CConstaterende datRheden
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030

Informatiebijeenkomst sessie 1 1 oktober 2026, gemeente RhedenBij agendapunt: Agendavoorstel informatiemarkt Programmabegroting (werkcafé) - 20:0051.676 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 6

Het college weegt deze risico’s af tegen de noodzaak de Wmo ook op langere termijn toegankelijk en financieel houdbaar te houden. Voor huishoudelijke hulp ontstaat vanaf 2029 een aanvullende onzekerheid. Het Rijk is voornemens de huidige maatwerkvoorziening te wijzigen en de middelen in het gemeentefonds substantieel te verlagen. De wettelijke uitwerking en de voorwaarden voor het gemeentelijke vangnet zijn nog niet definitief bekend. Rheden kent relatief veel gebruikers van huishoudelijke hulp. Daardoor bestaat het risico dat de verlaging van de rijksbijdrage niet volledig kan worden opgevangen door een even grote daling van de gemeentelijke uitgaven. Dit risico is nader gekwantificeerd in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Het aantal unieke volwassen inwoners dat gebruik maakt van geïndiceerde Wmo vormen van hulp en ondersteuning stijgt niet meer dan prognose VNG voorspel model aan unieke aantal inwoners Waar gaan we op sturen? Het aantal unieke inwoners dat gebruik maakt van geïndiceerde Wmo vormen van hulp en ondersteuning stijgt niet meer dan prognose VNG voorspel model aan unieke aantal inwoners. Gespecialiseerde hulp is beschikbaar voor jeugdige inwoners en hun ouders /verzorgers in de meest kwetsbare situaties binnen gestelde kaders.

Wat willen we bereiken? We organiseren ondersteuning primair binnen de sociale basis, via welzijn, cultuur en sport en met behulp van sterke lokale teams, die een groter deel van de ondersteuning zelf uitvoeren. Individuele voorzieningen jeugdhulp zetten we in wanneer ondersteuning niet op een andere manier passend kan worden georganiseerd. Daarbij kijken we eerst naar wat inwoners zelf kunnen, met hun sociale netwerk en via de sociale basis. Is een individuele voorziening nodig, dan organiseren we dit aanvullend en in samenhang met de leefwereld van inwoners. In 2027 zetten we met voorrang in op de ontwikkeling van een sterk lokaal team, onderdeel verblijfszorg jeugd. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De verschuiving naar ondersteuning binnen de sociale basis en lokale teams is afhankelijk van ontwikkeling hiervan in de komende jaren. Bij achterblijvende vooruitgang kan de inzet van individuele voorzieningen jeugdhulp hoger blijven dan beoogd. De overgang naar de regionale contractering voor de ambulante vormen van jeugdhulp kunnen leiden tot hogere instroom voor jeugdhulp. De financiële ramingen voor Jeugd gaan uit van een substantiële afname van de kosten van individuele en specialistische jeugdhulp.

Om deze beweging te realiseren zetten we in op vijf samenhangende maatregelen: het scherper afbakenen van de reikwijdte van de Jeugdwet, Stevige Lokale Teams, welzijn en preventie, het verkorten van trajectduur en het verminderen van jeugdhulp met verblijf. Een deel van het financiële effect kunnen we door lokale maatregelen zelf realiseren. Een ander deel is afhankelijk van landelijke maatregelen en aanpassing van de Jeugdwet. Het Rijk gaat ervan uit dat gemeenten vanaf 2028 over de benodigde instrumenten beschikken. Wanneer landelijke wetgeving later beschikbaar komt of de lokale transformatie minder snel effect heeft dan voorzien, kunnen de in de meerjarenraming opgenomen kostendalingen niet volledig of niet tijdig worden gerealiseerd. Ook de overgang naar regionale contractering van ambulante jeugdhulp kan invloed hebben op de instroom en kosten. Daarom volgen we de ontwikkeling van gebruik, trajectduur, verblijf en kosten nauwgezet en sturen we gedurende de begrotingsperiode bij. Het financiële restrisico is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● | Het jeugdzorggebruik neemt af en is in 2029 niet meer dan 1% hoger dan het landelijk gemiddelde (Rheden 15,5%; Nederland 13,5% in 2023). ● | Het gebruik van jeugdhulp met verblijf neemt af.

En is in 2029 gelijk of lager dan het landelijk gemiddelde. (Rheden 2,0%, Nederland 1,9% in 2023). [kopie] Waar gaan we op sturen? Het jeugdzorggebruik neemt af en is in 2029 niet meer dan 1% hoger dan het landelijk gemiddelde (Rheden 15,5%; Nederland 13,5% in 2023). Wat mag het kosten? De sociale basis | (x € 1.000,-) Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 4.2 Onderwijshuisvesting | 2.925 | 3.664 | 3.033 | 3.333 | 3.309 | 3.838 4.3 Onderwijsbeleid en | 3.359 | 3.201 | 3.377 | 3.423 | 3.471 | 3.473 leerlingzaken 5.3 Cultuurpresentatie, | 671 | 597 | 510 | 509 | 509 | 509 prod.partic. 5.6 Media | 1.023 | 1.017 | 915 | 915 | 915 | 915 28 6.1 Samenkracht en | 3.665 | 5.881 | 14.311 | 14.064 | 9.762 | 9.761 burgerparticip. 6.21 Toegang en | 0 | 299 | 310 | 310 | 310 | 310 eerstelijnsvoorz. Wm 6.22 Toegang en | 156 | 342 | 413 | 287 | 287 | 287 eerstelijnsvoorz.

je 6.23 | 435 | 3.933 | 3.780 | 3.722 | 3.722 | 3.722 Toegang/eerstelijnsvoorz.integr 6.60 hulpmiddelen en diensten | 2.958 | 2.534 | 2.636 | 2.666 | 2.696 | 2.696 (Wmo) 6.711 Huishoudelijk hulp | 6.123 | 6.819 | 7.044 | 7.044 | 4.411 | 4.384 (Wmo) 6.712 Begeleiding (Wmo) | 7.223 | 4.834 | 4.880 | 4.405 | 4.312 | 4.312 6.713 Dagbesteding (Wmo) | 0 | 47 | 48 | 48 | 48 | 48 6.751 Jeugdhulp ambulant | 5.838 | 9.148 | 10.274 | 7.153 | 6.717 | 7.517 lokaal 6.752 jeugdhulp ambulant | 8.965 | 2.794 | 2.895 | 2.903 | 2.913 | 2.913 regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant | 0 | 10 | 11 | 11 | 11 | 11 landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf | 0 | 100 | 114 | 114 | 114 | 114 lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf | 6.046 | 8.900 | 8.318 | 8.464 | 8.461 | 8.461 regiona 6.763 Jeugdhulp met verblijf | 0 | 10 | 33 | 33 | 33 | 33 landeli 6.791 PGB Wmo | 278 | 430 | 444 | 444 | 444 | 444 6.792 PGB Jeugd | 219 | 230 | 234 | 234 | 234 | 234 6.811 Beschermd wonen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (Wmo) 6.821 Jeugdbescherming | 0 | 1.220 | 1.257 | 1.257 | 1.257 | 1.257 6.822 Jeugdreclassering | 1.297 | 138 | 138 | 138 | 138 | 138 6.91 Coordinatie en beleid | 2.623 | 3.977 | 3.999 | 3.974 | 3.974 | 3.974 Wmo 6.92 Coordinatie en beleid | 1.756 | 1.935 | 1.996 | 1.970 | 1.970 | 1.996 Jeugd Subtotaal | 55.561 | 62.060 | 70.971 | 67.425 | 60.021 | 61.351 Baten 4.2 Onderwijshuisvesting | 497 | 411 | 424 | 424 | 424 | 424

