraag naar (betaalbare) woningen. Met name waar dat gecombineerd kan worden met wijkverbetering of herbestemming van bedrijfslocaties bij vertrekkende industrie. De centrale ambitie van de GMR is een ‘kwalitatieve groei’. De toename van het aantal woningen en de werkgelegenheid moet in balans met een versterking van onze groene natuur en leefomgeving plaatsvinden. In het visiedocument zijn de ambities van de Groene Metropoolregio vastgelegd. Deze ambities zijn vertaald naar een Regionale Agenda vanuit vijf hoofdopgaves: Verbonden regio, Productieve regio, Circulaire regio, Ontspannen regio en Groene Groei regio. Voor de periode 2025-2028 is een nieuwe regionale agenda vastgesteld met een 4 jarig commitment van de deelnemende gemeenten. De Groene Metropoolregio werkt bij haar opgaven nauw samen met de regio Foodvalley hetgeen heeft geleid tot erkenning als NOVEX-gebied. Daarnaast zijn de provincie, The Economic Board, de waterschappen en maatschappelijke partners nauw betrokken bij de hoofdopgaves en speerpunten daarbinnen.

De gemeente Rheden participeert op basis van de Regionale Agenda 2025-2028 in alle 5 de hoofdopgaven. De GMR vraagt in haar begroting 2026, waarin ook een bezuinigingsopgave verwerkt is, een gemeentelijke bijdrage van € 424.715 (inclusief de bijdrage aan The Economic Board). In het licht van de grote maatschappelijke opgaven verwachten wij deze samenwerking op de opgaven van grote toegevoegde waarde zal zijn. Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd Met de Gemeenschappelijk Regeling, (GR) beogen de samenwerkende gemeenten een goede uitgangspositie voor de regio te creëren waarbinnen gewerkt kan worden aan een verdere ontwikkeling van de regio. Hierbij geldt dat de stedelijk ontwikkeling in balans moet zijn met een goed leefklimaat. 110 Zeggenschap Gemeente De Gemeenschappelijke Regeling betreft oorspronkelijk een regionale samenwerking op collegeniveau, dus zonder overdracht van raadsbevoegdheden. Per 1 januari 2026 is het karakter veranderd naar een gemengde regeling in verband met de overdracht van een beperkte bevoegdheid inzake het verdelen van verworven externe subsidies over uit te voeren projecten en de daaraan deelnemende gemeenten. Binnen de Groene Metropool regio Arnhem Nijmegen wordt vanuit vijf Bestuurlijke Opgave Teams (BOT) aan vijf verschillende en samenhangende opgaven gewerkt.

Aan een BOT wordt deelgenomen door de betrokken portefeuillehouder van elk deelnemend college. Een netwerkdirectie van gemeentesecretarissen draagt zorg voor het ambtelijk opdrachtgeverschap en de capaciteit in de opgaven. Daarnaast beschikt de GMR over een Regionale Agenda Commissie bestaande uit raadsleden uit de verschillende deelnemende gemeenten. Programmadoelstelling De GR Groene Metropoolregio draagt bij aan de programmadoelstellingen van programma's Samenleving en Leefomgeving. De beleidsvoornemens omtrent de verbonden partij De GR omvat regionale samenwerking op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling (waaronder wonen, landschap, verkeer en mobiliteit) en sociaaleconomische ontwikkeling (waaronder werkgelegenheid, bedrijvigheid, recreatie, toerisme, leefbaarheid, vitale kernen en cultuur) op de schaal van de regio, waarbij integraliteit, innovatie, duurzaamheid en circulariteit belangrijke uitgangspunten zijn. De regio werkt hieraan vanuit vijf opgaven die in onderlinge samenhang tot uitvoer worden gebracht: - de groene groei (wonen en integrale tafel); - de productieve regio (economie); - de verbonden regio (mobiliteit); - de circulaire regio (grondstoffen, circulariteit en energie); - de ontspannen regio (groen-blauw raamwerk, Cultuur & Toerisme). De meerjarenbegroting 2026-2029 houdt rekening met deelname van de gemeente Rheden aan alle vijf de opgaven.

111 Financiële informatie Tabel: Financieel overzicht Jaar (bedragen x € 1.000) Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 372 6.729 679 400 0 2025 JR 2026 BEGR 425 2027 BEGR Risico’s Het financiële risico is beperkt tot de gemeentelijke bijdrage. Waarbij opgemerkt wordt dat de GMR in haar bestaan tot en met de jaarrekening 2024 exploitatie-overschotten realiseert die terugvloeien naar de deelnemende gemeenten. Circulus Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd Circulus BV verzorgt sinds 1 januari 2026 de inzameling van al het huishoudelijk afval voor de gemeente Rheden. Naast de lediging van groene en grijze containers ook de inzameling van onder meer papier, glas, chemisch afval, snoeiafval, kunststoffen en grof huishoudelijk afval. Circulus zorgt ook voor het transport van het huisvuil naar de afvalverwerkers en het contractbeheer met de afvalverwerkers. Verder beheert Circulus het Recycleplein in Doesburg. Circulus is een samenwerkingsverband van 13 gemeenten. Bij Circulus werken ongeveer 900 mensen, waarvan ongeveer de helft medewerkers zijn die in het kader van sociale werkgelegenheid of sociale activering bij Circulus werken. Circulus doet naast huisvuilinzameling (grondstoffenbeheer) in enkele gemeenten ook taken in onderhoud en beheer van de buitenruimte.

Zeggenschap Gemeente Circulus is een overheidsgedomineerde inzamelorganisatie, die in eigendom is van de aangesloten gemeenten. De portefeuillehouder financiën vervult de rol van aandeelhouder met als belangrijkste instrument de rol en zeggenschap in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) van Circulus. De portefeuillehouder afvalbeheer vervult de rol van opdrachtgever voor Circulus met als belangrijkste sturingsinstrument de Dienstverleningsovereenkomst (DVO). De portefeuillehouder afvalbeheer neemt deel aan het bestuurlijk overleg grondstoffen. De gemeente bepaalt het beleid. Circulus kan adviseren hierin. Programmadoelstelling Circulus levert met name een bijdrage aan de programmadoelstellingen van programma 2 Leefomgeving. 112 Ontwikkelingen Circulus zamelt pas sinds 2026 het huisvuil in Rheden. Circulus heeft daarbij de inzameling 'as is' overgenomen. Dit is niet de gebruikelijke werkwijze en standaard van Circulus in de regio. Gaandeweg zullen we qua uitvoering groeien naar de Circulus-werkwijze. De ingezamelde jaarlijkse hoeveelheid afval per inwoner is relatief hoog (ruim 170 kg/inwoner). Hier liggen kansen voor inzet op het voorkomen van afval en meer afvalscheiding. Goed voor het milieu en zeker ook voor de kosten. We zullen komende jaren samen met Circulus en de regiogemeenten inzetten op minder afval en meer afvalscheiding.

