CConstaterende datRheden
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030

Beeldvormende vergadering sessie 1 15 oktober 2026, gemeente RhedenBij agendapunt: Programmabegroting 2027-203051.676 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 6

Inhoudsopgave Voorwoord .......................................................................................................................... 3 Inleiding ............................................................................................................................. 4 Financiële positie .............................................................................................................. 9 Programma's ..................................................................................................................... 15 1 Samenleving ................................................................................................................ 16 2 Leefomgeving ............................................................................................................... 32 3 Bestuur & organisatie .................................................................................................... 50 Paragrafen ........................................................................................................................ 69 A. Lokale Heffingen .......................................................................................................... 70 B. Weerstandsvermogen en Risicobeheersing ...................................................................... 76 C.

Onderhoud Kapitaalgoederen ........................................................................................ 83 D. Financiering ................................................................................................................ 89 E. Bedrijfsvoering ............................................................................................................ 95 F. Verbonden Partijen..................................................................................................... 100 G. Grondbeleid .............................................................................................................. 119 H. Openbaarheidsparagraaf ............................................................................................ 124 Financiële begroting.......................................................................................................... 125 Inleiding ....................................................................................................................... 126 Financieel meerjarig perspectief ...................................................................................... 127 Financiële positie ...........................................................................................................

135 Bijlagen .......................................................................................................................... 137 Bijlage 1 Beleidsindicatoren ............................................................................................ 138 Bijlage 2 Taakvelden ...................................................................................................... 139 Bijlage 3 Meerjarig Investeringsplan ................................................................................ 142 Bijlage 4 Reserves en Voorzieningen ................................................................................ 147 Bijlage 5 Begroting 2026 ................................................................................................ 149 Bijlage 6 Kerngegevens .................................................................................................. 153 Bijlage 7 EMU-saldo ....................................................................................................... 154 Bijlage 8 Relatie tussen de Programmabegroting en de Lokale Brede Welvaartsmonitor .......... 155 3 Voorwoord Voor u ligt de Programmabegroting 2027-2030 van de gemeente Rheden. Voor mij is dit een bijzonder moment. Het is de eerste begroting die ik als wethouder Financiën aan u mag voorleggen en ik ben trots op het resultaat.

Om een structureel sluitende begroting op te stellen hebben we moeilijke afwegingen moeten maken, onder meer door onze risicoparagraaf uit te breiden. Door vandaag te investeren in onze dienstverlening kunnen we morgen grotere problemen voorkomen. Daarbij vinden we het belangrijk om een betrouwbare partner te zijn. We leven in een tijd waarin er veel onzekerheden bestaan. Zo weten we nog niet welke middelen het Rijk de komende jaren beschikbaar stelt via het gemeentefonds en verschillende subsidieregelingen. Toch kiezen we ervoor om nu al belangrijke stappen te zetten voor onze samenleving. Ook met het oog op de mogelijke herindeling met de gemeente Brummen. Met deze begroting geven we invulling aan de drie bewegingen uit het coalitieakkoord; Van zorgen voor naar voorkomen van, De gemeente maakt het makkelijker en Partnerschap – samen werken aan oplossingen. Daarmee laten we zien dat we een gemeente zijn die investeert in een sterke samenleving en leefbare dorpen en wijken. Allemaal met als doel om onze dienstverlening en voorzieningenniveau op een zo hoog mogelijk pijl te houden. Een gemeente waarin we met lef en vertrouwen werken aan oplossingen voor vandaag én morgen. Tot slot wil ik mijn waardering uitspreken voor iedereen die aan deze begroting heeft bijgedragen.

Alwin van Engelenburg – van den Abbeelen, Wethouder Financiën 4 Inleiding 5 Met lef en vertrouwen bouwen aan een sterke gemeente We bouwen de komende jaren aan een gemeente waar mensen prettig wonen, elkaar ontmoeten, zich veilig voelen en mee kunnen doen. Daarnaast staat de gemeente Rheden, net als alle andere gemeenten in Nederland, voor grote uitdagingen. De vraag naar zorg en ondersteuning groeit, de behoefte aan passende woningen neemt toe, de samenleving verandert en de druk op de gemeentelijke financiën blijft hoog. Die uitdagingen vragen om meer dan het uitvoeren van bestaande regels en processen. Ze vragen om een andere manier van kijken, werken en samenwerken. Te lang zijn maatschappelijke vraagstukken benaderd vanuit systemen, regels en afzonderlijke voorzieningen. Terwijl inwoners vooral behoefte hebben aan passende ondersteuning en een overheid die naar hen luistert en hen begrijpt. Voor inwoners maakt het niet uit bij welk loket een vraag thuishoort, maar om hoe ze geholpen worden. Het gaat erom dat iemand prettig kan wonen, gezond kan opgroeien, zelfstandig mee kan doen en perspectief heeft voor de toekomst. Wij moeten ons realiseren dat wij een sterk vergrijsde gemeente zijn en blijven. Daarnaast neemt ook in onze gemeente het beroep op de jeugdzorg toe. Wij denken met deze begroting en de investeringen die wij doen hier het hoofd aan te kunnen bieden.

Daarom kiezen we in deze begroting nadrukkelijk voor drie bewegingen; van zorgen voor naar voorkomen van, de gemeente maakt het makkelijker en partnerschap. Een gemeente die luistert en ruimte creëert voor inwoners, professionals en partners vanuit lef en vertrouwen. De komende jaren werken we samen met onze voorgenomen fusiepartner Brummen aan een toekomstbestendige gemeente. Wij zien kansen om onze krachten te bundelen en werken met veel aandacht aan de voorgenomen samenvoeging. 6 Van zorgen voor naar voorkomen van Mila heeft het thuis moeilijk omdat haar vader langdurig ziek is. Haar voetbaltrainer herkent de signalen en helpt haar om de juiste ondersteuning vanuit haar directe omgeving en het contact met de gemeente te leggen. Daardoor kan ze actief blijven, houdt ze contact met vrienden en teamgenoten en krijgt het gezin de juiste ondersteuning. Zo zorgen we dat inwoners zelfstandig mee kunnen blijven doen. Dat is voor ons de kracht van voorkomen. Veel ontwikkelingen waarmee gemeenten te maken hebben zijn slechts beperkt beïnvloedbaar. De vergrijzing neemt toe, de vraag naar ondersteuning groeit en ook binnen de jeugdzorg blijft de druk hoog. Het klimaat verandert, hittestress is een probleem voor mens en natuur, evenals droogte. We zien dat problemen vaak pas worden aangepakt wanneer zij al te groot zijn geworden.

Dat leidt niet alleen tot hogere kosten, maar vooral ook tot minder perspectief. Daarom investeren we meer aan de voorkant. We anticiperen op de klimaatverandering en we nemen maatregelen om met de effecten te leven. Daarbij realiseren we ons dat problemen bij het leven horen, en dat het belangrijk is om daarmee om te leren gaan. Hiermee willen we echt zware problemen voorkomen. En als die toch dreigen te ontstaan willen we ze eerder signaleren, mensen eerder ondersteunen en de kracht van hun omgeving beter benutten. We zetten in op beter luisteren naar inwoners, hen serieus nemen in hun hulpvraag en de vraag achter de vraag, om de juiste ondersteuning in te zetten, zodat zij zichzelf langer zelfstandig kunnen redden. Ook zetten we in op ontmoeting, sport, cultuur, welzijn, gezondheid en een sterke sociale basis. Juist daar worden signalen vaak als eerste gezien en kan erger worden voorkomen. We beseffen daarbij dat investeren aan de voorkant niet direct resultaat oplevert. Op korte termijn vraagt deze beweging soms juist extra inzet en middelen. Maar op langere termijn draagt zij bij aan een betere kwaliteit van leven, meer zelfredzaamheid en een financieel houdbare begroting. De gemeente maakt het makkelijker Kim en René willen hun grote bestaande woning ombouwen tot twee woningen, zodat de moeder van René bij hen kan wonen.