4.3 Onderwijsbeleid en | 1.420 | 1.428 | 1.437 | 1.437 | 1.437 | 1.437 leerlingzaken 5.3 Cultuurpresentatie, | 60 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 prod.partic. 5.6 Media | 43 | 35 | 36 | 36 | 36 | 36 6.1 Samenkracht en | 603 | 2.000 | 13.860 | 13.860 | 8.826 | 8.826 burgerparticip. 6.21 Toegang en | 0 | 299 | 308 | 308 | 308 | 308 eerstelijnsvoorz. Wm 29 6.22 Toegang en | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 eerstelijnsvoorz. je 6.23 | 0 | 92 | 95 | 95 | 95 | 95 Toegang/eerstelijnsvoorz.integr 6.60 hulpmiddelen en diensten | 531 | 749 | 574 | 774 | 774 | 774 (Wmo) 6.711 Huishoudelijk hulp | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (Wmo) 6.712 Begeleiding (Wmo) | 1.188 | 629 | 629 | 629 | 629 | 629 6.713 Dagbesteding (Wmo) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.751 Jeugdhulp ambulant | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 lokaal 6.752 jeugdhulp ambulant | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 landelijk 6.761 Jeugdhulp met verblijf | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 lokaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 regiona 6.763 Jeugdhulp met verblijf | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 landeli 6.791 PGB Wmo | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.792 PGB Jeugd | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.811 Beschermd wonen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (Wmo) 6.821 Jeugdbescherming | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.822 Jeugdreclassering | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.91 Coordinatie en beleid | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Wmo 6.92 Coordinatie en beleid | 11 | 850 | 0 | 0 | 0 | 0

Jeugd Subtotaal | 4.354 | 6.492 | 17.363 | 17.563 | 12.529 | 12.529 Saldo van baten en lasten | -51.207 | -55.569 | -53.608 | -49.862 | -47.492 | -48.822 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 Op taakveld 4.2 komen de mutaties voort uit het doorvoeren van de interne kostprijs dekkende huur. Op taakveld 5.3 is het aanvullende budget voor de cultuurnota opgenomen (100k). Op taakveld 6.1 zijn de baten en lasten van Nieuwkomers begroot, waarbij dit voor de Oekraïne opvang incidenteel is begroot voor 2027 en 2028 en voor Asiel structureel, andere grote mutaties komen hier ook voort uit het aanpassen van de interne kostprijs dekkende huur. Op taakveld 6.23 is het budget verhoogd met de extra bijdrage voor Veilig Thuis (50k). Op taakveld 6.60 is de incidentele tegemoetkoming van het Rijk verwerkt voor het uitstellen van de invoering van de inkomens afhankelijke bijdrage voor Wmo (200k). Op taakveld 6.711 is rekening gehouden met de voorgenomen wijziging van de huishoudelijke hulp en de daarbij behorende verlaging van de rijksbijdrage vanaf 2029. Het VNG-voorspelmodel laat zien dat budgetten in aanloop naar de stelselwijziging in 2029 mogelijk tekort schieten. Vanaf 2029 is de wettelijke vormgeving van de nieuwe situatie en het gemeentelijke vangnet nog onzeker.

De financiële consequenties hiervan 30 zijn daarom als risico betrokken bij de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Voor individuele begeleiding laat het VNG-voorspelmodel een mogelijke verdere kostenstijging zien. Het college treft maatregelen om deze ontwikkeling terug te brengen binnen het beschikbare budget en de inzet van individuele begeleiding sterker te richten op inwoners in de meest kwetsbare situaties. Omdat de omvang en het tempo van het financiële effect van deze maatregelen onzeker zijn, is hiervoor een afzonderlijk risico opgenomen. Op taakveld 6.712 is extra ruimte opgenomen voor de uitvoering van de begeleidingstaken vanuit de Wmo voor Nieuwkomers (300k). Op taakveld 6.91 worden de ombuigingen op personeel binnen team Wmo zichtbaar (173k). Op taakveld 6.92 is het budget opgehoogd voor de uitvoering van de nieuwe Stevige lokale teams (500k). Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van programma 1, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft.

Het gaat hier om de volgende organisaties: • | Modulair Gemeentelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland (MGR); • | Veiligheids- Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); • | Bedrijfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem Nijmegen (DRAN); • | Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GMR); • | Stichting Veilig Thuis In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties. Kosten totale programma Samenleving | (x € 1.000,-) R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten | 99.706 | 105.641 | 117.679 | 113.920 | 106.259 | 107.621 Baten | 27.521 | 28.112 | 40.712 | 40.943 | 35.609 | 35.609 Saldo van baten en lasten | -72.184 | -77.529 | -76.967 | -72.977 | -70.650 | -72.011 Reserves Toevoeging | 392 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking | 0 | 0 | 0 | 0 | 150 | 0 Resultaat | -72.576 | -77.529 | -76.967 | -72.977 | -70.500 | -72.011 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 Om de doelstellingen van de Hervormingsagenda Jeugd te realiseren wordt in 2029 €150.000 uit de bestemmingsreserve ingezet voor de verdere transformatie van de Stevige Lokale Teams. Deze investering ondersteunt de structurele inzet naar meer lokale regie, vroegtijdige ondersteuning en minder inzet van zware en specialistische jeugdhulp.

Daarmee draagt de investering bij aan het realiseren van de in de meerjarenraming veronderstelde kostendaling binnen Jeugd. 31 32 2 Leefomgeving Wat is onze visie? In Rheden willen we dat inwoners prettig kunnen wonen, ondernemen, recreëren en leven. De kwaliteit van onze leefomgeving speelt daarbij een belangrijke rol. Onze dorpen liggen in een unieke omgeving tussen de Veluwe, de IJssel en waardevolle natuurgebieden. Die kwaliteiten willen we behouden en versterken. Tegelijk geven we ruimte aan ontwikkelingen die nodig zijn voor de toekomst. De uitdagingen zijn groot. We hebben meer woningen nodig, klimaatverandering vraagt om aanpassingen in onze leefomgeving en de energietransitie vraagt om gezamenlijke keuzes. Daarbij willen we de identiteit van onze dorpen behouden en onze natuur beschermen. Van zorgen voor naar voorkomen van We richten ons op het voorkomen van problemen in plaats van het oplossen ervan achteraf. Dat doen we door tijdig te investeren in een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving. We bereiden onze gemeente voor op de gevolgen van klimaatverandering door te investeren in een klimaatbestendige openbare ruimte, groen, natuur en biodiversiteit. Daarnaast ondersteunen we duurzame initiatieven van inwoners en organisaties.

De gemeente maakt het makkelijker Wij willen inwoners, ondernemers en organisaties ondersteunen bij initiatieven die bijdragen aan een prettige en toekomstbestendige leefomgeving. Daarom denken we mee met onze inwoners en ondernemers, handelen we vanuit mogelijkheden en niet vanuit beperkingen, vereenvoudigen we de regels en zorgen we voor heldere en kortere procedures.

33 We werken aan voldoende woonruimte voor iedereen, passend bij de behoefte van onze inwoners en de identiteit van onze dorpen. Daarbij kijken we niet alleen naar woningen, maar ook naar voorzieningen, bereikbaarheid, groen en een prettige openbare ruimte. Partnerschap: samen werken aan oplossingen De uitdagingen in onze leefomgeving kunnen we als gemeente niet alleen oplossen. Daarom werken we samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, partners en andere overheden. We zoeken naar oplossingen die bijdragen aan brede welvaart en passen bij wat onze dorpen nodig hebben. Daarbij geven we ruimte aan initiatieven uit de samenleving en betrekken we inwoners bij ontwikkelingen die hun leefomgeving raken. Bij gebiedsgerichte ontwikkelingen verbinden we woningbouw, economie, mobiliteit, leefbaarheid en de openbare ruimte om de kwaliteit van het gebied duurzaam te versterken. Wat merken inwoners hiervan? Inwoners merken dat hun dorp aantrekkelijk, groen en leefbaar blijft. Er komt ruimte voor woningen die aansluiten bij de behoefte in de dorpen, terwijl ook wordt geïnvesteerd in voorzieningen, bereikbaarheid en ontmoetingsplekken. Zij ervaren een gemeente die naar hen luistert, meedenkt, initiatieven ondersteunt en duidelijke kaders biedt en zien dat we werken aan een klimaatrobuuste leefomgeving en aan duurzame oplossingen.

