CConstaterende datRheden
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030

Raadsvergadering 3 november 2026, gemeente RhedenBij agendapunt: Programmabegroting 2027-203051.676 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 6

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Opzetten monitor kwaliteit en tevredenheid dienstverlening Waar gaan we op sturen? In 2027 ligt er een vastgesteld plan voor de verbetering in de komende drie jaar. Verstevigen van inwoner- en overheidsparticipatie Wat willen we bereiken? We willen een grote stap maken van informeren naar samenwerken. Dit vraagt om een organisatie waarin samenwerken een basishouding is. Daarbij zien wij goede participatie als een vereiste uitvoeringsvorm van sterke dienstverlening. Onze keuzes en besluiten worden transparant, duidelijk onderbouwd en herkenbaar. We bouwen zo aan sterker beleid en betere besluiten. Het vraagt maatwerk in aanpak en communicatie, zodat iedereen kan meedoen. We zetten diverse vormen van participatie in en moeten blijven investeren in de vaardigheden van onze medewerkers. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Bij goede participatie moet er oprechte interesse en begrip zijn voor de mening van mensen die betrokken zijn. Het vraagt om een andere manier van werken dan onze ambtenaren gewend zijn. Deze aanpassing in werkhouding en -gedrag vraagt tijd, kennis en training, evenals sturing en toezicht. Het grootste risico zit daarom in het borgen van de kwaliteit door gebrek aan tijd en capaciteit.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Interne borging participatie middels het ParticipatieExpertTeam (PET) ● We hebben naast inwonersparticipatie aandacht voor overheidsparticipatie. ● Training van medewerkers in bewustwording en participatievaardigheden Waar gaan we op sturen? Training en kwaliteitsborging. Projectleiders, Beleidsmedewerkers en managers worden getraind op bewustwording en participatievaardigheden. Wat mag het kosten? Dienstverlening | (x € 1.000,-) Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 0.1 Bestuur | 5.108 | 3.188 | 3.236 | 3.236 | 3.236 | 3.236 0.2 Burgerzaken | 2.088 | 2.031 | 2.059 | 2.009 | 2.009 | 2.009 0.4 Overhead | 25.876 | 21.785 | 25.237 | 24.684 | 24.470 | 24.455 0.5 Treasury | -87 | -1.314 | -517 | -976 | -1.234 | -1.651 0.61 OZB woningen | 750 | 730 | 26 | 26 | 26 | 26 0.62 OZB niet-woningen | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 0.63 Parkeerbelasting | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 0.64 Belastingen overig | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 0.7 Alg. uitk. e ov. uitk.

| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 gem.fonds 0.8 Overige baten en lasten | 2.353 | 2.285 | 2.434 | 3.064 | 3.389 | 2.852 0.9 Vennootschapsbelasting | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (VpB) Subtotaal | 36.088 | 28.705 | 32.474 | 32.043 | 31.896 | 30.926 Baten 0.1 Bestuur | 80 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 0.2 Burgerzaken | 1.036 | 840 | 765 | 765 | 765 | 765 0.4 Overhead | 543 | 223 | 223 | 223 | 223 | 223 0.5 Treasury | 1.069 | 869 | 869 | 869 | 869 | 869 0.61 OZB woningen | 9.438 | 12.171 | 12.631 | 13.105 | 13.594 | 14.097 0.62 OZB niet-woningen | 3.560 | 3.182 | 3.182 | 3.182 | 3.182 | 3.182 0.63 Parkeerbelasting | 5 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 0.64 Belastingen overig | 151 | 150 | 0 | 0 | 0 | 0 0.7 Alg. uitk. e ov. uitk. | 109.614 | 109.382 | 113.347 | 107.854 | 105.150 | 106.283 gem.fonds 0.8 Overige baten en lasten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 0.9 Vennootschapsbelasting | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 (VpB) Subtotaal | 125.497 | 126.819 | 131.021 | 126.002 | 123.787 | 125.423 Saldo van baten en lasten | 89.410 | 98.115 | 98.546 | 93.959 | 91.892 | 94.497 53 54 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 Op taakveld 0.2 komen de aanpassingen voort uit het realiseren van de personele ombuigingen en een terugloop in de te verwachten opbrengsten van de leges.

Op taakveld 0.4 komen de mutaties voort uit het herzien van de afschrijvingen, interne rente en de kostprijs dekkende huur, daarnaast is daar de ophoging van het budget van de centrumregeling bedrijfsvoeringstaken (voorheen De Connectie) geboekt. Taakveld 0.5 is gewijzigd op basis van de herziene interne rente. Op taakveld 0.61 zijn ver verhogingen van de opbrengsten van de OZB zichtbaar. Op taakveld 0.64 is de afname van de opbrengsten van de hondenbelasting door de afschaffing van deze belasting zichtbaar geworden. Op taakveld 0.7 is de verhoging van de algemene uitkering op basis van de meicirculaire zichtbaar. Op taakveld 0.8 zijn de lasten van het coalitieakkoord en de opgenomen stelpost verwerkt. Integrale veiligheid Het veiligheidsgevoel van onze inwoners blijft tenminste gelijk aan afgelopen jaren Wat willen we bereiken? Door in te zetten op alle thema's van integrale veiligheid zorgen we dat inwoners, ondernemers en bezoekers van de gemeente Rheden zich veilig voelen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Carol van Eert Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het veiligheidsgevoel van onze inwoners wordt mede bepaald door de geopolitieke ontwikkelingen.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Het veiligheidsgevoel wordt door de inwoners tenminste gewaardeerd met een 7,5 Waar gaan we op sturen? We sturen op de uitkomsten van de veiligheidsmonitor. De gemeente biedt - in samenwerking met ketenpartners - adequate zorg en maatregelen voor personen met complexe problematiek en/of een veiligheidsrisico om overlast en onveilige situaties te minimaliseren. Wat willen we bereiken? We voeren regie op complexe vraagstukken aan de hand van de lokale persoonsgerichte aanpak. Daarbij betrekken we onze ketenpartners en sturen op passend eigenaarschap in de keten. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Carol van Eert Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? In de samenwerking zijn we afhankelijk van externe partijen. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● De gemeente biedt- in samenwerking met ketenpartners- adequate zorg en maatregelen voor personen met complexe problematiek en/of een veiligheidsrisico om overlast en onveilige situaties te minimaliseren. Waar gaan we op sturen? 55 We blijven sturen op het verbeteren van de kwaliteit samenwerking.

We vergroten de weerbaarheid van inwoners (van jong tot oud), bestuurders, medewerkers en ondernemers op het gebied van ondermijning en digitale veiligheid Wat willen we bereiken? Voor verschillende doelgroepen worden voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd op het gebied van digitale veiligheid en ondermijnende criminaliteit. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Carol van Eert Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Gebrek aan capaciteit kan er voor zorgen dat prioriteiten elders worden gelegd. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● We investeren in bewustwordingscampagnes en voeren integrale controles uit. Waar gaan we op sturen? We continueren de voorlichtingsbijeenkomsten op het gebied ondermijning en digitale veiligheid We versterken de weerbaarheid van onze inwoners en de eigen organisatie met het oog op ontwrichtende crises en geopolitieke dreiging. Wat willen we bereiken? We willen ervoor zorgen dat inwoners zo goed mogelijk voorbereid zijn op een langdurige verstoring, zoals langdurige stroomuitval, digitale aanvallen, overstromingen of grote natuurbranden. De insteek is dat zij in ieder geval de eerste 72 uur zelfstandig kunnen overbruggen. De gemeentelijke organisatie moet voorbereid zijn op een langdurige verstoring. De meest kritische bedrijfsprocessen moeten door kunnen gaan.

We dienen daarnaast in staat te zijn om hulp te bieden aan de meest kwetsbare inwoners. De VNG heeft voor gemeenten de handreiking gemaakt met 41 maatregelen op zes thema’s. Deze thema’s zijn: 1. Continuïteit van de eigen organisatie. 2. Crisisorganisatie. 3. Vitale voorzieningen. 4. Sociaal weefsel. 5. Zelfredzaamheid inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisatie. 6. Samenleving als overkoepelend systeem. Door deze zes thema's projectmatig op te pakken wordt het doel bereikt. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Carol van Eert Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het is een uitdaging om alle lagen van bevolking te bereiken. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● We bereiden onze eigen organisatie en onze inwoners voor op een mogelijke langdurige crisis. Waar gaan we op sturen? We organiseren bewustwordingsbijeenkomsten voor onze inwoners, zodat ze zicht voorbereiden op een langdurige crisis.

