Memo RES en lokaal beleid

Bijlage raadsinformatiebrief planMER RES Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Memo RES en lokaal beleid d.d. 11 juli 2023

Aanleiding Met deze memo gaat het college in op de voortgang van het proces RES Arnhem-Nijmegen en de relatie met de lokale beleidskaders Energie & Landschap en Samen Energie Opwekken en bijbehorende amendement (bij vaststelling juni 2021) en motie (20 december 2022). De voortgang van het proces RES Arnhem-Nijmegen Met de raadsinformatiebrief d.d. 11 juli 2023 biedt het college de resultaten van het onderzoek planMER aan. Voor gemeente Rheden geldt dat er binnen de gemeentegrenzen momenteel geen opwek van windenergie mogelijk is, vanwege wet en regelgeving met betrekking tot o.a. natuur, de Wespendief* en geluid. Dit is een wijziging ten opzichte van de situatie bij de RES 1.0. Het college constateert dat hiermee de ambitie van gemeente Rheden om in 2040 CO2 neutraal te zijn in gevaar komt. Ze realiseert zich dat er meer urgentie nodig is om zich te richten op andere vormen van duurzame energie, zoals zon op dak, zon op land en duurzame warmtebronnen. Amendement en motie Amendement Lokaal beleid Energie & Landschap Bij vaststelling van het lokale beleid Energie & Landschap en Samen Energie Opwekken (9 juni 2021) is het amendement ‘Energietransitie; voorkom onnodige schade’ met de volgende punten aangenomen. a. Aanvragen voor grootschalige grondgebonden energieopwekking (wind en zon (groter dan 2 ha)) niet in behandeling worden genomen tot juli 2023. b.

In juni 2023 door de Raad van Rheden evaluatie plaatsvindt van de kaders voor grondgebonden energie-opwek. c. De gemeente een visie formuleert op het voorkomen van ‘versnippering’ van het landschap met een stapeling van projecten (“hagelslag/confetti”) en deze in oktober 2021 voorlegt ter besluitvorming aan de gemeenteraad. d. Een onafhankelijk Burgerberaad/forum Energietransitie in het leven wordt geroepen om gevraagd en ongevraagd adviezen te geven over de energietransitie. Een uitgewerkt voorstel hiertoe wordt in oktober 2021 aan de gemeenteraad voorgelegd. Punt c en d zijn uitgewerkt. Punt a en b zijn uitgevoerd en vragen om een vervolg. Hier gaan we bij vervolgstappen op in. Motie ‘Gedegen afweging en kader’ Bij behandeling van RES - planMER – zienswijze concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (20 december 2022) is de motie ‘Gedegen afweging en kader’ aangenomen. De motie luidt 1: “Het raadsbesluit op het niet in behandeling nemen van projecten t.b.v. grootschalige opwek van energie, te verlengen tot de dag nadat de discussie over grootschalige energieopwekking in de gemeente Rheden heeft geleid tot een actualisatie van het beleidskader Energie en Landschap en eventuele andere beleidskaders wanneer van toepassing”

2: “Ervoor zorg te dragen dat dit aangepaste kader als input wordt meegegeven t.b.v. de RES 2.0 juridisch wordt geborgd en wordt meegegeven in de GMR”. Deze motie vraagt om vervolgstappen. Vervolgstappen De vervolgstappen bestaan uit een gebiedsvisie, besluitvorming RES 2.0 en omgevingsbeleid. Zon en wind hebben niet vergelijkbare beperkingen. Voor wind geldt onder andere dat er in 2024 nieuwe landelijke geluids- en afstandsnormen worden vastgesteld. Informatie over de conceptnormen verwachten we in september 2023. Voor zonne-energie is het beleidskader Energie & Landschap nog steeds actueel. Om de ambitie om in 2040 in Rheden CO2 neutraal te zijn te kunnen realiseren, is het belangrijk dat ook zonnevelden groter dan 2 hectare ontwikkeld kunnen worden. Dit geldt temeer daar bij de ontwikkeling van de gebiedsvisie voor Soerense Broek-Spankeren de optie voor zonnevelden groter dan 2 ha bespreekbaar moet zijn. De uitwerking van een integrale gebiedsontwikkeling van het gebied Soerense Broek-Spankeren is gepland om te starten in Q4-2023. Dit doen we in samenhang met een eventueel vervolg van het gebiedsproces Soerens Beekdal in het kader van het VLGG. Met meerdere doelen waaronder stikstofreductie, duurzame opwek, toekomstbestendige landbouw, natuurkwaliteit, waterkwaliteit, beekherstel en verbinding van Veluwe en IJssel.

Het gebied De Beemd-Velperwaarden (2e verkenningsgebied in beleidskader E&L) lijkt praktisch nauwelijks mogelijkheden voor duurzame opwek te bieden, onder andere omdat het Natura2000 gebied is en winterbed is van de IJssel. Omdat er nauwelijks andere functies mogelijk zijn dan het huidige gebruik voor natuur en landbouw, is het ook niet zinvol om voor dit gebied een gebiedsvisie op te stellen. Het uitgangspunt is om het de huidige beleidskaders Energie & Landschap en Samen Energie Opwekken op te nemen in de Omgevingsvisie. Bovenstaande leidt tot de volgende tijdlijn met informatie, inzichten en besluitmomenten.

Achtergrondinformatie overzicht beleidskaders en visies m.b.t. (grootschalige) opwek Onderstaand een overzicht van vastgestelde en in ontwikkeling zijnde beleidskaders en visies voor (grootschalige) opwek van duurzame energie met de planning: • • • •

Rijk: geluidsnormen/afstandsnormen windenergie (concept in september 2023, vaststelling in 2024) Regio: RES 2.0 (1e helft 2024) Regio: regionale PlanMER RES GMR (onderzoeksresultaten worden meegewogen/afgewogen bij RES 2.0) (gereed juni 2023). Uitvoeringsplan RES is gereed. Provincie: onderzoek de wespendief (*) Mbt de Wespendief, zie hoofdrapport van planMER, pag. 28.

Windturbines zijn binnen 1 km rond de Veluwe - in ieder geval in de periode tot 2030 – niet toegestaan. In de zone van 1-8 kilometer rondom de Veluwe is er op korte termijn nog ruimte voor 1-2 windparken. De provincie is in overleg met initiatiefnemers, gemeenten en provincies Flevoland, Overijssel en Utrecht hoe de beperkte ruimte het beste kan worden verdeeld. Voor de langere termijn wordt er gekeken naar innovatieve maatregelen (zoals zwarte wiek, cameradetectie) om meer ruimte te creëren.

• • • • •

•

Provincie: windvisie (gereed eind 2023) Provincie: beleidskader GEIS (Gelderse Energie Infrastructuur) (in ontwikkeling) Provincie: onderzoeksagenda milieu Windbeleid en Regionale Energiestrategie (provinciale PlanMER) (tot en met 20 maart 2023 ter inzage) Gemeente: Evaluatie Beleidskaders E&L en SEO (voorzien juli 2023, voorstel 1e helft 2024 bij besluitvorming RES 2.0) Gemeente: Integrale gebiedsvisie Soerense Broek - Spankeren in samenhang met een eventueel vervolg van het gebiedsproces Soerens Beekdal in het kader van het VLGG( start gepland Q4-2023). Gemeente: Omgevingsvisie (vaststelling eind 2024)