Financiële informatie De gemeente is aandeelhouder van Circulus. De waarde van deze deelneming in de balans is gebaseerd op de inbrengwaarde in 2026 en is toen bepaald op €1.349.853. Rheden heeft 995 van de aandelen in haar bezit. Jaarlijks wordt de dienstverleningsovereenkomst geactualiseerd en de hoogte van de bijdrage van onze gemeente bepaald. De bijdrage aan Circulus is opgebouwd uit dienstverleningskosten verwerkingskosten. De tarieven worden jaarlijks geïndexeerd. Circulus hanteert eenheidstarieven voor de dienstverlening. De dienstverleningskosten worden telkens voor 3 jaar vastgelegd. Elke 3 jaar worden deze kosten geherijkt. Dit is voor Rheden voor het eerst relevant in begrotingsjaar 2030. De verwerkingskosten worden afgerekend op werkelijke kosten. Tabel: Financieel overzicht Jaar (bedragen x € 1.000) Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2026 BEGR €4.916 0 2027 BEGR 0 Risico’s • De markt van afvalverwerking is sterk in beweging. De verwerkingskosten zullen naar verwachting aanzienlijk stijgen door onder andere CO2-heffing, afvalbelasting en beperkte marktwerking. • In 2025 is een nieuw samenwerkingsovereenkomst verpakkingen tussen gemeenten en verpakkingsindustrie afgesloten. De vergoeding van het ingezamelde PMD is daarin hoger naarmate de kwaliteit beter is. De kwaliteit wordt bepaald aan de hand van metingen.

De eerste metingen laten zien dat de kwaliteit in Rheden redelijk goed is en dat de vergoeding in ieder geval vergelijkbaar zal zijn met die in voorgaande jaren en misschien zelfs nog iets hoger. • Als aandeelhouder bij Circulus zijn alle deelnemende gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk voor extra kosten wanneer die zich voordoen als gevolg van tegenvallende aanbestedingen voor verwerking, kostenstijgingen of exogene factoren. • De waarde van de aandelen kan in de toekomst fluctueren afhankelijk van de resultaten van Circulus en de marktomstandigheden. • Wanneer resultaten en financiële gezondheid het toelaten, kan dividend worden uitgekeerd. De afgelopen jaren heeft de AVA besloten om het positief jaarsaldo niet als dividend uit te keren, maar te benutten voor strategische investeringen. Gemeenschappelijke regeling Gelders Archief, Arnhem Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd Het beheer van archiefbescheiden vindt normaliter plaats door de verschillende overheden zelf op grond van de Archiefwet 1995 | (vanaf 01-01-2027 de Archiefwet 2026). De hoofdtaak van het Gelders Archief is het beheren van de archiefstukken en collecties van de gemeenten Arnhem, Renkum, Rheden, Rozendaal en het Rijksarchief Gelderland. Het Gelders Archief draagt zorg voor het behoud van archieven van overheden en particulieren die voor blijvende bewaring in aanmerking komen.

Dit is een wettelijke taak op basis van de Archiefwet 1995. Daarnaast maakt het Gelders Archief archieven toegankelijker en ontwikkelt onderwijsprogramma’s. Zeggenschap Het algemeen bestuur bestaat uit 6 leden. De burgemeester van Renkum vertegenwoordigt in het algemeen bestuur de gemeenten Renkum, Rozendaal en Rheden. Per 01-01-2027 treedt het Rijk uit de Gemeenschappelijke Regeling. In de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling blijft het Algemeen Bestuur uit zes leden bestaan, maar in een andere samenstelling. Drie leden worden door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Arnhem aangewezen. De colleges van burgemeester en wethouders van respectievelijk Renkum, Rheden en Rozendaal wijzen in de nieuwe Gemeenschappelijke Regeling uit hun midden ieder één lid aan. Programmadoelstelling Het Gelders Archief draagt bij aan de programmadoelstellingen van | programma bestuur en organisatie. Financiële informatie Tabel: Financieel overzicht Jaar (bedragen | Eigen | Vreemd | Bijdrage van | Bijdrage aan x € 1.000) | Vermogen | Vermogen | Resultaat | gemeente | gemeente 2024 JR | 1.394 | 19.223 | 603 | 279 | 0 2025 JR | 402 | 19.447 | 282 | 0 2026 BEGR | 419 | 17.556 | 288 | 0 2027 BEGR | 292 | 0 Risico’s De risico's voor deelneming aan het Gelders Archief zijn beperkt tot een bijdrage aan de lumpsumverdeling.

De lumpsum bijdrage is gebaseerd op de werkelijk in te brengen dossiers gegenereerd vanuit de gemeentelijke organisatie. Centrumregeling bedrijfsvoeringstaken Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De gemeente Rheden had sinds 2017 een groot deel van haar bedrijfsvoeringstaken ondergebracht bij de Gemeenschappelijke Regeling De Connectie. Binnen De Connectie werkten de gemeenten Arnhem, Renkum en Rheden samen op het gebied van bedrijfsvoering. 113 De Gemeenschappelijke Regeling De Connectie is per 1 januari 2026 beëindigd. De dienstverlening is per die datum overgenomen door de gemeente Arnhem, vanuit een hostingmodel met één gastheergemeente (Arnhem) en twee gastgemeenten (Renkum en Rheden). De samenwerkingsvorm is gewijzigd van een bedrijfsvoeringsorganisatie (De Connectie) naar een enkelvoudige centrumregeling met de gemeente Arnhem als gastheergemeente. Zeggenschap Binnen het bestuursmodel zijn wij niet langer mede-eigenaar, maar gastgemeente. De afspraken zijn vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst (DVO). Daarnaast is in een producten- en dienstencatalogus (PDC) vastgelegd welke producten en diensten wij afnemen. Op basis van de DVO en de PDC vindt overleg plaats over de dienstverlening.