Wat mag het kosten? Integrale veiligheid | (x € 1.000,-) Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 1.1 Crisisbeheersing en | 3.412 | 3.598 | 3.794 | 3.793 | 3.791 | 3.790 brandweer 1.2 Openbare orde en | 1.324 | 1.244 | 1.326 | 1.126 | 1.126 | 1.126 veiligheid Subtotaal | 4.736 | 4.842 | 5.120 | 4.919 | 4.917 | 4.916 Baten 1.1 Crisisbeheersing en | 7 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 brandweer 1.2 Openbare orde en | 213 | 21 | 21 | 21 | 21 | 21 veiligheid Subtotaal | 219 | 26 | 27 | 27 | 27 | 27 Saldo van baten en lasten | -4.517 | -4.816 | -5.094 | -4.892 | -4.891 | -4.889 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 Op taakveld 1.1 komen de correcties (jaarlijks omstreeks 70k) voort uit het herzien van het budgetteren van de kostprijs dekkende huur. Op taakveld 1.2 wordt het verschil in 2027 a 200k veroorzaakt door extra budget voor weerbaarheid. Regionale samenwerking Versterken regionale samenwerking Wat willen we bereiken? Wij willen een sterke en toekomstbestendige gemeente realiseren die goed is voorbereid op de voorgenomen gemeentelijke herindeling met Brummen. Regionale samenwerking binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR) blijft daarbij van grote waarde.

Door gezamenlijk op te trekken op onderwerpen als woningbouw, bereikbaarheid, economie, energietransitie, landschap en leefomgeving versterken wij de positie van onze gemeente en vergroten wij de mogelijkheden om regionale en landelijke middelen aan te trekk | en. De samenwerking draagt bij aan een gezonde groei van de regio en aan een sterke uitgangspositie voor de nieuwe gemeente. In 2027 blijven wij actief deelnemen aan de vijf opgaven van de GMR en benutten wij de regionale samenwerking om maatschappelijke en ruimtelijke vraagstukken gezamenlijk aan te pakken. Daarbij richten wij ons op het verbinden van de ambities van Rheden en Brummen, zodat regionale belangen, projecten en netwerken goed aansluiten op de voorbereiding van de herindeling. Wij werken samen met regionale partners aan de uitvoering van de Regionale Agenda 2025-2028 en bereiden de toekomstige vertegenwoordiging van de nieuwe gemeente binnen de regionale samenwerkingsverbanden zorgvuldig voor. Zo borgen wij bestuurlijke continuïteit, versterken wij onze slagkracht en werken wij aan een succesvolle overgang naar de nieuwe gemeentelijke organisatie Brummen Rheden in 2030. Daarvoor maken we in 2027 een herindelingsontwerp en, na terinzagelegging, een herindelingsadvies.

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: 56 Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Waar gaan we op sturen? Voor nieuwe of gewijzigde taken is expliciet afgewogen of uitvoering plaatsvindt door de gemeente zelf, in samenwerking of door uitbesteding Wat mag het kosten? Niet van toepassing. Programma Migratie en integratie Voor de nieuwkomers in Rheden realiseren we menswaardige opvang en meedoen vanaf dag 1. Wat willen we bereiken? We willen dat nieuwkomers menswaardig worden opgevangen. DIt doet gemeente Rheden in eigen beheer. We willen dat nieuwkomers de mogelijkheid hebben om vanaf dag 1 mee te doen en Nederlands te leren. Het beleidskader is ingericht op drie pijlers. 1. Het bieden van een kansrijke start en een fijne plek in de samenleving. 2. Een voortrekkersrol vervullen in de kunst van het samenleven en samen werken. 3. Normaliseren van migratie en integratie in de samenleving. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Paul Hofman Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Publieke opinie. Snelheid van realisatie van plekken. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● | We voldoen aan de ons opgelegde taakstellingen voor de opvang van asielzoekers, opvang van ontheemde Oekraïners en de huisvesting van statushouders. En werken aan de langdurige opvang van asielzoekers voor minimaal 20 jaar.

Waar gaan we op sturen? Aantal deelnemers Nederlandse les + aantal vrijwilligers. Aantal activiteiten gericht op meedoen. Wat mag het kosten? Programma Migratie en | (x € 1.000,-) integratie Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 6.1 Samenkracht en | 16.913 | 12.412 | 3.200 | 3.250 | 509 | 509 burgerparticip. Subtotaal | 16.913 | 12.412 | 3.200 | 3.250 | 509 | 509 Baten 57 6.1 Samenkracht en | 24.567 | 14.062 | 2.200 | 2.250 | 0 | 0 burgerparticip. Subtotaal | 24.567 | 14.062 | 2.200 | 2.250 | 0 | 0 Saldo van baten en lasten | 7.654 | 1.650 | -1.000 | -1.000 | -509 | -509 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 De baten en lasten van het programma Migratie en integratie zijn vanaf 2027 wezenlijk veranderd. Het team Nieuwkomers is in de lijn ingebracht in programma 1. Daarbij zijn de baten en lasten die betrekking hebben op de huidige opvang overgezet. De verdere ontwikkeling zal plaatsvinden binnen het programma. Programma Energie- en warmtetransitie De bebouwde omgeving in Rheden is in 2050 aardgasvrij Wat willen we bereiken? We hebben niet alleen de opgave om in 2050 CO2 neutraal te zijn in Rheden. We moeten daarbij ook gefaseerd afscheid nemen van het aardgas als warmtebron.

De tussenstand die we voorzien voor 2030 is dat er dan 5000 (particuliere) woningen klaar zijn om in de (nabije) toekomst van het aardgas af te gaan. Dit noemen we aardgasvrij | -ready. Een onderdeel van deze aanpak is het isoleren van de hele woningvoorraad, zowel huur als particulier eigendom. Daarmee, en met aangepast verwarmingsgedrag, hopen we 40% tot 50 | % van de warmtevraag te besparen. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Voor de totale transitie zijn er veel meer middelen en menskracht nodig dan nu beschikbaar is. Zolang hier geen zicht op is loopt de uitvoering gevaar. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● | Vaststellen van het Energie Warmteprogramma ● | Oprichten van een warmtebedrijf ● | 400 huurders met een inkomen tot 130% WML worden geholpen met isolatie door een buurtklusbedrijf en of energiecoaching ● | 300 woningeigenaren met een slecht geïsoleerde woning en een WOZ | -waarde van maximaal €477.000 worden geholpen met het isoleren van hun woning in 2027 Waar gaan we op sturen? We sturen op de vaststelling van de Wijk UItvoeringsprogramma's (WUP's), die leiden tot wijziging van het omgevingsplan. We willen 1 maal per jaar een WUP vaststellen. Wij zien de WUP's | als gebiedsontwikkeling.

Daar waar mogelijk nemen we dit integraal mee met de integrale wijkaanpak en/of de woningbouwopgave. Bebouwde omgevings is in 2050 aardgasvrij Wat willen we bereiken? Met de oprichting van een gemeentelijk warmtebedrijf borgen we de route naar een aardgasvrije gemeente in 2050. Hiermee kunnen we ook een zakelijk aanbod doen aan de inwoners voor het oplossen van de warmte vraag in de toekomst tegen een gesocialiseerd tarief en zorgen we voor een collectieve oplossing van de warmte vraag ipv individuele oplossingen (die juist de collectieve oplossing in de weg kunnen staan). De verantwoordelijk portefeuillehouder is: 58 Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Te weinig middelen Waar gaan we op sturen? Oprichting Oprichting Rhedense Energie Diensten Organisatie (REDO) Wat willen we bereiken? Een organisatie die inwoners ontzorgt, ondersteunt en adviseert bij de transitie naar aardgasvrij in 2050. Door collectieve aanpak en onafhankelijke advisering levert dit schaalvoordelen op, zowel in kosten als in uitvoering.

