Programma van eisen Terrein incl. bijlage 1 en 2

PROGRAMMA VAN EISEN Terrein Gemeentehuis Rheden

In het voorliggend Programma van eisen terrein Gemeentehuis is een vertaling gemaakt van de visie en ambities van de gemeente Rheden ten aanzien van het terrein rondom het nieuwe gemeentehuis in De Steeg.

Jenine Hingstman j.hingstman@rheden.nl

Inhoudsopgave 1 Inleiding ................................................................................................................................................ 2 1.1. Doel Programma van Eisen .......................................................................................................... 2 1.2. Leeswijzer ..................................................................................................................................... 2 2 Vertrekpunt terreinontwerp ................................................................................................................ 3 3 Uitgangspunten terreinontwerp .......................................................................................................... 4 3.1 Biodiversiteit en groen .................................................................................................................. 4 3.2

Klimaatadaptatie, water en riolering ...................................................................................... 4

3.3 Mobiliteit en verkeer ..................................................................................................................... 4 3.3.1 Autoparkeren ......................................................................................................................... 4 3.3.2 Laden elektrische voertuigen ................................................................................................. 5 3.3.3 Fietsparkeren.......................................................................................................................... 5 3.3.4 Laden en lossen ...................................................................................................................... 5 3.3.5 Openbaar parkeerterrein nav Masterplan Veluwezoom ....................................................... 5 3.4 Materialisatie................................................................................................................................. 5 3.5 Ontwikkelingen in omgeving ......................................................................................................... 6 3.6 Toegankelijkheid............................................................................................................................ 6 Visuele toegankelijkheid..................................................................................................................

6 ITS .................................................................................................................................................... 6 Ouderen........................................................................................................................................... 6 3.7 Gebruik door medewerkers .......................................................................................................... 6 Buiten verblijven ............................................................................................................................. 6 Vitaliteit ........................................................................................................................................... 6 Bewegen .......................................................................................................................................... 6 3.8 Kwaliteit naar de punt ................................................................................................................... 6 3.9 Overige aandachtpunten ............................................................................................................... 7 4

Optie Kunstwerk ‘Bron’ van Piet Sleegers ....................................................................................... 8 Overige kunst ...................................................................................................................................... 8

1

1 Inleiding In 2020 heeft gemeente Rheden gekozen voor een nieuw gemeentehuis ‘Nieuwbouw op de huidige locatie’ is het gekozen scenario. Er is gewerkt aan de uitwerking van een programma van eisen en er is een ontwerpteam geselecteerd. Het ontwerpteam heeft ontwerp voor het nieuwe gemeentehuis uitgewerkt en de stukken zijn gereed om een aannemer te selecteren. Het ontwerp van het omliggende terrein vraagt minstens zo veel aandacht. Dit is het eerste wat je ziet als je aankomt op je bestemming, het is de omgeving die het gebouw passend en aantrekkelijk maakt. Het terrein is dat wat je altijd ziet, ook als je niet binnen hoeft te zijn. Een aantrekkelijke omgeving voor dit nieuwe gebouw is daarmee minstens zo belangrijk als het gebouw zelf. Het terreinpontwerp heeft in de start van het project geen prominente plek gehad. Door het beschikbare budget (geen) zijn er enkele eisen aan het terrein gesteld. Om tot een volwaardige en passende omgeving van het gemeentehuis te komen, is er meer nodig. De volgende ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat het terreinontwerp meer aandacht heeft gekregen: Hemelwaterinfiltratie- en opvang; Het terrein van het gemeentehuis ligt op laag punt, hiermee is de afvoer van (regen)water belangrijk voor dit terrein en het gebouw.