Programmadoelstelling De dienstverlening van de gemeente Arnhem op het gebied van onze bedrijfsvoering draagt bij aan de doelen die zijn benoemd in Paragraaf E Bedrijfsvoering en Programma 3 Bestuur & Organisatie. De beleidsvoornemens Strategische roadmap Elke organisatie voert haar eigen beleid, met een visie en agenda die zijn afgestemd op de maatschappelijke opgaven waarvoor zij staat en op wat nodig is om de bedrijfsvoering doelmatig te organiseren. Tegelijkertijd hebben wij met elkaar afgesproken dat wij gezamenlijke strategische kansen niet ieder afzonderlijk oppakken. Deze kansen zijn opgenomen in de strategische roadmap: een meerjarige ambitie die als basis dient voor de uitvoeringsagenda. Naar financiering via kostprijsmodel Wij werken toe naar financiering via een kostprijsmodel, waarbij wordt afgerekend op basis van het aantal afgenomen producten en diensten. Voorafgaand aan het begrotingsjaar wordt de kostprijs per product bepaald. De instandhoudingskosten komen daarbij volledig voor rekening van de gemeente Arnhem. Voor het eerste jaar (2026) is nog gewerkt met een lumpsumsystematiek op basis van een vaste bijdrage. Onderdeel van de afspraken was om eerst ervaring op te doen met het nieuwe kostprijsmodel via een schaduwberekening. Omdat dit in 2026 niet is gerealiseerd, is de invoering van het kostprijsmodel verschoven van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028.

Financiële informatie Tabel: Financieel overzicht Financieel overzicht | (x € 1.000) Eigen | Vreemd | Bijdrage van | Bijdrage aan Jaar | Vermogen | Vermogen | Resultaat | gemeente | gemeente 2025 JR | 1.828 | 21.124 | -856 | 10.323 | 0 2026 BEGR | - | - | 8.380 | 0 2027 BEGR | - | - | 8.346 | 0 2028 BEGR | - | - | 8.346 | 0 De bedragen in 2026-2028 komen uit de meerjarenprogrammabegroting 2027-2030 van de gemeente Arnhem. 114 115 Risico’sDe belangrijkste financiële risico's zijn: • De toenemende dreiging op het gebied van informatiebeveiliging en privacy. Dit vraagt om blijvende investeringen in informatiebeveiliging. • Prijsstijgingen bij contractverlengingen. De hoge inflatie van de afgelopen jaren heeft geleid tot substantiële prijsverhogingen. Wanneer bestaande contracten aflopen, is de verwachting dat nieuw af te sluiten contracten aanzienlijk duurder zullen zijn. • Onvoldoende beschikbaarheid van ontwikkelcapaciteit en het organiseren van adequate achtervang. Door veranderende wet- en regelgeving en toenemende eisen van klanten en opdrachtgevers blijft verdere ontwikkeling noodzakelijk. Hierdoor neemt de behoefte aan ontwikkelcapaciteit toe, terwijl de krapte op de arbeidsmarkt het lastig maakt om extra capaciteit aan te trekken.

Euregio Rijn-Waal Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De Euregio werkt sinds 1958 aan de opbouw en versterking van grensoverschrijdende structuren. De Euregio is een openbaar lichaam naar buitenlands (Duits) recht. Zeggenschap De Euregioraad bestaat uit ca. 149 leden, die tenminste twee keer per jaar bijeenkomen. De mate van zeggenschap is gering. Programmadoelstelling De deelname aan de Euregio Rijn-Waal levert voornamelijk een bijdrage aan de programmadoelstellingen van programma's Samenleving en Leefomgeving. Beleidsvoornemens Gelet op de wijze waarop de Euregio Rijn/Waal het openbaar belang behartigt, is er voor de gemeente geen reden om het beleid te wijzigen. Financiële informatie Tabel: Financieel overzicht Jaar (bedragen x € 1.000) Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 2.517 39.553 - 37 11 0 2025 JR 2026 BEGR 2027 BEGR Risico’s Het risico is beperkt tot de gemeentelijke bijdrage. N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), Den Haag Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger.

Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak. Het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de Staat alsmede het door de statuten beperkte werkterrein van de bank bieden financiers het vertrouwen dat het risico van kredietverlening aan dit instituut zeer beperkt is. De gemeente Rheden heeft zeggenschap in de BNG via het stemrecht op aandelen die de gemeente bezit. Door de gemeente Rheden zijn geen specifieke doelstellingen m.b.t. de participatie in de BNG geformuleerd. De omvang van het stemrecht in de BNG biedt geen (potentiële) mogelijkheden om als individuele gemeente op beleidswijzigingen te sturen. Zeggenschap Wethouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente Rheden in de aandeelhoudersvergadering. Het percentage aandelen van de gemeente Rheden is 0,336%. De zeggenschap is dus uiterst minimaal. Programmadoelstelling De BNG levert een bijdrage aan de programmadoelstellingen voor programma 3 Bestuur & Organisatie. Beleidsvoornemens Behoud van het aandelenbezit BNG, primair vanuit het oogpunt van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de gemeenten om gezamenlijk de financiering van de publieke taak zo efficiënt mogelijk te organiseren. Expertise op dit vlak ligt bij de BNG. Daarnaast ontvangt de gemeente Rheden dividend uit het aandelenbezit.

Financiële informatie Tabel: Financieel overzicht Jaar (bedragen | Eigen | Vreemd | Bijdrage van | Bijdrage aan x € 1.000) | Vermogen | Vermogen | Resultaat | gemeente | gemeente 2024 JR | 4.777.000 | 123.164 | 294.000 | 0 | 469 2025 JR | 4.863.000 | 110.701 | 172.000 | 0 | 264 2026 BEGR | 4.863.000 | 110.701 | 101.000 | 0 | 0 (halfjaar) 2027 BEGR | * | * | * | * | * Bijdrage aan gemeente zijn ontvangen bruto dividenden. * De begroting 2027 van de BNG is medio september 2026 nog niet beschikbaar. 116 Risico’s In het gemeentelijke risicoprofiel zijn geen risico’s opgenomen ten aanzien van het aandelenbezit BNG door de gemeente Rheden. Het theoretisch risico voor de gemeente Rheden ligt vervat in het moeten bijstellen van de hoogte van de waardering op de balans van de onderhavige aandelen. Gezien de omvang van het gerealiseerd rendement is herwaardering niet aan de orde. Daarnaast bestaat de kans dat de gemeente een lager dividend ontvangt dan in de begroting wordt voorzien. Periodiek wordt de verwachte omvang van de te verkrijgen dividenden herijkt, wat ertoe leidt dat het (potentieel) risico in de lopende exploitatie wordt opgevangen. Alliander N.V.

Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd Netwerkbedrijf Alliander beheert regionale energienetwerken en levert netwerk gerelateerde diensten op het gebied van complexe energie-infrastructuren en de openbare ruimte. Door de gemeente Rheden zijn geen specifieke doelstellingen m.b.t. de participatie in de Alliander geformuleerd; er is sprake van participatie op basis van een historisch gegroeide situatie. De omvang van het stemrecht in de Alliander biedt geen (potentiële) mogelijkheden om als individuele gemeente op beleidswijzigingen te sturen. Zeggenschap De gemeente heeft stemrecht via het platvorm Nuval namens de deelnemende gemeenten. Het percentage aandelen dat de gemeente Rheden heeft is 0,043%. Zeggenschap is uiterst minimaal. Programmadoelstelling Alliander levert een bijdrage aan de programmadoelstellingen voor programma 3 Bestuur & Organisatie. Beleidsvoornemens Het beleidsvoornemen is behoud van het aandelenbezit, primair vanuit het oogpunt van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de gemeenten om invloed te houden op de wijze waarop Alliander haar diensten levert. De gemeente Rheden ontvangt dividend uit het aandelenbezit. De huidige aandelen Alliander zijn voor € 184.560 op de balans gewaardeerd (verkrijgingswaarde).

Financiële informatie Tabel: Financieel overzicht Jaar (bedragen | Eigen | Vreemd | Bijdrage van | Bijdrage aan x € 1.000) | Vermogen | Vermogen | Resultaat | gemeente | gemeente 2024 JR | 6.038.000 | 3.873.000 | 976.000 | 0 | 41 2025 JR | 6.203.000 | 4.868.000 | 289.000 | 0 | 43 2026 BEGR | 6.227.000 | 5.606.000 | 148.000 | 0 | 0 (halfjaar) 117 118 2027 BEGR * * * * * Bijdrage aan gemeente zijn ontvangen bruto dividenden. * De begroting voor 2027 is medio september 2026 nog niet beschikbaar. Risico’s In het gemeentelijke risicoprofiel zijn geen risico’s opgenomen ten aanzien van het aandelenbezit Alliander door de gemeente Rheden. Het theoretisch risico voor de gemeente Rheden ligt vervat in het moeten bijstellen van de hoogte van de waardering (€ 184.560) op de balans van de onderhavige aandelen. Gezien de omvang van het gerealiseerd rendement is herwaardering niet aan de orde. Daarnaast bestaat de kans dat de gemeente een lager dividend ontvangt dan in de begroting wordt voorzien. Periodiek wordt de verwachte omvang van de te verkrijgen dividenden herijkt, wat ertoe leidt dat het (potentieel) risico in de lopende exploitatie wordt opgevangen. 119 G. Grondbeleid De paragraaf grondbeleid geeft inzicht in het grondbeleid en de doelstellingen die worden nagestreefd. Tevens wordt in deze paragraaf de financiële positie van de grondexploitatie uiteengezet.

Deze paragraaf kent de volgende indeling: • wettelijke eisen en informatievoorziening; • uitgangspunten grondbeleid; • financiële uitgangspunten grondexploitatie; • resultaten grondexploitatie; • risico’s. In de paragraaf grondbeleid wordt inzicht verschaft in de resultaatverwachting van de grondexploitatie zoals deze blijkt uit de begroting 2027 in vergelijking met de prognoses volgens de overeenkomstige paragraaf in de laatste jaarrekening. Momenteel heeft de gemeente één lopende grondexploitatie, namelijk IJssel District. Wettelijke eisen en informatievoorziening De verslagleggingsvoorschriften (Besluit Begroting en Verantwoording: BBV) vragen om transparantie in het grondbeleid voor de raad. In eerste plaats vanwege de grote financiële belangen en risico’s die inherent zijn aan de grondexploitatie. In de tweede plaats zal de relatie van de doelstellingen van het grondbeleid met de doelen in het programmaplan dienen te worden gelegd. In de financiële verordening gemeente Rheden zijn bepalingen opgenomen inzake het grondbeleid. De verordening voorziet in een vierjaarlijkse actualisatie van het grondbeleid in de vorm van een nota grondbeleid. In de raadsvergadering van april 2025 heeft de raad ingestemd met de beleidsnota grondbeleid 2025. Uitgangspunten grondbeleid Het gemeentelijk grondbeleid is geen doel op zich, maar dient primair om andere beleidsdoelen te realiseren.

Via het strategisch grondbeleid kan worden gestuurd op gewenste ontwikkelingen en kan regie worden behouden over nieuwe ontwikkelingen en zaken die niet door de markt worden opgepakt. De instrumenten vanuit de Omgevingswet zijn hierbij een hulpmiddel. De Omgevingsvisie bepaalt primair waar grondbeleid zal worden ingezet om gewenste ontwikkelingen te initiëren. De doelstellingen c.q. uitgangspunten van onder andere de woonvisie zijn eveneens leidend voor het te voeren grondbeleid en ook bij het actualiseren van de omgevingsplannen worden keuzen mede bepaald door het te voeren grondbeleid. Met de nota grondbeleid 2025 wil de gemeente inzetten op een actievere rol (dan voorheen) bij de aanpak van de opgaven waar we voor staan. Vanuit dit oogpunt wordt met de nota Grondbeleid 2025 gekozen voor situationeel grondbeleid. Hierbij wordt per situatie gekeken welke rol de gemeente wil en kan aannemen. De volgende uitgangspunten vormen in de gemeente Rheden de basis voor het strategisch grondbeleid: 1. De omgevingsvisie geldt als input voor het grondbeleid. 2. Daar waar marktontwikkelingen aansluiten bij het gemeentelijk beleid is geen interventie in de vorm van een eventueel actief grondbeleid nodig. 3.

Indien de markt maatschappelijk gewenste of noodzakelijke ontwikkelingen, waaronder de woningbouwversnelling, niet oppakt, dan bepaalt de gemeente per project welke rol en inzet van instrumenten het beste past. Hierbij spelen onder andere de volgende factoren een rol: • Hoe groot is het maatschappelijke belang? • In hoeverre heeft de gemeente vanuit een faciliterende rol voldoende sturing om haar doelstellingen bij een project te bewerkstelligen. Hiertoe zal de gemeente, zeker bij grotere 120 gebiedsontwikkelingen, onder andere (master)plannen opstellen waarin haar uitgangspunten staan verwoord. • Als een actievere rol wenselijk is, dan moet helder zijn wat de financiële consequenties en risico’s, in hoeverre de gemeente bereid is deze risico’s te nemen en kan zij (in relatie tot de financiële positie van de gemeente) deze risico’s op zich nemen? • In hoeverre heeft de gemeente de capaciteit om een actieve rol op zich te nemen. 4. De keuze voor een faciliterende of actieve rol wordt, met in achtneming van de regels van de financiële verordening en ondersteund met bovengenoemde factoren aan de raad voorgelegd. 5. Met een situationeel grondbeleid is het goed om, vanuit de beleidsdoelen, waaronder die over de woningbouwversnelling, bewust te zijn van de mogelijkheden van gronden in eigendom van de gemeente.