Tevens bouwt dit aan vertrouwen onder de inwoners dat gekozen oplossingen ook daadwerkelijk een positieve bijdrage leveren aan de oplossing van het warmte vraagstuk De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Menskracht en middelen (investeringskeuzes) Waar gaan we op sturen? Oprichting In 2040 wekken wij alle energie die wij gebruiken duurzaam op of zorgen voor groene inkoop Wat willen we bereiken? We willen dat de gemeente Rheden in 2050 CO2-neutraal is door te zorgen dat het energiegebruik in 2050 gehalveerd is ten opzichte van het huidige verbruik. En daarbij willen we dat de dan nog gebruikte energie duurzaam is opgewekt danwel duurzaam is ingekocht. Dit beschrijven we in het warmteprogramma.

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Menskracht en middelen (nieuwe investeringen) Waar gaan we op sturen? Aanschaf van een windmolen op zee Wat mag het kosten? Programma Energie- en | (x € 1.000,-) warmtetransitie Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 7.4 Milieubeheer | 0 | 0 | 3.641 | 3.435 | 2.210 | 2.210 Subtotaal | 0 | 0 | 3.641 | 3.435 | 2.210 | 2.210 Baten 59 60 7.4 Milieubeheer 0 0 1.847 3.435 2.210 2.210 Subtotaal 0 0 1.847 3.435 2.210 2.210 Saldo van baten en lasten 0 0 -1.794 0 0 0 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 De baten en lasten voor dit programma zijn vanaf 2027 structureel begroot. Deze zijn in evenwicht en daarom heeft het geen invloed op het begrotingssaldo. Programma Integrale wijkaanpak In dit thema zijn de volgende beleidskaders actueel: De aanpak IWA Stenfert is de manier waarop het coalitieakkoord concreet wordt uitgevoerd in een gebied waar de opgaven het grootst zijn. In Dieren Stenfert is sprake van een stapeling van sociale en fysieke vraagstukken, zoals armoede, gezondheidsproblematiek, beperkte sociale cohesie en een eenzijdige woningvoorraad. Deze samenhangende uitdagingen vragen om een integrale en gebiedsgerichte aanpak.

Binnen de integrale wijkaanpak staat de leefwereld van inwoners centraal. We investeren in community building en werken vanuit een langdurige aanwezigheid in de wijk, met structurele participatie van inwoners en samenwerking met partners, waaronder woningcorporatie Vivare. Vanuit een gezamenlijke wijkagenda levert iedere partij een bijdrage aan zowel de sociale als fysieke opgaven. Met deze aanpak werken we aan een sterke, leefbare en toekomstbestendige wijk. Voor Dieren Stenfert betekent dit dat we intensief inzetten op het versterken van de sociale basis, het vergroten van kansen voor inwoners en het verbeteren van de leefomgeving. In 2027 zetten we deze lijn voort met een combinatie van uitvoering en voorbereiding. Enerzijds werken we aan concrete projecten binnen de bestaande wijkaanpak, anderzijds wordt met het Masterplan Dieren een integrale gebiedsvisie ontwikkeld. Dit masterplan verbindt de opgaven in Stenfert met de ontwikkeling van het gehele dorp en vormt de basis voor keuzes en investeringen op de middellange termijn. Deze inzet draagt eraan bij dat Stenfert zich ontwikkelt tot een fijne wijk om in te leven: samenredzaam, kansrijk en met een sterke sociale basis, in een veilige en aantrekkelijke leefomgeving.

IWA Stenfert In 2027 continueren we de gebiedsgerichte en integrale aanpak, met inzet op de verbonden gemeenschap, welzijn & preventie, leefbaarheid en kansen voor inwoners. We versterken de samenwerking met inwoners en partners en borgen de structurele aanwezigheid en participatie in de wijk. Dit leggen we vast in de gedragen fijne wijkagenda. Masterplan Voor heel Dieren met specifieke aandacht voor Dieren Stenfert werken we aan een integrale gebiedsvisie voor Dieren, waarin verschillende maatschappelijke opgaven in samenhang worden uitgewerkt. Het masterplan biedt inzicht in toekomstperspectieven en ontwikkelscenario’s en verbindt de opgaven in Stenfert met de bredere ontwikkeling van het dorp. Op basis van het masterplan besluit de raad in 2027 over het vervolg. Deze speerpunten dragen bij aan een samenredzame, kansrijke en toekomstbestendige wijk, waarin inwoners prettig samen leven. Dieren Stenfert is een samenredzame wijk waarin inwoners elkaar kennen en naar elkaar omzien Wat willen we bereiken? 61 We willen de leefbaarheid en veerkracht in Dieren Stenfert structureel verbeteren. Inwoners ervaren meer onderlinge verbondenheid en samen met partners (informeel en formeel, lokaal) en de gemeente werken aan 'Een fijne wijk om in te wonen'.

In 2027 werken we verder aan de Integrale Wijkaanpak (IWA) in Dieren Stenfert en benutten we Stenfert als leeromgeving voor een gebiedsgerichte en integrale aanpak die ook toepasbaar is in andere wijken. Dit doen we door het bevorderen van gemeenschapszin door het ondersteunen van (actieve) inwoners in de wijk die samen met inwoners een basis voor ontmoeten en omzien naar elkaar doorontwikkelen (samen Stenfert) waarbij specifieke aandacht uitgaat naar Mentale veerkracht, het beschikbaar stellen van geschikte accommodaties en het ondersteunen van activiteiten van, voor en door inwoners uit de wijk. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Het bereiken van inwoners in een zeer kwetsbare situatie blijft een uitdaging, door ervaren drempels en uitdagingen in het dagelijks leven, zoals financiele-, emotionele- en gezondheidsproblemen, en vervoer. Het aandeel van inwoners in een kwetsbare situatie in Dieren Stenfert is hoog. Dit vraagt structurele ondersteuning.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Fijne Wijkagenda vastgesteld en in uitvoering Waar gaan we op sturen? 40 % inwoners geeft aan zich verbonden te voelen met de wijk (inwonersonderzoek/storytelling) Dieren Stenfert is een Kansrijke wijk Wat willen we bereiken? We vergroten de kansen voor inwoners door in te zetten op talentontwikkeling, participatie en bestaanszekerheid, zodat meedoen voor meer inwoners mogelijk wordt. Dit doen we door in te zetten op het benutten van talenten voor projecten vanuit de FIjne Wijkagenda voor persoonlijke ontwikkeling. Dit geeft inwoners ruimte om in hun eigen omgeving te kunnen werken aan talentontwikkeling en daarbij een bijdrage leveren aan een sterke en verbonden wijk.

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Onvoldoende aansluiting van ondersteuning op behoeften Afhankelijkheid van vrijwillige inzet Complexe persoonlijke problematiek belemmert participatie Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Inwoners voor wie meedoen niet vanzelfsprekend is, doen mee in de wijk waardoor talenten van inwoners zichtbaar worden en benut in wijkactiviteiten en initiatieven Waar gaan we op sturen? 25 % inwoners dat participeert in Samern Stenfert vrijwilligerswerk voor en in de wijk of georganiseerde activiteiten Dieren Stenfert is een aantrekkelijke woonwijk in de juiste balans Wat willen we bereiken? 62 We zetten in op het realiseren van een aantrekkelijke, toekomstbestendige woonwijk in Dieren, met een betere balans in woningtypen,en leefkwaliteit. Fysieke ingrepen worden daarbij bewust ingezet om sociale versterking te stimuleren, zoals ontmoeting, veiligheid, gezondheid en samenredzaamheid. Dit concretiseren we door het ontwikkelen van een integraal Masterplan voor heel Dieren en door de woningvoorraad evenwichtiger te maken. Voor Dieren Stenfert betekent dit van circa 95% sociale huur naar een verhouding van 40–60% sociale huur.