De noodzaak om hier in het terrein voorzieningen voor te treffen is groter geworden omdat het gebouw op dezelfde hoogte wordt gebouwd; Openbaar parkeerterrein; Het parkeerterrein van het gemeentehuis is beschikbaar gesteld om in de weekenden te parkeren voor bezoekers van Nationaal Park Veluwezoom. Om een parkeerterrein geschikt te maken voor bezoekers die niet bekend zijn in de omgeving en niet bekend zijn met het gemeentehuis, vraagt een andere visie op de terreininrichting en de voorzieningen die er geboden worden; Oplevermoment in zicht; Gedurende de voortgang van het project is er zicht gekomen op de oplevering. Door de doorlooptijd van het terreinontwerp hiernaast te leggen wordt het zichtbaar dat een start met het terreinontwerp gemaakt moet worden, wil dit gelijktijdig opgeleverd worden met het gemeentehuis. Bovenstaande ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat de aanvraag voor aanvullend budget ook middelen opgenomen zijn voor het terreinontwerp. Nu er budget beschikbaar is, kan de projectorganisatie het ontwerp opnemen in de huidige planning. Het programma van eisen is hierin de eerste stap.

1.1. Doel Programma van Eisen In het voorliggend Programma van eisen terrein Gemeentehuis is een vertaling gemaakt van de visie en ambities van de gemeente Rheden ten aanzien van het terrein rondom het nieuwe gemeentehuis in De Steeg. Dit programma van eisen heeft de volgende doelen: -

Het is een leidend document voor de ontwerpende partijen, projectmanagers en andere betrokken partijen. Het is een toetsingsmiddel voor de beoordeling van de output van de ontwerpende partijen en een instrument voor evaluatie.

De architect kan aan de hand van dit PvE een ontwerp maken voor het terrein rondom het gemeentehuis. Het ontwerp beperkt zich tot de het perceel Hoofdstraat 3 in De Steeg.

1.2. Leeswijzer Dit PvE bestaat uit vier hoofdstukken. Na de inleiding wordt in hoofdstuk 2 het vertrekpunt van het terreinontwerp beschreven. In hoofdstuk 3 worden de ontwerpeisen beschreven. In hoofdstuk 4 geeft informatie over de kunstwerk ‘Bron’ van Piet Sleegers, welke als optie wordt meegenomen in het programma van eisen.

2

2 Vertrekpunt terreinontwerp Voor de totstandkoming van het terrein ontwerp zijn de volgende zaken het vertrekpunt van dit terreinontwerp: -

-

-

-

In het Ruimtelijk functioneel Programma van Eisen (RfPvE) voor het gemeentehuis zijn diverse aanknopingspunten en verwijzingen gemaakt naar de buitenruimte. In ‘Bijlage 1 Verbinding met gemeentehuis’ zijn deze verwijzingen verzameld. In de parkeerstudie voor het ontwerp is een aanvullende berekening gemaakt. Deze berekening is en verfijning van de parkeernorm zoals opgenomen in het RFPvE. Deze aangepaste parkeernorm geldt als uitgangspunt voor het terreinontwerp en is opgenomen in bijlage 2; Studenten van Van Hall Larenstein hebben het terrein van het gemeentehuis gebruikt voor een scenariostudie. Deze studie dient ter inspiratie voor een nieuw terreinontwerp (Link van de definitieve storymap: https://arcg.is/1a4fH) Het wensbeeld voor het terrein, welke bij het definitief ontwerp is gepresenteerd, wordt als uitgangspunt genomen en is opgenomen in bijlage 3. Dit houdt in dat de grove contouren van dit wensbeeld (locatie parkeren, gebouw in groene zone) niet zal wijzigen.

3

3 Uitgangspunten terreinontwerp In dit hoofdstuk zijn verschillende beleidsterreinen opgenomen waaruit input is geleverd. In dit hoofdstuk een korte beschrijving waarin veelal verwezen wordt naar de bijlage.

3.1 Biodiversiteit en groen Naar aanleiding van een biodiversiteitsscan worden waardevolle elementen van de huidige biodiversiteit behouden en versterken. Bijdragen aan herstel en versterken van de biodiversiteit worden gepland en geïntegreerd in het ontwerp. De volgende elementen komen minimaal terug in het ontwerp: Nest- en schuilgelegenheid in de buitenruimte voor flora en fauna; Nectarkroeg voor wilde bijen; Groen “Veluws” dak op fietsenstalling; Ecologisch waardevolle wadi’s. Het groen heeft een natuurlijke uitstraling en wordt extensief beheerd. De bomen op het terrein worden behouden conform de lijst ‘Gemeentelijke bijzondere bomen 2017’ welke is opgenomen in bijlage 4. In 2022 is er een aanvulling op deze lijst gepubliceerd, dit geeft geen verandering voor het perceel Hoofdstraat 3 in De Steeg.