Dit betekent dat, in relatie tot de te realiseren beleidsdoelen, goed moet worden gekeken naar gronden die worden verkocht en gronden waarvan bijvoorbeeld de pachtovereenkomst afloopt. Financiële uitgangspunten grondexploitatie Financiële kaders In de Nota Grondbeleid 2025 zijn de financiële uitgangspunten van de grondexploitatie opgenomen. Naast de uitgangspunten betreffende de raming van de inkomsten en uitgaven zijn hierbij tevens de financiële kaders in beeld gebracht. Voor het opvangen van macro-economische ontwikkelingen voor het bestaande beleid, alsmede voor de ontwikkelingen van toekomstige plannen komen de verwachte winsten met ingang van 2010 ten gunste of ten laste van de bestemmingsreserve Risicobuffer Grondexploitaties.

Financiële uitgangspunten prognoses Naast de bovengenoemde financiële kaders gelden de volgende financiële uitgangspunten, die bepalend zijn voor de financiële prognoses in de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030: • Minimaal één keer per jaar wordt per complex een actualisatie opgesteld van de te verwachten inkomsten en uitgaven (exploitatie opzet); • Overeenkomstig de beleidsnota grondbeleid en de algemeen aanvaarde grondslagen van resultaatbepaling worden de volgende uitgangspunten gekozen inzake de verantwoording van de toekomstige resultaten: - Voor de verliesgevende deelcomplexen wordt een voorziening gevormd ter hoogte van het verwachte verlies, op het moment dat het verlies zichtbaar wordt (voorzichtigheidsprincipe). De voorziening wordt gevormd op het moment dat een (deel)complex in exploitatie wordt genomen. Met het bestuurlijk vaststellen van het te realiseren plan wordt ook het financieel kader vastgesteld. Met dit uitgangspunt voor het in exploitatie nemen van een complex wordt een reëel beeld gegeven van het te verwachten exploitatieresultaat en de noodzakelijke hoogte van de voorziening voor verliesgevende complexen; - Voor de winstgevende deelcomplexen gelden de regels vanuit de BBV-commissie inzake tussentijdse winstneming.

De commissie stelt dat het verantwoorden van tussentijdse winstneming een verplichting is die voortvloeit uit het realisatiebeginsel en geen keuze. Naast het realisatiebeginsel gelden als belangrijke uitgangspunten het voorzichtigheidsbeginsel en het toerekeningsbeginsel. Voor het bepalen van de tussentijdse winstneming geldt de zogenaamde POC (percentage of completion) – methode. In de praktijk betekent de POC – methode dat de tussentijdse winstneming wordt berekend op basis van de kosten en opbrengsten die zijn gerealiseerd per grondexploitatie. De genomen winst wordt gestort in de Risicobuffer Grondexploitaties. - Vanuit de grondexploitatie worden de kosten van het gemeentelijk personeel gedekt, waarbij de bijdrage vanuit de grondexploitatie aan het concern is gebaseerd op de omvang van de ontwikkelingen in de grondexploitatie. Uitgangspunt hierbij is dat alle personele kosten gedekt worden voor zover deze zijn toe te rekenen aan de grondexploitatie. Resultaten grondexploitatie In dit onderdeel wordt inzicht verschaft in de resultaatverwachting van de grondexploitatie zoals deze blijkt uit de begroting 2027 in vergelijking met de financiële situatie zoals vastgelegd in de laatste jaarrekening. Indien aan de orde worden de belangrijkste verschillen worden nader verklaard. Resultaatverwachting grondexploitatie De grondexploitatie is opgebouwd uit een aantal complexen.

Voor deze complexen wordt minimaal 1 keer per jaar op basis van de uitgangspunten van de vastgestelde bestemmingsplannen een prognose gemaakt van de te verwachten resultaten. De actualisatie van de exploitatieopzetten waarborgt een continu inzicht in de financiële positie van de grondexploitatie. In het onderstaande overzicht blijkt welke resultaten worden verwacht van de ‘lopende’ complexen, volgens de meest recente prognose. Deze resultaten zijn op basis van de contante waarde. Dit op grond van het uitgangspunt in de beleidsnota grondbeleid Rheden. • | Saldo contante waarde: saldo eindwaarde uitgedrukt in de geldwaarde van vandaag (of een ander nader aan te geven datum); • | Saldo eindwaarde: saldo van kosten en opbrengsten op einddatum van de exploitatie, rekening houdend met alle rentekosten en -opbrengsten en kosten- en opbrengstenstijgingen gedurende de looptijd van het project. De gemeente Rheden heeft momenteel één grondexploitatie namelijk het IJssel District. Hierover het volgende: • | De grondexploitatie IJssel District is in de maand juni 2023 vastgesteld. • | Het eindresultaat conform de actualisatie 2026 (ten behoeve van de jaarrekening 2025) is gelijk aan - € 3.444.000,-. • | Er hebben zich geen financiële veranderingen voorgedaan ten aanzien van de actualisatie. Dit betekent dat het resultaat en de getroffen voorziening hetzelfde blijven.

Prognose resultaten Prognose resultaten grondexploitatie (in €; + = winst; | - = verlies) Complex | Prognose | Prognose | Prognose | Resultaat- Begroting 2026 | Begroting 2026 | Jaarrekening | ontwikkeling Eindwaarde | CW | CW 2025 | Contante Waarde IJsseldistrict | - € 3.444.000,- | - € 2.939.000,- | - € 2.939.000,- | € 0,- Totaal | - € 3.444.000,- | - € 2.939.000,- | - € 2.939.000,- | € 0,- Voorziening | € 3.444.000,- verliesgevende complexen 1) 1) | Saldo verliesgevende complexen op eindwaarde wordt afgedekt door een voorziening. Algemene toelichting De toelichting op de resultaatontwikkeling vindt zoals hierboven aangegeven plaats op de contante waarde. Uit het bovengenoemd overzicht op contante waarde blijkt dat volgens de begroting een totaal resultaat op de lopende complexen wordt verwacht van - € 2.939.000,-. Het totaalsaldo op eindwaarde is - € 3.444.000,- (negatief), waarbij opgemerkt dat het totaalbedrag voor 121 122 verliesgevende complexen wordt afgedekt door de voorziening verliesgevende complexen grondexploitatie. Ontwikkeling reserve risicobuffer grondexploitaties De bufferreserve is in 2010 ingesteld en heeft conform de paragraaf grondbeleid jaarrekening 2025 per 31-12-2025 een saldo van € 0,-. Hier is geen verandering in gekomen. Winstgevende en verliesgevende grondexploitatie De verwachte resultaten zijn in zijn geheel en per complex uiteengezet.