Tegelijkertijd werken we aan het vergroten van de diversiteit in woningtypen, waardoor ook een meer variatie in de wijk ontstaat en de leefbaarheid duurzaam wordt versterkt. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? In de uitvoering van deze plannen wordt rekening gehouden met verschillende risico’s die de voortgang en haalbaarheid kunnen beïnvloeden. Zo kan de stikstofproblematiek leiden tot vertraging in vergunningverlening en uitvoering van bouwprojecten. Daarnaast vormt netcongestie een belangrijk aandachtspunt, omdat beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet ontwikkelingen kan belemmeren of vertragen. Ook het aanhoudende personeelstekort in de bouwsector, evenals bij de provincie en de gemeente, kan impact hebben op de planvorming en realisatiekracht. Tot slot brengen oplopende bouwkosten financiële onzekerheden met zich mee, die de uitvoerbaarheid en betaalbaarheid van projecten onder druk kunnen zetten.

Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Een vastgesteld Masterplan Dieren waarin een toekomstperspectief (met scenario’s) is uitgewerkt en waarin fysieke en maatschappelijke opgaven integraal zijn verbonden, zodat gerichte keuzes gemaakt kunnen worden Waar gaan we op sturen? mate van diversiteit in woningtypen De openbare ruimte in Dieren Stenfert is uitnodigend, beweegvriendelijk en toegankelijk Wat willen we bereiken? De openbare ruimte is groen, veilig, toegankelijk en uitnodigend voor ontmoeten, bewegen en sporten door inzet op aansprekend openbaar groen, groene tuinen, ontmoetingsplekken voor de buurt, voldoende beweeg & sportplekken in de openbare ruimte. Een belangrijk aspect is dat de openbare ruimte veilig en toegankelijk wordt ervaren door inwoners. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De beperkte fysieke ruimte in de wijk vormt een belangrijk risico, doordat verschillende ruimtelijke functies – zoals parkeren, groenvoorzieningen en bouwopgaven – met elkaar concurreren. Dit kan leiden tot lastige keuzes en vertraging in de planvorming, waarbij het realiseren van voldoende woningen onder druk kan komen te staan of ten koste kan gaan van de kwaliteit van de leefomgeving, zoals voldoende groen en openbare ruimte.

Daarnaast brengt deze schaarste een budgettair risico met zich mee: het realiseren van slimme, ruimte-efficiënte oplossingen (zoals ondergronds parkeren of gecombineerde functies) kan leiden tot hogere investeringskosten, waardoor projecten financieel onder druk komen te staan en aanvullende middelen nodig kunnen zijn. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Bij fysieke projecten in de openbare ruimte benutten we koppelkansen voor een groene, veilig, toegankelijke en uitnodigend voor ontmoeten, bewegen en sporten openbare ruimte Waar gaan we op sturen? 63 Mate van tevredenheid van inwoners over een uitnodigende, toegankelijke en beweegvriendelijke openbare ruimte Dieren Stenfert is een duurzame wijk Wat willen we bereiken? Dieren Stenfert ontwikkelt zich tot een duurzame en toekomstbestendige wijk met energiezuinige woningen en een klimaatbestendige leefomgeving door inzet op: klimaatbestendige wijk (tegen hittestress, voor waterberging en voor biodiversiteit) goed geïsoleerde woningen met goed woonklimaat De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De uitvoering van de plannen kent diverse risico’s die de voortgang en haalbaarheid kunnen beïnvloeden.

Zo kan netcongestie en andere technische beperkingen ertoe leiden dat projecten vertraging oplopen of aanvullende investeringen vereisen om aangesloten te kunnen worden op bestaande infrastructuren. voor de realisatie van uitfasering E, F, G labels zijn wij afhankelijk van externe partijen, zoals de woningbouwcorporatie, en geldende regelgeving. Keuzes voortkomend uit het masterplan kunnen leiden tot het mogelijk later of gefaseerd uitvoeren van fysieke ingrepen in Dieren Stenfert. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● In Stenfert worden via het IWA-programma concrete stappen gezet voor koppeling met fysieke projecten Waar gaan we op sturen? % woningen met energielabel D of beter in de wijk Wat mag het kosten? Programma Integrale wijkaanpak (x € 1.000,-) Omschrijving R 2025 B 2026 B 2027 B 2028 B 2029 B 2030 Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticip. 0 0 165 0 0 0 Subtotaal 0 0 165 0 0 0 Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticip. 0 0 165 0 0 0 Subtotaal 0 0 165 0 0 0 Saldo van baten en lasten 0 0 0 0 0 0 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 De baten en lasten voor dit programma zijn vanaf 2027 incidenteel begroot binnen programma 3. Deze zijn in evenwicht en daarom heeft het geen invloed op het begrotingssaldo.

64 Betrouwbaar, beheerst en voorspelbaar In dit thema zijn de volgende beleidskaders actueel: • Normenkader rechtmatigheid • Nota Risicomanagement We handelen rechtmatig Wat willen we bereiken? We voldoen aan wet- en regelgeving in de uitvoering van onze taken: alle gemeentelijke processen en besluiten voldoen aan geldende wet- en regelgeving. Dit willen we in de basis goed borgen, daarnaast maken we gebruik van (interne) controle achteraf om eventuele afwijkingen te ontdekken en hiervan te leren. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? We zetten in op risicogestuurde controles en controleren daarmee dus niet alles. Met steekproeven is er altijd een kans dat we iets missen, daarmee dekt deze beheersingsmaatregel het risico niet 100% af. We vangen dit risico zoveel mogelijk af door controle uit te voeren op de processen waar de grootste risico's liggen en daarbij gebruik te maken van representatieve steekproeven. We leven in een tijd dat er veel externe bedreigingen zijn en er diverse ontwikkelingen zijn in de te volgen wettelijke kaders. Tegelijkertijd is er beperkt capaciteit, wat het lastig maakt om grip te houden op deze ontwikkelingen, onze werkprocessen en daar een volledige controle bij uit te voeren.

Dit vraagt een afweging in de inzet van onze capaciteit, gericht op het beperken van de risico’s. Daarom zetten we onze schaarse middelen bewust en risicogericht in. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Visueel inzicht in werkprocessen ● Normenkader Informatiebeveiliging & gegevensbescherming Waar gaan we op sturen? Totaal aan rechtmatigheidsfouten en -onzekerheden[CK7.1] (percentage t.o.v. totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves) We werken effectief en efficiënt aan realisatie van strategische en operationele doelen. Wat willen we bereiken? Onderdeel van sturen op doelen is om (periodiek) te bepalen of we nog op koers liggen. Enerzijds gaat dit om het bereiken van resultaten die eenduidig meetbaar zijn en anderzijds om resultaten die abstracter zijn zoals de beleving van inwoners (zgn. maatschappelijk effect). We sturen op het aandeel beleidsdoelen waarvoor actuele en bruikbare sturingsinformatie beschikbaar is. Hierdoor ontstaat tijdig inzicht in voortgang, afwijkingen en bijsturingsmogelijkheden. Uiteindelijk helpt dit ons ook om aantoonbaar “In Control” te zijn en middelen efficiënt en effectief in te zetten om de beleidsdoelen te realiseren.

De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? 65 Vooraf is het complex om zeker te weten of een maatschappelijk effect daadwerkelijk met een resultaat wordt bereikt. Onze maatregel is dat we met de opzet die we voor de begroting hanteren, transparant maken welk effect we met het resultaat wilden bereiken zodat evaluatie naderhand mogelijk is. Om goed te kunnen sturen op doelen, is het belangrijk dat doelen specifiek en meetbaar zijn gemaakt door middel van indicatoren. Ook voor de controle op doelmatig- en doeltreffendheid is het belangrijk om het doel helder en specifiek te benoemen. Mocht een doel niet eenduidig zijn, dan is de consequentie dat de controle meer subjectief wordt[. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Integraal risicomanagement ● Rapportagelijn Informatiebeveiliging & Privacy ● Rapportages (visualisaties) ● Collegeonderzoeken Waar gaan we op sturen? % doelen met actuele sturingsinformatie. Wat mag het kosten? Niet van toepassing. Vastgoedportefeuille In dit thema zijn de volgende beleidskaders actueel: In ons beleid is inkrimpen van het vastgoed in bezit van de gemeente een doel. De locaties die in aanmerking komen voor verkoop hebben naast een mogelijke financiële opbrengst ook een maatschappelijke impact.