3.2 Klimaatadaptatie, water en riolering In het terrein van het nieuwe gemeentehuis wordt minimaal minimaal 10% minder verharding gerealiseerd ten opzichte van de situatie bij het ‘oude’ gemeentehuis. Hemelwater infiltratie is belangrijk, zie ook bijlage 5 Wateroverlast Hoofdstraat 3 De Steeg. Bij de terreininrichting moet rekening gehouden worden met laaggelegen punten, zoals de kelder, om overlast en zelfs schade te voorkomen. Wadi’s zijn hierin een gewenste oplossing. Via de bestaande hemelwaterleidingen kan het regenwater waarschijnlijk naar de wadi’s getransporteerd worden. Ook kunnen – bij aanleg van meerdere wadi’s – de verschillende wadi’s met elkaar verbonden worden via de hemelwaterleidingen. Als noodoverstort kunnen de huidige overstorten richting de IJssel gebruikt worden. Bij de klimaat adaptieve maatregelen zijn zichtbaarheid en een educatief karakter gewenst. Voor de verhardingen en bouwwerken dient minimaal 60 mm waterberging gecreëerd te worden. Dit is verplicht op basis van de ‘Verordening afvoer hemelwater en grondwater Rheden’. Het is wenselijk om het hoofdstelsel aan hemelwaterleidingen (vanaf diameter 200 mm) en de hemelwaterleidingen ter plaatse van de parkeerplaats te behouden. Dit stelsel kan in de toekomstige situatie gebruikt worden ten behoeve van berging en afvoer van hemelwater en is tevens goed te combineren met andere watermaatregelen.

Of daadwerkelijk alle leidingen behouden moeten worden, hangt uiteindelijk af van de terreininrichting en watermaatregelen. Het gemaal op het terrein (betreft een pompput; ten behoeve van vuilwaterafvoer) blijft gehandhaafd.Bij voorkeur ook de mechanische leiding (persleiding) behouden; indien niet mogelijk dan compleet vernieuw

3.3 Mobiliteit en verkeer Het terrein van het gemeentehuis kent veel verschillende bezoekers die op verschillende manieren naar het gemeentehuis komen. Parkeren, fietsen, openbaar vervoer en andere vormen van vervoer; de kenmerken voor het terrein worden hieronder genoemd.

3.3.1 Autoparkeren Voor het autoparkeren is de parkeernorm opgenomen in bijlage 2. De parkeerplaatsen dienen goed bereikbaar te zijn. Op de parkeerplaats is het bovendien gewenst dat er duidelijke looproutes zijn, zodat er geen conflicten tussen voetganger en auto ontstaan. Het is wenselijk, zeker om fietsgebruik te promoten, dat de parkeerplaatsen zo ver mogelijk van het gebouw af liggen. Parkeerplaatsen voor (minder)validen, voor bedrijfsauto’s (4 stuks) en een aangewezen parkeerplaatsen voor het College van Burgemeester en Wethouders (3 stuks) dienen

4

daarbij nog het dichtst in de buurt van het gemeentehuis te komen. Er moet mogelijkheid zijn om mindervaliden en bezoek bij de entree uit te laten stappen.

3.3.2 Laden elektrische voertuigen en duurzaamheid Voor het opladen van elektrische auto zijn 20 laadpalen gewenst. Om dit in de toekomst modulair op te kunnen bouwen dient er een ringleiding aangelegd te worden op de parkeerplaats. Solarparking in combinatie met laadpalen is gewenst op een deel van de parkeerplaatsen. Locatie van deze voorziening dient afgestemd te worden met de ‘zonneopbrengst’ ivm behoud van de bomen (zie 3.1). Daarnaast is een slimme bandenpomp (zie bandopspanning.nl) gewenst om op te nemen in het parkeerterrein van het gemeentehuis.

