Jaarstukken 2025 gemeente Rheden
Tekst van het document
Gerelateerd aan de definitie van verbonden partijen in het BBV kent de gemeente Rheden de volgende verbonden partijen in 2025: Rechtsvorm Verbonden partij Verbonden programma Modulair Gemeentelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland (MGR) 1. Samenleving 2. Leefomgeving Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM) 1. Samenleving 3. Bestuur en organisatie Stichting Veilig Thuis Gelderland-Midden 3. Bestuur en organisatie Vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen (DRAN) 1. Samenleving Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) 2. Leefomgeving Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen 1. t/m 3. Gelders Archief 3. Bestuur en organisatie De Connectie 3. Bestuur en organisatie Euregio Rijn-Waal 2. Leefomgeving N.V. Bank Nederlandse Gemeenten 3. Bestuur en organisatie Overige verbonden partijen Alliander N.V. 3. Bestuur en organisatie Modulair Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein regio Centraal Gelderland Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De MGR SDCG kent drie programma's, waarbinnen zij de haar opgedragen taken regionaal uitvoert in zes modules. Met er boven een kleine beheerorganisatie die voldoende is toegerust om de taken waarin gemeenten willen samenwerken, effectief, efficiënt en in samenhang uit te voeren.
106 De programma's met de zes modules zijn als volgt: • Programma Zorg met de modules Inkoop Zorg en Regionale Facilitering Zorg; • Programma Onderwijs met de module Regionaal Bureau Leerlingzaken (RBL); • Programma Participatie met de modules WerkgeversServicepunt (WSP), Werkgeverschap Sociale Werkvoorziening (WgSW) en Contractmanagement Inburgeringstrajecten. Het programma Zorg richt zich op inkoop van maatwerkvoorzieningen voor de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Binnen de module Regionale Facilitering Zorg wordt uitvoering gegeven aan het regiosecretariaat Zorg, regioadvies jeugd en enkele regionale projecten. Binnen het programma Onderwijs worden de belangen behartigd van de aan de samenwerkingsmodule RBL deelnemende gemeenten op het gebied van de uitvoering van de leerplichtwet en de wettelijke taken van het Doorstroompunt (voor heen Regionaal Meld- en Coördinatiepunt). Het programma Participatie focust zich o.a. op de ondersteuning van werkgevers bij arbeidsgerelateerde vraagstukken met daarbij het accent op de (inclusieve) personeelsvraag en op het plaatsen van werkzoekenden/uitkeringsgerechtigden uit de bestanden van gemeenten om daarmee uitstroom uit de uitkering te bevorderen. Daarnaast richt het programma zich op het formeel werkgeverschap voor SW medewerkers en op contractbeheer en contractmanagement van inburgeringstrajecten.
Zeggenschap De hoofdstructuur van de MGR bestaat uit een algemeen bestuur (AB) en een dagelijks bestuur (DB). Alle deelnemende gemeenten vaardigen 1 vertegenwoordiger namens het college af in het AB dat daarmee uit 11 leden bestaat. De MGR als openbaar lichaam is een samenwerkingsvorm met rechtspersoonlijkheid. Gemeenten dragen (uitvoerende) verantwoordelijkheden over aan de MGR en hebben daarmee minder lokale autonomie. Het betreft hier uitvoeringstaken, waarbij de beleidsverantwoordelijkheid blijft liggen bij de gemeente (raad en college). Programmadoelstelling De deelname aan de MGR levert een bijdrage aan de programmadoelstellingen van het programma Samenleving. De beleidsvoornemens Met deze samenwerking beogen we een flexibele regionale samenwerkingsconstructie voor het sociaal domein, die voldoende is toegerust de taken waarin gemeenten willen samenwerken effectief, efficiënt en in samenhang uit te voeren. De MGR ''staat'' na een aanloopfase met relatief veel tijd en aandacht voor het inrichten van de organisatie en processen. Zij richt zich nu op het regionale samenspel van afstemming, beleidsontwikkeling en uitvoering en het versterken van de onderlinge samenhang tussen modules.
In 2025 is een bestuurskrachtonderzoek uitgevoerd, waarbij gekeken is naar de ervaringen met de huidige governance en hoe deze in het licht van de maatschappelijke ontwikkelingen toekomstbestendig gemaakt kan worden. Rijnconsult heeft het onderzoek uitgevoerd en aanbevelingen gedaan over de inrichting van de governance en mogelijke toekomstige taken. In 2026 wordt daar verder uitwerking en uitvoering aangegeven. 107 Bij de module Inkoop Zorg stond het vergroten van kwaliteitsbewaking en het effectiever en efficiënter inzetten van regionale middelen centraal. Beoogde doelen zijn onder andere gerealiseerd door verdere harmonisatie van contracten en versterking van integraal contractmanagement. De module Regionale Facilitering Zorg heeft in 2025 stappen gezet in de samenwerking, opbouw als team en professionalisering. De module heeft zich uitgebreid met Regioadvies Wmo met als resultaat een Uitvoeringsplan Wmo 2026. Het RBL voert de wettelijke taken uit op het gebied van leerplicht, kwalificatieplicht en is het regionale Doorstroompunt. Het RBL participeerde bij het regionaal vsv-programma in verschillende teams en was opdrachtnemer voor het Schakelpunt Onderwijs-werk. In 2025 is in de regio Midden-Gelderland ingezet op de hervorming van de arbeidsmarktinfrastructuur. Daarmee sluit de regio aan bij de landelijke ontwikkelingen.
Onderdeel is het toewerken naar een regionaal Werkcentrum waarbinnen, naast dienstverlening voor werkzoekenden en mensen met een leer- of ontwikkelvraag, de werkgeversdienstverlening wordt opgenomen. In dit bestuurlijke en samenwerkingsproces neemt WSP actief deel. Het doel van de module WgSW is invulling geven aan de formele werkgeversrol voor SW- medewerkers. Ontwikkelingen die van invloed zijn op de werkgeversrol van SW-medewerkers werden gesignaleerd en daar waar nodig vertaald naar beleid en/of regelgeving. Verder ligt de focus op de naleving van de afspraken met Scalabor zoals vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst. De module CMI is verantwoordelijk voor zowel de inkoop als het contractmanagement van de inburgeringsroutes, inclusief advisering, begeleiding en kwalitatieve toetsing van leveranciers. In 2025 zijn, na een open house procedure in 2024, de contracten met nieuwe aanbieders ingegaan.
Financiële informatie Financieel overzicht (x € 1.000) Jaar Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 560 4.512 0 7.179 0 2025 JR* 714 5.915 0 7.279 0 *Deze gegevens komen uit de concept jaarrekening over 2025 Risico’s Niet zozeer een risico maar wel goed te benoemen is dat door de uitvoering van deze taken bij een gemeenschappelijke regeling te beleggen, de directe autonomie met betrekking tot de uitvoering ook is overgedragen. Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM), Arnhem 108 Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De uitvoering op basis van de wet veiligheidsregio’s en de gemeenschappelijke regeling Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden. De VGGM is een samenwerkingsverband op het gebied van brandweer (hulpverlening), volksgezondheid (GGD) en rampenbestrijding/ crisisbeheersing. Veiligheid en gezondheid zijn in de regio de kerntaken. Zeggenschap Gemeente De burgemeester maakt deel uit van het algemeen bestuur van de VGGM. De Wethouder Volksgezondheid/ WMO neemt deel aan de bestuurscommissie gezondheid van de VGGM. Programmadoelstelling De VGGM levert een bijdrage aan de doelstellingen van: 1. Programma bestuur en veiligheid, onderdeel een veilige leefomgeving; 2. Programma welzijn, onderdeel opvoeden en opgroeien.