Dit laatste maakt een heroverweging in de begroting noodzakelijk. In de meerjarenbegroting zijn opbrengsten uit vastgoedverkoop geraamd van € 1 miljoen per jaar in 2026, 2027 en 2028. Indien bestuurlijke instemming met de voorgestelde verkopen uitblijft, wordt de beoogde opbrengst niet gerealiseerd. De financiële gevolgen hiervan zullen worden verwerkt worden in de begroting. Inkrimpen van de vastgoedportefeuille Wat willen we bereiken? Inkrimping volgens onze taakstelling waardoor onderhoudslasten structureel omlaag gaan en incidentele baten worden gegenereerd a 1 mln per jaar. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Afgestoten vastgoedobjecten zijn we definitief kwijt en kunnen niet meer worden ingezet voor de sociale basis of de energietransitie. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Verkopen realiseren van enkele gemeentelijke opstallen/percelen. Waar gaan we op sturen? Verkoopdossier voorbereiden, personele capaciteit inrichten, in de markt zetten van ons beschikbare vastgoed.

66 Onderhoud beperken: planmatig tot onderhoudsniveau 5 of 6 en preventief huidige niveau 's bestendigen Wat willen we bereiken? Voor het vastgoed van de gemeente gaat het onderhoud vanuit de gemeente naar het niveau van 5 (slecht) of 6 (zeer slecht) zolang de veiligheid of de wettelijke verplichting dat toelaat. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? Onderhoud minimaliseren geeft verhoogd risico op stijging van correctief onderhoud en vervanging. Te overwegen is om het langjarig planmatig onderhoud eerder uit te voeren. Daarmee beperk je kosten van correctief onderhoud. De extra onderhoudslast hiervoor wordt geschat op ca. 90K per jaar. Beoogde resultaten: Bij dit doel horen de volgende resultaten: ● Herijken MJOP Vastgoedportefeuille (meerjarenonderhoudsplanning) Waar gaan we op sturen? We vervangen bij elementen met conditiescore 5 of 6 en komen onze wettelijke verplichtingen na. Dit borgen we in onze meerjarige onderhoudsplanning. We maken keuzes om geen desinvesteringen te plegen en veiligheid staat altijd op prio één.

Interne beheersing vastgoedmanagement is op orde Wat willen we bereiken? Zowel administratief als technische grip krijgen op onze vastgoedportefeuille zodat we tijdig onderhoud kunnen uitvoeren, kostprijs dekkend doorbelasten en ons maatschappelijk vastgoed optimaal benutten. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De beperkte personele capaciteit is een risico. De opgaven die we te doen hebben (inkrimping vastgoed en minimaliseren onderhoud) vragen meer aandacht. Aandacht die ook nodig is voor het op orde brengen van de basis. Het risico is dat we hier incidenteel versterking op moeten inzetten. Dit risico schatten we nu in op 175K. Waar gaan we op sturen? Op orde maken van onze beheerapplicaties, we laten nieuwe duurzame meerjarenonderhoudsplannen opstellen (BBV 4 jaarlijks vereiste) en actualiseren planningen en budgetten. Afronden initiatiefase vernieuwing gemeentewerf Wat willen we bereiken? Besluitvorming en initiatiefase starten realisatie nieuwe gemeentewerf. De verantwoordelijk portefeuillehouder is: Alwin van Engelenburg - van den Abbeelen Welk risico of welke risico's staan dit doel in de weg? De initiatiefase is in gang gezet. De huidige gemeentewerven vragen meer en groot onderhoud en correctief onderhoud neemt toe.

Arbotechnisch zijn er inmiddels aanpassingen gedaan maar de gebouwen zijn sterk verouderd. Waar gaan we op sturen? Besluitvorming over realisatie van een nieuwe werf om de toekomst van onze collega's te borgen. Er moet een planning komen, budget worden toegewezen om verder te kunnen Wat mag het kosten? Vastgoedportefeuille | (x € 1.000,-) Omschrijving | R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten 0.3 Beheer ov. gebouwen en | 1.098 | 1.580 | 2.389 | 2.594 | 2.376 | 1.792 gronden Subtotaal | 1.098 | 1.580 | 2.389 | 2.594 | 2.376 | 1.792 Baten 0.3 Beheer ov. gebouwen en | 455 | 983 | 2.272 | 2.272 | 2.272 | 1.272 gronden Subtotaal | 455 | 983 | 2.272 | 2.272 | 2.272 | 1.272 Saldo van baten en lasten | -643 | -597 | -117 | -323 | -104 | -520 Toelichting op financiële mutaties t.o.v. Perspectiefbrief 2027 Op taakveld 0.3 komen de mutaties voort uit het herzien van de afschrijvingen, interne rente en de kostprijs dekkende huur. Verbonden partijen Voor het bereiken van de doelstellingen van programma | 3, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten, heeft de gemeente Rheden zich met een aantal partijen verbonden waarin zij een bestuurlijk en een financieel belang heeft.

Het gaat hier om de volgende organisatie: • | Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM); • | Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen | (GMR); • | Gelders Archief; • | Gemeenschappelijke regeling intergemeentelijke uitvoeringsorganisatie De Connectie | ; • | Alliander N.V.; • | N.V. Bank Nederlandse Gemeenten. In de paragraaf Verbonden Partijen geven we inzicht in de beleidsmatige en financiële betrokkenheid en de risico's. 67 Kosten totale programma Bestuur & organisatie | (x € 1.000,-) R 2025 | B 2026 | B 2027 | B 2028 | B 2029 | B 2030 Lasten | 58.834 | 47.539 | 46.990 | 46.241 | 41.908 | 40.353 Baten | 150.738 | 141.890 | 137.531 | 133.986 | 128.296 | 128.932 Saldo van baten en lasten | 91.903 | 94.352 | 90.541 | 87.744 | 86.388 | 88.579 Reserves Toevoeging | 5.523 | 14 | 0 | 0 | 0 | 0 Onttrekking | 6.794 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Resultaat | 93.175 | 94.338 | 90.541 | 87.744 | 86.388 | 88.579 68 69 Paragrafen 70 A. Lokale Heffingen In de paragraaf lokale heffingen gaan we in op de ontwikkelingen van de verschillende belastingen en heffingen en de consequenties voor onze inwoners. De algemene beleidskeuze is dat lokale belastingen en heffingen in 2027 voor de inwoner niet meer stijgen dan de jaarlijkse inflatie. De gehanteerde inflatieontwikkeling is 3% voor 2027.

De paragraaf lokale heffingen bestaat uit de volgende onderdelen: • wettelijke bepalingen • geraamde opbrengsten uit lokale heffingen • ontwikkeling lokale lastendruk • voorstel tariefaanpassingen (kostendekking heffingen) • kwijtscheldingsbeleid Wettelijke bepalingen Gemeenten zijn beperkt in de belastingen die ze mogen heffen. Deze zijn limitatief opgesomd in de wet. Naast belastingen heft de gemeente rechten (leges) voor individuele diensten aan haar burgers. De tarieven van deze rechten dienen zo te worden gesteld dat de opbrengsten de kosten niet te boven gaan. De opbrengsten hebben een directe relatie met de kosten voor de dienstverlening (gebonden heffingen) en zijn daarmee maximaal 100% kostendekkend. Hierbij worden de direct en indirect toe te rekenen kosten en baten aan de prestatie (activiteit) toegerekend en vervolgens op grond van de geraamde aantallen ‘omgeslagen’ in een tarief, waarbij vervolgens een maximaal kostendekkend tarief ontstaat. Het gaat hierbij om rechten als afvalstoffenheffing en reinigingsrechten, rioolheffing, bouwleges en begraafrechten. De opbrengst van de onroerende zaakbelasting wordt jaarlijks met in principe maximaal het verwachte inflatiepercentage verhoogd, tenzij de raad op voorstel van het college anders besluit. Ten aanzien van de secretarieleges wordt gestreefd naar 100% kostendekking.