De behoefte is duidelijk: langer zelfstandig wonen, dichtbij elkaar, in de eigen omgeving. Helaas lopen ze vast in regels, procedures en verschillende loketten. Wij willen deze vraagstukken anders benaderen. Niet door als eerste te kijken naar wat niet mag, maar door het gesprek te voeren over wat nodig is voor het stel en hun (schoon)moeder. Hiermee creëren we de maximale ruimte om binnen de wettelijke kaders aan hun behoefte te voldoen. Dat begint bij onszelf. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties lopen soms vast in regels, procedures en systemen die in de loop der jaren steeds ingewikkelder zijn geworden. Dit omdat wij geneigd zijn zoveel mogelijk risico’s te vermijden. Terwijl de bedoeling vaak eenvoudig is: prettig wonen, veilig opgroeien,

7 ondernemen, zorgen voor elkaar of iets organiseren voor jouw buurt. Daarom willen we onze gemeentelijke dienstverlening, werkprocessen en systemen vereenvoudigen en beter op elkaar laten aansluiten. Niet het systeem moet centraal staan, maar de vraag van de inwoner en het gesprek over wat nodig is. Bijvoorbeeld ook als het gaat over onze armoedebestrijding en het woud aan formulieren waar inwoners mee te maken krijgen. Door regels te vereenvoudigen, processen slimmer in te richten en professionals meer ruimte te geven voor het goede gesprek met inwoners, kunnen wij met maatwerk aan de behoefte voldoen. Deze beweging geldt voor de totale gemeentelijke dienstverlening. Zo werken we aan voldoende woningen voor jong en oud. Daarbij kijken we niet alleen naar procedures en regels, maar vooral naar de woonbehoeften van inwoners en de kwaliteit van onze dorpen. We willen initiatieven die bijdragen aan nieuwe woningen, leefbare buurten en sterke voorzieningen mogelijk maken. Dat vraagt om duidelijke kaders, maar ook om een gemeente die meedenkt, ruimte biedt en samen met initiatiefnemers zoekt naar mogelijkheden. Contracten, systemen, informatievoorziening en financiële sturing moeten op orde zijn. Niet als doel op zich, maar zodat medewerkers ruimte krijgen om te doen waar het werkelijk om draait: inwoners verder helpen.

Partnerschap: samen werken aan oplossingen Een lokale toneelvereniging ontvangt subsidie van de gemeente en biedt als tegenprestatie een aantal vrijkaarten aan voor hun voorstelling. Deze zijn voor inwoners die het anders niet kunnen betalen. Samen met welzijnsorganisaties worden deze inwoners actief uitgenodigd en een vrijwilliger gaat mee. Zo ontstaat er meer dan een fijn avondje uit: mensen ontmoeten elkaar, voelen zich welkom en onderdeel van de gemeenschap. De gemeente zijn wij allemaal: inwoners, ondernemers, verenigingen, maatschappelijke organisaties, vrijwilligers en overheid samen. De gemeente is immers meer dan het gemeentebestuur of de ambtelijke organisatie. Alleen samen kunnen wij de maatschappelijke vraagstukken van deze tijd oplossen. We zetten de stap van informeren over naar samenwerken met en naar het nemen van gedeelde verantwoordelijkheid. Dat vraagt om een cultuur waarin we elkaar opzoeken, nieuwsgierig zijn naar elkaars perspectief en bereid zijn om samen naar oplossingen te zoeken. Onze lokale ondernemers, met name het midden en klein bedrijf, zijn daarbij ook belangrijke partners voor gemeente. Overal in onze samenleving zien we voorbeelden waar dit werkt.

Vrijwillige en professionele organisaties spelen een belangrijke rol bij het prettig en passend wonen en werken, voorkomen van eenzaamheid, het ondersteunen van jongeren en het versterken van gemeenschappen. Door onze netwerken beter te benutten en met elkaar te verbinden ontstaat een sterkere samenleving waarin mensen naar elkaar omkijken. Partnerschap betekent ook dat we anders omgaan met middelen en voorzieningen. Niet vanuit afzonderlijke belangen, maar vanuit de gezamenlijke vraag wat de samenleving nodig heeft. Daarbij hoort bij dat we elkaar vertrouwen, ruimte geven voor initiatief en fouten mogen maken als we daar maar van leren.

8 Ruimte maken voor de toekomst De komende jaren vragen ook om financiële keuzes. Nieuwe bestuurlijke wensen zijn beperkt opgenomen en de begroting heeft een beleidsarm karakter. Dat is noodzakelijk om financieel verantwoord te blijven handelen. Tegelijkertijd willen we wel investeren in de bewegingen die onze gemeente sterker maken. Want juist door dingen makkelijker te maken, erger te voorkomen en intensiever samen te werken, creëren we ruimte voor de toekomst, ook financiële ruimte. Ruimte voor inwoners. Ruimte voor maatschappelijke initiatieven. Ruimte voor professionals om hun werk goed te doen. Met deze begroting willen wij die drie bewegingen in gang zetten. Niet vanuit de overtuiging dat de gemeente alles kan oplossen, maar vanuit het vertrouwen dat we samen meer kunnen bereiken dan ieder afzonderlijk. Zo bouwen we aan een gemeente Rheden die krachtig, betrokken en toekomstbestendig is. Een gemeente waarin we met lef en vertrouwen werken aan oplossingen voor vandaag én morgen. Financiële positie In het onderdeel financiële positie wordt het financieel perspectief toegelicht en is er aandacht voor het verloop van het weerstandsvermogen als gevolg van dit perspectief.

Financieel perspectief Meerjarig perspectief Financiële positie In het onderdeel financiële positie wordt het financieel perspectief toegelicht en is er aandacht voor het verloop van het weerstandsvermogen als gevolg van dit perspectief. Financieel meerjarig perspectief Het college houdt vast aan de afspraken om de gemeentelijke financiën op orde te krijgen. Dankzij de ombuigingen die met de begroting 2025-2028 zijn ingezet, incidentele meevallers en de effecten van de meicirculaire is het financieel perspectief verbeterd. Toch blijft het financiële vooruitzicht zorgelijk. De verplichte uitgaven voor het sociale domein en de rijksvergoeding die daar tegenover staat trekken nog steeds een zware wissel op de gemeentefinanciën. In het financieel meerjarenperspectief zijn de financiële effecten opgenomen van de moties en amendementen naar aanleiding van de Perspectiefbrief en de behandeling van de meicirculaire. Daarnaast is nadere financiële invulling gegeven aan het | coalitieakkoord. De meerjarenbegroting 2027-2030 is in alle jaren structureel sluitend. | Dit financiële beeld kent echter belangrijke onzekerheden, met name binnen Jeugd en Wmo | . In de meerjarenraming is rekening gehouden met een substantiële daling van de kosten van jeugdhulp als gevolg van de Hervormingsagenda Jeugd.