Ontwikkelingen Weerbare en veerkrachtige samenleving In een tijd waarin cyberdreigingen, klimaatverandering, geopolitieke ontwikkelingen, de kans op onbeheersbare natuurbranden en zeer langdurige stroomuitvallen een groeiende impact hebben op onze samenleving, is het thema weerbaarheid belangrijker dan ooit. Daarom zet VGGM zich samen met haar gemeenten, het Rijk en haar partners in om de maatschappelijke weerbaarheid te versterken. Bezuinigingsopgave In 2025 is onderzoek gedaan naar structurele bezuinigingsmaatregelen. Er is een heel traject doorgelopen en er is besloten om de 2% bezuiniging die incidenteel was, structureel te maken. Financiële informatie Financieel overzicht (x € 1.000) Jaar Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 14.331 47.664 4.058 4.986 0 2025 JR* 13.506 65.018 1.152 5.204 0 * Gebaseerd op de concept jaarrekening van VGGM. Risico’s Het financiële risico bestaat uit onzekerheid van hiervoor genoemde ontwikkelingen en daarmee de financiële bijdrage aan de VGGM. 109 Stichting Veilig Thuis Gelderland-Midden Stichting Veilig Thuis Gelderland Midden is verantwoordelijk namens de gemeenten om zorg te dragen voor de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling, vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo).
Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd Het uitvoeren van taken op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling als bedoeld in de Wmo in de regio Gelderland-Midden. Zeggenschap De burgemeester maakt deel uit van dagelijks en algemeen bestuur van de Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) en de Stichting Veilig Thuis (VT) valt hier als een onafhankelijke stichting onder. Belangrijke besluiten van het bestuur moeten ter goedkeuring aan de Raad van Toezicht worden voorgelegd. Ieder lid van de Raad van Toezicht heeft één stem. Besluiten worden in beginsel genomen met een meerderheid van stemmen. Programmadoelstelling De Stichting Veilig Thuis levert een bijdrage aan de doelstellingen van: 1. programma bestuur en veiligheid, onderdeel een veilige leefomgeving; 2. programma welzijn, onderdeel opvoeden en opgroeien. Ontwikkelingen In 2025 is gestart met Veilig Thuis binnen de lokale teams. Aan alle lokale teams worden medewerkers van Veilig Thuis gekoppeld, waardoor er nog kortere lijntjes ontstaan rondom huiselijk geweld casuïstiek. Financiële informatie Financieel overzicht (x € 1.000) Jaar Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 140 1.487 0 337 0 2025 JR * * De jaarrekening van Veilig Thuis is ten tijde van het opstellen van deze jaarrekening nog niet gereed.
Risico’s Het risico is beperkt tot de financiële bijdrage aan de Stichting Veilig Thuis. 110 Vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De Vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen, formeel de Bedrijfsvoering Organisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (BVO DRAN), is een Gemeenschappelijke Regeling van 18 gemeenten in de regio voor de uitvoering van het gemeentelijk doelgroepenvervoer. Doelgroepenvervoer is vervoer waar inwoners op grond van Wmo, Jeugdwet of Onderwijswetgeving aanspraak maken. Doel van de Gemeenschappelijke Regeling is ontwikkeling en instandhouding van een hoogwaardig systeem van doelgroepenvervoer. Het vervoer wordt aangeboden onder de naam Avan. Met de provincie Gelderland heeft de BVODRAN een samenwerkingsovereenkomst gesloten. In deze overeenkomst komen de provincie Gelderland en de BVODRAN overeen dat de vervoersorganisatie het aanvullend openbaar vervoer voor de provincie Gelderland uitvoert. Zeggenschap Namens de gemeente Rheden is één wethouder lid van het Bestuur. Alle gemeenten hebben één stem. Bij stemming wordt besloten op basis van gewone meerderheid. Er is voorzien in een gewogen besluit op basis van inwonertal. Een gemeente kan hiervoor een schriftelijk verzoek indienen voorafgaand aan de betreffende bestuursvergadering.
Programmadoelstelling Via onze deelname in de vervoersorganisatie regio Arnhem Nijmegen leveren wij een bijdrage aan de programmadoelstellingen "Wij bevorderen de zelfredzaamheid van inwoners in hun dagelijkse leven" en “wij stellen kwetsbare inwoners in staat om mee te blijven doen in de samenleving. Financiële informatie Financieel overzicht (x € 1.000) Jaar Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 0 10.103 1.991 1.622 0 2025 JR* 0 0 * De jaarrekening van de BVO DRAN is ten tijde van het opstellen van deze jaarrekening nog niet gereed. Risico’s De meerjarenbegroting is aan fluctuaties onderhevig als gevolg van de prognoses van de vervoersomvang, de subsidie vanuit de Provincie en de effecten van de nieuwe aanbesteding. Dit kan de hoogte van de gemeentelijk bijdrage sterk beïnvloeden. Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA), Arnhem Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) is per 1 april 2013 gestart. Gemeente Rheden heeft de uitvoering van de vergunningverlening, toezicht en handhaving (vth-taken) op het gebied van milieu ondergebracht in ODRA. Daarnaast ondersteunt ODRA in milieuadvisering.
Doel van de samenwerking in deze regeling is kwaliteitsverbetering, het verhogen van de robuustheid en het efficiënter kunnen uitvoeren van deze grotendeels wettelijk voorgeschreven taken. Zeggenschap gemeente De portefeuillehouder is lid van het Algemeen Bestuur dat bestaat uit 11 personen. Van de 102 stemmen heeft Rheden 8 stemmen. Het Dagelijks Bestuur bestaat uit 5 leden. Eén lid vertegenwoordigt de gemeenten Doesburg, Renkum, Rheden en Rozendaal. Programmadoelstelling ODRA draagt bij aan de programmadoelstellingen van het programma Leefomgeving. Beleidsvoornemens en ontwikkelingen ODRA geeft uitvoering aan de VTH- en adviestaken op het gebied van milieu door middel van het Meerjarenprogramma ODRA 2025-2028 (MJP), een dienstverleningsovereenkomst en een jaarlijks uitvoeringsprogramma. Voorjaar 2025 heeft het bestuur van ODRA besloten tot een juridische fusie met de Omgevingsdienst Regio Nijmegen per 1 januari 2026. De nieuwe Omgevingsdienst Groene Metropool (ODGM) is eind december opgericht. De jaren 2026 en 2027 zullen worden gebruikt | om beide organisaties te integreren. Financiële informatie Vanaf 2020 is de begroting van ODRA gebaseerd op beheerste outputfinanciering. Landelijk is afgelopen jaren in het Interbestuurlijk programma VTH een nieuwe financieringssystematiek ontwikkeld.
Afgesproken is dat deze systematiek komende jaren bij alle omg | evingsdiensten zal worden geïmplementeerd. Streven is dit voor de ODGM in 2028 gerealiseerd te hebben. Fusiekosten zijn gedekt door subsidies van rijk en provincie en de lopende begroting. Financieel overzicht | (x € 1.000) Eigen | Vreemd | Bijdrage van | Bijdrage aan Jaar | Vermogen | Vermogen | Resultaat | gemeente | gemeente 2024 JR | 803 | 6.622 | 67 | 710 | 0 2025 JR * | 749 | 0 * De jaarrekening van ODRA is ten tijde van het opstellen van deze jaarrekening nog niet gereed. 111 112 Risico’s Outputfinanciering brengt een aantal (financiële) risico’s met zich mee, we noemen de volgende: • meer vraaggericht werk dan waar in de begroting van Rheden rekening mee is gehouden. • minder vraag door andere partners dan waar in de begroting van ODRA rekening is gehouden. Wanneer de vraag sterk afneemt, kunnen waarschijnlijk niet alle vaste kosten worden gedekt en wordt van alle partners een aanvullende bijdrage gevraagd. Verder zijn er onzekerheden rond: • afgesproken is dat een eventuele fusie niet mag leiden tot meer kosten voor de deelnemers. Inherent aan een fusieproces zijn financiële risico's; • genoemde nieuwe financieringssystematiek brengt herverdelingskosten mee. • de Omgevingswet maakt het werk complexer.