Echter, er wordt vanuit het Rijk voor bepaalde producten (paspoorten, rijbewijzen) een maximering van tarieven opgelegd waardoor de dekking aan verandering onderhevig is. Samenvattend: Tabel: Uitgangspunten Uitgangspunten tarievenbeleid lokale heffingen 100 % kostendekkend tarief Jaarlijkse stijging op basis van inflatiepercentage Andere uitgangspunten Onroerendezaakbelastingen X Afvalstoffenheffing / reinigingsrechten X Rioolheffing (en rioolaansluitrecht) X Bouwleges X Toeristenbelasting X Forensenbelasting X Secretarieleges X Begraafrechten X Geraamde opbrengsten uit lokale heffingen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de lokale heffingen voor 2027 en de vergelijking met de primitieve begroting 2026.

Tabel: Geraamde opbrengsten uit lokale heffingen Opbrengsten lokale belastingen, heffingen en | Netto | Netto | Bruto retributies (x € 1.000) | 2026 | Mutatie | 2027 | Kwijtschelding | 2027 Onroerende zaakbelastingen | 15.342 | 460 | 15.802 | 6 | 15.808 Afvalstoffenheffing | 6.059 | 998 | 7.057 | 181 | 7.238 Reinigingsrechten | 101 | 3 | 104 | 104 Rioolheffing | 5.996 | -94 | 5.902 | 186 | 6.088 Omgevingswet (bouwleges) | 600 | 20 | 620 | 620 (Water)Toeristenbelasting | 517 | 17 | 534 | 534 Forensenbelasting | 89 | 3 | 92 | 92 Hondenbelasting | 135 | -135 | 0 | 0 Secretarieleges | 519 | -85 | 434 | 434 Begraafrechten | 501 | 17 | 518 | 3 | 521 Marktgelden | 9 | 0 | 9 | 9 Overige heffingen | 77 | 3 | 80 | 80 Totaal | 29.945 | 1.207 | 31.152 | 376 | 31.528 Ontwikkeling lokale lastendruk De Provincie Gelderland onderzoekt jaarlijks de ontwikkelingen van de lokale lasten per individuele gemeente en vergelijkt de lokale lastendruk van de gemeenten onderling. In onderstaand overzicht ziet u een vergelijking van de totale belastingdruk per inwoner en per belastingsoort voor diverse gemeenten in de regio over de jaren 202 | 5 en 2026.

Tabel: Ontwikkeling lokale lastendruk Afvalstoffen- | Totale OZB | heffing | Rioolheffing | belastingdruk Gemeente | 2025 | 2026 | 2025 | 2026 | 2025 | 2026 | 2025 | 2026 Provinciaal gemiddelde | 325 | 342 | 117 | 124 | 110 | 115 | 551 | 581 Gemeente Renkum | 434 | 456 | 132 | 134 | 127 | 132 | 694 | 722 Arnhem | 384 | 392 | 152 | 172 | 105 | 111 | 641 | 676 Brummen | 336 | 382 | 90 | 94 | 170 | 174 | 597 | 650 Rheden | 307 | 350 | 110 | 138 | 131 | 153 | 548 | 641 Doesburg | 249 | 257 | 158 | 218 | 127 | 136 | 534 | 611 Lingewaard | 318 | 342 | 124 | 152 | 102 | 115 | 544 | 609 Rozendaal | 279 | 344 | 126 | 153 | 87 | 90 | 492 | 586 Zevenaar | 332 | 341 | 104 | 105 | 115 | 123 | 551 | 568 Duiven | 300 | 325 | 139 | 138 | 98 | 100 | 538 | 563 Westervoort | 259 | 305 | 121 | 117 | 124 | 127 | 504 | 549 Doetinchem | 252 | 265 | 155 | 162 | 116 | 121 | 523 | 548 Zutphen | 305 | 319 | 134 | 140 | 82 | 83 | 521 | 542 Bronckhorst | 271 | 290 | 113 | 113 | 124 | 128 | 508 | 530 Overbetuwe | 226 | 273 | 147 | 150 | 101 | 75 | 474 | 499 71 Bron: Provincie Gelderland, https://geldersefinancien.nl d.d. 14-8-2026. Ten opzichte van 2025 is er sprake van een stijging van de belastingdruk per inwoner door hogere lasten bij riool, afval en OZB. De belastingdruk 2026 ligt boven het Provinciale gemiddelde. Voor 2027 blijft het uitgangspunt voor afval en riool 100% kostendekking.

Voorstel tariefaanpassingen Onderstaand wordt op grond van wettelijke bepalingen en beleidsuitgangspunten inzicht gegeven in de verwachte tariefbepaling voor 2027. Pas bij de vaststelling van de belastingverordeningen worden de tarieven definitief vastgesteld. Dit vindt plaats in de | raadsvergadering van december 2026. OZB De begrootte OZB opbrengst wordt jaarlijks verhoogd met een ingeschat inflatiepercentage. De gehanteerde inflatieontwikkeling is 3% voor 2027. Om de begrote inkomsten te realiseren stelt de raad het OZB tarief vast in de jaarlijkse wijziging van de belastingverordening aan het einde van het jaar. Het OZB-tarief wordt beïnvloed door: • | De begrootte OZB opbrengsten vastgesteld in deze programmabegroting, met een stijging van 3%. • | De waardeontwikkeling van woningen en niet-woningen, met een stijging van 8% van woningen zoals vastgesteld per augustus 2026. • | Het aantal woningen en niet woningen inclusief de leegstand per 1 | -1-2026.

Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten De totale te dekken kosten van de afvalstoffenheffing zijn als volgt opgebouwd: Tabel: Totale te dekken kosten afvalstoffenheffing Post | Kosten in 2026 | Kosten in 2027 7.3 Afval | 4.775.714 | 5.680.930 0.4 Overhead | 50.000 | 51.650 0.5 Rente | 4.910 | 942 0.64 Belastingen overig | 110.000 | 113.630 0.8 Overige baten en lasten | -70.336 | -72.657 2.1 Verkeer en vervoer | 114.894 | 118.686 6.3 Inkomensregelingen | 175.200 | 180.982 Btw compensatie | 895.072 | 909.131 Totale kosten | 6.055.454 | 6.983.294 Opbrengst heffingen | 6.059.368 | 7.056.944 Storting in | 3.914 | 73.650 bestemmingsreserve Totale dekking | 6.059.368 | 7.056.944 Dekkingspercentage | 100% | 100% Voor het belastingjaar 2027 zijn voor de kostentoerekening dezelfde uitgangspunten gehanteerd als in 2026. In boekjaar 2026 zijn wij van PreZero naar Circulus overgegaan. 72 M.b.t. het tarief afvalstoffenheffing en reinigingsrechten is er voor het jaar 2027 een stijging van 20% begroot. Daarnaast treed de gemeente wat betreft de reinigingsrechten op als ondernemer, zodat over dit tarief nog 21% BTW berekend wordt.

Over de voorgaande belastingjaren ziet de ontwikkeling er als volgt uit: Tabel: Ontwikkeling afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | Verandering Basisbedrag | 38,57 | 38,57 | 38,57 | 46,28 | 20% 140 liter container | 152,00 | 167,20 | 209,00 | 250,80 | 20% 180 liter container | 194,96 | 214,46 | 268,08 | 321,69 | 20% 240 liter container | 258,85 | 284,74 | 355,93 | 427,11 | 20% Verzamelcontainer | 152,00 | 167,20 | 209,00 | 250,80 | 20% hoogbouw Tabel: Tarief reinigingsrecht Reinigingsrecht | 2026 | 2027 | Verandering Tarief | 327,50 | 393,00 | 20% Rioolheffing De wet milieubeheer schrijft gemeenten voor een plan op te stellen voor de inzameling en het transport van afvalwater. Bij de tariefberekening heeft het geldende Gemeentelijk rioleringsplan als basis gediend.