In dit programma zijn de volgende bestuurlijke doelstellingen actueel: Thema: Ruimtelijke ontwikkeling - Versnelling Woningbouw - Functionerende beleidscyclus onder de omgevingswet - Versterken leefbaarheid en samenhang in de dorpen - Versterken leefbaarheid en toekomstbestendig landelijk gebied - Faciliteren particuliere ruimtelijke initiatieven Thema: Volkshuisvesting - Meer vernieuwende woonvormen - Passend wonen en doorstroming - Voldoende betaalbare woningen Thema: Economische ontwikkeling - Versterken van de lokale economie, het vestigingsklimaat en de werkgelegenheid - Versterken van duurzame recreatie en toerisme als economische motor - We streven naar een maximaal scheidingspercentage Thema: Erfgoed - De cultuurhistorische waarden in onze gemeente benutten, beleven en respecteren. Behoud door ontwikkeling. Thema: Openbare ruimte, landschap en natuur - De openbare ruimte wordt duurzaam, schoon, heel en veilig ingericht en beheerd.

Waarbij maatschappelijke ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie onderdeel zijn van de herinrichting - Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving worden beperkt en voorkomen - Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten, daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte - Behoud en versterking van de biodiversiteit in onze gemeente - Versterking van de kwaliteiten, samenhang, verbindingen en samenwerking in het landschap van Rheden - Instandhouding en versterking natuurwaarden Rozendaalse Veld 34 Thema: Mobiliteit en infra - Het verbeteren van de verkeersveiligheid in schoolomgevingen en bij sportverenigingen. - Meer de samenwerking opzoeken met inwoners en buurgemeenten om de verkeersveiligheid te verbeteren en duurzaam reisgedrag te stimuleren - Nieuw parkeerbeleid dat aansluit op de gemeentelijke ambities. - De infrastructuur bij bushaltes is op orde. De doelstellingen zijn verwerkt in een doelenboom, waarin wordt beantwoord: • Welk doel willen we bereiken om te komen tot deze visie? • Welke resultaten moet het opleveren? • Hoe meten wij onze prestaties? Hierbij gaan we alleen in op nieuw beleid en politiek relevante zaken. Na deze doelenboom is informatie over betrokken Verbonden Partijen en de beschikbaar gestelde middelen opgenomen.

Ruimtelijke ontwikkeling In dit thema zijn de volgende beleidskaders actueel: https://omgevingswet.overheid.nl/regels-op-de- kaart/documenten/_akn_nl_act_gm0275_2025_Regeling39b70545dfa6473f81d6f9b5a5a342cf/plek info?locatie-stelsel=RD&locatie-x=200971&locatie- y=447953&bestuurslaag=gemeente&regelsandere=regels,andere&session=0b94cabe-331c-4ee1- b6fd-fc31e52927be Visie De omgevingsvisie ‘Natuurlijk Rheden’ (2026) geeft richting aan de toekomst van onze gemeente. Onze basishouding is erop gericht dat we te gast zijn in de groene omgeving. We willen onze kernkwaliteiten versterken door ze te koesteren én te ontwikkelen. Op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling en volkshuisvesting gaat onze aandacht uit naar grote maatschappelijk opgaven op het gebied van o.a. wonen, leefbaarheid, mobiliteit, energietransitie, klimaatadaptatie, economie, landbouw en natuur en de onderlinge samenhang daartussen. Volkshuisvesting We zorgen samen met onze partners voor voldoende, betaalbare en passende woningen voor onze inwoners. We bouwen door, maar doen dat doordacht: met oog voor onze dorpen, de ruimte die er is en rekening houdend met randvoorwaarden op het gebied van energie, water en natuur. De ambitie is om richting 2040 te groeien naar circa 3.000 extra woningen, met een goede balans tussen sociale huur-, middenhuur- en koopwoningen.

Tegelijk versterken we bestaande wijken en zetten we ons ervoor in dat inwoners kunnen doorstromen en/of in hun eigen dorp kunnen blijven wonen. Ruimtelijke ontwikkeling Net als elders in Nederland is de beschikbare ruimte in onze gemeente zeer schaars. We zoeken daarom bewust naar ‘de juiste functie op de juiste plek’ en ‘slimme combinaties van maatschappelijke opgaven’. Daarnaast faciliteren we particuliere initiatieven die bijdragen aan onze ambities en doelstellingen voor een gezonde, sociale, veilige, groene, toekomstgerichte en CO2- neutrale leefomgeving. De visie op Ruimtelijke Ontwikkeling en Volkshuisvesting hangt nauw samen met een aantal thema’s uit de programma’s Samenleving en Bestuur en Organisatie, zoals bijvoorbeeld ‘Gezond en vitaal van -10 maanden tot 100+ jaar’, de ‘sociale basis’ en de ‘integrale wijkaanpak’. Versnelling Woningbouw

35 Wat willen we bereiken? In 2025 hebben gemeenten, provincie Gelderland, het Rijk, corporaties en marktpartijen geactualiseerde afspraken gemaakt over de woondeal. Dit heeft geleid tot de Woondeal 2.1. In de komende jaren willen wij onze bijdrage leveren aan deze afspraken. Hierbij werken we aan een eerlijke en inclusieve woningmarkt met bijzondere aandacht voor inwoners in kwetsbare situaties. We zorgen voor voldoende urgentiewoningen en passende woonoplossingen zodat er voor iedereen een passende plek is in één van de dorpen. Extra woningen worden toegevoegd door nieuwbouw, zoals het transformatiegebied Haveland in Rheden en het Hupkesterrein in Dieren. Of door transformatie van gebouwen naar wonen of woningsplitsen en –delen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De netcongestIe De stikstofcrisis Onvoldoende menskracht en middelen Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● 3000 woningen opgeleverd Waar gaan we op sturen? • Toevoegen van 3.000 woningen In 2040 willen we circa 3.000 nieuwe woningen hebben gerealiseerd. We bouwen hier gefaseerd naartoe: rond het jaar 2030 willen we ongeveer 1.000 woningen opleveren, bestaande uit projecten die al in uitvoering of in voorbereiding zijn.

Vervolgens groeien we door naar circa 2.000 woningen rond 2035, om uiteindelijk ons doel in 2040 te bereiken. Dit kunnen woningen in de nieuwbouw of bestaande bouw zijn. Functionerende beleidscyclus onder de omgevingswet Wat willen we bereiken? We willen omgevingsbeleid dat samenwerking stimuleert en ontwikkeling mogelijk maakt. In de komende jaren werken we hiervoor toe naar een goed functionerende beleidscyclus onder de Omgevingswet en de verdere ontwikkeling en actualisering van onze kerninstrumenten, zoals de omgevingsvisie, de omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. De ‘beleidscyclus’ is een structuur voor het proces van beleidsvorming, uitvoering, evaluatie en bijsturing. Deze cyclus zorgt o.a. voor onderlinge verbinding en samenhang tussen de verschillende instrumenten. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Herziening omgevingsvisie ● Vaststelling van (verplichte) omgevingsprogramma's ● Ontwikkeling van het omgevingsplan Waar gaan we op sturen? Vereenvoudiging regelgeving Versterken leefbaarheid en samenhang in de dorpen Wat willen we bereiken? 36 Woningbouw zien we als een integraal onderdeel van de ontwikkeling van onze dorpen. Nieuwe woningen dragen niet alleen bij aan het aanbod, maar ook aan de kwaliteit van de leefomgeving.