Mede ook door risicogericht werken staan kentallen van diverse producten onder druk; • de krapte in de arbeidsmarkt wordt bij de omgevingsdiensten al duidelijk gevoeld. Zeker specialisten zijn moeilijk vindbaar. De kosten van externe inhuur van medewerkers nemen hierdoor toe. ODRA heeft afgelopen jaren laten zien strak te sturen op uitvoering binnen de begroting. Verwachting is dat dit ook geldt voor de nieuwe omgevingsdienst. ODRA heeft een algemene reserve van 712K (raming eind 2025) om tegenvallers zelf op te vangen. Als Rheden kunnen we enigszins sturen om meer vraaggericht werk incidenteel te compenseren met minder regulier werk. Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd In de gemeenschappelijke regeling “Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen” (GMR) bundelen, sinds 2021, 18 gemeenten met ruim 800.000 inwoners hun krachten om in balans een schaalsprong (Groene Groei) te realiseren. De ambitie is om de groei van wonen, werken, mobiliteit, energietransitie, verduurzaming en natuurversterking zo te realiseren dat we een balans vinden tussen levendige stedelijkheid en ontspannen groene leefkwaliteit.
Om dit te bereiken zijn de 18 gemeenten samen aan de slag met vijf opgaven; • Groene groeiregio (verbinden van ruimtelijke opgaven en woningbouw) • Productieve regio (economie en arbeidsmarkt) • Ontspannen regio (leefbaarheid, natuur en landschap, cultuur en erfgoed) • Verbonden regio (mobiliteit en bereikbaarheid) • Circulaire regio (circulariteit, duurzaamheid, klimaat en energie) Daarbij werkt de GMR nauw samen met The Economic Board, de provincie, de regio Foodvalley en de waterschappen, het Rijk (verschillende departementen) en andere maatschappelijke partners. Gemeente Rheden participeerde in 2025 in alle GMR-opgaven. De financiële bijdrage van Rheden bedroeg in 2025 € 439.000. Financiële informatie Financieel overzicht (x € 1.000) Jaar Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 372 6.729 679 400 0 2025 JR * 113 * De jaarrekening van de GMR is ten tijde van het opstellen van deze jaarrekening nog niet gereed. Van het positieve jaarrekeningresultaat 2024 van € 679.000 zal de GMR het corresponderende aandeel van Rheden van € 38.988 terugstorten. Risico’s De regionale samenwerking in GMR-verband is nog jong en opereert in een dynamische maatschappelijke, bestuurlijke en economische context. De opgaven zijn complex en concurreren met elkaar om schaarse ruimte.
De urgentie van de opgaven (woningbouw, natuurversterking, drinkwaterreserves, energie-transitie, reductie van emissies zoals CO2 en Stikstof, mobiliteitsknelpunten, recreatiedruk, circulaire economie, ed.) neemt toe. Het Rijk oefent druk uit om te versnellen, maar de uitvoeringscapaciteit staat onder druk. De uitkomsten van provinciale verkiezingen brengen onzekerheden met zich mee onder andere m.b.t. de politieke prioriteiten en aanpak van opgaven. Ook is de economische context, met de naweeën van de Corona-pandemie, momenteel mede ten gevolge van geopolitieke onrust en sterke inflatoire effecten, een onzekere factor. Deze algemene risico's zijn nog onverkort van toepassing. Circulus Ontwikkelingen Voorjaar 2025 heeft het college besloten per 1 januari 2026 aan te sluiten bij Circulus BV voor de huisvuilinzameling. Aanleiding hiervoor was het aflopen van het contract met afvalinzamelaar PreZero. Omdat PreZero stopt met de huisvuilinzameling, kon het contract niet worden verlengd. Na de besluitvorming is samen met Circulus BV de huisvuilinzameling in Rheden voorbereid. Circulus BV is een overheidsgedomineerde inzamelorganisatie (OGI), waar de deelnemende gemeenten aandeelhouder zijn. Deelnemende gemeenten naast Rheden zijn Apeldoorn, Epe, Deventer, Voorst, Brummen, Zutphen, Lochem, Bronckhorst, Doesburg, Duiven, Westervoort, Rozendaal.
Circulus BV verzorgt voor de 13 deelnemende gemeenten het beheer van afval- en grondstoffen en voor enkele daarnaast het beheer van de openbare ruimte. Bij Circulus BV werken - verspreid over zeven locaties - ongeveer 900 mensen, waarvan de helft in vaste dienst. De andere helft bestaat uit medewerkers die in het kader van sociale werkgelegenheid of sociale activering bij Circulus BV werken. Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd Met de deelneming in Circulus BV ontstaat een duurzame, efficiënte samenwerking voor de invulling van de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. Met daarbij voor de gemeente invloed en zeggenschap, flexibiliteit, stabiele en voorspelbare kosten, sturing over de uitvoering van het afvalbeheer en een geschikte structuur voor een eventuele (toekomstige) verbreding van de te leveren diensten. 114 Gemeenschappelijke regeling Gelders Archief, Arnhem Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd Het beheer van archiefbescheiden vindt plaats door de verschillende overheden zelf op grond van de Archiefwet 1995. De hoofdtaak van het Gelders Archief is het beheren van de overgebrachte archieven en collecties van de gemeenten Arnhem, Renkum, Rheden, Rozendaal en het Rijksarchief Gelderland.
Het Gelders Archief draagt zorg voor het behoud van archieven van overheden en particulieren die voor blijvende bewaring in aanmerking komen. Dit is een wettelijke taak op basis van de Archiefwet 1995. Het Gelders Archief is tevens toezichthouder op het beheer van niet- overgebrachte archiefbescheiden en geeft vanuit haar inspectietaak aanbevelingen om het informatie- en archiefbeheer te verbeteren. Het Gelders Archief maakt archieven toegankelijker en ontwikkelt onderwijsprogramma’s. Zeggenschap Het algemeen bestuur bestaat uit 6 leden. De burgemeester van Renkum vertegenwoordigt in het algemeen bestuur de gemeenten Renkum, Rozendaal en Rheden. Programmadoelstelling Het Gelders Archief draagt bij aan de programmadoelstellingen van het programma overhead, onderdeel de ondersteuning van het primaire proces. Financiële informatie Financieel overzicht (x € 1.000) Jaar Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 1.394 19.223 * 603 279 0 2025 JR** 1.522 17.774 125 288 0 * Van het resultaat 2024 is een bedrag van bijna € 569K ingezet als bestemmingsreserve voor de Strategische agenda 2025-2028. Als netto-resultaat blijft dan nog 8K over. ** Op basis van de concept jaarrekening van het Gelders Archief. Risico’s De deelneming aan het Gelders Archief is beperkt tot een lumpsumverdeling.
De lumpsum bijdrage is gebaseerd op de werkelijk in te brengen dossiers gegenereerd vanuit de gemeentelijke organisatie. Voorheen was de lumpsumbijdrage gebaseerd op de oorspronkelijk ingebrachte dossiers in strekkende meters. 115 De Connectie Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De gemeente Rheden heeft in 2017 een groot deel van haar bedrijfsvoeringstaken ondergebracht in De Connectie. In de bedrijfsvoering organisatie De Connectie werken Arnhem, Renkum en Rheden samen op het gebied van bedrijfsvoeringstaken. Zeggenschap De gemeente Rheden wordt in het bestuur vertegenwoordigd door de portefeuillehouder bedrijfsvoering. Programmadoelstelling De Connectie draagt bij aan de doelen benoemd in paragraaf E. Bedrijfsvoering en Programma 3 Bestuur en organisatie. De beleidsvoornemens De Connectie komt voort uit een gezamenlijke noodzaak en behoefte van de gemeenten om de krachten te bundelen op het gebied van bedrijfsvoering. De doelen van deze samenwerking zijn geformuleerd als de 5 K’s: Kwaliteit van de (digitale) dienstverlening minimaal op hetzelfde niveau te houden, Kosten reduceren (door leveren van meer kwaliteit en/of lagere kosten), Kwetsbaarheid verkleinen (door het bieden van continuïteit), Kansen te bieden aan medewerkers.