De totale te dekken kosten van rioolheffing zijn als volgt opgebouwd: Tabel: Totale te dekken kosten rioolheffing Post | Kosten in 2026 | Kosten in 2027 7.2 Riolering | 3.142.736 | 2.949.320 0.4 Overhead | 940.000 | 971.020 0.5 Rente | 1.481.484 | 890.625 0.64 Belastingen overig | 158.000 | 163.214 2.1 Verkeer vervoer (Bijdrage | 227.905 | 221.102 aan prod) 6.3 Inkomensregelingen | 180.000 | 185.940 Btw compensatie | 559.189 | 503.291 Totale kosten | 6.689.314 | 5.884.512 Opbrengst heffingen | 5.995.742 | 5.901.977 Inzet voorziening | 693.572 | -17.464 Totale dekking | 6.689.314 | 5.884.512 Dekkingspercentage | 100% | 100% Voor het belastingjaar 2027 zijn voor de kostentoerekening dezelfde uitgangspunten gehanteerd als in 2026. De tarieven voor riolering stijgen met 3%. Over de voorgaande belastingjaren ziet de ontwikkeling er als volgt uit: 73 Tabel: Ontwikkeling rioolheffing Rioolheffing | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | Verandering Eigenaar | 74,43 | 78,15 | 89,87 | 92,57 | 3% < 300 m3 | 132,83 | 139,47 | 160,39 | 165,20 | 3% 300 - 999 m3 | 375,84 | 394,63 | 453,82 | 467,43 | 3% 1000 - 9999 m3 | 3.104,38 | 3.259,60 | 3.748,54 | 3.861,00 | 3% > 9999 m3 | 24.398,87 25.618,81 29.461,63 30.345,48 | 3% Lijkbezorgingsrechten Sinds 2011 is er sprake van een kostendekkend tarief.

Ten opzichte van het belastingjaar 2026 blijkt er geen noodzaak tot een aanpassing van de tarieven voor het belastingjaar 2027. Toeristenbelasting & Watertoeristenbelasting Voor deze belastingsoort geldt de beleidslijn dat de tarieven jaarlijks worden aangepast aan de inflatiecorrectie. Het tarief van de watertoeristenbelasting is per overnachting het dubbele van het basistarief toeristenbelasting mobiele kampeeronderkomens. De ontwikkeling van de toeristenbelasting staat in onderstaand overzicht vermeld. Op verzoek van de toeristensector worden de tarieven afgerond op vijf Eurocenten. Tabel: Tarieven toeristenbelasting Toeristenbelasting | 2026 | 2027 | Verandering Overnachtingen | 2,95 | 3,05 | 3% (vakantieonderkomens) Seizoenstandplaatsen | 375,05 | 390,40 | 3% Jaarstandplaatsen | 447,10 | 465,45 | 3% Overnachtingen (mobiele | 2,45 | 2,55 | 3% kampeeronderkomens) Seizoenstandplaatsen | 314,90 | 326,40 | 3% Jaarstandplaatsen | 375,40 | 389,15 | 3% De ontwikkeling van de watertoeristenbelasting staat in onderstaand overzicht vermeld. Op verzoek van de toeristensector worden de tarieven afgerond op vijf Eurocenten. Tabel: Tarieven watertoeristenbelasting Watertoeristenbelasting | 2026 | 2027 | Verandering Overnachtingen | 4,90 | 5,10 | 3% (basistarief) Forensenbelasting Het basistarief van de forensenbelasting wordt gecorrigeerd met het jaarlijkse inflatiepercentage.

De ontwikkeling van de tarieven staat in onderstaand overzicht vermeld. 74 Tabel: Tarieven forensenbelasting Forensenbelasting | 2026 | 2027 | Verandering Basistarief | 385,08 | 397,79 | 3% Opslag | 1,47 | 1,52 | 3% Hondenbelasting Vanaf 1 januari 2027 wordt er geen hondenbelasting meer geheven. Hiermee geven we invulling aan de aangenomen motie M8 bij vaststelling van de Perspectiefbrief 2027. Leges Voor de leges geldt het uitgangspunt dat de hiervoor in aanmerking komende producten gemiddeld kostendekkend worden geleverd. In december wordt middels een afzonderlijk raadsvoorstel aan de raad gevraagd akkoord te gaan met de legestarieven voor het komende begrotingsjaar. Kwijtscheldingsbeleid Rheden kent de mogelijkheid tot kwijtschelding van belastingen. Daarvoor is een kwijtscheldingsverordening opgesteld die in 2018 door de Raad is vastgesteld. De kwijtscheldingsverordening is opgesteld om een goed overzicht te hebben van de kaders. Voorheen was in diverse belastingverordeningen een artikel opgenomen over de kwijtschelding. Door alles in één verordening vast te leggen voorkomen we misverstanden in de uitvoering. Zeker omdat de uitvoering van belastingen bij Cluster De Connectie is belegd. Inwoners kunnen geheel of gedeeltelijk kwijtschelding krijgen voor de OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing.

Daarnaast is ook kwijtschelding mogelijk voor de leges van een ID-kaart en lijkbezorgingsrechten. Inwoners die één keer kwijtschelding kregen toegekend, krijgen vervolgens automatische kwijtschelding indien hun financiële situatie niet is veranderd. Hierbij maken we gebruik van de gegevens van het Bureau InformatieDiensten Nederland (voormalig Stichting Inlichtingenbureau). Voor het jaar 2027 verwachten we een daling van de kwijtscheldingen t.o.v. de begroting 2026. De kwijtscheldingen voor de OZB, rioolheffing, afvalstoffenheffing en lijkbezorgingsrechten zijn geïndexeerd met het inflatiepercentage van 3%. De kwijtschelding van de hondenbelasting is echter komen te vervallen. 75 76 B. Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Algemeen Om te kunnen beoordelen hoe de gemeente Rheden er financieel voorstaat, is het van belang om inzicht te hebben in de financiële positie en de financiële weerbaarheid (welke mogelijkheden zijn er in financieel moeilijke tijden). Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre wij in staat zijn om mogelijke tegenvallers (de risico's) op te vangen zonder dat de uitvoering van het beleid in gevaar komt. Met behulp van financiële kengetallen, die betrekking hebben op de balans en de begroting, geven wij een beeld van onze financiële positie.

Voor de beoordeling of een kengetal matig of goed is sluiten wij aan bij de richtlijnen van onze provinciale toezichthouder. Het weerstandsvermogen en de kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van onze financiële positie. Voor een adequate bedrijfsvoering is het belangrijk dat we risico's en onzekerheden tijdig in beeld hebben en ze op een gestructureerde wijze beheersen. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing, die we bij de jaarrekening 2026 weer zullen actualiseren, is onderdeel van deze beheersing. Risicomanagement In voorliggende programmabegroting hebben we ook bij de programma's en paragraaf bedrijfsvoering aandacht voor risico's. Daarbij gaan we vooral in op mogelijke effecten op de beleidsrealisatie en bedrijfsvoering. Het risicoprofiel binnen de paragraaf Weerstandsvermogen ziet vooral toe op de belangrijkste financiële risico's die nog niet op een of andere wijze volledig zijn afgedekt. Hier kan sprake zijn van overlap, waardoor risico's zowel bij de beleidsdoelen als in deze paragraaf terugkomen. Bij onderstaand onderdeel Risicoprofiel is een inventarisatie opgenomen van diverse ontwikkelingen met een mogelijk financieel risico.