De haalbaarheid hiervan is mede afhankelijk van tijdige landelijke wetgeving en van het realiseren van de lokale transformatie. Daarnaast laten prognoses voor de Wmo een verdere groei van de kosten zien. Voor huishoudelijke hulp bestaat bovendien onzekerheid over de financiële gevolgen van de voorgenomen stelselwijziging vanaf 2029. Deze onzekerheden zijn niet verwerkt in het begrotingssaldo, maar zijn gekwantificeerd in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Tabel 1: Samengevat financieel meerjarig perspectief (bedragen * € 1.000) | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Begrotingssaldi | 48 | 98 | 119 | 356 Na vaststelling van de Perspectiefbrief 2027-2030 is het meerjarig financieel perspectief bijgesteld met de meest actuele ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen zijn in de onderstaande tabel weergegeven en worden daaronder toegelicht. Tabel 2: Ontwikkelingen Nr Verwerking genomen besluiten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingssaldi Perspectiefbrief 2027 | -2030 | -188 | 415 | 578 | 760 Bijstelling op basis van mei-circulaire gemeentefonds 2026 | 2.202 | 1.881 | 914 | 569 Geactualiseerd FMP 2027-2030 (RIB meicirculaire) | 2.014 | 2.296 | 1.492 | 1.329 9 In meerjarenbegroting opgenomen stelpost voor coalitieakkoord | 800 | 1.000 | 2.000 | 2.000 Financieel kader programmabegroting 2027 | - 2030 | 2.814 | 3.296 | 3.492 | 3.329 0.

| Coalitieakkoord | -595 | -1.377 | -1.777 | -1.727 Financieel beeld na verwerking coalitieakkoord 2027-2030 | 2.219 | 1.919 | 1.715 | 1.602 Programmabegroting 2027-2030: verwerken reeds genomen besluiten Programma 1 1 | Subsidies versterken sociale basis | -100 | -100 | -100 | -100 2 | Aanpassing bijdrage Veilig Thuis (VGGM) | -50 | -50 | -50 | -50 3 | Motie lokale omroep | -8 | -8 | -8 | -8 Programma 2 4 | Wonen (verplichte regionale urgentieregeling) | -40 | -40 | -40 | -40 5 | Verkeer (onderzoek veilige schoolomgeving) | -55 | -55 | -55 | -55 6 | Wonen (wooncoach en Volkshuisvestingsprogramma) | -110 | -60 | -60 | -60 7 | Weerbaarheid n.a.v.

behandeling Perspectiefbrief | -200 Programma 3 Schrappen hondenbelasting nav coalitieakkoord en 8 | motie M8 | -155 | -155 | -80 | -80 Financieel beeld na nadere invulling coalitieakkoord en verwerken amendementen en moties | 1.501 | 1.451 | 1.322 | 1.209 Programmabegroting 2027-2030: ontwikkelingen en bestuurlijke wensen Programma 1 9 | Invulling cultuurnota | -100 | -100 | -100 | -100 10 | Uitvoeren Stevige Lokale Teams | -500 | -500 | -500 11 | Onttrekking reserve hervormingsagenda jeugd | 150 12 | Straatcoaches | -100 Bijstelling programma 1 | -700 | -600 | -450 | -100 Programma 3 Bijdrage Centrumregeling bedrijfsvoeringstaken 13 | (voorheen De Connectie) | -655 | -655 | -655 | -655 10 14 Wettelijke vereiste: functiescheiding (KCC) | -98 | -98 | -98 | -98 Bijstelling programma 3 | -753 | -753 | -753 | -753 Begrotingssaldo 2027-2030 na verwerking ontwikkelingen en bestuurlijke wensen | 48 | 98 | 119 | 356 0. | Coalitieakkoord Verwerking van de financiële tabel van het coalitieakkoord en het vrijvallen van de stelpost voor het coalitieakkoord. 1. | De sociale basis De raad heeft bij de behandeling van de Perspectiefbrief besloten middels amendement A10 om extra middelen beschikbaar te stellen voor de subsidies voor het versterken van de sociale basis. 2.

| Veilig Thuis Als onderdeel van de besluitvorming over de bijdrage aan de VGGM in de raadsvergadering van 24 februari 2026 zijn er extra middelen begroot voor de bijdrage aan Veilig Thuis. De begroting Veilig Thuis is nog niet rond en mogelijk kan dit nog leiden tot een hogere aanpassing, te verwerken in de eerste bestuursrapportage 2027. 3. | Lokale omroep Op grond van motie vreemd aan de orde taakstellende financiering lokale omroep van 26 mei 2026 zijn er extra middelen toegezegd voor het ondersteunen van de lokale omroep. 4. | Verplichte regionale urgentieregeling Er wordt nadere financiële invulling gegeven aan coalitieakkoord voor de verplichte regionale urgentieregeling. Deze ambitie is opgenomen en middels deze middelen kan deze ook worden gerealiseerd. 5. | Veilige schoolomgeving Er wordt nadere financiële invulling gegeven aan coalitieakkoord voor het onderzoek naar een veilige schoolomgeving. Deze ambitie is opgenomen en middels deze middelen kan deze ook worden gerealiseerd. 6. | Volkshuisvestingsprogramma en de wooncoach Er wordt nadere financiële invulling gegeven aan coalitieakkoord voor het volkshuisvestingsprogramma en de wooncoach. Deze ambitie is opgenomen en middels deze middelen kan deze ook worden gerealiseerd. 7.

| Weerbaarheid In de Perspectiefbrief 2027 is opgenomen dat in de Programmabegroting 2027 nadere financiële invulling zou worden gegeven aan de Pilot Weerbaarheid. 8. | Schrappen van de hondenbelasting Conform motie M8 op de Perspectiefbrief wordt de heffing van de hondenbelasting geschrapt vanaf 2027. 9. | Cultuurnota Het college kiest ervoor om 100k beschikbaar te stellen voor het invullen van de cultuurnota. 10. | Stevige lokale teams Om de ondersteuning aan jeugdigen wezenlijk anders te organiseren en het beroep op zware en specialistische jeugdhulp terug te brengen, investeren we in 2027 tot en met 2029 €500.000 per jaar in de ontwikkeling van Stevige Lokale Teams. In 2027 ligt de prioriteit bij het versterken van de regie op jeugdcasuïstiek en het voorkomen en terugdringen van zware en langdurige jeugdhulp. 11 Deze investering is daarmee tevens een belangrijke maatregel voor het realiseren van de financiële doelstellingen uit de Hervormingsagenda Jeugd. 11. | Onttrekking bestemmingsreserve Uit de bestemmingsreserve hervormingsagenda jeugd wordt in 2029 150k onttrokken ter dekking van de transformatie van de Stevige Lokale Teams. 12. | Straatcoaches Om continuïteit te bieden aan de inzet van straatcoaches wordt, vooruitlopend op de evaluatie, 100k beschikbaar gesteld. 13.

| Centrumregeling bedrijfsvoeringstaken Voor het uitbesteden van taken aan de gemeente Arnhem, voorheen via De Connectie, is abusievelijk geen rekening gehouden met de prijsontwikkeling in de begroting. Deze correctie wordt hiermee verwerkt. 14. | Functiescheiding klantcontactcentrum (KCC) Ophoging budget is nodig om aan de wettelijke vereiste functiescheiding te kunnen voldoen, op dit moment doet de gemeente Rheden dat namelijk niet. Dit houdt onder meer in dat er extra capaciteit nodig is om bijvoorbeeld te kunnen voldoen aan het 4-ogen principe. Tabel 3: Meerjarig perspectief Verwerking genomen besluiten (bedragen * € Nr | 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingssaldi Perspectiefbrief 2027 | -2030 | -188 | 415 | 578 | 760 Bijstelling op basis van mei-circulaire gemeentefonds 2026 | 2.202 | 1.881 | 914 | 569 Geactualiseerd FMP 2027-2030 (RIB meicirculaire) | 2.014 | 2.296 | 1.492 | 1.329 In meerjarenbegroting opgenomen stelpost voor 0. | coalitieakkoord | 800 | 1.000 | 2.000 | 2.000 Financieel kader programmabegroting 2027- 2030 | 2.814 | 3.296 | 3.492 | 3.329 0.

| Coalitieakkoord | -595 | -1.377 | -1.777 | -1.727 Financieel beeld na verwerking coalitieakkoord 2027-2030 | 2.219 | 1.919 | 1.715 | 1.602 Financieel beeld na nadere invulling coalitieakkoord en verwerken amendementen en moties | 1.501 | 1.451 | 1.322 | 1.209 Bijstelling programma 1 | -700 | -600 | -450 | -100 Bijstelling programma 3 | -753 | -753 | -753 | -753 Begrotingssaldo | 48 | 98 | 119 | 356 12 Tabel 4: Structureel begrotingssaldo Bedragen x € 1.000) | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Geraamde lasten | 196.327 | 192.339 | 181.445 | 181.694 Geraamde baten | 196.375 | 192.438 | 181.414 | 182.050 (Geraamd totaal) Saldo baten en lasten (begrotingssaldo voor bestemming) 48 | 98 | -31 | 356 Beoogde toevoegingen aan reserves | 0 | 0 | 0 | 0 Beoogde onttrekkingen aan reserves | 0 | 0 | 150 | 0 Begrotingssaldo na bestemming (geraamd resultaat) | 48 | 98 | 119 | 356 Waarvan incidentele lasten en incidentele toevoegingen aan reserves | 1.364 | 1.237 | 1.150 | 600 Waarvan incidentele baten en incidentele onttrekkingen aan reserves | 1.000 | 1.000 | 1.150 | 0 Saldo incidentele baten en lasten | -364 | -237 | 0 | -600 Structureel begrotingssaldo (geraamd structureel resultaat) | 412 | 335 | 119 | 956 Programmaplan De vertaling van het financieel perspectief naar de programma's is in onderstaande tabel opgenomen.