3.3.3 Fietsparkeren Voor het stallen van fietsen is een fietsenstalling nodig in de nabijheid van het gemeentehuis. Deze wordt gebruikt voor zowel de dienstfietsen, de fietsen van de boa’s als de fietsen van medewerkers. De fietsen van de boa’s en de dienstfietsen moeten binnen de fietsenstalling mogelijkheid hebben tot extra beveiliging. Er dient ruimte te zijn voor 150 fietsen. Waarbij ook voorzieningen zijn voor het opladen van elektrische fietsen. Daarnaast is er in de nabijheid van de hoofdentree een fietsenstalling voor 10 fietsen van bezoekers. Fietsparkeerplaatsen voor medewerkers dienen overdekt te zijn. Een goede mogelijkheid is om vanaf de Hoofdstraat een directe fietsaansluiting te maken met de stalling. Deze zou bovendien het beste tegen het hoofdgebouw aan kunnen liggen.

3.3.4 Laden en lossen De bevoorrading van het gemeentehuis moet zo dicht mogelijk bij het pand plaatsvinden. Het is daarbij te verkiezen om een duidelijke plek aan te wijzen waar laden en lossen kan plaatsvinden. Deze plek kan het best aan de achterzijde van het pand gerealiseerd worden, waarbij rekening gehouden moet worden dat een vrachtwagen hier voor een korte periode kan staan, zonder dat ander verkeer daar last van heeft. Ook het keren of wegrijden dient uiteraard gefaciliteerd te worden.

3.3.5 Openbaar parkeerterrein nav Masterplan Veluwezoom Het parkeerterrein wordt in de weekenden gebruikt als parkeerplaats voor Nationaal park Veluwezoom. Het gebruik van het parkeerterrein dient op dit bezoek afgestemd te worden, onder andere door het aanbrengen van een dynamisch parkeer verwijssysteem (PRIS; parkeerrouteinformatiesysteem). Vooral bezoekers met de auto en fiets(endragers). Denk ook om fietsvoorzieningen, afspuitplek voor fietsen, drinkwaterpunt, bandenpomp, etc.

PRIS Het parkeerterrein zal in de toekomst aangesloten worden op het rond het nationaal park uit te rollen PRIS: Parkeerrouteinformatiesysteem. Welke technische eisen dat stelt aan het terrein weten we nu nog niet. Het deelproject PRIS voor de hele Veluwezoom wordt op korte termijn gestart. Er zal een telsysteem moet komen zodat we weten of er parkeerplaatsen beschikbaar zijn. Dit systeem zal moeten worden aangesloten op het PRIS in zijn geheel. Dynamische bebording in de omgeving, zoals aan de Arnhemsestraatweg, zal verwijzen naar het parkeerterrein. Het PRIS in zijn geheel zal uiterlijk in 2025 gerealiseerd worden, dit is een randvoorwaarde vanuit subsidie.

3.4 Materialisatie Bij aan te brengen nieuwe verharding graag kiezen voor een gebakken dikformaat baksteen met afstandhouder. Dit is passend bij overige inrichting in de gemeente. In geval van andere toepassingen graag overleg.

5

3.5 Ontwikkelingen in omgeving In de omgeving van de Hoofdstraat 3 spelen een aantal ontwikkelingen waarbij zo veel als mogelijk bij aangehaakt zal moeten worden. Deze ontwikkelingen zijn: -

Het verplaatsen van de bushalte naar een locatie bij het gemeentehuis Verplaatsing van de komgrens in De Steeg

3.6 Toegankelijkheid Visuele toegankelijkheid Voor visuele toegankelijkheid hebben we vastgesteld dat we geleide lijnen aanbrengen om openbare gebieden en gebouwen (waaronder gemeentehuis) bereikbaar te maken vanaf de dichtsbijzijnde OV-halteplaatsen. Dit houdt in De Steeg in dat er een geleidelijn is van de bushaltes naar de ingang van het gemeentehuis, zie ook 3.4 ontwikkelingen in de omgeving.

ITS Bij de bouw van het gemeentehuis is de Integrale Toegankelijkheids Standaard (ITS) toegepast. Dit is ook van belang bij het omliggende terrein.