Dit op basis van de algemeen aanvaarde grondslagen van resultaatbepaling. Momenteel hebben we geen winstgevende complexen en is er zodoende geen sprake van tussentijdse winstneming. Voor alle verliesgevende deelcomplexen die in exploitatie zijn genomen zijn voorzieningen gevormd. Uit onderstaand overzicht blijkt dat voor de verliesgevende complexen in exploitatie een totaal verlies wordt verwacht van ongeveer € 3.444.000,- Voor dit bedrag is een voorziening gevormd conform de voorschriften uit de BBV. Jaar Deelcomplex Verwacht resultaat Winstgevende complexen Verliesgevende complexen in exploitatie € 3.444.000,- Risico's grondexploitatie Exploitatie van bouwgrond gaat per definitie gepaard met risico’s. De volgende risico’s kunnen worden genoemd: • nationale en regionale marktomstandigheden betreffende woningbouw en bedrijventerreinen; • (verwachte) overheidsmaatregelen (zoals milieuvoorschriften, ruimtelijke ordening, subsidiemogelijkheden); • prijsontwikkeling in onder andere de bouwsector; • procedures die moeten worden doorlopen en de resulterende (mogelijk lange) doorlooptijd; • claimgevoeligheid (onder andere planschade); • algemene economische ontwikkeling; • invloed van provincie en rijksoverheid op gewenste woningbouwprogramma’s en uitgifte van bedrijventerreinen. Binnen bepaalde marges zijn de risico’s beheersbaar.

Inherent aan een bouwgrondexploitatie is altijd het meerjarig karakter. Om dit proces goed te kunnen beheersen is het noodzakelijk voortdurend inzicht te hebben in de ontwikkeling van baten en lasten. Op grond van een analyse van de risico’s zijn de volgende verhoogde risico’s te benoemen. • Als algemeen risico kan worden vermeld dat er tussentijds als gevolg van (inspraak) procedures, wetswijzigingen e.d. plannen inhoudelijk aangepast zullen moeten worden. De financiële effecten hiervan kunnen een negatieve invloed hebben op de zelfvoorzienendheid van de grondexploitatie. • Wanneer de niet in exploitatie genomen gronden in exploitatie genomen worden kunnen deze verlies- gevend zijn. Op dat moment zal een extra voorziening getroffen dienen te worden. Dit hangt af van de uiteindelijke plannen voor deze gronden. 123 Voor het IJssel District is het risico bepaald op € 402.500,-. VPB plicht Tenslotte is per 1 januari 2016 de VPB-plicht voor overheidsbedrijven ingevoerd. Dit houdt in dat concurrerende en/of op winst gerichte ondernemingsactiviteiten van overheden vanaf 1 januari 2016 voortaan belastingplichtig kunnen zijn. Hieronder vallen ook de grondexploitaties. In de loop van 2025 is getoetst of het totaal van de grondexploitaties van de gemeente Rheden als een (winstgevende) onderneming kan worden gezien.

Hieruit volgt dat er geen effect is op de resultaten van de lopende grondexploitaties. 124 H. Openbaarheidsparagraaf Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) De openbaarheidsparagraaf is een verplichte paragraaf. De verplichting komt voort uit artikel 3.5 van de Wet open overheid (Woo) en artikel 28 van de Financiële verordening gemeente Rheden 2024. Uit deze artikelen volgt dat de gemeenteraad als bestuursorgaan in de jaarlijkse begroting en verantwoording aandacht besteedt aan de beleidsvoornemens en uitvoering van de Woo. Met de verplichte openbaarheidsparagraaf is bedoeld om daarmee een impuls te geven aan de actieve openbaarheid. In deze paragraaf geven wij u inzicht op de uitvoering van de Woo door de gemeente Rheden. De Woo De Wet open overheid is op 1 mei 2022 inwerking getreden. Het doel van de Woo is een transparante overheid. Enerzijds wordt dit bereikt door de passieve openbaarmaking, welke ook al onder de voorganger de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) van toepassing was. Daarmee kan een inwoner een verzoek tot openbaarmaking van informatie doen. De Woo voegt daar de actieve openbaarmakingsplicht aan toe. De gemeente krijgt de verplichting om documenten uit elf informatiecategorieën uit eigen beweging openbaar te maken.

De invoering van de Woo is gefaseerd, waarbij de actieve openbaarmakingsplicht op een nader bekend te maken tijdstip in delen zal worden ingevoerd. De gemeente volgt hierin het tijdspad vanuit de rijksoverheid. Daarnaast vereist de wet dat de informatiehuishouding van de gemeente op orde moet zijn. Informatie moet beter vindbaar, uitwisselbaar en eenvoudig te ontsluiten zijn. Op deze manier blijft informatie op lange termijn duurzaam beschikbaar. Verder is het belangrijk dat persoonlijke gegevens beschermd worden en vertrouwelijk blijven, en dat er beveiligingsmaatregelen worden genomen om ongeautoriseerde toegang tot informatie te voorkomen. Ten slotte moet de informatie gestructureerd worden beheerd, met metadata en goede documentatie, zodat het gemakkelijk vindbaar en begrijpelijk is voor zowel interne medewerkers als externe belanghebbenden. De Woo vraagt naast technische aanpassingen ook een verdere professionalisering van houding gedrag en cultuur binnen onze organisatie. Het gaat erom dat onze organisatie transparantie en openheid omarmt als fundamentele waarden. Dit houdt in dat medewerkers en leidinggevenden zich bewust moeten zijn van het belang van transparantie en openheid in hun werk en besluitvormingsprocessen. Het vereist een cultuur waarin informatie actief wordt gedeeld, toegankelijk is en begrijpelijk wordt gemaakt voor het publiek.