Met de later toegevoegde K van klant wordt expliciet het belang van goede samenwerking met de gemeenten en andere afnemers en de klantgerichte dienstverlening binnen die samenwerking, benadrukt. Ondanks dat de noodzaak zoals hierboven omschreven nog steeds bestaat, is de behoefte van de gemeenten veranderd door verschil in snelheid in het willen en (financieel) kunnen ontwikkelen op het gebied van informatie en innovatie. In 2024 is de intentie uitgesproken om de bedrijfsvoeringsorganisatie om te vormen tot een centrumregeling, waarbij de gemeente Arnhem zal fungeren als gastheer en de gemeenten Rheden en Renkum diensten afnemen als gast. Het jaar 2025 heeft hiermee vooral in het teken gestaan van deze omvorming en het vormgeven van de hernieuwde samenwerking. In 2025 zijn vervolgstappen gemaakt in de ontwikkeling naar outputsturing en – bekostiging, waarbij rekening is gehouden met toekomstige situatie. Het reeds gevalideerde kostprijsmodel is aangepast aan de nieuwe ontwikkeling naar een centrumregeling, waarbij is afgesproken dat de gastheer de ‘overheadkosten’ voor zijn rekening neemt. Als gevolg hiervan zal een nieuwe validatie van het kostprijsmodel plaatsvinden en daarom is afgesproken om in 2026 nog te werken via de lumpsum verrekening, waarbij de bijdrage voor de gemeente Rheden afneemt t.o.v. 2025.
Vooruitlopende op de omvorming is per 1 juli 2025 voor de medewerkers van management support en de bodes een vrijwillige overgang vanuit De Connectie naar de gemeenten mogelijk gemaakt. Hiermee werd de wens van de gemeente Rheden en Renkum ingewilligd om management support en bodediensten in eigen beheer te gaan uitvoeren. De omvorming naar de nieuwe samenwerking was een bestuurlijke traject voor de vier partijen (drie gemeenten) dat een zorgvuldig proces en intensieve afstemming vroeg. Dit resulteerde in 116 collegebesluiten voor de zomer en raadsbesluiten in december 2025, waardoor de omvorming van De Connectie naar een centrumregeling met Arnhem per 1 januari 2026 een feit kon worden. Financiële informatie Financieel overzicht (x € 1.000) Jaar Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 508 16.722 -1.155 9.814 0 2025 JR * * De jaarrekening van de Connectie is ten tijde van het opstellen van deze jaarrekening nog niet gereed. Risico’s Het traject voor uitwerking van de omvorming in de samenwerking op het gebied van bedrijfsvoering, is in 2025 grotendeels afgerond. Dit traject vroeg aanzienlijke inzet vanuit de vier partijen, waarbij tegelijkertijd de continuïteit van de bedrijfsvoering een belangrijk uitgangspunt bij de omvorming was.
Dit belangrijkste risico was een punt van aandacht voor zowel de bestuurlijke als de ambtelijke stuurgroep, waar nodig zijn maatregelen genomen. Door scherp op de risico’s en vereisten voor besluitvorming te sturen en was er geen sprake van uitstel van het ingangsmoment, zijnde 1 januari 2026. Voor de lijst met financiële risico’s verwijzen we u graag naar de jaarstukken 2025 van De Connectie. Euregio Rijn-Waal Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De Euregio werkt sinds 1958 aan de opbouw en versterking van grensoverschrijdende structuren. De Euregio is een openbaar lichaam naar buitenlands (Duits) recht en bestaat uit ca. 55 lidorganisaties. Tot de lidorganisaties behoren onder meer gemeenten, regionale overheden en kamers van koophandel uit de grensregio. Zeggenschap De Euregioraad bestaat uit 149 leden, die tenminste twee keer per jaar bijeenkomen. Rheden heeft drie vertegenwoordigers in de Euregioraad. De mate van zeggenschap is gering. Het dagelijks bestuur is in 2019 uitgebreid van zeven naar acht leden. Ter voorbereiding van de raadsbesluiten zijn er drie commissies ingesteld: • Commissie voor Grensoverschrijdende Verstandhouding • Commissie voor Economische Aangelegenheden • Commissie voor Financiën en Projecten Een specifieke financiële controlecommissie controleert de jaarrekening.
117 Programmadoelstelling De deelname aan de Euregio Rijn-Waal levert voornamelijk een bijdrage aan de programmadoelstellingen van programma's Gebiedsontwikkeling, Economie en Welzijn. Beleidsvoornemens Gelet op de wijze waarop de Euregio Rijn/Waal het openbaar belang behartigt, is er voor de gemeente geen reden om het beleid te wijzigen. Financiële informatie Financieel overzicht (x € 1.000) Jaar Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 2.577 39553 -37 11 0 2025 JR * 0 * De jaarrekening van de Euregio is ten tijde van het opstellen van deze jaarrekening nog niet gereed. Risico’s Het risico is beperkt tot de gemeentelijke bijdrage. N.V. Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), Den Haag Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd De Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Daarmee is de bank essentieel voor de publieke taak. Het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de Staat alsmede het door de statuten beperkte werkterrein van de bank bieden financiers het vertrouwen dat het risico van kredietverlening aan dit instituut zeer beperkt is.
De gemeente Rheden heeft zeggenschap in de BNG via het stemrecht op aandelen die de gemeente bezit. Door de gemeente Rheden zijn geen specifieke doelstellingen m.b.t. de participatie in de BNG (in 2014 en navolgende jaren) geformuleerd. De omvang van het stemrecht in de BNG biedt geen (potentiële) mogelijkheden om als individuele gemeente op beleidswijzigingen te sturen. Zeggenschap Wethouder Financiën vertegenwoordigt de gemeente Rheden in de aandeelhoudersvergadering. Het percentage aandelen van de gemeente Rheden is 0,336%. De zeggenschap is dus uiterst minimaal. 118 Programmadoelstelling De BNG levert een bijdrage aan de programmadoelstellingen voor programma 3 Bestuur en Organisatie. Beleidsvoornemens Behoud van het aandelenbezit BNG, primair vanuit het oogpunt van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de gemeenten om gezamenlijk de financiering van de publieke taak zo efficiënt mogelijk te organiseren. Expertise op dit vlak ligt bij de BNG. Daarnaast ontvangt de gemeente Rheden dividend uit het aandelenbezit. Financiële informatie Financieel overzicht (x € 1.000) Jaar Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 4.777 123.164 294.000 0 404* 2025 JR 4.863 110.701 172.000 0 469* * Bijdrage aan gemeente zijn ontvangen dividenden.
Risico’s In het gemeentelijke risicoprofiel zijn geen risico’s opgenomen ten aanzien van het aandelenbezit BNG door de gemeente Rheden. Het theoretisch risico voor de gemeente Rheden ligt vervat in het moeten bijstellen van de hoogte van de waardering op de balans van de onderhavige aandelen. Gezien de omvang van het gerealiseerd rendement is herwaardering niet aan de orde. Daarnaast bestaat de kans dat de gemeente een lager dividend ontvangt dan in de begroting wordt voorzien. Periodiek wordt de verwachte omvang van de te verkrijgen dividenden herijkt, wat ertoe leidt dat het (potentieel) risico in de lopende exploitatie wordt opgevangen. Het dividend over 2024 van € 469K is in 2025 uitgekeerd. Alliander N.V. Het openbaar belang dat door de verbonden partij wordt behartigd Netwerkbedrijf Alliander beheert regionale energienetwerken en levert netwerk gerelateerde diensten op het gebied van complexe energie-infrastructuren en de openbare ruimte. Door de gemeente Rheden zijn geen specifieke doelstellingen m.b.t. de participatie in de Alliander geformuleerd; er is sprake van participatie op basis van een historisch gegroeide situatie. De omvang van het stemrecht in de Alliander biedt geen (potentiële) mogelijkheden om als individuele gemeente op beleidswijzigingen te sturen. Zeggenschap De gemeente heeft stemrecht via het platform Nuval namens de deelnemende gemeenten.