Ouderen Specifiek voor ouderen is ook een soort ‘tool’ ontwikkelt waarin wat aandachtspunten benoemd staan, denk aan: Voor senioren zijn herkenningspunten behulpzaam. Denk hierbij aan: Stoepen en straten in contrasterende kleuren. Dat is ook goed bij dementie. Duidelijk gemarkeerde oversteekplaatsen; Hoofdroutes met afsplitsingen naar 1 specifieke eindlocatie, dus geen afsplitsing na afsplitsing; Heldere markering van routes in beide richtingen met een lijn op de grond met eindlocatie; Heldere bewegwijzering bij knooppunten die van alle kanten zichtbaar zijn (dus vanuit verschillende invalshoeken); ‘Ankerpunten’ die helpen de weg te vinden naar woning en voorzieningen, en andersom. Bankjes om de ca. 125 meter als rustpunt. Fysieke omgeving en voorzieningen-1 - Inspiratietool leefomgeving senioren (kenniscentrumsportenbewegen.nl) dient ter inspiratie.

3.7 Gebruik door medewerkers Buiten verblijven Mogelijkheden om buiten te verblijven, buiten te werk en /of te vergaderen worden opgenomen in het terrein.

Vitaliteit Gezonde en vitale medewerkers zijn belangrijk voor gemeente Rheden. Daarom graag een sport/spel/beweegmogelijkheid in het terreinontwerp opnemen. Voorbeelden hiervan zijn een tafeltennistafel, 3x3 basketbal veldje, pannaveld, een uitdagende inrichting van het terrein en/of beweegchallenges. De KWIEK beweegroute dien ter inspiratie en is opgenomen in bijlage 5.

Bewegen Vanuit sport en bewegen, maar ook om het fietsgebruik te stimuleren zien we graag dat de parkeerplaatsen voor auto’s zo ver mogelijk van de ingang van het gemeentehuis geplaatst worden.

3.8 Kwaliteit naar de punt De hoek van het perceel, voor het spoorviaduct verdient extra aandacht/een kwaliteitsimpuls.

6

3.9 Overige aandachtpunten -

-

Aandacht voor glasbewassing met hoogwerker/schaarheffer rondom het pand. Daarnaast staat er een grote boom achter Brantsenpark 38 die nagenoeg alle zon uit die tuin wegneemt en onderbegroeiing haast onmogelijk maakt. Die bewoner zou het liefst die boom weg hebben (zie ook 3.1 lijst bijzondere bomen). Nieuwe bomen moeten privacy in de achtertuinen van Brantsenpark in combinatie met het voorkomen van slagschaduw op achtertuinen Brantsenpark en Hoofdstraat.. Het gehele terrein rondom het gemeentehuis zal een rookvrije zone zijn. Informeren over dit gebruik aan bezoekers, medewerkers en andere gebruikers dient meegenomen te worden in het terreinontwerp.

7

4 Optie Kunstwerk ‘Bron’ van Piet Sleegers In het terreinontwerp wordt ruimte gemaakt voor het kunstwerk ‘Bron’ van Piet Sleegers. Het kunstwerk staat in de opslag en dient gerestaureerd te worden. De achtergrond en relevantie van het kunstwerk wordt verder omschreven in bijlage 7. In deze bijlage wordt een inpassing in het project IJsseldistrict beschreven. Inpassing in het terrein van het nieuwe gemeentehuis is een ruimtelijk gezien ook mogelijk en wordt dan ook als optie meegenomen in het programma van eisen bij het project nieuwe gemeentehuis. Inpassing in het terreinontwerp is een optie welke aan het college wordt gelaten om hierover te beslissen. In het terreinontwerp wordt het kunstwerk op een prominente locatie, zichtbaar vanaf de openbare weg, ingepast.

Overige kunst In het ontwerp zal ruimte geboden moeten worden voor enkele kunst- gedenkobjecten. Gemeente Rheden zal deze lijst aanleveren gedurende het traject.

8

Bijlagen: Bijlage 1 Verbinding met het Gemeentehuis Bijlage 2 Parkeerberekening gemeentehuis Hoofdstraat 3 De Steeg Bijlage 3 Wensbeeld DP6 Bijlage 4 Gemeentelijke lijst bijzondere bomen 2017 Bijlage 5 Wateroverlast Hoofdstraat 3 De Steeg Bijlage 6 KWIEK beweegroute Bijlage 7 De Bron

9

Bijlage 1 Verbinding met het Gemeentehuis Verbinding publieksfunctie Ook dienen met name de publieksfuncties zichtbaar te zijn voor de ‘buitenwereld’. Voor die functies dient het gemeentehuis transparant en uitnodigend te zijn. Het moet duidelijk verbonden zijn met de omliggende buitenruimte.