Daarom combineren we woningbouw met investeringen in groen, ontmoetingsplekken en voorzieningen. Zo versterken we de leefbaarheid en samenhang in onze dorpen. We bouwen met oog voor de toekomst. Duurzaamheid speelt daarbij een belangrijke rol: energie, warmte en water zijn steeds bepalender voor de inrichting van onze leefomgeving. Daarom stimuleren we duurzame oplossingen, zoals energiezuinige woningen en het benutten van regenwater. Dit draagt bij aan lagere woonlasten en een prettige woonomgeving, nu en in de toekomst. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? • Als er niet voldoende sociale huurwoningen kunnen worden toegevoegd in meer veerkrachtige wijken, kan er geen sprake zijn van vermindering van sociale huur in weinig veerkrachtige wijken; • Voor het bereiken van dit doel zijn we afhankelijk van woningcorporaties Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Meer sociale huurwoningen (aantallen) ● Geen sociale huurwoningen meer met energie labels E.F en G ● Meer toekomstgericht bouwen Waar gaan we op sturen? We gaan sturen op de uitkomsten van de leefbarometer Versterken leefbaarheid en toekomstbestendig landelijk gebied Wat willen we bereiken? In de Omgevingsvisie ‘Natuurlijk Rheden’ (2026) staan de ambities en doelstellingen van het landelijk gebied voor de langetermijn

beschreven. Een toekomst waarin we blijvend aandacht besteden aan het behoud, de ontwikkeling en het toekomstbestendig maken van onze unieke groenblauwe omgeving. Hierbij dragen we zorg voor de Rhedense kernwaarden1, grijpen we kansen aan voor het versterken van de groenblauwe dooradering en werken we samen met onze inwoners, ondernemers en partners aan grote opgaven op het gebied van landbouw, klimaat, natuur, water, stikstof, energie, recreatie, leefbaarheid enzovoorts. Voor het realiseren van deze ambities zetten we drie ontwikkelstrategieën in: ondersteunen, samenwerken en initiatief nemen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? • vertraging door wet- en regelgeving, samenwerking die onder druk staat, onvoldoende financiële middelen Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Uitvoering masterplan Veluwezoom ● Gebiedsproces Soerensbeekdal is opgestart ● Masterplan HBFO ● Uitvoering voorkeursvariant Rivierklimaatpark IJsselpoort ● Aanpak Veluwe loopt Waar gaan we op sturen? We sturen op het externe beleid, waaronder stikstof en landbouwbeleid Faciliteren particuliere ruimtelijke initiatieven Wat willen we bereiken? De gemeente Rheden heeft beperkt grond in eigen bezit.

Grondeigenaren, ontwikkelaars, corporaties, bewoners en andere initiatiefnemers hebben daarom een belangrijke rol in het verwezenlijken van de ambities en doelstellingen uit de Omgevingsvisie. Alle particuliere plannen, van groot tot klein, kunnen hieraan bijdragen. Daar waar grote ruimtelijke initiatieven een forse bijdrage kunnen leveren aan de grote maatschappelijk opgaven, zijn de kleine ruimtelijke initiatieven van betekenis voor de invulling van lokale behoeften en het leveren van kleinschalig maatwerk. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● | Inwoners zijn tevreden over de afhandeling van hun aanvraag Waar gaan we op sturen? • | Het resultaat van dit doel is afhankelijk van een aantal factoren, zoals de hoeveelheid aanvragen, de inhoud/complexiteit van de aanvragen en de ambtelijke capaciteit die beschikbaar is om processen te begeleiden. Dit is op voorhand moeilijk in te schatten. In het afgelopen begrotingsjaar heeft de gemeente circa xxxx ruimtelijke initiatieven begeleid. Wat mag het kosten? Ruimtelijke ontwikkeling | (x € 1.000,-) Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 8.1 Ruimtelijke ordening | 2.196 | 2.136 | 2.119 | 2.119 | 2.119 | 2.119 8.2 Grondexpl.

(niet- | 824 | 212 | 219 | 219 | 219 | 219 bedr.terreinen) Subtotaal | 3.020 | 2.348 | 2.338 | 2.338 | 2.338 | 2.338 Baten 8.1 Ruimtelijke ordening | 60 | 160 | 217 | 269 | 269 | 269 8.2 Grondexpl. (niet- | 410 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 bedr.terreinen) Subtotaal | 470 | 160 | 217 | 269 | 269 | 269 Saldo van baten en lasten | -2.550 | -2.188 | -2.121 | -2.069 | -2.069 | -2.069 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 Er zijn geen afwijkingen op taakveld 8.1 en 8.2. Volkshuisvesting Meer vernieuwende woonvormen Wat willen we bereiken? 37 38 We stimuleren levensloopgeschikte, geclusterde woonvormen voor ouderen, waar ontmoeting en verbondenheid centraal staan (streven ca. 170 woningen in geclusterde vorm t/m 2030). Dit kunnen ook gemengde woonvormen zijn met een mix aan doelgroepen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Netcongestie, gestegen bouw- en loonkosten, stikstof, tekort personele capaciteit, stapelen van ambities, zijn risico's voor vertragen woningbouw. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Meer vernieuwende woonvormen: In 2027 werken we met Vivare aan het realiseren van een vernieuwende woonvormen: combinaties van zorg, woningbouwopgave en huisvesting van bijzondere doelgroepen.

Waar gaan we op sturen? Streven naar 170 woningen in geclusterde vorm t/m 2030 Passend wonen en doorstroming Wat willen we bereiken? In 2027 werken Vivare en Gemeente samen aan passend wonen en doorstroming d.m.v. een wooncoach. Zij werken aan passend wonen voor ouderen in de sociale huur en particuliere sector d.m.v. bewustwording, advies en begeleiding. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Stikstofproblematiek, netcongestie, aanscherping Europese klimaatregelgeving. dure gronden / grondspeculatie (waardoor businesscase voor betaalbare woningen of vernieuwende woonvormen moeilijk wordt), beschikbaarheid van gronden en bereidheid van eigenaren om de bijzondere woonvormen op deze plaats gerealiseerd te krijgen. Waar gaan we op sturen? x% betaalbare woningen van de nieuwbouw Voldoende betaalbare woningen Wat willen we bereiken? Van de nieuwbouw moet 2/3 deel een betaalbare woning zijn, waarvan 30% sociale huur. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Financiële onhaalbaarheid van de bouw van betaalbare woningen, bijvoorbeeld door het stapelen van ambities: betaalbaar, levensloopgeschikt, duurzaam etc. Marktpartijen, die te veel geld betalen voor de grond, waardoor businesscase voor betaalbare woningen moeilijk wordt.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Voldoende betaalbare woningen ● Meer levensloopgeschikte woningen (2000 t/m 2030). Deze worden toegevoegd in de nieuwbouw en bestaande bouw. ● Toevoegen circulair gebouwde nieuwbouwwoningen Waar gaan we op sturen? 2/3 betaalbare woningen Wat mag het kosten? Volkshuisvesting | (x € 1.000,-) Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 8.3 Wonen en bouwen | 3.623 | 3.260 | 3.432 | 3.382 | 3.382 | 3.382 Subtotaal | 3.623 | 3.260 | 3.432 | 3.382 | 3.382 | 3.382 Baten 8.3 Wonen en bouwen | 861 | 607 | 627 | 627 | 627 | 627 Subtotaal | 861 | 607 | 627 | 627 | 627 | 627 Saldo van baten en lasten | -2.763 | -2.653 | -2.805 | -2.755 | -2.755 | -2.755 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 De afwijkingen binnen taakveld 8.3 komen voort uit opstellen VHV programma (50k), wooncoaches (60k) en uitvoering verplichte regionale urgentieregeling (40k).