De indeling van de kolommen is voor iedere financiële tabel hetzelfde waarbij: • | R 2025 staat voor jaarrekening 2025; • | B 2026 staat voor gewijzigde begroting 2026, stand na de 1ste Bestuursrapportage 2026; • | B 2027 tot en met B 2030: primitieve begroting. Tabel: Programmaplan Omschrijving | (x € 1.000,-) R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 1. Samenleving | -72.184 | -77.529 | -76.967 | -72.977 | -70.650 | -72.011 2. Leefomgeving | -15.122 | -20.076 | -13.527 | -14.669 | -15.768 | -16.212 3. Bestuur en organisatie | 91.903 | 94.352 | 90.541 | 87.744 | 86.388 | 88.579 Saldo van baten en lasten | 4.597 | -3.254 | 48 | 98 | -31 | 356 Saldo van toevoegingen en | 990 | 3.551 | 0 | 0 | 150 | 0 onttrekkingen reserves Resultaat | 5.587 | 297 | 48 | 98 | 119 | 356 Weerstandsvermogen Naast de ontwikkeling van het meerjarige begrotingssaldo is ook de ontwikkeling van het weerstandsvermogen en de vermogenspositie (en het effect daarvan op een aantal voorgeschreven financiële kengetallen) van belang voor een volledige beoordeling van de financiële positie van de gemeente Rheden. 13 14 Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico's op te vangen. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen het risicoprofiel en de weerstandscapaciteit en wordt uitgedrukt in de weerstandsratio.

Weerstandratio Begroting 2027 Totale weerstandscapaciteit € 26.217.113 Risicoprofiel € 10.350.000 Weerstandsratio: 2,5 Ten opzichte van de jaarrekening 2025 (laatste actualisatie) is de weerstandsratio gedaald van 2,8 naar 2,5. Voor een meer uitgebreide toelichting op het weerstandsvermogen en de voorgeschreven kengetallen (en de samenhang daartussen), verwijzen we naar de paragraaf Weerstandsvermogen. 15 Programma's 16 1 Samenleving Wat is onze visie? In 2027 werken we verder aan een Rheden waarin inwoners prettig samenleven, naar elkaar omkijken en actief kunnen meedoen. Vanuit het Koersdocument en het programma Samen leven in Rheden zetten we samen met inwoners, vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en professionals in op sterke dorpen en wijken waarin betrokkenheid, gezondheid en sociale verbondenheid centraal staan. Tegelijkertijd staan we voor grote maatschappelijke uitdagingen die vragen om nieuwe oplossingen. Daarom richten we ons op het versterken van bestaanszekerheid, de sociale basis, gezondheid en vitaliteit, en een gebiedsgerichte aanpak in wijken waar de uitdagingen het grootst zijn. Van zorgen voor naar voorkomen Onze inzet verschuift steeds meer van het oplossen van problemen naar het voorkomen ervan.

Door te investeren in welzijn, ontmoeting, sport, cultuur, vrijwilligerswerk en vroegtijdige ondersteuning vergroten we de veerkracht van inwoners en voorkomen we dat zwaardere zorg nodig wordt. Daarbij organiseren we hulp zo dichtbij en toegankelijk mogelijk met een vernieuwde welzijnsaanpak. Ook binnen de jeugdhulp maken we deze beweging. We organiseren ondersteuning zo vroeg mogelijk, zo licht mogelijk en zo dichtbij mogelijk. Wij gaan als het ware om de kinderen heen staan en scheppen zo een veilige omgeving waardoor zij zonder (zware) jeugdhulp verder kunnen. De gemeente maakt het makkelijker We werken minder vanuit regels en meer vanuit mogelijkheden. Samen met inwoners zoeken we naar oplossingen die passen bij de situatie van de inwoner. Specialistische zorg zetten we alleen in als dat echt nodig is. We werken minder vanuit regels en voorzieningen en meer vanuit wat inwoners nodig hebben en zelf, met hun netwerk en de sociale basis, kunnen organiseren. Specialistische en individuele ondersteuning zetten we in wanneer dat noodzakelijk is en lichtere of collectieve ondersteuning niet passend is. Deze beweging is niet alleen inhoudelijk gewenst, maar noodzakelijk om ondersteuning voor de meest kwetsbare inwoners beschikbaar en het sociaal domein financieel houdbaar te houden.

Daarnaast starten we met een nieuwe welzijnsopdracht waarin welzijnsorganisaties, inwonersinitiatieven, vrijwilligers, sport- en cultuurverenigingen intensief samenwerken. Zo ontstaat een toegankelijk aanbod van activiteiten, ontmoeting en ondersteuning in de eigen wijk of het eigen dorp. Partnerschap: samen werken aan oplossingen De uitdagingen in het sociaal domein kunnen we alleen realiseren met onze inwoners en partners. Samen bouwen we aan een sterke, gezonde en inclusieve samenleving waarin inwoners elkaar ondersteunen, nieuwkomers volwaardig kunnen deelnemen en iedereen de kans krijgt om mee te doen. Zo werken we aan een gemeente waarin mensen zich gezien, gehoord en geholpen voelen wanneer dat nodig is.

17 Wat merken inwoners hiervan? Inwoners merken dat ondersteuning beter bereikbaar en toegankelijk is, dat zij sneller de juiste hulp krijgen en dat er meer mogelijkheden zijn om elkaar te ontmoeten en actief mee te doen in hun buurt. Problemen worden eerder gesignaleerd en in samenhang aangepakt, waardoor zware zorg minder vaak of minder snel nodig is. In dit programma zijn de volgende bestuurlijke doelstellingen actueel: Thema: Bestaanszekerheid - Alle inwoners beschikken over de basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en digitale vaardigheden - Wij voorkomen schulden bij jeugdigen en inwoners met een laag inkomen - Inwoners met een laag inkomen maken optimaal gebruik van inkomensregelingen - Alle inwoners met een bijstandsuitkering doen mee naar vermogen Thema: Gezond en vitaal van -10 maanden tot 100+ jaar - In wijken met een lagere sociaal-economische-positie en (her)in te richten wijken maakt de leefomgeving gezonde keuzes makkelijker - Gezonde keuzes zijn een gewoonte, ook voor inwoners in een kwetsbare situatie - Vergroten van kansen voor jeugdigen in een kwetsbare situatie. Thema: De sociale basis - Als gemeente garanderen we ontmoeting voor inwoners in kwetsbare situaties. - Vrijwillige inzet ondersteunen waar nodig.