Ons weerstandsvermogen (is de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en het risicoprofiel) drukken we uit in de weerstandsratio. De weerstandsratio is ten opzichte van de jaarrekening 2025 (laatste actualisatie) gedaald van 2,8 naar 2,5. Deze mutatie is het gevolg van een nadelige bijstelling van het risicoprofiel. In de hierna volgende onderdelen geven we een nadere toelichting op deze ontwikkeling. Risicoprofiel Ten opzichte van de jaarrekening 2025 is het risicoprofiel geactualiseerd. In onderstaande tabel zijn de risico's weergegeven. Tabel: Risico-inventarisatie PB 2027 Risico-inventarisatie PB2027 nr. Risico Kans Financieel gevolg aandeel 1 Het niet volledig realiseren van alle ingeboekte ombuigingen. 25% 2.000.000 19% 2 | Jeugd – realisatie Hervormingsagenda Jeugd. | 50% | 1.800.000 | 17% 3a Wmo - individuele begeleiding | 50% | 1.200.000 | 12% 3b Wmo - huishoudelijke hulp | 50% | 100.000 | 1% 4 | Bezuinigingsmaatregelen van het Rijk | 50% | 1.000.000 | 10% 5 | Standaard risico met betrekking tot de Participatiewet: | 50% | 750.000 | 7% a) Hogere lasten dan begroot omdat het aantal uitkeringsgerechtigden minder hard daalt dan het landelijk gemiddelde. b) Tegenvallende inkomsten van het Rijk (BUIG-gelden). 6 | Ontwikkeling algemene uitkering uit het gemeentefonds.

| 75% | 500.000 | 5% 7 | Minima- en armoedebeleid: hogere kosten agv economische | 75% | 500.000 | 5% ontwikkelingen 8 | Kosten van personele inzet. Door nieuwe taken is huidige | 50% | 500.000 | 5% personele inzet niet altijd voldoende, dit i.c.m. krapte op arbeidsmarkt. Daarnaast staat het personeelsbudget onder spanning a.g.v. ingeboekte ombuigingen. 9 | Overheveling SPUK-uitkeringen naar gemeentefonds | 25% | 500.000 | 5% 10 Kosten voor klimaatopgave | 50% | 250.000 | 2% 11 Beheer openbare ruimte en vastgoed: mogelijke meerlasten als | 50% | 250.000 | 2% gevolg van prijsstijgingen bouwmaterialen en grondstoffen en door vertraging agv stikstofproblematiek . 12 Implementatie Omgevingswet | 50% | 250.000 | 2% 13 Aanvullende bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen / | 25% | 250.000 | 2% verbonden partijen i.v.m. mogelijke negatieve exploitatie. 14 Overige risico's (stelpost) | 50% | 500.000 | 5% Totaal risicoprofiel bij Programmabegroting 2027: | 10.350.000 | 100% Toelichting op de kolommen De kolom “risico” bevat de omschrijvingen van risico's (gebeurtenissen) die kunnen leiden tot een (nadelig) financieel gevolg. De waarschijnlijkheid dat de omschreven risico's zich daadwerkelijk voordoen wordt getoond in de kolom “kans”. Via de kolom “financieel gevolg” wordt getoond wat de financiële gevolgen zijn van het zich voordoen van het risico.

Dit is een inschatting van het maximale financiële effect van het betreffende risico. De kolom “aandeel” geeft aan welk aandeel het betreffende risico heeft in het totaal van alle mogelijke financiële risico's. Zichtbaar is dat de top 5 risico's 66% uitmaken van alle mogelijke risico's. Voor deze paragraaf merken we het totaalbedrag aan als risicoprofiel. Ten opzichte van de jaarrekening 2025 (laatste bijstelling) is de omvang van het risicoprofiel toegenomen van afgerond € 9,25 miljoen naar € 10,35 miljoen. De top vijf posten lichten we hierbij kort toe. 1. Ombuigingen In voorliggende Programmabegroting 2027-2030 is een uitgebreid pakket aan ombuigingsmaatregelen opgenomen. Deze maatregelen vloeien voort uit de voorgaande begrotingen en zijn noodzakelijk om een sluitende en solide meerjarenbegroting op te kunnen stellen. In de Programmabegroting 2027 is in totaal € 12,3 miljoen aan ombuigingen opgenomen (verlagen uitgaven met 7,2 mln en verhogen inkomsten met 5,1 miljoen). We moeten ermee rekening houden dat niet alle ombuigingen volledig gerealiseerd zullen worden. Hiervoor nemen we 77 78 een risicobedrag op van € 2 miljoen (ongewijzigd t.o.v. de jaarstukken 2025). Beheersmaatregel: Ombuigingsmaatregelen concreet invullen door gerichte plannen en uitvoering van bijbehorende acties. Periodiek monitoren op realisatie en tijdig bijstellen indien nodig. 2.

Jeugd - realisatie Hervormingsagenda Jeugd De begroting gaat uit van een daling van de kosten voor maatwerk Jeugd. Een deel van de hiervoor noodzakelijke maatregelen is afhankelijk van tijdige landelijke wet- en regelgeving. Bij vertraging of onvoldoende werking van deze maatregelen kan het begrote kostenniveau niet volledig worden gerealiseerd. 3a. Wmo - individuele begeleiding Het VNG-voorspelmodel laat een mogelijke overschrijding oplopend tot circa € 1,2 mln zien. Het college stuurt op maatregelen om de uitgaven binnen het beschikbare budget te brengen, waaronder scherpere afbakening van de doelgroep. De noodzakelijke maatregelen kennen uitvoerings- en juridische risico’s, waardoor onzeker is of het volledige financiële effect tijdig wordt gerealiseerd. 3b. Wmo - huishoudelijke hulp In 2027 en 2028 bestaat op basis van het VNG-voorspelmodel een risico op hogere kosten van respectievelijk €100.000 en €200.000. Vanaf 2029 ontstaat daarnaast onzekerheid door het voorgenomen vervallen van huishoudelijke hulp als reguliere maatwerkvoorziening en de invoering van een gemeentelijk vangnet. Het totale risicobedrag voor Jeugd en Wmo is opgehoogd van 1,75 miljoen naar 3,1 miljoen. Beheersmaatregel: Monitoren, proactief acteren en indien nodig en mogelijk, maken van nieuwe keuzes in het proces en uitwerking van het koersdocument sociaal domein. 4.

Bezuinigingsmaatregelen van het Rijk Het ministerie van financiën heeft in augustus 2023 een ombuigingslijst opgesteld en deze lijst bevat een overzicht van mogelijkheden om rijksuitgaven te verlagen om daarmee de overheidsfinanciën te verbeteren. Dit overzicht van ombuigingen biedt technische ondersteuning voor politieke keuzes. In deze lijst zijn o.a. besparingen opgenomen m.b.t. de gemeentelijke financiën. Besluitvorming vanuit het huidige kabinet-Jetten over diverse dossiers (zoals Klimaat, Zorg, Woningbouw, Veiligheid) zal nog nader vorm gegeven moeten worden. Al met al ontwikkelingen die onzekerheid opleveren m.b.t. de rijksfinanciën voor gemeenten. In het risicoprofiel is hiervoor een bedrag van € 1.000k opgenomen (bedrag ongewijzigd t.o.v. de jaarrekening 2025). Beheersmaatregel: Lobby richting het rijk via o.a. de VNG en (lokale) media. 5. Participatiewet Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. De bestaanszekerheid van inwoners met een laag inkomen staat onder druk. Het inkomensbeleid vanuit het Rijk blijkt ontoereikend; gemeenten moeten de negatieve effecten op inwoners opvangen. Het risicobedrag is € 1.000k (en 250k verlaagd t.o.v.

de jaarrekening 2025 op basis van ervaringen afgelopen jaren). Beheersmaatregel: Adequate toepassing van wettelijke regelgeving en gerichte inzet van re- integratiemiddelen. Monitoren op uitvoering en resultaten en tijdig bijsturen waar nodig en mogelijk. 79 Stelpost overige risico's In deze inventarisatie is een stelpost opgenomen voor diverse overige risico's. Bijvoorbeeld voor mogelijke rekeningtekorten, hogere exploitatielasten en kostenstijgingen bij projecten en grondcomplexen. Deze stelpost is ongewijzigd t.o.v. de jaarstukken 2025. Beheersingsmaatregelen Uit de beschrijving van de risico's kunt u opmaken dat diverse risico's grotendeels op korte termijn door ons of door ons alleen niet te beïnvloeden zijn omdat ze buiten onze invloedssfeer liggen. Voor alle risico's geldt dat we sturen op die onderdelen waar we wel invloed op hebben (zgn. beheersing), dat is echter nog geen garantie dat de risico's zich niet voor zullen doen. Het verder uitwerken en implementeren van beheersmaatregelen is onderdeel van het groeiproces om te komen tot een professioneel niveau van risicobeheersing. Onderdeel van dit proces is de 'Nota risicomanagement' die door de Raad op 28-1-2025 is vastgesteld. Invulling geven aan deze nota draagt bij aan de gewenste professionaliseringsslag.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rheden.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3a2c37b0-8170-4eab-b2d6-a4dff2dd7637?agendaItemId=e1541c47-de3f-439f-87d7-99ebabbf9a0c