Economische ontwikkeling In dit thema zijn de volgende beleidskaders actueel: • | https://rheden.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/4ff30d48 | -cfdd-4782-b0c0- b2d64ffb950a?documentId=604bb651-7d78-4f05-bd42- d479d397a89c&agendaItemId=761bdf1b | -a5a2-48ce-9e7a-4cb0db88c955 • | https://repository.officiele-overheidspublicaties.nl/externebijlagen/exb-2017- 15090/1/bijlage/exb-2017-15090.pdf • | https://rheden.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/22762c4e-b765-4b1c-916b- 4387e8b09a3e?documentId=3cc07a2c-2dec-489e-9ed9- 4e4aef7192ca&agendaItemId=ab1ec7e8-d0f0-4430-af95-7f5fe9bebd77 • | https://rheden.bestuurlijkeinformatie.nl/Agenda/Document/3302be5f-ea67-4d76-912f- 032a88ea5817?documentId=f566c515-0db1-4a76-854f- 7049ef24c037&agendaItemId=14187075-2b1f-45cc-8db1-ce75de9eafbd Versterken van de lokale economie, het vestigingsklimaat en de werkgelegenheid Wat willen we bereiken? We stimuleren een positieve en duurzame ontwikkeling van de lokale economie en werkgelegenheid. Hierbij ligt de focus op recreatie en toerisme en de Groene Bloei (stimuleren ondernemerschap in het groen). We behouden en versterken een goed vestigingsklimaat met vitale winkelgebieden. Dit doen we door o.a. vergunningentrajecten voor ondernemers te vereenvoudigen en de samenwerking tussen overheid, ondernemers en onderwijsinstellingen actief te intensiveren .

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? 39 40 Negatieve conjuncturele ontwikkelingen kunnen de werkgelegenheid en koopkracht onder druk zetten. Daarnaast vormen de schaarste aan fysieke uitbreidingsruimte, vergunningprocedures en de beperkte gemeentelijke capaciteit en middelen een risico voor het ondersteunen en faciliteren van ondernemers. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Het aantal banen in de gemeente te laten stijgen met het Gelderse gemiddelde. ● Inzicht in de knelpunten bij ondernemers in het kader van vergunningen. ● Een stijging van het aantal structurele samenwerkingsinitiatieven tussen onderwijs, ondernemers en overheid ten opzichte van 2026. ● Daling van de leegstand in de winkelgebieden Waar gaan we op sturen? Een procentuele toename van het aantal banen binnen de gemeente die minimaal gelijke trend houdt met de Gelderse gemiddelde (PWE Gelderland). Versterken van duurzame recreatie en toerisme als economische motor Wat willen we bereiken? We versterken duurzame recreatie en toerisme als economische motor door het benutten van de unieke kwaliteiten van de Veluwezoom, de IJssel en het Nationaal Park. We stimuleren toerisme dat past bij natuur, landschap en leefbaarheid.

We sturen op het op peil houden van overnachtingen, het verlengen van de gemiddelde verblijfsduur en een hoge waardering van ondernemers. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Schommelingen in de toeristische vraag door economische omstandigheden of concurrentie van andere bestemmingen vormen een risico. Daarnaast kunnen strikte natuurwetgeving en ruimtelijke beperkingen ontwikkelingen afremmen, terwijl overmatige drukte de balans tussen leefbaarheid, natuurwaarden en recreatie kan verstoren. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Het aantal overnachtingen minimaal op peil houden t.o.v. 2026 ● Regionale marketing en promotie van de Veluwezoom continueren en van de Ijssel en het Apeldoorns Kanaal versterken ● Samenwerking met ondernemers intensiveren om de verblijfsduur van bezoekers te verlengen. Waar gaan we op sturen? Aantal toeristische overnachtingen per jaar in de gemeente Rheden We streven naar een maximaal scheidingspercentage Wat willen we bereiken? In Nederland en Rheden zitten er weinig grondstoffen in de bodem, maar veel in onze afvalbakken. We willen onnodige afval voorkomen en de grondstoffen in onze afvalbakken zo goed mogelijk terugwinnen.

Daarvoor moeten we onze inzameling zo organiseren dat onze inwoners hierin met gemak hun 'afval' kunnen scheiden en inleveren. Het doel is minder restafval dat verbrand moet worden en meer schone grondstoffenstromen die kunnen bijdragen aan een circulaire economie. Op dit moment heeft de gemeente nog veel restafval en zitten nog veel grondstoffen, zoals PMD, Papier, Textiel en GFT in het restafval dat verbrand moet worden. Ook elektrische apparatuur en batterijen komen nog te vaak in andere stromen terecht, waar ze niet thuis horen. Samen met Circulus zet de gemeente Rheden zich in om de resultaten te verbeteren, waarbij de milieudoelen en de duidelijkheid, het gemak en de kosten voor onze inwoners altijd in balans moeten zijn. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De kwaliteit van gescheiden ingezamelde grondstoffen wordt mede bepaald door gedrag van onze inwoners, een factor die zich niet eenvoudig laat sturen. Zonder systeemverandering komt de grens in zicht van minder restafval.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● | We streven ernaar het aantal klachten ten opzichte van de aantallen in 2026 jaarlijks te laten dalen Waar gaan we op sturen? We gaan sturen op het aantal klachten en meldingen Wat mag het kosten? Economische ontwikkeling | (x € 1.000,-) Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 3.1 Economische ontwikkeling | 471 | 614 | 554 | 451 | 451 | 451 3.3 Bedr.loket en | 22 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 bedr.regelingen 3.4 Economische promotie | 342 | 301 | 303 | 303 | 303 | 303 Subtotaal | 834 | 924 | 867 | 763 | 763 | 763 Baten 3.1 Economische ontwikkeling | 100 | 101 | 104 | 104 | 104 | 104 3.3 Bedr.loket en | 20 | 9 | 9 | 9 | 9 | 9 bedr.regelingen 3.4 Economische promotie | 602 | 606 | 626 | 626 | 626 | 626 Subtotaal | 722 | 716 | 740 | 740 | 740 | 740 Saldo van baten en lasten | -113 | -208 | -127 | -23 | -23 | -23 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 Op taakveld 3.1 is een nadeel van 80k; wordt veroorzaakt door een saldo neutrale boeking (veroorzaakt een voordeel op taakveld 0.4). Er zijn geen afwijkingen op taakveld 3.3. Op taakveld 3.4 komen de correcties (voordeel van 7k) voort uit het herzien van de budgetten van afschrijvingen en interne rente. 41 Erfgoed De cultuurhistorische waarden in onze gemeente benutten, beleven en respecteren. Behoud door ontwikkeling.

Wat willen we bereiken? Cultuurhistorie is een van de kernkwaliteiten van de gemeente Rheden, een belangrijke drager van onze ruimtelijke kwaliteit en identiteit. We benutten deze kwaliteit, herstellen hem waar dat nodig is en maken het (archeologische, gebouwde en groene) erfgoed beleefbaar. Het eigen karakter en de lessen uit het verleden brengen we actief onder de aandacht bij nieuwe ontwikkelingen als inspiratie voor de toekomst. Uitgangspunt is behoud door ontwikkeling. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Op de grote transitieopgaven (woningbouw, energietransitie en veranderingen in de agrarische sector) staat veel (tijds)druk. Hierdoor kan de aandacht voor de bestaande (kern)kwaliteiten van gebieden, waaronder erfgoed, onder druk komen te staan. Ontwikkelingen die voortbouwen op de eigenheid van een gebied kunnen bijdragen aan het behoud en versterking van ruimtelijke kwaliteit en sociale structuren. Erfgoed kan hierbij als inspiratie dienen. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● | We vullen de kennis over de cultuurhistorische waarden waar nodig aan en maken onze gegevens voor iedereen digitaal raadpleegbaar. ● | Borging van cultuurhistorische waarden in ruimtelijke ontwikkelingen en in het nieuwe Omgevingsplan.