- Sociale leefbaarheid vergroten in wijken waar de veerkracht onder druk staat (dit doel moet omgehangen worden naar Integrale wijk aanpak) - We blijven inzetten op een sterke sociale basis - Gespecialiseerde hulp is beschikbaar voor volwassen inwoners in de meest kwetsbare situaties binnen gestelde kaders. - Gespecialiseerde hulp is beschikbaar voor jeugdige inwoners en hun ouders /verzorgers in de meest kwetsbare situaties binnen gestelde kaders. De doelstellingen zijn verwerkt in een doelenboom, waarin wordt beantwoord: • Welk doel willen we bereiken om te komen tot deze visie? • Welke resultaten moet het opleveren? • Hoe meten wij onze prestaties? Hierbij gaan we alleen in op nieuw beleid en politiek relevante zaken. Na deze doelenboom is informatie over betrokken Verbonden Partijen en de beschikbaar gestelde middelen opgenomen. Bestaanszekerheid In dit thema zijn de volgende beleidskaders actueel: Koersdocument Samen Leven in Rheden Strategische agenda samen leven in Rheden 2025-2028 Beleidskader minima en financiële hulpverlening Verzamelverordening Werk en Inkomen

18 Alle inwoners beschikken over de basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en digitale vaardigheden Wat willen we bereiken? Basisvaardigheden zijn voorwaardelijk om mee te doen in de samenleving. We zien bij de afdelingen werk, inkomen en schulddienstverlening dat veel inwoners niet over deze vaardigheden beschikken. Daarom bieden wij in de wijk cursussen aan die gericht zijn op werk, geld, gezondheid en gezin om de signalering van laaggeletterdheid te vergroten. Bijvoorbeeld door het leren schrijven van een sollicitatiebrief, het aanvragen van toeslagen of het lezen van een bijsluiter. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het risico bestaat dat wij niet (tijdig) signaleren dat inwoners moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Het beschikbare educatie-aanbod wordt volledig ingezet. ● In elke kwetsbare wijk is dichtbij de inwoner een cursus gericht op werk, geld, gezondheid en gezin Waar gaan we op sturen? Het aantal inwoners met beperkte basisvaardigheden blijft gelijk of daalt ten opzichte van 15% in 2024. Wij voorkomen schulden bij jeugdigen en inwoners met een laag inkomen Wat willen we bereiken? Wij willen schulden zo vroeg mogelijk signaleren en problematische schulden voorkomen.

Dit doen we door: Subsidie te verlenen aan partijen die laagdrempelige ondersteuning bieden aan inwoners met financieel (juridische) vragen. Denk aan de Thuisadministratie, Formulierenhulp, Schuldhulpmaatje en Sociaal Raadsliedenwerk. Met de werkgroep Bestaanszekerheid vanuit SamenStenfert worden inwoners uit de wijk Stenfert en breed binnen de gemeente Rheden actief geïnformeerd over alle regelingen en mogelijkheden voor inwoners met een laag inkomen. Alle inwoners over wie wij een signaal van een betalingsachterstand ontvangen krijgen van de gemeente een hulpaanbod. Samen met Vivare zetten we ons extra in wanneer we de achterstanden verder zien oplopen. Onze consulenten budgetbeheer en schuldhulpverlening ondersteunen inwoners met hun financiële hulpvraag en begeleiden inwoners waar kan naar een schuldenvrije toekomst. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Cyril Weijers Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De vaste lasten zijn voor veel huishoudens hoog en blijven stijgen door de onrust in de wereld. Inwoners hebben hierdoor afgelopen jaren al ingeteerd op reserves. Het is niet altijd mogelijk voor alle inwoners een sluitende begroting op te stellen. Daarbij zien we ook dat er nog altijd een taboe heerst op geldzorgen. Inmiddels weten we vanuit landelijk onderzoek dat het gemiddeld 8 jaar duurt voordat inwoners hulp zoeken.

Financiële problemen groeien in die periode hard door. Het tijdig bereiken van inwoners blijft een uitdaging. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Maximaal 8% van de Rhedense huishoudens heeft geregistreerde problematische schulden in 2028 (t.o.v. 8,7% in 2024) 19 Waar gaan we op sturen? • Maximaal 8% van de Rhedense huishoudens heeft geregistreerde problematische schulden in 2028 (t.o.v. 8,7% in 2024) o We weten inwoners te bereiken binnen 8 jaar na het ontstaan van de eerste schuld in plaats van de huidige 10 jaar o Problematische schulden zijn beheersbaar gemaakt en (zo mogelijk) opgelost. Inwoners met een laag inkomen maken optimaal gebruik van inkomensregelingen Wat willen we bereiken? Uit de Minima Effect Rapportage (Nibud 2025) blijkt dat gebruik maken van de gemeentelijke minimaregelingen noodzakelijk voor inwoners is om de maandbegroting sluitend te krijgen (en te houden). Dit geldt in het bijzonder voor huishoudens met bovengemiddelde kosten als gevolg van een chronische ziekte en huishoudens met kinderen in de middelbare school leeftijd. Het aanvullende budget dat beschikbaar is gesteld vanuit het coalitieakkoord wordt gericht ingezet op de huishoudens waarvan we weten dat zij moeilijk kunnen rondkomen. We sluiten aan bij de behoefte van de inwoners.

We zetten het budget in op het verruimen van de bijzondere bijstand voor medische kosten, voor de invulling van de motie voor een A-diploma voor ieder kind en voor kledingtegoed voor volwassenen. We willen financiële problemen en schulden zoveel mogelijk voorkomen. En we willen dat inwoners (en hun kinderen) zoveel mogelijk ‘mee kunnen doen’ in onze samenleving. Zowel op gebied van sport en cultuur als op school. We willen daarom dat inwoners met een laag inkomen zoveel mogelijk gebruik maken van de gemeentelijke minimaregelingen. We zorgen er via onze eigen regelingen en via subsidies aan partners voor dat alle kinderen mee kunnen doen. Dit doen we onder andere door het verstekken van de Gelrepas, een kledingtegoed, schoolkostentegoed en voorzieningen zoals een fiets, smartphone en laptop. Wij werken doorlopend aan de toegankelijkheid en het gebruik van alle regelingen. We verstrekken daar waar kan voorzieningen automatisch aan inwoners zonder dat zij nog los hoeven aan te vragen. Zo ontvangen inwoners met een bijstandsuitkering automatisch de Gelrepas en de IIT als zij hier recht op hebben. Veel inwoners weten niet waar ze mogelijk gebruik van kunnen maken. Voor deze inwoners is er de webtool “voorzieningenwijzer”. Die geeft snel en makkelijk inzicht in de regelingen (gemeentelijk èn landelijk) waarvoor zij mogelijk in aanmerking komen.

Inwoners die daar hulp bij willen kunnen terecht bij een van onze partners (o.a. de Formulierenhulp). De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Cyril Weijers Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De minimaregelingen zijn niet toereikend: de vaste lasten zijn voor veel huishoudens hoog en blijven stijgen door de onrust in de wereld. Inwoners hebben hierdoor afgelopen jaren al ingeteerd op reserves. Het lukt niet iedereen om de begroting sluitend te krijgen, ook al maakt men van alle regelingen gebruik. Het vertrouwen in “de overheid” (en daarmee ook de gemeente) blijft laag: dit vormt voor inwoners een drempel om een regeling of voorziening aan te vragen. Zeker als men voor een (andere) regeling al eens is afgewezen. Het budget is ontoereikend: ambtshalve toekennen en/of toekennen voor een langere periode kan betekenen dat inwoners langer van een regeling gebruik maken dan dat zij daar op feitelijk recht op zouden hebben. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● 65% van de rechthebbende kinderen en volwassenen is in het bezit van een Gelrepas. ● 70% van de rechthebbende kinderen maakt gebruik van een of meer voorzieningen uit het 20 Kindpakket via Stichting Leergeld. Waar gaan we op sturen? armoede terugdringen, minder loketten, inzetten op actief meedoen, regelingen toegankelijk en eenvoudig maken.