Het percentage aandelen dat de gemeente Rheden heeft is 0,043%. Zeggenschap is uiterst minimaal. 119 Programmadoelstelling Alliander levert een bijdrage aan de programmadoelstellingen voor programma 3 Bestuur en Organisatie. Beleidsvoornemens Het beleidsvoornemen is behoud van het aandelenbezit, primair vanuit het oogpunt van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de gemeenten om invloed te houden op de wijze waarop Alliander haar diensten levert. De gemeente Rheden ontvangt dividend uit het aandelenbezit. De huidige aandelen Alliander zijn voor € 184.560 op de balans gewaardeerd (verkrijgingswaarde). Financiële informatie Financieel overzicht (x € 1.000) Jaar Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Resultaat Bijdrage van gemeente Bijdrage aan gemeente 2024 JR 6.038.000 6.918.000 976.000 0 23 2025 JR 6.203.000 7.510.000 289.100 0 41 *) Bijdrage aan gemeente zijn ontvangen dividenden. De gemeente Rheden heeft in 1997 een eeuwig durende lening van € 1.948.532 aan Alliander verstrekt. Jaarlijks ontvangen we hierover rente ad € 194.853. Inmiddels is er in december 2023 een vaststellingsovereenkomst getekend tussen Alliander en de gemeenten Apeldoorn, Brummen en Rheden. In de vaststellingsovereenkomst is opgenomen dat de looptijd van de lening is bijgesteld naar 1 december 2029.
Risico’s In het gemeentelijke risicoprofiel zijn geen risico’s opgenomen ten aanzien van het aandelenbezit Alliander door de gemeente Rheden. Het theoretisch risico voor de gemeente Rheden ligt vervat in het moeten bijstellen van de hoogte van de waardering (€ 184.560) op de balans van de onderhavige aandelen. Gezien de omvang van het gerealiseerd rendement is herwaardering niet aan de orde. Daarnaast bestaat de kans dat de gemeente een lager dividend ontvangt dan in de begroting wordt voorzien. Periodiek wordt de verwachte omvang van de te verkrijgen dividenden herijkt, wat ertoe leidt dat het (potentieel) risico in de lopende exploitatie wordt opgevangen. 120 Grondbeleid De paragraaf grondbeleid geeft inzicht in het grondbeleid en de doelstellingen die worden nagestreefd. Tevens wordt in deze paragraaf de financiële positie van de grondexploitatie uiteengezet. Deze paragraaf kent de volgende indeling: ● Wettelijke eisen en informatievoorziening; ● Uitgangspunten grondbeleid; ● Financiële uitgangspunten grondexploitatie; ● Resultaten grondexploitatie; ● Ontwikkeling bufferreserve; ● Winstneming grondexploitatie; ● Risico’s. In de paragraaf grondbeleid wordt inzicht verschaft in de resultaatverwachting van de grondexploitaties zoals deze blijkt uit de jaarrekening 2025 in vergelijking met de prognoses volgens de overeenkomstige paragraaf in de begroting 2026.
Momenteel heeft de gemeente Rheden één grondexploitatie, namelijk “IJssel District”. Wettelijke eisen en informatievoorziening De verslagleggingsvoorschriften (Besluit Begroting en Verantwoording: BBV) vragen om transparantie in het grondbeleid voor de raad. In eerste plaats vanwege de grote financiële belangen en risico’s die inherent zijn aan de grondexploitatie. In de tweede plaats zal de relatie van de doelstellingen van het grondbeleid met de doelen in het programmaplan dienen te worden gelegd. In de financiële verordening gemeente Rheden zijn bepalingen opgenomen inzake het grondbeleid. De verordening voorziet in een vierjaarlijkse actualisatie van het grondbeleid in de vorm van een nota grondbeleid. In de raadsvergadering van april 2025 heeft de raad ingestemd met de beleidsnota grondbeleid 2025. In deze beleidsnota zijn de uitgangspunten voor begroting en realisatie van het grondbeleid en de grondexploitatie uitgewerkt. Uitgangspunten grondbeleid Het gemeentelijk grondbeleid is geen doel op zich, maar dient primair om andere beleidsdoelen te realiseren. Via het strategisch grondbeleid kan worden gestuurd op gewenste ontwikkelingen en kan regie worden behouden over nieuwe ontwikkelingen en zaken die niet door de markt worden opgepakt. De instrumenten van de Omgevingswet zijn hierbij een hulpmiddel.
De Omgevingsvisie bepaalt primair waar grondbeleid zal worden ingezet om gewenste ontwikkelingen te initiëren. Ook bij het actualiseren van de omgevingsplannen worden keuzen mede bepaald door het te voeren grondbeleid. In de nota grondbeleid 2025 staat dat wordt gekozen voor een situationeel grondbeleid: per situatie wordt gekeken welke rol de gemeente wil en kan aannemen. De volgende uitgangspunten vormen in de gemeente Rheden de basis voor het grondbeleid: 1. De omgevingsvisie geldt als input voor het grondbeleid. 2. Daar waar marktontwikkelingen aansluiten bij het gemeentelijk beleid is geen interventie in de vorm van een eventueel actief grondbeleid nodig. 3. Indien de markt maatschappelijk gewenste of noodzakelijke ontwikkelingen, waaronder de woningbouwversnelling, niet oppakt, dan bepaalt de gemeente per project welke rol en inzet van instrumenten het beste past. Hierbij spelen onder andere de volgende factoren een rol: • Hoe groot is het maatschappelijke belang? 121 • In hoeverre heeft de gemeente vanuit een faciliterende rol voldoende sturing om haar doelstellingen bij een project te bewerkstelligen. Hiertoe zal de gemeente, zeker bij grotere gebiedsontwikkelingen, onder andere (master)plannen opstellen waarin haar uitgangspunten staan verwoord.
• Als een actievere rol wenselijk is, dan moet helder zijn wat de financiële consequenties en risico’s, in hoeverre de gemeente bereid is deze risico’s te nemen en kan zij (in relatie tot de financiële positie van de gemeente) deze risico’s op zich nemen? • In hoeverre heeft de gemeente de capaciteit om een actieve rol op zich te nemen. 4. De keuze voor een faciliterende of actieve rol wordt, met in achtneming van de regels van de financiële verordening en ondersteund met bovengenoemde factoren aan de raad voorgelegd. 5. Met een situationeel grondbeleid is het goed om, vanuit de beleidsdoelen, waaronder die over de woningbouwversnelling, bewust te zijn van de mogelijkheden van gronden in eigendom van de gemeente. Dit betekent dat, in relatie tot de te realiseren beleidsdoelen, goed moet worden gekeken naar gronden die worden verkocht en gronden waarvan bijvoorbeeld de pachtovereenkomst afloopt. Financiële uitgangspunten Financiële kaders In de Nota Grondbeleid 2025 zijn de financiële uitgangspunten van de grondexploitatie opgenomen. Naast de uitgangspunten betreffende de raming van de inkomsten en uitgaven zijn hierbij tevens de financiële kaders in beeld gebracht.
Financiële uitgangspunten prognoses Naast de bovengenoemde financiële kaders zijn in de beleidsnota grondbeleid Rheden 2025 de volgende financiële uitgangspunten opgenomen, die bepalend zijn voor de financiële prognoses in de begroting 2026 en meerjarenraming 2026-2029: ● Minimaal één keer per jaar wordt per complex een actualisatie opgesteld van de te verwachten inkomsten en uitgaven (exploitatie opzet). Hierbij worden voor de bepaling van de hoeveelheden en prijzen de uitgangspunten gehanteerd, zoals deze zijn vastgelegd in de beleidsnota grondbeleid; ● Overeenkomstig de beleidsnota grondbeleid en de algemeen aanvaarde grondslagen van resultaatbepaling worden de volgende uitgangspunten gekozen inzake de verantwoording van de toekomstige resultaten: - Voor de verliesgevende deelcomplexen wordt een voorziening gevormd ter hoogte van het verwachte verlies, op het moment dat het verlies zichtbaar wordt (voorzichtigheidsprincipe). De voorziening wordt gevormd op het moment dat een (deel)complex in exploitatie wordt genomen. Met het bestuurlijk vaststellen van het te realiseren plan wordt ook het financieel kader vastgesteld.