● | Verduurzaming monumenten ● | In de tuin van Middachten zorgen we, samen met het landgoed, voor een beschermde werkplek voor 12-14 mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Waar gaan we op sturen? We brengen de kernkwaliteiten van de gemeente in beeld en actualiseren beleidskaarten. We ontsluiten erfgoedinformatie in het kader van de Omgevingswet. In ruimtelijke projecten brengen we kennis over- en waarde van erfgoed in als gegeven en als inspiratie. We vertalen cultuurhistorische waarden in het Omgevingsplan. We informeren en ondersteunen eigenaren bij verduurzaming en verbouwingen en zorgen voor duidelijke en vlotte procedures. We reiken jaarlijks een erfgoedprijs uit aan mensen of organisaties die zich hebben onderscheiden t.a.v. de instandhouding van het Rhedense Erfgoed. Wat mag het kosten? Erfgoed | (x € 1.000,-) Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 5.5 Cultureel erfgoed | 259 | 196 | 181 | 180 | 180 | 179 Subtotaal | 259 | 196 | 181 | 180 | 180 | 179 Baten 5.5 Cultureel erfgoed | 11 | -45 | -47 | -47 | -47 | -47 Subtotaal | 11 | -45 | -47 | -47 | -47 | -47 Saldo van baten en lasten | -248 | -241 | -227 | -227 | -227 | -226 42 43 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 Op taakveld 5.5 komen de correcties voort uit het herzien van de budgetten van kostprijs dekkende huur (17k).

Openbare ruimte, landschap en natuur De openbare ruimte wordt duurzaam, schoon, heel en veilig ingericht en beheerd. Waarbij maatschappelijke ontwikkelingen zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en energietransitie onderdeel zijn van de herinrichting Wat willen we bereiken? De doelstellingen zijn opgenomen in de nota kapitaalgoederen 2026-2029 en de onderliggende beheerplannen groen, spelen, wegen en riolering De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De vraag naar uitvoerend personeel, bouwmaterialen en grondstoffen stijgt, waardoor we verwachten dat de prijzen in 2027 verder zullen stijgen. In de begroting van 2027 is er rekening gehouden met een stijging. Wanneer de stijging groter of lager is kan dat leiden tot bijstelling van de beschikbare budgetten voor het beheer en herinrichting van de openbare ruimte. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● 2x per jaar wordt de Raad geïnformeerd over de voortgang van de grote projecten (> € 500.000,- of politiek gevoelig) ● In 2025 is de nota kapitaalgoederen 2026-2029 vastgesteld. In de beheerplannen groen, spelen, wegen en riolering wordt dit nader uitgewerkt. Vanaf 2026 werken we volgens de nota en de onderliggende beheerplannen.

Waar gaan we op sturen? 90% van de kwaliteit assets in de openbare ruimte, voldoet aan de met de Raad vastgestelde CROW kwaliteitsniveau Wateroverlast, hitte en droogte(stress) in de fysieke leefomgeving worden beperkt en voorkomen Wat willen we bereiken? We nemen klimaatadaptieve maatregelen in de openbare ruimte om de leefomgeving klimaatbestendig en waterrobuust in te richten. De watergerelateerde maatregelen zijn uit het Watertakenplan 2023-2027 gedekt. Voor het thema hitte is er deels dekking uit het bestaande hittebudget. We geven invulling aan de maatregelen die in de Lokale Adapatatie Strategie (LAS) zijn opgenomen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Wateroverlast: waar overlast door hevige regenval is nemen we maatregelen in de openbare ruimte (2024-2027) ● Hitte en droogte: in de (integrale) projecten openbare ruimte vormen we gemiddeld 10% verharding om naar groen, ten opzichte van de bestaande situatie (2024-2027). Waar gaan we op sturen? Realisatie van maatregelen uit het Watertakenplan 2023-2027 zoals weergegeven in de LAS.

44 Kinderen en jongeren in de gemeente Rheden spelen volop buiten, daarvoor zijn er voldoende, uitdagende en gevarieerde speelplekken in de openbare ruimte Wat willen we bereiken? Buitenspelen lijkt heel gewoon, maar is heel belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Er is veel bewijs voor de effecten van buitenspelen op de fysieke, motorische, sociaal-emotionele en cognitieve ontwikkeling van kinderen. Buitenspelen draagt ook bij aan een sterke, betrokken wijk. Een buurt waar kinderen en jongeren vrij buiten kunnen spelen, waar zij gezelligheid brengen, is daardoor meer in trek. Naast spelen wordt er ook een bijdrage geleverd aan beweging, gezondheid en de leefbaarheid van de wijken. Onze doelen: - In 2029 spelen meer kinderen ten minste vijf dagen èn langer dan één uur buiten. - In 2029 haalt minimaal 75% van de kinderen en 33% van de jongeren de beweegnorm. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Dat ondanks al onze inspanningen en ambitie toch minder kinderen buitenspelen wegens externe invloeden (zoals social media of gaming). Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● In Velp, Rheden en Dieren bieden wij op verschillende dagen en speelplekken wekelijks Wijksportactiviteiten aan. ● In 2028 zijn er minimaal 9 buurtspeelplaatsen gerealiseerd ten opzichte van 2021.

Bij de inrichting van de buurtspeelplaats is ook aandacht voor voorzieningen voor ontmoeting, groen en koelte. Waar gaan we op sturen? Het percentage kinderen (4-12 jaar) dat ten minste vijf dagen per week één uur buiten speelt Behoud en versterking van de biodiversiteit in onze gemeente Wat willen we bereiken? Biodiversiteit, ofwel de variatie aan levende soorten in de natuur, is van groot belang voor een gezonde leefomgeving. Ook mensen zijn afhankelijk van de soortenrijkdom om zich heen voor hun gezondheid, voedsel en welzijn. De gemeente Rheden bevindt zich in een uniek gebied met veel verschillende leefgebieden en biedt daarmee een grote soortenrijkdom. Toch is de biodiversiteit sterk gedaald afgelopen decennia en bevindt deze zich nu op een stabiel, maar laag niveau. Actie is nodig om de aanwezige soortenrijkdom te beschermen en populaties te herstellen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Door de stikstofcrisis staat biodiversiteit op veel plekken onder druk.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● De biodiversiteit in onze gemeente is behouden en versterkt Waar gaan we op sturen? Doelstellingen Biodiversiteitsplan (2022) Versterking van de kwaliteiten, samenhang, verbindingen en samenwerking in het landschap van Rheden 45 Wat willen we bereiken? In 2027 en verder willen we verder invulling geven aan de ambities voor het landschap zoals die in de Omgevingsvisie zijn verwoord: het koesteren, versterken en ontwikkelen van de groene omgeving. Landschap zien we als het geheel van bodem, water, natuur, cultuurhistorie en gebruik. We werken aan herstel van de natuurlijke systemen en daarmee ook aan verbinding van de verschillende gradiënten (hoog/laag en droog/nat), landschapstypen en -elementen en aan de verbinding van het landschap met het groen in de bebouwde omgeving. We zetten de koers uit voor groenblauwe dooradering in de gehele gemeente van Veluwe tot IJssel, in het landschap en de dorpen. Samenwerking met alle gebiedspartijen in het landschap staat centraal, we hebben elkaar nodig om een antwoord te kunnen bieden aan alle opgaven. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De opgaven in het landelijk gebied zijn groot.

Tegelijkertijd zijn ook de ambities van de gemeente Rheden om doelen voor het natuurlijk systeem, het landschap en erfgoed te behalen ook hoog. Als gemeente spelen we een rol in de 'vertaling' van doelen van hogere overheden naar de concrete praktijk en andersom. De gemeente kan bijdragen aan een integrale aanpak waarbij de doelen van overheden en van de gebiedspartners bij elkaar gebracht worden. Het vertrouwen in de gemeente is er als wij die rol goed kunnen vervullen maar is ook heel kwetsbaar. De beperkte capaciteit binnen de gemeentelijke organisatie voor het landelijk gebied is daarom een risico. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● De kernwaarden van landschap en natuur (incl erfgoed) zijn in beeld en dienen als input voor de Omgevingsvisie 2.0 en ruimtelijke ontwikkelingen ● We maken een start met de uitwerking van het groenblauwe raamwerk ● Ondersteuning van initiatieven voor concrete maatregelen ● We adviseren in ruimtelijke projecten en nemen proactief deel aan integrale en gemeenteoverstijgende gebiedsprocessen Instandhouding en versterking natuurwaarden Rozendaalse Veld Wat willen we bereiken? De Beheervisie Rozendaalse Veld 2019-2029 geeft kaders voor het te voeren beheer en de gebruiksregels. We staan medegebruik toe mits passend binnen behoud en versterking van de natuurwaarden.