Kunstbeleving en groen In het gemeentehuis in algemeenheid speelt beeldbeleving en groen een rol. Beeldbeleving in de vorm van toepassing van beelden typerend voor Rheden, maar ook toepassing van kunst. Dit zorgt voor herkenbaarheid. De absoluut behoudenswaardige kunst dient in afstemming met de gemeente, door de architect ingepast te worden in het interieurontwerp. De beleving van groen (en daarmee indirect de verwijzing naar de ligging in het groene landschap) is in het gehele gemeentehuis zichtbaar. Groen is op natuurlijke wijze geïntegreerd in het interieur. De verbinding tussen binnen en buiten is duidelijk zichtbaar. Hiermee is er ook een indirecte verwijzing naar de duurzaamheidsambities. Ambities die natuurlijk verder reiken dan het behalen van een energielabel en daarom middels bijvoorbeeld toe te passen materialen en hergebruik van meubilair, ook echt zichtbaar en voelbaar zijn binnen en buiten het gebouw. De buitenruimte dient aan te sluiten bij de uitwerking van de motie (groene ambities).

10

Bijlage 2 Parkeerberekening gemeentehuis Hoofdstraat 3 de Steeg juli 2021 Bruto vloer oppervlakte Functie

Toelichting

Publiek

Balies + publiekshal balies 40m2+ receptie 220m2 + spreekkamers 90m2 x NO/BVO factor 1,25 = 438m2 bvo

Semi-publiek

Raadzaal, trouwzaal, vergadercentrum, restaurant raadzaal 250m2 + trouwzaal 80m2 + centraal vergaderen 235m2 + restaurant 128m2 x NO/BVO factor 1,25 = 866m2 bvo

Kantoor

Niet publiek toegankelijk (let op flexnorm 0,6!) 3181m2 werkgebied + 65m2 overlegruimten op werkvloeren + servicedesk en ruimte handhavers en bedrijfsarts 25+30+18m2 x NO/BVO factor 1,25 = 4149m2 bvo

Opslag en overig

Niet publiek toegankelijk 574m2 x NO/BVO = 718m2 bvo

Subtotaal

BVO 6200

Kelder bestaand

archief en installatieruimte bestaande situatie, waarvan ca 450m2 bvo in gebruik als archief, rest technische ruimte

Parkeernormen

Parkeervraag Functie Publiek Semipubliek Kantoor Opslag en overig

Functie parkeernorm commerciële dienstverlening commerciële dienstverlening kantoor zonder baliefunctie Arbeidsextensief / bezoekers intensief

Parkeernorm

BVO

Parkeervraag

2,8 pp per 100m2 BVO 2,8 pp per 100m2 BVO 1,9 pp per 100m2 BVO 0,7 pp per 100m2 BVO

438m2 bvo

12,2

866m2 bvo

24,2

4149m2 bvo

78,8

718m2 bvo

5

11

Totaal

6200m2 bvo

121

De totale parkeervraag met de opgegeven oppervlaktes is 121 parkeerplaatsen en op basis van onze gemeentelijke parkeernormen. Op basis van de huidige en meest recente CROW richtlijnen is het parkeerkencijfer voor een kantoor op deze locatie (weinig stedelijk en rest bebouwde kom) 2,55 pp per 100 BVO voor een kantoor zonder balie functie. Dit komt overeen met de parkeervraag per 100 m2 bvo zoals wij die voor het huidige gebouw ook kenden. Het voorstel is dan ook om dit parkeerkencijfer te hanteren voor het deel Kantoor zonder baliefunctie en daarmee wordt de berekening als volgt: 2,55 pp per 100 m2 BVO * 4149 m2 =105,9 parkeerplaatsen.

Conclusie: De totale aantal parkeerplaatsen kan van 200 pp naar beneden bijgesteld worden naar 148 parkeerplaatsen.

Frits de Haan 22 juli.

12