Alle inwoners met een bijstandsuitkering doen mee naar vermogen Wat willen we bereiken? We willen dat alle inwoners meedoen naar vermogen. Ook inwoners voor wie betaald werk ver weg is. Hiervoor doen we het volgende: Alle inwoners met een uitkering en arbeidspotentieel hebben we in beeld en spreken we minimaal eens in het half jaar. Waar nodig spreken we hen vaker. We zetten re-integratieinstrumenten in die passend zijn bij de ontwikkeling van de inwoner en maken hiervoor gebruik van fondsen en stichtingen waar mogelijk. Regionaal werken we samen bij het ontwikkelen van passende instrumenten. In 2027 behelst dit het doorontwikkelen van het Regionaal Werkcentrum en het ontwikkelen van aanbod voor psychisch kwetsbare jongeren en oudkomers (statushouders die al een tijd zijn ingeburgerd). We onderzoeken de mogelijkheden voor meedoen naar vermogen binnen de proeftuin Stenfert specifiek en de gemeente als geheel, zoals het meer toegankelijk maken van vrijwilligerswerk voor kwetsbare inwoners. In samenwerking met onderwijs ondersteunen we jongeren bij de overgang van school naar duurzaam werk of waar nodig een uitkering. We laten inburgeraars zo snel mogelijk starten met hun inburgering, waar mogelijk vanuit een azc. De regierol bij inburgering voeren we zo veel mogelijk binnen de wettelijke kaders uit. Ons aanbod sluit aan op de mogelijkheden van de inwoner.

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Vanwege de ombuigingen is ons assortiment aan instrumenten kleiner geworden. Tevens zijn we kritischer op de inzet van instrumenten en beperken we deze in duur of intensiteit. Dit brengt de volgende risico’s met zich mee: 1. Inwoners met arbeidspotentieel ontwikkelen zich niet of niet zo snel als mogelijk richting de arbeidsmarkt. 2. Kwetsbare inwoners kunnen zonder passende ondersteuning niet meedoen en missen hierdoor structuur, sociale contacten en participatiekansen, wat kan leiden tot psychische klachten, sociale uitsluiting, verlies van arbeidspotentieel en langduriger verblijf in de bijstand. 3. Hogere maatschappelijke kosten door verminderde participatie, toename van zorgvraag en uitkeringen. De uitvoering van inburgering staat onder druk door onderbezetting. Hierdoor kan het voorkomen dat we alle statushouders periodiek zien, hun voortgang kunnen monitoren en hen de begeleiding te bieden die nodig is. Dit kan leiden tot minder gemakkelijk de stap zetten richting uitstroom uit de uitkering.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● 75% van de inwoners met een bijstandsuitkering is actief bezig met re-integratie, inburgering of een andere vorm van maatschappelijke participatie Waar gaan we op sturen? 75% van de inwoners met een bijstandsuitkering is actief bezig met re-integratie, inburgering of een andere vorm van maatschappelijke participatie (2027) Wat mag het kosten? Bestaanszekerheid | (x € 1.000,-) Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 6.3 Inkomensregelingen | 25.364 | 25.854 | 27.982 | 27.663 | 27.279 | 27.276 6.4 Begeleide participatie | 10.457 | 9.029 | 9.072 | 9.079 | 9.084 | 9.084 6.5 Arbeidsparticipatie | 0 | 815 | 839 | 839 | 839 | 839 Subtotaal | 35.820 | 35.698 | 37.894 | 37.581 | 37.202 | 37.199 Baten 6.3 Inkomensregelingen | 19.504 | 18.835 | 20.509 | 20.469 | 20.169 | 20.169 6.4 Begeleide participatie | 745 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 6.5 Arbeidsparticipatie | 0 | 303 | 318 | 318 | 318 | 318 Subtotaal | 20.250 | 19.137 | 20.827 | 20.787 | 20.487 | 20.487 Saldo van baten en lasten | -15.571 | -16.560 | -17.067 | -16.794 | -16.715 | -16.713 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 De afwijkingen binnen taakveld 6.3 en 6.4 komen voort uit het doorvoeren van de ombuigingen op personeel (30k).

Gezond en vitaal van -10 maanden tot 100+ jaar In dit thema zijn de volgende beleidskaders actueel: Koersdocument Samenleven in Rheden Strategische agenda samen leven in Rheden 2025-2028 Verrijkt beleidskader Welzijn Sportaccommodatieplan 2025-2040 - Ruimte voor bewegen In wijken met een lagere sociaal-economische-positie en (her)in te richten wijken maakt de leefomgeving gezonde keuzes makkelijker Wat willen we bereiken? We werken aan een leefomgeving waarin gezonde keuzes veel makkelijker, simpeler en aantrekkelijker zijn dan nu. Onze focus ligt op wijken met een lage sociaaleconomische positie en wijken die worden (her)ingericht. Voor een gezonde leefomgeving richten we ons op: • Een voedingsomgeving waarin gezonde producten de basis zijn. • Een beweegvriendelijke openbare ruimte, met voorrang voor fietsers, voetgangers en openbare sport- en beweegmogelijkheden • Ruimtes voor sport, voor traditionele verbanden (o.a. gymzalen, sporthallen, velden) èn moderner georganiseerde sporten (communities, flexibel gebruik ruimtes). • Milieuaspecten zoals hitte en schone lucht hebben grote invloed op onze gezondheid. In de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan laten we zien hoe we daar aan werken.

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Beoogde resultaten: 21 22 Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● In 2027 is de tevredenheid over de eigen woonomgeving van inwoners met een lage SEP gestegen (volwassenen), t.o.v. 2022 (85%) ● Het aantal inwoners dat tijdens periodes van hitte voldoende verkoeling kan vinden buiten (balkon, tuin of buurt) is in 2028 minimaal gelijk gebleven als in 2020 (72%) ● Het aantal overlastmeldingen door houtstook is in 2028 met 20% afgenomen ten opzichte van 2023 (264). Waar gaan we op sturen? In 2027 is de tevredenheid over de eigen woonomgeving van inwoners met een lage SEP gestegen (volwassenen), t.o.v. 2022 (85%) Gezonde keuzes zijn een gewoonte, ook voor inwoners in een kwetsbare situatie Wat willen we bereiken? We stimuleren en faciliteren gezonde keuzes en aanpassingen in het dagelijks leven die helpen gezond, sterk en vitaal te blijven. De focus ligt op het bereiken van inwoners met een lage sociaaleconomische positie (SEP), mentale veerkracht bij jeugdigen en jongvolwassenen en actief en sterk ouder worden. We helpen inwoners gezonde keuzes te maken met voorlichting, communicatie en het laten ervaren van gezonde keuzes. Gezonde keuzes gaan over voldoende bewegen, gezonder eten en drinken, een rookvrij leven, bewust omgaan met alcohol/drugs en mentale rust. Dat doen we vooral groepsgericht.

Denk aan programma’s over gezond koken voor schoolklassen of een groep buren in de wijk. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Het percentage inwoners met een lage SEP dat haar eigen gezondheid als (zeer) goed ervaart is in 2027 (volwassenen) en 2028 (jongeren) gestegen t.o.v. 2022 (55%) en 2023 (73%) ● Het percentage inwoners met een lage SEP dat gezonde keuzes maakt (bewegen, voeding, rookvrij, middelengebruik) is gestegen in 2029 (kinderen), 2027 (volwassenen) en 2028 (jongeren) ten opzichte van 2021, 2022 en 2023. Waar gaan we op sturen? Het percentage inwoners met een lage SEP dat haar eigen gezondheid als (zeer) goed ervaart is in 2027 (volwassenen) en 2028 (jongeren) gestegen t.o.v. 2022 (55%) en 2023 (73%) Vergroten van kansen voor jeugdigen in een kwetsbare situatie. Wat willen we bereiken? Onze focus ligt op het verstevigen van de opvoed-en opgroeiomgeving (pedagogische basis) van (aanstaande) ouders, kinderen en jeugdigen in kwetsbare situaties, voornamelijk in wijken met een lage veerkracht. We richten ons op thuis, in de wijk, kinderopvang, scholen en vrije tijd. De Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 is mede richtinggevend voor de komende jaren.