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De verschillende belangen waardoor besluitvorming lang op zich laat wachten. De druk van verschillende gebruikers op het gebied. Factoren die buiten onze directe invloedssfeer liggen (met name de gevolgen van klimaatverandering en stikstofdepositie op het gebied). Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● De natuurwaarden op het Rozendaalse Veld zijn in stand gebleven en versterkt Waar gaan we op sturen? Doelstellingen Beheervisie Rozendaalse Veld 2019-2029 Wat mag het kosten? Openbare ruimte, | (x € 1.000,-) landschap en natuur Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 5.7 Openbaar groen en | 4.147 | 5.162 | 4.800 | 5.067 | 5.053 | 5.077 recreatie 7.2 Riolering | 4.048 | 5.223 | 4.224 | 4.507 | 5.097 | 5.529 7.3 Afval | 4.293 | 4.935 | 5.024 | 4.980 | 4.980 | 4.980 7.4 Milieubeheer | 4.226 | 5.262 | 1.906 | 1.906 | 1.906 | 1.906 7.5 Begraafplaatsen en | 676 | 717 | 729 | 750 | 724 | 723 crematoria Subtotaal | 17.390 | 21.298 | 16.683 | 17.209 | 17.760 | 18.215 Baten 5.7 Openbaar groen en | 100 | 251 | 259 | 259 | 259 | 259 recreatie 7.2 Riolering | 5.582 | 6.766 | 8.027 | 7.352 | 7.352 | 7.352 7.3 Afval | 5.295 | 6.319 | 6.528 | 6.528 | 6.528 | 6.528 7.4 Milieubeheer | 2.478 | 2.293 | 0 | 0 | 0 | 0 7.5

Begraafplaatsen en | 690 | 806 | 822 | 822 | 822 | 822 crematoria Subtotaal | 14.145 | 16.435 | 15.637 | 14.962 | 14.962 | 14.962 Saldo van baten en lasten | -3.244 | -4.863 | -1.046 | -2.248 | -2.798 | -3.253 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 Op taakveld 5.7 (van 118k voordeel in 2027 naar 133k nadeel in 2030) komen de correcties voort uit het herzien van de budgetten van de afschrijvingen en interne rente. Dit is ook het geval bij taakveld 7.2 (voordeel 2.074k in 2027 aflopend naar 1.110k in 2030), taakveld 7.3, voordeel 67k in 2027 en taakveld 7.5, 11k nadeel in 2027 aflopend naar 6k nadeel in 2030. Er zijn geen afwijkingen op taakveld 7.4. Mobiliteit en infra Het verbeteren van de verkeersveiligheid in schoolomgevingen en bij sportverenigingen. Wat willen we bereiken? We gaan actief de verkeersveiligheid in schoolomgevingen van basisscholen verbeteren en blijven inzetten op verkeerseducatie voor zowel jong als oud. Voor sportverenigingen en het voortgezet onderwijs maken we een vaste aanpak om de verkeersveiligheid de komende jaren te verbeteren. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? 46 47 Het uitvoeren van infrastructurele maatregelen die bijdragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid in schoolomgevingen vraagt om een investering.

Het risico bestaat dat er geen of onvoldoende budget beschikbaar wordt gesteld. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Een plan van aanpak voor hoe we de komende jaren de verkeersveiligheid in schoolomgevingen van het voortgezet onderwijs willen verbeteren ● Uitvoering praktisch verkeersexamen basisscholen en inzet verkeerseducatie voor zowel scholieren als ouderen ● Basisscholen aan 30 km/u wegen zijn ingericht als schoolzone ● Een plan van aanpak voor hoe we de komende jaren de verkeersveiligheid in sportomgevingen willen verbeteren. Waar gaan we op sturen? Basisschoolomgevingen gelegen aan 30 km/u wegen zijn ingericht als schoolzone en er ligt een aanpak voor sportverenigingen en het voortgezet onderwijs. Meer de samenwerking opzoeken met inwoners en buurgemeenten om de verkeersveiligheid te verbeteren en duurzaam reisgedrag te stimuleren Wat willen we bereiken? We spelen meer in op wensen, ideeën en knelpunten van inwoners en buurgemeenten op het gebied van verkeersveiligheid en duurzaam verplaatsen en zoeken hierbij nog meer de samenwerking op. Denk hierbij ook aan kortetermijnmaatregelen uit het Mobiliteitsprogramma, knelpunten genoemd uit het coalitieakkoord of kleine aanpassingen op verzoek van raad of college na een verkeersongeval.

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het risico op onvoldoende budget om in te spelen op alle kansrijke wensen, ideeën, knelpunten van inwoners en/of buurgemeenten en personeel om dit uit te voeren. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Eén of meerdere locaties waar een aanpassing in de fysieke inrichting en/of gedragsmaatregel is doorgevoerd. ● Pilot met deelfietsen in Velp Waar gaan we op sturen? We hebben op één of meerdere binnengekomen wensen, ideeën, knelpunten van inwoners en/of buurgemeenten ingespeeld op het gebied van verkeersveiligheid of duurzaam reisgedrag door een aanpassing in de fysieke inrichting (bijvoorbeeld een snelheidsremmer) en/of het inzetten van gedragsmaatregelen (Bijvoorbeeld campagnemateriaal). Nieuw parkeerbeleid dat aansluit op de gemeentelijke ambities. Wat willen we bereiken? We stellen nieuw parkeerbeleid op dat aansluit op het Mobiliteitsprogramma en de gemeentelijke ambities op het gebied van onder andere leefbaarheid en duurzaamheid. Parkeerbeleid dat actieve vormen van mobiliteit stimuleert. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Vertraging besluitvormingsproces parkeerbeleid door verschillende belangen.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● | Een parkeervisie met bijbehorende nota parkeernormen Waar gaan we op sturen? Nieuw parkeerbeleid inclusief nota parkeernormen. De infrastructuur bij bushaltes is op orde. Wat willen we bereiken? De infrastructuur van bushaltes in lijn brengen met de toekomstige routewijzigingen die bijdragen aan de bereikbaarheid en toegankelijkheid van het OV. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Aanpassingen aan de OV infrastructuur kunnen door toekomstige routewijzigingen gezien worden als kapitaalvernietiging.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● | De infrastructuur bij bushaltes is aangepast op basis van de routewijzigingen en/of lijnwijziging, aanpassing dienstregeling of (bestuurlijke)wens Waar gaan we op sturen? Infrastructuur bushaltes is in lijn met de routewijzigingen Wat mag het kosten? Mobiliteit en infra | (x € 1.000,-) Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 2.1 Verkeer en vervoer | 6.732 | 10.652 | 7.860 | 8.007 | 8.556 | 8.545 2.2 Parkeren | 128 | 91 | 170 | 170 | 170 | 170 2.5 Openbaar vervoer | 73 | 125 | 129 | 129 | 129 | 129 Subtotaal | 6.932 | 10.868 | 8.159 | 8.306 | 8.855 | 8.844 Baten 2.1 Verkeer en vervoer | 638 | 848 | 858 | 858 | 858 | 858 2.2 Parkeren | 16 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2.5 Openbaar vervoer | 72 | 97 | 101 | 101 | 101 | 101 Subtotaal | 727 | 946 | 959 | 959 | 959 | 959 Saldo van baten en lasten | -6.205 | -9.922 | -7.201 | -7.347 | -7.896 | -7.885 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 Op taakveld 2.1 komen de correcties voort uit het herzien van de budgetten van afschrijvingen, interne rente (230k) en extra budget voor onderzoek veilige scholen (55k). Op taakveld 2.2 komen de correcties voort uit het herzien van de budgetten m.b.t. kostprijs dekkende huur (75k). 48 Er zijn geen afwijkingen op taakveld 2.5.

Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van het programma 2, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Het gaat hier om de volgende organisaties: • | Omgevingsdienst Groene Metropool (ODGM); • | Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen (GMR); • | Euregio Rijn-Waal (privaatrechtelijke samenwerking naar Duits recht). • | Circulus B.V. In de paragraaf Verbonden Partijen wordt nader inzicht gegeven in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en risico's van de gemeente in deze organisaties. Kosten totale programma Leefomgeving | (x € 1.000,-) R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten | 32.058 | 38.895 | 31.659 | 32.178 | 33.277 | 33.721 Baten | 16.936 | 18.819 | 18.132 | 17.509 | 17.509 | 17.509 Saldo van baten en lasten | -15.122 | -20.076 | -13.527 | -14.669 | -15.768 | -16.212 Reserves Toevoeging | 807 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking | 918 | 3.565 | 0 | 0 | 0 | 0 Resultaat | -15.012 | -16.511 | -13.527 | -14.669 | -15.768 | -16.212 49 50 3 Bestuur & organisatie Wat is onze visie? Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners kunnen rekenen op een gemeente die toegankelijk, duidelijk en betrouwbaar is.

Een gemeente die doet wat zij belooft, goed luistert naar inwoners en snel en adequaat reageert op vragen. We werken aan een overheid die drempels wegneemt en samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties verantwoordelijkheid neemt. Van zorgen voor naar voorkomen van We pakken signalen vroegtijdig en herkennen kwetsbaarheden. De veiligheid in onze buurten en wijken is daarbij een belangrijke opgave. We hebben aandacht voor vroegtijdige signalering van huiselijk geweld en kindermishandeling en zijn alert op o.a. mensen- en drugshandel. We werken gezamenlijk aan een leefbaarheids- en veiligheidsaanpak, waarbij we starten in de meest kwetsbare wijken. De gemeente maakt het makkelijker De gemeente is toegankelijk en goed bereikbaar. Inwoners en ondernemers moeten snel en duidelijk geholpen worden en weten waar zij aan toe zijn. Iedereen kan gemakkelijk contact opnemen met de gemeente, ook als digitale dienstverlening niet vanzelfsprekend is. We zijn helder over wat inwoners van ons mogen verwachten. Ook binnen regionale samenwerkingen kijken we hoe we onze dienstverlening kunnen verbeteren. Daarbij houden we steeds het perspectief van inwoners voor ogen. Partnerschap: samen werken aan oplossingen We investeren in participatie en betrekken inwoners zo vroeg mogelijk bij keuzes die hen raken.

Daarbij hebben we niet alleen oog voor de mensen die zich laten horen, maar ook voor inwoners die minder zichtbaar zijn. Dit vraagt om verschillende vormen van participatie en een open houding van onze organisatie. We hebben een drietal gemeentebrede en tijdelijke opgaven. Binnen de programma’s Migratie & Integratie, Energie- en Warmtetransitie en Integrale Wijkaanpak werken we met partners binnen en buiten onze organisatie samen aan het bereiken van verschillende doelen. We borgen de bereikte resultaten in onze reguliere werkwijze voor een duurzame toekomst. Ook regionaal werken we intensief samen. Met verschillende partners werken we aan maatschappelijke vraagstukken die gemeentegrenzen overstijgen. Daarnaast blijven we werken onze bestuurlijke samenwerking, bijvoorbeeld samen met Brummen aan het concept herindelingsontwerp. Wat merken inwoners hiervan? Inwoners gaan merken dat de gemeente goed bereikbaar is, duidelijk communiceert en snel reageert op vragen en verzoeken. Ze worden niet de hele organisatie doorgestuurd en krijgen een adequaat antwoord op hun vraag. Procedures worden overzichtelijker en inwoners weten beter

51 waar zij aan toe zijn. Ook merken inwoners dat zij vaker worden betrokken bij plannen en beleid. Hun ideeën, ervaringen en kennis gebruiken we bij het maken van keuzes. In dit programma zijn de volgende bestuurlijke doelstellingen actueel: Thema: Dienstverlening - Dienstverlening verbeteren - Verstevigen van inwoner- en overheidsparticipatie Thema: Integrale veiligheid - Het veiligheidsgevoel van onze inwoners blijft tenminste gelijk aan afgelopen jaren - De gemeente biedt - in samenwerking met ketenpartners - adequate zorg en maatregelen voor personen met complexe problematiek en/of een veiligheidsrisico om overlast en onveilige situaties te minimaliseren. - We vergroten de weerbaarheid van inwoners (van jong tot oud), bestuurders, medewerkers en ondernemers op het gebied van ondermijning en digitale veiligheid - We versterken de weerbaarheid van onze inwoners en de eigen organisatie met het oog op ontwrichtende crises en geopolitieke dreiging. Thema: Regionale samenwerking - Versterken regionale samenwerking Thema: Programma Migratie en integratie - Voor de nieuwkomers in Rheden realiseren we menswaardige opvang en meedoen vanaf dag 1.

Thema: Programma Energie- en warmtetransitie - De bebouwde omgeving in Rheden is in 2050 aardgasvrij - Bebouwde omgevings is in 2050 aardgasvrij - Oprichting Rhedense Energie Diensten Organisatie (REDO) - In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op of zorgen voor groene inkoop Thema: Programma Integrale wijkaanpak - Dieren Stenfert is een samenredzame wijk waarin inwoners elkaar kennen en naar elkaar omzien - Dieren Stenfert is een Kansrijke wijk - Dieren Stenfert is een aantrekkelijke woonwijk in de juiste balans - De openbare ruimte in Dieren Stenfert is uitnodigend, beweegvriendelijk en toegankelijk - Dieren Stenfert is een duurzame wijk Thema: Betrouwbaar, beheerst en voorspelbaar - We handelen rechtmatig - We werken effectief en efficiënt aan realisatie van strategische en operationele doelen. Thema: Vastgoedportefeuille - Inkrimpen van de vastgoedportefeuille - Onderhoud beperken: planmatig tot onderhoudsniveau 5 of 6 en preventief huidige niveau 's bestendigen - Interne beheersing vastgoedmanagement is op orde - Afronden initiatiefase vernieuwing gemeentewerf De doelstellingen zijn verwerkt in een doelenboom, waarin wordt beantwoord: • Welk doel willen we bereiken om te komen tot deze visie? • Welke resultaten moet het opleveren? • Hoe meten wij onze prestaties?

52 Hierbij gaan we alleen in op nieuw beleid en politiek relevante zaken. Na deze doelenboom is informatie over betrokken Verbonden Partijen en de beschikbaar gestelde middelen opgenomen. Dienstverlening Dienstverlening verbeteren Wat willen we bereiken? Inwoners en ondernemers moeten snel en duidelijk geholpen worden. Daarvoor moeten procedures korter en overzichtelijker gemaakt worden. De gemeente is goed bereikbaar en denkt mee in oplossingen. Iedereen, ook wie minder digitaal vaardig is, kan makkelijk contact opnemen en ondersteuning krijgen. Dit vraagt een breed gedragen verandering in houding en gedrag ten opzichte van de dienstverlening dat ondersteund wordt met bruikbare managementtools die houtsnijden. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Dienstverlening strekt zich uit over alle producten en diensten die wij als gemeente leveren. De dagelijkse uitvoering van onze dienstverlening is verdeeld in de organisatie waarbij medewerkers een hoge betrokkenheid en verantwoordelijkheid voelen op de manier zoals wij dit nu doen. Een verandering in gedrag vraagt daarom zowel sturing, focus als vasthoudendheid.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rheden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3a2c37b0-8170-4eab-b2d6-a4dff2dd7637?agendaItemId=4f27c5e0-0b71-4a1f-8b9b-fafbd2a975f3