Hiervoor is een kwartiermaker gestart wat in 2027 moet leiden tot structurele borging. 125 Financiële begroting 126 Inleiding Naast de beleidsvoornemens en de hierbij behorende financiële middelen die opgenomen zijn in de programma’s en paragrafen bevat deze begroting ook een financiële begroting. In dit hoofdstuk is de financiële begroting 2027 opgenomen conform de eisen die het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) hieraan stelt. In het onderdeel 'Financieel meerjarig perspectief' zijn de uitgangspunten voor deze begroting opgenomen, het totaaloverzicht van de baten en de lasten, de incidentele baten en lasten en de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. In het onderdeel van 'Financiële positie' is de geprognosticeerde balans opgenomen, het verwachte verloop van de activa, de financiering en een beknopt overzicht van de reserves en voorzieningen. 127 Financieel meerjarig perspectief In het onderdeel financieel meerjarig perspectief worden de uitgangspunten en de voorgeschreven verplichte overzichten zoals de recapitulatiestaat, de incidentele baten en lasten en de structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves beschreven. Uitgangspunten meerjarig perspectief 2027-2030 In deze begroting is de financiële kader gehanteerd zoals opgenomen in de Perspectiefbrief 2027 die door de Raad is vastgesteld op 7 juli 2027.

Dit financiële kader is, tezamen met de uitwerking van het coalitieakkoord, bepalend voor het ramen van de baten en lasten en daarmee het begrotingsresultaat en het resultaat van de meerjarenraming. Financieel beleid De begroting 2027 is opgebouwd vanuit het bestaande, door de Raad geaccordeerde, beleid. Voor nieuw beleid geldt het uitgangspunt van de integrale afweging, waarbij de Raad, gegeven het zijn toekomende budgetrecht, de besluiten neemt en daarmee de nieuwe middelen beschikbaar stelt. Lokale heffingen De jaarlijkse vaststelling van de tarieven, zoals deze in de begroting worden verwerkt, is gebaseerd op het door de Raad vastgestelde tarievenbeleid en hieraan ten grondslag liggende consistente en objectieve uitgangspunten. Voor diverse lokale heffingen gelden wettelijke voorschriften, zoals ter zake van retributies waarvoor geldt dat de opbrengst maximaal 100% van de kosten mag bedragen. Voor de afvalstoffenheffing en het rioolrecht gelden kostendekkende tarieven. Voor de opbrengst vanuit de onroerende zaakbelastingen (OZB) wordt mede uitgegaan van een tariefstijging met een inflatiepercentage van 3%. De relatieve stijging van de tarieven wordt nader toegelicht in de paragraaf Lokale heffingen. Leges De leges worden in de begroting geraamd op basis van het verwacht aantal verstrekkingen en de tarieven overeenkomstig de geldende verordening.

Op basis van de begrote lasten over 2027 worden in het najaar van 2026 de nieuwe kostendekkende tarieven berekend en in een wijziging van de legesverordening aan de raad ter vaststelling voorgelegd. Gemeentefonds De berekening van de uitkering uit het gemeentefonds voor de begroting en meerjarenraming is gebaseerd op de Meicirculaire gemeentefonds 2026. In de verwerking van deze uitkering zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Voor de jaren 2027 tot en met 2030 worden de accrespercentages van de meicirculaire 2026 verwerkt; • Voor de raming van de algemene uitkering over het begrotingsjaar 2027 worden de verdeeleenheden, van waaruit de algemene uitkering wordt berekend bij het opstellen van de begroting, geactualiseerd; • De uitkering uit het gemeentefonds is als baat opgenomen onder Algemene dekkingsmiddelen. 128 Loon- en prijsontwikkelingen In de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 worden de loon- en prijsontwikkelingen aangehouden zoals deze door het Centraal Planbureau worden geraamd. In de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 zijn stelposten gereserveerd om de verwachte loon en prijsstijgingen op te vangen. Financieringskosten (rentekosten) De financieringskosten worden in de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 opgenomen op basis van een geactualiseerde middellange financieringsprognose.

Hierbij is de financieringspositie van de gemeente herberekend en over het overschot c.q. tekort rente gecalculeerd. Voor de rentelasten die bij derden in rekening worden gebracht en die onderdeel uitmaken van de kostprijsberekening van de in het verleden gedane investeringen - gelden de destijds vastgestelde rentepercentages. Afschrijvingskosten De afschrijvingskosten worden berekend op basis van de economische levensduur van het betreffende activum. Hierbij worden de afschrijvingstermijnen gehanteerd zoals vastgelegd in de bijlage van de financiële verordening van de gemeente Rheden 2024 opgenomen nota ‘Investeren Waarderen, Activeren en Afschrijven van Activa. Met het vaststellen van de programmabegroting 2027 stelt de gemeenteraad, conform de bepalingen in de financiële verordening, de benodigde middelen beschikbaar aan het college voor de uitvoering van het investeringsprogramma (investeringslijst 2027–2030) door het college. Personeelskosten (salariskosten) De salariskosten zijn in de begroting 2027 geraamd op de toegestane formatieomvang en de hierbij behorende loonkosten van de personeelsleden op basis van de huidige cao afspraken met daarbij een inschatting van een CAO-stijging in 2027. Tevens is zijn er drie stelposten verwerkt: 1. voor de afronding van de implementatie van HR21. 2. voor stijging van de salariskosten hoger dan de gehanteerde indexering. 3.

voor het nog nader uitwerken van een deel van de ombuigingen op personeel. Rentebeleid reserves en voorzieningen In de begroting 2027 zullen de ‘rentekosten reserves en voorzieningen’ worden verwerkt overeenkomstig het huidige rentebeleid, zoals verwoord in de financiële verordening. Subsidieverstrekkingen De hoogte van de subsidieverstrekkingen worden gebaseerd op de van toepassing zijnde subsidieverordeningen en, voor zover hier sprake van is, subsidiebeschikking. Indien in deze een indexering is voorzien, geldt voor het jaar 2027 een stijging van maximaal het verwachte inflatiepercentage gepubliceerd door het Centraal Planbureau. Indien een indexering niet is opgenomen in de beschikking geldt de nullijn. 129 Grondexploitatie De uitgangspunten die bepalend zijn voor de financiële prognoses in de begroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030 zijn opgenomen in de Nota Grondbeleid 2025 gemeente Rheden. Opbrengst huur en pacht De opbrengsten van de huur en de pacht worden begroot op basis van de hieraan ten grondslag liggende contracten. Voor vastgoedobjecten die binnen programma 1 en 2 worden gebruikt is er een kostprijs dekkende huur ingevoerd. Autonome kostenontwikkeling en budgetaanpassingen op bestaand beleid Ten aanzien van het opstellen van de begroting 2027 gelden de begrotingsrichtlijnen.