Dit vraagt om stimulering van een veilige, gezonde en kansrijke omgeving waarin kinderen en jeugdigen zich ontwikkelen en hun talenten ontdekken, ongeacht hun achtergrond, beperking of sociaaleconomische positie. Bijvoorbeeld door preventieve en basisvoorzieningen zoals Kansrijke start, laagdrempelige manieren en plekken waar jeugdigen en ouders met opgroei- en opvoedvragen terecht kunnen in de wijk. Vanuit het programma Samen leven in Rheden werken we in 2027 verder aan het programma Samenwerken voor de jeugd gericht op het versterken van de pedagogische basis en verminderen van gebruik van jeugdhulp. Dit doen we samen met partners vanuit de sociale basis, zoals het onderwijs, huisartsen, gezondheidszorg, jeugdhulp. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Ronald Ter Hoeven Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De afgelopen jaren is er een toename van jeugdigen met mentale problemen en de complexiteit daarvan. De komende jaren zijn er door de bezuinigingen op de sociale basis minder middelen beschikbaar om juist die opvoed- en opgroei omgeving te versterken. De uitvoering van programma Samenwerken voor de jeugd vraagt blijvende commitment en inzet van betrokken partijen. Risico is dat dit door omstandigheden beperkt van de grond komt.

Zoals uit het rapport Groeipijn over de voortgang van de Hervormingsagenda blijkt: het tot uitvoering laten komen van beoogde maatregelen vraagt in de praktijk geregeld meer tijd en moeite dan in de plannen staat. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● | Het percentage jeugdigen met een startkwalificatie (bij 22 jaar) blijft gelijk of groeit ten op zichte van 2024 (76%). ● | We bereiken minimaal 90% van alle peuters met een verwachte onderwijsachterstand met voorschoolse educatie (VVE) ● | Het percentage jongeren met een lage SEP dat na een moeilijke periode meestal snel herstelt is in 2027 minimaal gelijk gebleven ten opzichte van 2023 Waar gaan we op sturen? Het percentage op verwachte onderwijsachterstand geïndiceerde kinderen dat bereikt wordt met voorschoolse educatie (VE).

Wat mag het kosten? Gezond en vitaal van -10 | (x € 1.000,-) maanden tot 100+ jaar Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 5.1 Sportbeleid en activering | 520 | 728 | 687 | 637 | 637 | 637 5.2 Sportaccommodaties | 5.127 | 4.527 | 5.420 | 5.596 | 5.718 | 5.752 7.1 Volksgezondheid | 2.678 | 2.628 | 2.707 | 2.682 | 2.682 | 2.682 Subtotaal | 8.324 | 7.884 | 8.814 | 8.915 | 9.037 | 9.071 Baten 5.1 Sportbeleid en activering | 94 | 218 | 211 | 211 | 211 | 211 5.2 Sportaccommodaties | 2.084 | 1.928 | 1.998 | 2.070 | 2.070 | 2.070 7.1 Volksgezondheid | 739 | 337 | 312 | 312 | 312 | 312 Subtotaal | 2.918 | 2.483 | 2.522 | 2.593 | 2.593 | 2.593 Saldo van baten en lasten | -5.407 | -5.400 | -6.292 | -6.321 | -6.444 | -6.477 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 Er zijn geen afwijkingen op taakveld 5.1 en 7.1. Op taakveld 5.2 komen de correcties (oplopend van 738k naar 860k) voort uit de herzien van het budgetteren van de afschrijvingen, interne rente en de kostprijs dekkende huur van alle vastgoed objecten. 23 24 De sociale basis In dit thema zijn de volgende beleidskaders actueel: Koersdocument Samen Leven in Rheden Strategische agenda samen leven in Rheden 2025-2028 Verrijkt beleidskader Welzijn Cultuuromslag - Kracht van de verbeelding Als gemeente garanderen we ontmoeting voor inwoners in kwetsbare situaties.

Wat willen we bereiken? We willen ontmoeting voor inwoners mogelijk maken, ontmoeting draagt bij aan het versterken, onderhouden en verbreden van het persoonlijke netwerk zodat omzien naar elkaar kan ontstaan. Dit doen we door: Het subsidieren van dorps- en buurthuizen, inloophuizen en tussenvoorzieningen, zoals bijvoorbeeld het Ons Raadhuis in Velp en het inloophuis in Dieren. We ondersteunen dorps- en buurthuizen, inloophuizen en tussenvoorzieningen in het bereiken van inwoners in een kwetsbare situaties bijvoorbeeld door het financieren beroepskrachten met deze expertise. We organiseren opbouwwerkers in de wijk die samen met inwoners een infrastructuur voor ontmoeten en omzien naar elkaar ontwikkelen. We versterken de maatschappelijke rol van de bibliotheek als plek voor ontmoeting, participatie en het bereiken van inwoners in kwetsbare situaties. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Cyril Weijers Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Financiele druk: stijgende exploitatiekosten zorgen ervoor dat voorzieningen als dorps- en buurthuizen, inloophuizen en tussenvoorzieningen onder druk komen te staan. Denk hierbij aan energie, huur, stijgende arbeidskosten.

Het bereiken van inwoners in een zeer kwetsbare situatie blijft een uitdaging, door ervaren drempels en uitdagingen in het dagelijks leven, zoals financiele-, emotionele- en gezondheidsproblemen, en vervoer. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● In 2028 vindt 50% van de inwoners de voorzieningen om elkaar te ontmoeten in de gemeente voldoende ( in 2025 was dit 45%) Waar gaan we op sturen? In 2027 vindt 50% van de inwoners de voorzieningen om elkaar te ontmoeten in de gemeente voldoende. (In 2025 was dit 45%) Vrijwillige inzet ondersteunen waar nodig. Wat willen we bereiken? 25 We willen toewerken naar sterke en verbonden gemeenschappen waarin inwoners, mantelzorgers en vrijwilligers zich gezien en gesteund voelen en waarin het vanzelfsprekend is dat mensen zich voor elkaar en hun omgeving inzetten. Vrijwillige inzet staat daarbij niet op zichzelf, maar maakt onderdeel uit van een bredere sociale basis waarin inwoners, initiatieven en organisaties elkaar weten te vinden en versterken. In de praktijk zien we dat die verbinding niet vanzelf tot stand komt. Initiatieven werken vaak naast elkaar, kennis wordt nog beperkt gedeeld en niet iedereen weet de juiste ondersteuning te vinden. Tegelijkertijd is er veel kracht aanwezig in buurten, verenigingen en informele netwerken.

Door die beter met elkaar te verbinden, ontstaat meer samenhang en kunnen inwoners elkaar makkelijker ondersteunen. We subsidieren het Netwerk Informele Ondersteuning (NIO). Het NIO verbindt inwoners, vrijwilligersinitiatieven, maatschappelijke partners en gemeente, haalt signalen op uit de praktijk en stimuleert samenwerking. Daarnaast is het belangrijk dat vrijwilligers en initiatieven laagdrempelig toegang hebben tot kennis en ondersteuning. Veel organisaties hebben te maken met vergelijkbare vragen en uitdagingen. Dit doen wij door het organiseren van een vrijwilligerssteunpunt die expertise toegankelijk maakt voor vrijwilligers. Daarnaast subsidieren we mantelzorg en vrijwillige thuishulp (MVT), die o.a. vrijwillige thuishulp en mantelzorg cafes organiseren. Door het organiseren van het sociaal cafe bouwen we verder aan een netwerk tussen informele en formele partijen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Cyril Weijers Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Vrijwillige inzet kent een andere structuur dan formele hulpverlening: waar de ene werkt vanuit een opdracht, is de andere betrokken vanuit intrinsieke motivatie. Dit vraagt om een goede verbinding tussen beide werelden. Daarbij spelen verschillende uitdagingen, zoals wet- en regelgeving (bijvoorbeeld de AVG) en financiële vraagstukken, zoals de financieringsstructuur vanuit de ZVW.