Met dit uitgangspunt voor het in exploitatie nemen van een complex wordt een reëel beeld gegeven van het te verwachten exploitatieresultaat en de noodzakelijke hoogte van de voorziening voor verliesgevende complexen; - Voor de winstgevende deelcomplexen zijn nieuwe verslagleggingsvoorschriften vastgelegd in de notitie grondexploitatie 2016. Een nadere uitleg is opgenomen in een in 2018 gepubliceerde actualisatie van de notitie grondexploitatie. De methodiek van winstneming gebeurt volgens de Percentage of Completion methode (POC-methode). Met deze methode wordt zowel rekening gehouden met het toerekeningbeginsel, het voorzichtigheidsbeginsel en het realisatiebeginsel. Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Wanneer er echter voldoende zekerheid bestaat moet voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd en kosten zijn gemaakt tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hierbij mag wel rekening worden gehouden met risico’s. De genomen winst wordt gestort in de Risicobuffer Grondexploitaties. - | Vanuit de grondexploitatie worden de kosten van het gemeentelijk personeel gedekt, waarbij de bijdrage vanuit de grondexploitatie aan het concern is gebaseerd op de omvang van de ontwikkelingen in de grondexploitatie.
Uitgangspunt hierbij is dat alle personele kosten gedekt worden voor zover deze zijn toe te rekenen aan de grondexploitatie. Resultaten In dit onderdeel wordt inzicht verschaft in de resultaatverwachting van de grondexploitatie zoals deze blijkt uit de jaarrekening 2025 in vergelijking met de financiële situatie zoals vastgelegd in de laatste begroting. De belangrijkste verschillen worden hierbij nader verklaard. Resultaatverwachting grondexploitatie Voor de grondexploitaties wordt twee keer per jaar op basis van de uitgangspunten van de vastgestelde bestemmingsplannen een prognose gemaakt van de te verwachten resultaten. De frequente actualisatie van de exploitatieopzetten waarborgt een continu inzicht in de financiële positie van de grondexploitatie. In het onderstaande overzicht blijkt welke resultaten worden verwacht van de ‘lopende’ grondexploitaties, volgens de meest recente prognose. Deze resultaten zijn op basis van de eindwaarde. De eindwaarde is het saldo van kosten en opbrengsten op einddatum van de exploitatie, rekening houdend met alle rentekosten en -opbrengsten en kosten- en opbrengstenstijgingen gedurende de looptijd van het project. Het saldo contante waarde is het saldo eindwaarde uitgedrukt in de geldwaarde van vandaag (of een ander nader aan te geven datum).
Grondexploitatie | Resultaat | Resultaat | Resultaatontwikkeling begroting 2026 | actualisatie 2026 / | (eindwaarde) (eindwaarde) | jaarrekening 2025 (eindwaarde) IJssel District | - 3.198.000 | - 3.444.000 | - 246.000 Totaal | - 3.198.000 | - 3.444.000 | - 246.000 Algemene toelichting Het totaal voor verliesgevende complexen neemt met € 246.000, | - (eindwaarde) toe van € 3.198.000,- naar € 3.444.000,-. Er zijn geen winstgevende complexen. Onderstaand wordt | kort ingegaan op de grondexploitatie IJsseldistrict. IJsseldistrict ● De grondexploitatie IJssel District is in de maand juni 2023 vastgesteld. ● “Het eindresultaat conform de actualisatie 2026 (ten behoeve van de jaarrekening 2025) is gelijk aan - € 3.444.000,-. ● Voor dit project vindt een mutatie plaats op de verliesvoorziening van | - € 246.000,- (nadelig). ● Belangrijkste reden van de mutatie is: - | De werkelijke rente is hoger. 122 - | Gezien de complexiteit van het project zijn de plankosten hoger gesteld. Ontwikkeling reserve risicobuffer De bufferreserve is in 2010 ingesteld en heeft per 1-1-2025 een positief saldo van € 273.207,-. Er is geen sprake van tussentijdse winstnemingen. Er hebben onttrekkingen plaatsgevonden ter hoogte van € 273.207,-. Het saldo van de risicobuffer is gelijk gebleven aan € | 0,-.
Risicobuffer Saldo 1-1-2025 | 273.207 Dotaties 2025 | 0 Onttrekkingen 2025 | 273.207 Saldo per 31-12-2025 | 0 Toekomstige grondexploitaties Zoals aangegeven heeft de gemeente momenteel één lopende grondexploitatie (IJssel District). De verwachting is dat voor de ontwikkeling van het voormalige terrein Hupkes te Dieren en ontwikkeling van het voormalige terrein Gerritsen (Velp) grondexploitaties worden opgesteld. Beide terreinen worden onder andere ingezet voor de opvang van “nieuwkomers”. In een eerdere raadinformatiebrief (“RIB Update financiële verantwoording”) zijn de voortgang en de financiële consequenties van de ontwikkelingen toegelicht. In de brief staat aangegeven dat de gemeente een voorschot heeft gekregen voor de opvang van asielzoekers ter hoogte van € 9,98 miljoen. De ontwikkelingskosten (inclusief verwerving) zijn op basis van de eerste berekeningen gelijk aan € 9,98 miljoen. Het voorschot is daarmee kostendekkend. De komende tijd worden deze berekeningen verder uitgewerkt en worden de verschillende kosten- en opbrengstenposten per ontwikkeling in de een grondexploitatie samengebracht. De grondexploitaties worden ter vaststelling aan de raad voorgelegd. In de jaarrekening worden het voorschot en de waardering van de gronden apart genoemd.
Een deel van het voorschot (€ 5,6 miljoen) is in 2025 als bijdrage derden in mindering gebracht op de aanschafwaarde van de twee percelen van circa € 8 miljoen. De gesaldeerde waarde van de gronden (€ 2,4 miljoen) maken deel uit van de totale waarden van de gronden en terreinen zoals in de tabel materiële vaste activa opgenomen is. Het overgebleven saldo van het voorschot staat in de toelichting op de afzonderlijke passivaposten onder vlottende passiva in de tabel verloopoverzicht vooruit ontvangen rijksbijdragen. Winstneming De verwachte resultaten zijn in zijn geheel en per complex uiteengezet. Dit op basis van de algemeen aanvaarde grondslagen van resultaatbepaling. Voor alle verliesgevende deelcomplexen die in exploitatie zijn genomen zijn voorzieningen gevormd. Momenteel hebben we geen winstgevende complexen en is er zodoende geen sprake van tussentijdse winstneming. Risico's Exploitatie van bouwgrond gaat per definitie gepaard met risico’s.
De volgende risico’s kunnen worden genoemd: • | nationale en regionale marktomstandigheden betreffende woningbouw en bedrijventerreinen; 123 124 • (verwachte) overheidsmaatregelen (zoals milieuvoorschriften, ruimtelijke ordening, subsidiemogelijkheden); • prijsontwikkeling in onder andere de bouwsector; • procedures die moeten worden doorlopen en de resulterende (mogelijk lange) doorlooptijd; • claimgevoeligheid (onder andere planschade); • algemene economische ontwikkeling; • invloed van provincie en rijksoverheid op gewenste woningbouwprogramma’s en uitgifte van bedrijventerreinen. Binnen bepaalde marges zijn de risico’s beheersbaar. Inherent aan een bouwgrondexploitatie is altijd het meerjarig karakter. Om dit proces goed te kunnen beheersen is het noodzakelijk voortdurend inzicht te hebben in de ontwikkeling van baten en lasten en daarop te sturen indien nodig. Dit kan bijvoorbeeld door plannen aan te passen of investeringen later uit te voeren (waardoor minder rentelasten). Op grond van een analyse van de risico’s zijn de volgende verhoogde risico’s voor het IJssel District te benoemen. • Hogere kosten bouw- en woonrijp maken • Hogere plankosten • Hoger rentepercentage • Vertraging als gevolg van bijvoorbeeld marktomstandigheden, netcongestie of de stikstofproblematiek. Voor het IJssel District is het risico bepaald op € 402.500,- (effect op het weerstandsvermogen).