Deze luiden voor het begrotingsjaar als volgt: • Voor elke budgetaanpassing geldt dat sprake moet zijn van uitvoering van bestaand beleid en dat in voldoende mate moet worden aangegeven welke oorzaken ten grondslag liggen aan budgetmutatie; • Budgetaanpassingen dienen in voldoende mate te zijn onderbouwd in aantallen en prijzen; • Bij elke budgetverhoging dient te worden aangegeven in hoeverre een budgetverhoging noodzakelijk is en in hoeverre bijsturingmaatregelen een budgetverhoging kunnen voorkomen. Onzekerheden sociaal domein Binnen het sociaal domein zijn enkele meerjarige ramingen gebaseerd op verwachte effecten van beleids- en stelselwijzigingen. Dit geldt in het bijzonder voor Jeugd en Wmo. Bij Jeugd is vanaf 2028 rekening gehouden met financiële effecten van de Hervormingsagenda Jeugd. De realisatie daarvan is deels afhankelijk van landelijke wetgeving en deels van het tijdig realiseren van lokale maatregelen. Binnen de Wmo wordt rekening gehouden met maatregelen om de groei van individuele begeleiding te beperken en vanaf 2029 met de financiële gevolgen van de voorgenomen wijziging van de huishoudelijke hulp. De geraamde effecten zijn verwerkt in het financieel meerjarig perspectief. Voor zover de daadwerkelijke realisatie daarvan onzeker is, is het financiële restrisico afzonderlijk opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing.

De ontwikkelingen worden gedurende de begrotingsperiode gevolgd en waar nodig bij de P&C-momenten herijkt. Kosten Regionale samenwerking De kosten als gevolg van de regionale samenwerking worden in de begroting opgenomen gebaseerd op de begroting en nadere begrotingsaanpassingen zoals deze worden verstrekt na besluitvorming door het bevoegd orgaan. Recapitulatiestaat De recapitulatiestaat, zoals hieronder weergegeven, geeft inzicht in de baten en lasten en toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma voor de primitieve begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030. De saldo's per programma zijn hierbij in een afzonderlijke tabel zichtbaar gemaakt. Deze gegevens zijn afgezet tegen jaarrekeningcijfers van 2025 en de gewijzigde begroting 2026 na de 1ste Bestuursrapportage. Tabel: Overzicht baten en lasten Post (bedragen x € 1.000) | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 1. Samenleving | 99.706 | 105.641 | 117.679 | 113.920 | 106.259 | 107.621 2. Leefomgeving | 33.156 | 38.895 | 31.659 | 32.178 | 33.277 | 33.721 3. Bestuur en organisatie | 57.737 | 47.539 | 46.990 | 46.241 | 41.908 | 40.353 subtotaal lasten programma's | 190.599 | 192.075 | 196.327 | 192.339 | 181.445 | 181.694 Toevoegingen aan reserves 1. Samenleving | 392 2. Leefomgeving | 807 3. Bestuur en organisatie | 5.523 | 14 subtotaal toevoegingen | 6.722 | 14 | 0 | 0 | 0 | 0 Baten 1.

Samenleving | 27.521 | 28.112 | 40.712 | 40.943 | 35.609 | 35.609 2. Leefomgeving | 17.391 | 18.819 | 18.132 | 17.509 | 17.509 | 17.509 3. Bestuur en organisatie | 150.283 | 141.890 | 137.531 | 133.986 | 128.296 | 128.932 subtotaal baten programma's | 195.195 | 188.821 | 196.375 | 192.438 | 181.414 | 182.050 Onttrekkingen aan reserves 1. Samenleving | 0 | 150 2. Leefomgeving | 918 | 3.565 3. Bestuur en organisatie | 6.794 subtotaal onttrekkingen | 7.712 | 3.565 | 0 | 0 | 150 | 0 Saldo baten en lasten | 4.597 | -3.254 | 48 | 98 | -31 | 356 Saldo onttrekkingen en toevoegingen | 990 | 3.551 | 0 | 0 | 150 | 0 Totaal saldo | 5.587 | 297 | 48 | 98 | 119 | 356 Tabel: Overzicht saldo baten en lasten Programma (bedragen x € 1.000) | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 1. Samenleving | -72.576 | -77.529 | -76.967 | -72.977 | -70.500 | -72.011 2. Leefomgeving | -15.655 | -16.511 | -13.527 | -14.669 | -15.768 | -16.212 3. Bestuur en organisatie | 93.818 | 94.338 | 90.541 | 87.744 | 86.388 | 88.579 Totaal | 5.587 | 297 | 48 | 98 | 119 | 356 Tabel: Overige informatie Post (bedragen x € 1.000) | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Programma 1. Samenleving | -76.967 | -72.977 | -70.650 | -72.011 2. Leefomgeving | -13.527 | -14.669 | -15.768 | -16.212 3.

Bestuur en organisatie | -13.537 | -11.869 | -11.224 | -10.684 totaal | -104.031 | -99.515 | -97.643 | -98.908 Algemene dekkingsmiddelen | 129.138 | 124.119 | 121.904 | 123.540 VpB | 0 | 0 | 0 | 0 Overhead | -25.014 | -24.461 | -24.247 | -24.232 Onvoorzien | -45 | -45 | -45 | -45 130 Subtotaal programma's inclusief algemene dekkingsmiddelen, VpB, | 48 | 98 | -31 | 356 overhead en onvoorzien Saldo van ontrekkingen en toevoegingen aan reserves | 0 | 0 | 150 | 0 Geraamd resultaat | 48 | 98 | 119 | 356 Incidentele baten en lasten | -364 | -237 | 0 | -600 Structureel begrotingssaldo | 412 | 335 | 119 | 956 Incidentele baten en lasten Tabel: Overzicht structureel begrotingssaldo 2027-2030 Bedragen x € 1.000) | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Geraamde lasten | 196.327 | 192.339 | 181.445 | 181.694 Geraamde baten | 196.375 | 192.438 | 181.414 | 182.050 (Geraamd totaal) Saldo baten en lasten (begrotingssaldo voor bestemming) 48 | 98 | -31 | 356 Beoogde toevoegingen aan reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Beoogde onttrekkingen aan reserves | 0 | 0 | 150 | 0 Begrotingssaldo na bestemming (geraamd resultaat) | 48 | 98 | 119 | 356 Waarvan incidentele lasten en incidentele toevoegingen aan reserves | 1.364 | 1.237 | 1.150 | 600 Waarvan incidentele baten en incidentele onttrekkingen aan reserves | 1.000 | 1.000 | 1.150 | 0 Saldo incidentele baten en lasten | -364 | -237 | 0 | -600 Structureel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rheden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3a2c37b0-8170-4eab-b2d6-a4dff2dd7637?agendaItemId=4f27c5e0-0b71-4a1f-8b9b-fafbd2a975f3