Tegelijkertijd is het van belang om regie te voeren op het proces dat hiervoor nodig is, zodat de leefwereld ruimte houdt voor ‘natuurlijke’ oplossingen. Op die manier wordt voorkomen dat deze oplossingen alsnog worden geformaliseerd, wat een averechts effect kan hebben: de formele wereld groeit, terwijl initiatieven uit de leefwereld juist in formele structuren worden ondergebracht. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● In 2028 geven de mantelzorgers de hulp en ondersteuning bij het geven van mantelzorg minimaal een 7 (in 2025 was dit 6,4) ● In 2028 geven de vrijwilligers de hulp en ondersteuning bij het doen van vrijwilligerswerk minimaal een 7,5 (in 2025 was dit 7,4) Waar gaan we op sturen? In 2028 geven de mantelzorgers de hulp en ondersteuning bij het geven van mantelzorg minimaal een 7 (in 2025 was dit 6.4) In 2028 geven de vrijwilligers de hulp en ondersteuning bij het doen van vrijwilligerswerk minimaal een 7,5 (in 2025 was dit 7,4) Sociale leefbaarheid vergroten in wijken waar de veerkracht onder druk staat (dit doel moet omgehangen worden naar Integrale wijk aanpak) Wat willen we bereiken? We willen de leefbaarheid en veerkracht in wijken waar deze onder druk staat, zoals Dieren Stenfert, structureel verbeteren en inwoners meer onderlinge verbondenheid ervaren en samen met partners (informeel en formeel, lokaal en breder) en de gemeente

werken aan 'Een fijne wijk om in te wonen'. In 2027 werken we verder aan de Integrale Wijkaanpak (IWA) in Dieren Stenfert, met als doel: het versterken van de leefbaarheid en sociale samenhang; het verminderen van kansenongelijkheid en achterstanden; het verbeteren van de fysieke leefomgeving in samenhang met sociale opgaven. We benutten Stenfert als leeromgeving voor een gebiedsgerichte en integrale aanpak die ook toepasbaar is in andere wijken. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Cyril Weijers Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Complexiteit van problematiek in wijken zoals Stenfert, waardoor resultaten tijd vragen en niet direct zichtbaar zijn. Te veel wisseling van professionele ondersteuners. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● | Aan het eind van 2027 geeft tenminste 70% van de inwoners die betrokken zijn bij de activiteiten van de wijk aan dat de verbondenheid is verbeterd. Dit kan gaan om onderlinge betrokkenheid en minder eenzaamheid, deelname aan een van de werkgroepen. ● | In 2027 hebben 200 unieke inwoners deelgenomen aan activiteiten van en voor de buurt Waar gaan we op sturen? Eind 2027 geeft tenminste 70% van de inwoners die betrokken zijn bij de activiteiten van de wijk aan dat de verbondenheid is verbeterd.

Dit kan gaan om onderlinge betrokkenheid en minder eenzaamheid of actieve deelname aan 1 van de vele werkgroepen. In 2027 hebben 200 unieke inwoners deelgenomen aan activiteiten van en voor de buurt. Anders denken anders doen: professionele organisaties volgen het tempo en energie van de inwoners en stellen zich primair ondersteunend en faciliterend op. De gemeente treedt hierin op als procesregisseur. We blijven inzetten op een sterke sociale basis Wat willen we bereiken? In de gemeente Rheden is in de afgelopen jaren gebouwd aan een sterke sociale basis. Daarbij zetten wij in op het versterken van de sociale netwerken rondom inwoners. We werken hierbij vanuit het Rhedens model, waarin de rol van de buurt en verbonden gemeenschappen centraal staat. Hierbij is ontmoeten, verbinding, en omzien naar elkaar van belang. Door in te zetten op vrij toegankelijke voorzieningen die preventief werken, voorkomen wij waar mogelijk de instroom in duurdere maatwerkvoorzieningen. Het daadwerkelijk realiseren van deze beweging is tevens een belangrijke randvoorwaarde voor de financiële houdbaarheid van de Wmo en Jeugd. Wanneer de sociale basis en lokale teams onvoldoende in staat zijn lichte en matige ondersteuningsvragen op te vangen, blijft het beroep op individuele en specialistische maatwerkvoorzieningen hoger dan in de meerjarenraming wordt verondersteld.

Professionals, vrijwilligers, en maatschappelijke organisaties bieden, vaak in samenwerking met (georganiseerde) inwoners zelf, hulp en ondersteuning vanuit vrij toegankelijke voorzieningen. Als gemeente voeren wij regie op de verbinding tussen deze formele en informele structuren, zodat de kracht van de samenleving wordt versterkt. Deze ondersteuning wordt zowel individueel als collectief aangeboden en vormt het fundament waarop inwoners met lichte tot matige hulp en ondersteuningsvragen kunnen terugvallen. De hulp en ondersteuning is dichtbij, laagdrempelig en goed toegankelijk. De komende jaren blijven wij investeren in ontmoeting, vrijwillige inzet, mantelzorgondersteuning, vroegsignaleren en preventie. Hierbij besteden wij extra aandacht aan kwetsbare wijken en inwoners die risico lopen op eenzaamheid, armoede, of psychische kwetsbaarheid. Inwonersinitiatieven worden gestimuleerd zodat inwoners meer eigenaarschap kunnen nemen voor hun buurt, bijvoorbeeld door het organiseren van buurtbudgetten.

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Cyril Weijers Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Overvraging informele netwerken, proces (door)ontwikkeling verbonden gemeenschappen, uitdagingen rondom het bereiken van kwetsbare inwoners, onvoldoende aansluiting van professionals waardoor eigenaarschap verschuift van de gemeenschap naar formele organisaties in plaats van dat de sociale basis wordt versterkt. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● | in 2028 zoekt 70% van de inwoners hulp bij familie, vrienden of kennissen (in 2025 was dit 71% bij boodschappen en 65% bij computergebruik). ● | in 2028 vindt 45% van de inwoners vindt dat buurtbewoners elkaar (zeer) goed helpen of 26 27 ondersteunen (in 2025 was dit 39%). Waar gaan we op sturen? In 2028 zoekt 70 % van de inwoners hulp bij familie, vrienden of kennissen. In 2028 vindt 45% van de inwoners dat buurtbewoners elkaar (zeer) goed helpen of ondersteunen. (In 2025 was dit 39%). Gespecialiseerde hulp is beschikbaar voor volwassen inwoners in de meest kwetsbare situaties binnen gestelde kaders. Wat willen we bereiken? We organiseren ondersteuning primair binnen de sociale basis, via welzijn, cultuur en sport en met behulp van sterke lokale teams, die een groter deel van de ondersteuning zelf uitvoeren.

Wmo-maatwerkvoorzieningen zetten we in wanneer ondersteuning niet op een andere manier passend kan worden georganiseerd. Daarbij kijken we eerst naar wat inwoners zelf kunnen, met hun netwerk en via de sociale basis. Is maatwerk nodig, dan organiseren we dit aanvullend, tijdelijk en in samenhang met de leefwereld van inwoners. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Cyril Weijers Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De uitgaven aan Wmo-maatwerk staan onder druk door demografische ontwikkelingen, de samenstelling van de Rhedense bevolking en een toenemend beroep op ondersteuning. Het VNG- voorspelmodel laat voor huishoudelijke hulp in Rheden zien dat de budgetten mogelijk tekort schieten in 2027 en 2028. Voor individuele begeleiding laat het voorspelmodel een aanzienlijk sterkere kostenontwikkeling zien, waardoor budgetten mogelijk ook tekort schieten. Het college stuurt daarom op het terugbrengen van de uitgaven binnen de beschikbare budgettaire kaders. Daarbij zetten we individuele begeleiding gericht in voor inwoners in de meest kwetsbare situaties die deze ondersteuning daadwerkelijk nodig hebben en voor wie ondersteuning vanuit eigen mogelijkheden, het netwerk, de sociale basis of lokale teams niet toereikend is. Deze aanscherping kan juridische en uitvoeringsrisico’s met zich meebrengen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rheden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3a2c37b0-8170-4eab-b2d6-a4dff2dd7637?agendaItemId=83b4035f-797f-4e33-bc1b-5c43c155507d