VPB plicht Tenslotte is per 1 januari 2016 de VPB plicht voor overheidsbedrijven ingevoerd. Dit houdt in dat concurrerende en/of op winst gerichte ondernemingsactiviteiten van overheden vanaf 1 januari 2016 voortaan belastingplichtig kunnen zijn. Hieronder vallen ook de grondexploitaties. In de loop van 2020 is er getoetst of het totaal van de grondexploitaties van de gemeente Rheden als een (winstgevende) onderneming kan worden gezien. Voorlopig is er alleen sprake van te compenseren verliezen. 125 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) 2025 De Wet open overheid (Woo), die op 1 mei 2022 in werking is getreden, heeft als doel de transparantie en toegankelijkheid van overheidsinformatie te vergroten. Dit gebeurt zowel via actieve als passieve openbaarmaking. Daarnaast verplicht de Woo bestuursorganen om hun informatiehuishouding op orde te brengen. De Woo stelt dat bestuursorganen, waaronder de gemeenteraad, in de jaarlijkse begroting en verantwoording expliciet aandacht moeten besteden aan de beleidsvoornemens en de uitvoering van de Woo. Deze verplichting is vastgelegd in artikel 3.5 van de Woo en artikel 28 van de Financiële verordening van de gemeente Rheden 2024, en sluit aan bij de kaders van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).
In deze paragraaf wordt op hoofdlijnen toegelicht welke activiteiten de gemeente Rheden in 2025 heeft uitgevoerd op het gebied van actieve en passieve openbaarmaking en de versterking van de informatiehuishouding. Actieve openbaarmaking Actieve openbaarmaking is een belangrijk element van de Woo. Bestuursorganen zijn verplicht om bepaalde categorieën informatie uit eigen beweging actief openbaar te maken. Per 1 november 2024 moesten de eerste vijf informatiecategorieën verplicht actief openbaar gemaakt worden (de eerste tranche). De gemeente Rheden heeft aan deze verplichting voldaan. Dit betreft: 1. Wetten en algemeen verbindende voorschriften (art. 3.3, eerste lid, onderdeel a); 2. Overige besluiten van algemene strekking (art. 3.3, eerste lid, onderdeel b); 3. Organisatie en werkwijze (art. 3.3, eerste lid, onderdeel d); 4. Bereikbaarheidsgegevens (art. 3.3, eerste lid, onderdeel e); 5. Vergaderstukken Staten-Generaal (art. 3.3, tweede lid, onderdeel b). Hoewel de tweede tranche van verplichtingen nog niet officieel is aangekondigd, wordt verwacht dat hierover vanaf september 2027 meer duidelijkheid komt. Passieve openbaarmaking Passieve openbaarmaking, ook wel bekend als openbaarmaking op verzoek zoals beschreven in hoofdstuk 4 van de Wet open overheid (Woo), betreft het openbaar maken van documenten op verzoek van eenieder.
De Woo gaat ook over de houding, het gedrag en de cultuur binnen onze organisatie. Het gaat erom dat onze organisatie transparantie en openheid omarmt als fundamentele waarden. Dit houdt in dat medewerkers en leidinggevenden zich bewust moeten zijn van het belang van transparantie en openheid in hun werk en besluitvormingsprocessen. Het vereist een cultuur waarin informatie actief wordt gedeeld, toegankelijk is en begrijpelijk wordt gemaakt voor het publiek. In 2026 worden verschillende sessies en trainingen georganiseerd om bewustwording meer onder de aandacht te brengen. 126 Informatiehuishouding Informatie moet vindbaar en uitwisselbaar zijn, eenvoudig toegankelijk, goed gearchiveerd en duurzaam beschikbaar. Tegelijkertijd is het van belang dat persoonsgegevens goed worden beschermd en dat er adequate beveiligingsmaatregelen zijn om ongeautoriseerde toegang te voorkomen. Daarnaast is het noodzakelijk om informatie te voorzien van juiste metadata en documentatie, zodat deze zowel intern als extern begrijpelijk en bruikbaar is. Ook op het gebied van de informatiehuishouding zijn in 2025 belangrijke stappen gezet. Om dit te ondersteunen is in 2024 begonnen met de introductie van de softwaretool Datamask, die helpt bij het anonimiseren van documenten. De implementatie hiervan is nog in volle gang en wordt naar verwachting in 2025 afgerond.
Echter is halverwege 2025 geconcludeerd dat Datamask niet voldoet en wordt in 2026 een nieuwe tool geïmplementeerd die wel geschikt is. Tot slot is er een start gemaakt met de voorbereiding van een bewustwordingscampagne om medewerkers vertrouwd te maken met de Woo. Het principe ‘Alles openbaar, tenzij’ vormt hierin het uitgangspunt. De campagne bevindt zich nog in de voorbereidende fase, maar zal in maart/april 2026 worden uitgerold om zo het bewustzijn en de kennis binnen de organisatie verder te vergroten. Taakvelden - Beleidsindicatoren Pr. | Beleidsindicatoren (verplicht): | Waarde | Jaar Taakveld 0. Bestuur en ondersteuning 3 | 1. Formatie (fte per 1.000 inwoners) | 9,07 | 2025 3 | 2. Bezetting (fte per 1.000 inwoners) | 8,85 | 2025 3 | 3. Apparaatskosten (kosten per inwoner in €) | 1.914 | 2025 4. Externe inhuur (kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur 3 | externen) | 23,36% | 2025 3 | 5. Overhead (% van totale lasten) | 13,58% | 2025 Taakveld 1. Veiligheid 3 | 6. Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 jongeren) | 9 | 2025 3 | 8. Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners) | 1,9 | 2025 3 | 9. Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners) | 3,3 | 2025 3 | 10. Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners) | 1,3 | 2025 11. Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)(aantal per 1.000 3 | inwoners) | 4,9 | 2025 Taakveld 3. Economie 2 | 14.
Functiemenging (%) | 47,0% | 2024 16. Vestiging van bedrijven (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 t/m 2 | 64 jaar) | 175,1 | 2024 Taakveld 4. Onderwijs 1 | 17. Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) | 2,8 | 2024 1 | 18. Relatief verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) | 52 | 2024 19. Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (% deelnemers aan het VO 1 | en MBO onderwijs) | 3,0% | 2024 Taakveld 5. Sport, cultuur en recreatie 1 | 20. Niet sporters (%) | 42,3% | 2024 Taakveld 6. Sociaal domein 1 | 21. Banen (aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar) | 726,4 | 2024 2 | 22. Jongeren met een delict voor de rechter (% 12 t/m 21 jarigen) | 1% | 2023 1 | 23. Kinderen in uitkeringsgezin (% kinderen tot 18 jaar) | 6% | 2024 24. Netto arbeidsparticipatie (% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte 1 | van der beroepsbevolking) | 70,8% | 2024 1 | 26. Werkloze jongeren (% 16 t/m 22 jarigen) | 2% | 2024 1 | 27. Personen met een bijstandsuitkering (aantal per 10.000 inwoners) | 276,4 | 2025 28. Lopende re-integratievoorzieningen (aantal per 10.000 inwoners in de leeftijd 1 | 15-64 jaar) | 219,3 | 2024 1 | 29. Jongeren met jeugdhulp (% van alle jongeren tot 18 jaar) | 14,8% | 2024 1 | 30. Jongeren met jeugdbescherming (% van alle jongeren tot 18 jaar) | 1,2% | 2024 1 | 31.
Jongeren met jeugdreclassering (% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) | 0,3% | 2024 1 | 32. Cliënten met een maatwerkarrangement WMO (aantal per 10.000 inwoners) | 830 | 2025 Taakveld 7. Volksgezondheid en milieu 2 | 33. Omvang huishoudelijk afval (kg per inwoner) | 154 | 2024 2 | 34. Hernieuwbare elektriciteit (%) | 19,3% | 2022 Taakveld 8. Volksgezondheid, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing 2 | 35. Gemiddelde WOZ-waarde (in € 1.000) | 377 | 2025 2 | 36. Nieuw gebouwde woningen (aantal per 1.000 woningen) | 2,3 | 2024 1 | 37. Demografische druk (%) | 84,4% | 2025 3 | 38. Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (in €) | 985 | 2025 3 | 39. Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (in €) | 1032 | 2025 127 128 Jaarrekening Baten en lasten en toelichting In dit onderdeel wordt er ingegaan op het overzicht baten en lasten, de post onvoorzien, incidentele baten en lasten en de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Overzicht baten en lasten Dit onderdeel van de jaarrekening geeft inzicht in het resultaat van de programma's voor de primitieve begroting, de actuele begroting en de realisatie 2025. Daarbij wordt een uitsplitsing gemaakt tussen het saldo van baten en lasten en het saldo van toevoegingen (=lasten) en onttrekkingen (=baten) in de reserves.
De jaarstukken zijn integraal opgesteld en bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Om onnodige dubbelingen in tekst te voorkomen wordt voor een nadere toelichting op de afwijking van baten en lasten verwezen naar de programma's. Ieder programma wordt afgesloten met een financiële tabel waarin per taakveld de baten en lasten worden weergegeven en tevens (voor het gehele programma) de mutaties op de reserves worden vermeld. Deze tabel wordt gevolgd door een tabel met de afwijkingen van dat programma ten opzichte van de vastgestelde begroting en een nadere inhoudelijke toelichting op de grootste afwijkingen. De betreffende toelichtingen op de afwijkingen worden als zodanig tevens als onderdeel van de jaarrekening beschouwd. De verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen Wmo is geen gemeentelijke verantwoordelijkheid en valt derhalve niet onder de reikwijdte van de rechtmatigheidscontrole door de accountant van de gemeente. In onderstaande tabel is de feitelijke realisatie van de lasten, de baten en het saldo opgenomen. Overzicht baten en lasten | (Bedragen x € 1.000) 2025 | 2025 | 2025 | 2025 Primitieve | Gewijzigde Programma | begroting | begroting | Werkelijk | Afwijking Lasten 1. Samenleving | 95.918 | 101.871 | 99.706 | 2.166 2. Leefomgeving | 30.450 | 31.640 | 33.156 | -1.516 3.
Bestuur en organisatie | 49.052 | 47.633 | 57.737 | -10.103 subtotaal lasten programma's | 175.420 | 181.145 | 190.599 | -9.454 Toevoegingen aan reserves 1. Samenleving | 392 | 392 | 392 | 0 2. Leefomgeving | 810 | 810 | 807 | 3 3. Bestuur en organisatie | 871 | 2.061 | 5.523 | -3.462 subtotaal toevoegingen | 2.073 | 3.263 | 6.722 | -3.459 Baten 1. Samenleving | 24.068 | 24.550 | 27.521 | 2.971 2. Leefomgeving | 17.775 | 17.730 | 17.391 | -340 3. Bestuur en organisatie | 135.062 | 139.785 | 150.283 | 10.498 subtotaal baten programma's | 176.906 | 182.065 | 195.195 | 13.130 Onttrekkingen aan reserves 1. Samenleving | 36 | 15 | 0 | -15 2. Leefomgeving | 683 | 521 | 918 | 397 3. Bestuur en organisatie | 3 | 2.487 | 6.794 | 4.307 subtotaal onttrekkingen | 722 | 3.023 | 7.712 | 4.688 Saldo baten en lasten | 1.486 | 920 | 4.597 | 3.676 Saldo ontrekkingen en toevoegingen | -1.351 | -240 | 990 | 1.230 Totaal saldo | 135 | 681 | 5.587 | 4.905 129 In deze tabel zijn de baten, onttrekkingen, lasten en toevoegingen afzonderlijk inzichtelijk gemaakt. Overzicht baten en lasten | 2025 | 2025 | 2025 (Bedragen x € 1.000) | realisatie | realisatie Programma | Baten | Lasten | Saldo 1. Samenleving | 27.521 | 100.098 | -72.576 2. Leefomgeving | 18.308 | 33.963 | -15.655 3.
Bestuur en organisatie | 157.077 | 63.259 | 93.818 Totaal | 202.907 | 197.320 | 5.587 Aanwending bedrag voor onvoorzien Bij de Primitieve Begroting 2025 is er een bedrag van € 45.000 opgenomen voor onvoorzien. Deze post is in 2025 niet besteed. Incidentele baten en lasten Het onderstaand overzicht betreft de incidentele baten en lasten in de jaarrekening 2025, niet zijnde incidentele afwijkingen op structurele budgetten. Taakveld / Omschrijving | Lasten | Baten Programma 1. Samenleving 0.10 Mutaties reserves | 392.000 | 0 6.1 Transitiekosten | 361.858 Totaal | 753.858 | 0 Programma 2. Leefomgeving 0.10 Mutaties reserves | 7.227 | 396.563 8.1 Omgevingswet | 424.120 8.2 Mutaties grondexploitatie | 823.753 | 410.057 Totaal | 1.255.100 | 806.620 Programma 3. Organisatie en bestuur 0.10 Mutaties reserves | 5.522.508 | 6.794.038 0.1 Storting voorziening | 1.846.348 0.4 Versterken Financiele Functie | 96.331 0.7 Opschalingskorting | -1.556.000 Totaal | 7.465.187 | 5.238.038 Totaal-Generaal | 9.474.146 | 6.044.658 130 131 Programma 1 0.10 Mutaties reserves Wat: In onderstaande tabel staat een specificatie van de incidentele reserve-mutaties in programma 1. In de toelichting op de balans staat een tekstuele toelichting op de mutaties. Taakveld / Omschrijving Lasten Baten Programma 1.
Samenleving Reserve Hervormingsagenda jeugdstelsel 392.000 Overige <50.000 Totaal: 392.000 0 Aard: Reserve-mutatie, dus in beginsel incidenteel. 6.1 Transitiekosten Wat: Met de vaststelling van het Koersdocument Samen leven in Rheden is de transformatie gestart met o.a. de uitvoering van de strategische agenda en ook de uitvoering met onze sociale partners om anders te denken en anders te doen. Dit proces is ambtelijk voorbereid om vanaf 2026 e.v. uit te kunnen voeren. Hierdoor kunnen de uitgaven pas gedaan worden vanaf 2026. Aard: Transitie, dus incidenteel. Programma 2 0.10 Mutaties reserves Wat: In onderstaande tabel staat een specificatie van de incidentele reserve-mutaties in programma 2. In de toelichting op de balans staat een tekstuele toelichting op de mutaties. Taakveld / Omschrijving Lasten Baten Programma 2. Leefomgeving Reserve Risicobuffer GREX 273.206 Reserve Bos- en Natuurgebieden 123.357 Reserve Afvalverwerking 7.227 Overige <50.000 Totaal: 7.227 396.563 Aard: Reserve-mutatie, dus in beginsel incidenteel. 8.1 Omgevingswet Wat: Voor de implementatie van de omgevingswet is extra budget (586k) beschikbaar gesteld om de omgevingswet in de organisatie door te voeren. Dit bedrag is inclusief de benodigde inzet van een handhavingsjurist. Hiervan is 425k daadwerkelijk uitgegeven.
De onderschrijding komt voort uit het feit dat op voorhand de benodigde inzet last in te schatten viel, maar voor 2025 dus lager is uitgevallen dan verwacht. Aard; implementatie, eenmalig. 8.2 Mutaties grondexploitatie Wat: In 2025 was bij actualisatie van de grondexploitatie IJssel District het berekende resultaat gelijk aan € 3.198.000 (negatief). Begin 2026 is de grondexploitatie opnieuw geactualiseerd ten behoeve van de jaarrekening 2025. Hierbij kwam het resultaat op € 3.444.000 (negatief). De verliesvoorziening is daarmee met € 246.000 verhoogd naar € 3.444.000. Aard: Grondexploitatie, dus in beginsel incidenteel. Programma 3 0.10 Mutaties reserves Wat: In onderstaande tabel staat een specificatie van de incidentele reserve-mutaties in programma 3. In de toelichting op de balans staat een tekstuele toelichting op de mutaties. Taakveld / Omschrijving | Lasten | Baten Programma 3. Bestuur en organisatie Algemene Reserve | 4.664.410 | 967.584 Risico reserve | 3.293.210 Reserve Nieuwbouw Gemeentehuis | 689.750 | 1.519.244 Reserve Actualisatie functiewaarderingsstelsel | 1.014.000 Reserve Bovenwettelijk verlof | 168.348 Overige <50.000 Totaal: | 5.522.508 | 6.794.038 Aard: Reserve-mutatie, dus in beginsel incidenteel. 0.1 Storting voorziening Wat: Momenteel zijn de pensioenen van wethouders ondergebracht in de Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers (Appa).